I SA/Gl 1496/22

I SA/Gl 1496/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33  par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Asesor WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 19 września 2022 r. nr COF.OUR.6375.12560.2022 ŁD.PM.ZZ 09055841 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2022 r nr COF.OUR.6375.12560.2022 ŁD.PM.ZZ 09055841 na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689) Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. po rozpatrzeniu zażalenia P. M. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 22 lipca 2022 r. nr COF.OUR.6375.12560.2022 KA.TB.P 09055841.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez P. M. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) przekazał do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. tytuł wykonawczy z dnia 11 marca 2022 r.,  obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2017 r. do października 2021 r.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 18 marca 2022 r. zajęto wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Zawiadomienie to z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 11 marca 2022 r. zostało odebrane przez skarżącego w dniu 30 marca 2022 r.
W piśmie z dnia 31 marca 2022 r. zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej za używanie odbiorników rtv z uwagi na:
1. brak rejestracji odbiornika przez zobowiązanego,
2. brak powiadomienia abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego,
3. niedoręczenie decyzji administracyjnej wydanej w przedmiotowej sprawie.
Stanowisko wierzyciela na wniesione przez zobowiązanego zarzuty zostało zawarte w postanowieniu z dnia 22 lipca 2022 r., którym oddalił on zarzut nieistnienia obowiązku.
W załączeniu do niniejszego postanowienia wierzyciel przekazał jako dowody w sprawie: wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający zarejestrowanie P. M. jako abonenta w elektronicznej bazie danych oraz duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 17 lipca 2008 r.
W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wskazał ponownie, iż pod koniec 2011 r. wyrejestrował odbiornik oraz rozwiązał umowę z C.. Podniósł, iż nie została mu doręczona decyzja administracyjna w przedmiotowej sprawie. Zauważył, iż od momentu wyrejestrowania odbiornika nie otrzymał żadnych ponagleń, powiadomień o konieczności uiszczania opiat abonamentowych i nigdy nie został poinformowany o powstałych zaległościach z tego tytułu, co organ uznał na podniesienie zarzutu, o którym mowa art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.,tj. zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Odnośnie tego zarzutu Dyrektor stwierdził, że został on podniesiony dopiero na etapie zażalenia. Rozpatrzenie wniesionego na etapie zażalenia nowego zarzutu oznaczałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ II instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 k.p.a. Zatem zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane wierzyciel pozostawił bez rozpatrzenia.
Dalej wskazano, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r,, poz. 805 z późn. zm.).
Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Odnosząc się do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku zaaprobowano stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z dnia 22 lipca 2022 r., iż zobowiązany dopełnił rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem ul. [...], [...] Z..
Rejestracji ten strona nie zaprzecza, a kwestią sporną pozostaje wyrejestrowanie odbiorników w 2011 r. i brak okazania przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania odbiornika.
Na okoliczność odnotowania w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. rejestracji odbiorników wierzyciel okazał wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. (dokument załączono do akt sprawy).
Zarejestrowanie odbiorników w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw regulujących kwestie związane z opłatami abonamentowymi bez ich późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy, obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym.
Zaznaczyć należy, iż zgodnie ze wskazaniem w ustawie o opłatach abonamentowych minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw.
Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników oraz uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.
Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Każdy z wymienionych niżej aktów wykonawczych tj.:
- rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342),
- rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676), zawierały delegacje ustawowe w dacie ich obowiązywania, które obligatoryjnie nakładały na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników rtv.
We wskazanym przez stronę okresie, tj. w 2011 r. zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (obowiązującego do 31 grudnia 2013 r.) formalności związane z wyrejestrowaniem odbiorników należało dokonać poprzez złożenie w placówce pocztowej "Formularza zgłoszenia zmiany danych".
Po wypełnieniu przez zgłaszającego "Formularza zgłoszenia zmiany danych" pracownik placówki pocztowej sprawdzał prawidłowość wypełnienia przedmiotowego dokumentu i odnotowywał zmianę w systemie, następnie oryginał potwierdzony odciskiem datownika i podpisem dokument wydawał abonentowi. Dokument odsyłał do właściwej komórki celem archiwizacji. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta a dokument zarchiwizowany.
W tym miejscu wierzyciel podkreślił, iż kwestia wyrejestrowania przez stronę odbiorników w 2011 r. została dogłębnie zbadana w toku postępowania egzekucyjnego, przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe, jednakże Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu świadczącego o dopełnieniu przez stronę formalności wyrejestrowania odbiorników.
Wskazanie na wyrejestrowanie C. nie jest dowodem na dopełnienie, objętych przepisami prawa, formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników. Informacja powyższa stanowi tylko potwierdzenie, iż abonent posiadał odbiorniki, z których korzystał.
O braku obowiązku opłat abonamentowych nie może stanowić także wskazana przez zobowiązanego informacja, iż jego ówczesna małżonka i dziecko byli wyłącznymi użytkownikami telewizji i po ich wyprowadzeniu się abonent zrezygnował w całości z korzystania z telewizji i radio.
Na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w tych okolicznościach fakt wyrejestrowania odbiorników powinien udowodnić (wykazać) zobowiązany, bowiem jak wskazano wyżej abonenci otrzymywali stosowne dowody potwierdzające ten fakt. Jak wskazano m.in. w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 997/18, skarżący, który nie wyrejestrował odbiorników, jest w konsekwencji zobowiązany do uiszczenia zaległych opłat abonamentowych objętych ww. tytułem wykonawczym. To na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opiat abonamentowych, Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że w sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (por. wyrok z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/GI 927/15).
Jedynie okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Odnosząc się do informacji, iż metody wyrejestrowania wskazane przez wierzyciela, tj. za pośrednictwem strony internetowej nie mają racji bytu, zaznaczyć należy, iż wierzyciel wskazując na możliwość wyrejestrowania odbiorników wskazał aktualne przepisy obowiązujące od 2014 r., które regulują zasady wyrejestrowania odbiorników RTV, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz, U. z 2013 r., poz. 1676), w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Do abonenta należy wybór formy w jakiej chce zgłosić czynność, tj. czy w placówce pocztowej czy za pośrednictwem strony internetowej.
Wierzyciel podtrzymał także stanowisko zajęte w postanowieniu z dnia 22 lipca 2022 r. w zakresie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r., Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie.
Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) nadany został stronie jako użytkownikowi zarejestrowanych odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...] (dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłanego pismem z dnia 17 lipca 2008 r,, na adres pod którym abonent był zameldowany do dnia 29 grudnia 2008 r. załączono do akt sprawy).
W tej kwestii wierzyciel powołał się na wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 1518/19, w którym stwierdzono, że przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadana użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzającego jego odbiór przez zobowiązanego (por. także wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15), Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15). Wspomniane zawiadomienie, którego kserokopia znajduje się w aktach sprawy, stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu par. 3 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. ".
Wierzyciel zaznaczył przy tym, iż rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat.
W przypadku zgłoszenia się abonenta, który zagubił, zniszczył lub z nieznanych przyczyn nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz z imiennymi blankietami wpłat, pracownik placówki pocztowej ma obowiązek ustalenia numeru rachunku bankowego abonenta i przyjęcia opłaty czy też przeprowadzenia zmian na koncie abonenta. Ponadto abonenci, którzy posiadają dostęp do Internetu, mogą za pośrednictwem strony internetowej www.poczta-polska.pl ustalić swój numer rachunku bankowego, zawierający nadany indywidualny numer identyfikacyjny (osiem ostatnich cyfr w numerze rachunku bankowego) lub drogą telefoniczną poprzez infolinię dla usługi RTV.
W nawiązaniu do argumentacji strony wyjaśniono także, iż zagadnienie poboru i egzekucji opłat abonamentowych Poczta Polska S.A. opiera na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08. TK stwierdził w nim, że "egzekucja - zarówno opłaty karnej, jak i należności z tytułu abonamentu - jest dopuszczalna i z punktu widzenia obowiązującego prawa możliwa". Jak stwierdził TK obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej ciąży na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa i w celu wyegzekwowania należności nie trzeba wydawać decyzji ani postanowienia. Ustawa o opłatach abonamentowych jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Ustalanie wysokości należnego abonamentu jest tzw. czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa. Obliczanie kwoty należnego abonamentu dokonywane jest przez Pocztę w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia przez abonenta. W przypadku natomiast braku zapłaty należności z jednej strony sprawa nie trafia do sądu powszechnego (spór nie jest cywilnoprawny, lecz publicznoprawny) a od razu po wystawieniu tytułu wykonawczego do wyegzekwowania przez urząd skarbowy (komornika skarbowego). Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych Poczta Polska S.A. jest uprawniona do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz opłaty pobieranej w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, przy zastosowaniu wprost przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie obowiązków o charakterze pieniężnym, Przepis ten stanowi podstawę do stosowania egzekucji administracyjnej w myśl art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a.
Podano także, iż wierzyciel poprzedził egzekucję przesłaniem upomnienia [...] w dniu 8 listopada 2021 r.. Upomnienie przesłano na aktualny adres zamieszkania strony (ul. [...], [...] Z.). Upomnienie po dwukrotnej awizacji w dniu 16 listopada 2021 r. oraz w dniu 24 listopada 2021 r. zwrócono do nadawcy w dniu 1 grudnia 2021 r. Przedmiotowe upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a. (kserokopię upomnienia z dnia 8 listopada 2021 r. oraz dokument elektroniczny wydrukowany z zintegrowanego systemu teleinformatycznego Poczty Polskiej S.A potwierdzający podwójną awizację przesyłki poleconej i zwrot do nadawcy załączono do akt sprawy).
Wierzyciel wskazał także na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia
11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym stwierdzono, przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, że: "zgodnie z art. 2 ust, 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika,.." "... opłata ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji, ale w drodze czynności materialno - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samo obliczenia (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1806/18, wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r,, sygn. akt II GSK 913/15, wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16)" co oznacza w ocenie sądu, iż chybione jest stwierdzenie o obowiązku przypominania zobowiązanemu o braku wpływu bieżących opłat abonamentowych, jak również o usprawiedliwionym przeświadczeniu strony nie tylko o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika a i o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił:
"1. rażące naruszenie przepisów postępowania oraz interesu prawnego strony, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zw. dalej k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz na jego swobodnej i dowolnej ocenie, a ponadto wykazaniu niewiarygodnych dowodów, wyrażające się zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w niniejszej sprawie, świadczących o istnieniu ważnego interesu strony w kontekście zajmowanego przez Skarżącego konsekwentnie stanowiska nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych oraz nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń w kontekście przedmiotowej sprawy oraz brak wykazania, z jakich konkretnych i wiarygodnych powodów Organ uznał, iż nie zaistniały przesłanki występowania braku obowiązku uiszczania przez Skarżącego opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, błędnie sformułowane twierdzenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia oraz nakierunkowanie organu na nieistotne okolicznościach sprawy, a okoliczności kluczowe dla sprawy nie zostały wzięte pod rozważania, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że organ nie powiadomił abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, po czym nie przedstawił potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika przez Skarżącego, a co za tym idzie, uznał brak spełnienia przesłanek występowania nieistnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Powyższe doprowadziło do niezasadnego wszczęcia egzekucji względem Skarżącego, bez uprzedniego doręczenia decyzji administracyjnej",
2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 33 § 2 pkt 1,5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.) poprzez nieuznanie zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych podnoszącego przez Skarżącego oraz nieuwzględnieniu wygaśnięcia ww. obowiązku w całości, co doprowadziło do nieuzasadnionego wszczęcia postępowania egzekucyjnego względem Skarżącego;
b) art. 2 ust. 3, art. 5 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm.) poprzez brak powstania zobowiązania w opłacie abonamentowej, bezprawne naliczanie opłat abonamentowych, pomimo wyrejestrowania przez Skarżącego odbiornika, brak wykazania przez organ potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika oraz nie usunięcie danych osobowych Skarżącego po upływie 5 lat od wyrejestrowania odbiornika".
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a co za tym idzie - wstrzymanie i umorzenie prowadzonej egzekucji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że nie został dopełniony obowiązek powiadomienia abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wobec czego nie powstał obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Na poparcie powyższego przywołano wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 591/21 oraz WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Po 896/17, podnosząc, że w razie sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Organ powinien zatem udowodnić, iż wysłał, a nie tylko wygenerował pismo z systemu komputerowego. Niedopełnienie tego obowiązku jest naruszeniem przepisów postępowania oraz interesu prawnego strony, która przez jednostronne działanie organu, straciła zaufanie do instytucji publicznych. Brak zastosowania przez organ przepisów prawa administracyjnego, których naruszenie zarzuca skarżący, skutkuje podważeniem zaufania do organów administracji publicznej. W tym zakresie doszło również do złamania obowiązujących przepisów prawa materialnego, przejawiającego się naruszeniem warunków powstania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, co potwierdziły WSA w Kielcach oraz WSA w Gdańsku.
Niezależnie od powyższego wskazano, iż skarżący zapobiegawczo pod koniec 2011 r., po rozwodzie i wyprowadzce małżonki z synem, dokonał wyrejestrowania odbiornika w placówce pocztowej na właściwym formularzu oraz rozwiązania umowy z C.. Tym samym najpóźniej od 2012 r. skarżący nie podlega obowiązkowi opłacania abonamentu RTV i nie jest zobowiązany do posiadania potwierdzenia wyrejestrowania przedmiotowego odbiornika, co potwierdził WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 914/17. Nie ma bowiem obowiązku przechowywać takie dokumentu w nieskończoność przy jednoczesnym pięcioletnim terminie przedawnienia opłat abonamentowych. Zauważono przy tym, że zgodnie z art. 5 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych, po wyrejestrowaniu odbiornika przez skarżącego, organ zobowiązany był do usunięcia jego danych osobowych.
Nadto nieistnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej wynika także z niedoręczenia skarżącemu decyzji administracyjnej wydanej w sprawie opłaty abonamentowej. Przed wszczęciem przedmiotowej egzekucji, organ powinien sprawdzić, czy decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego została skutecznie doręczona, gdyż egzekwowany obowiązek musi wynikać z decyzji ostatecznej, doręczonej zobowiązanemu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 19 września 2022 r., którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 22 lipca 2022 r. dotyczące zarzutu skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 marca 2022 r. obejmującego opłaty abonamentowe.
Kontrolę tą rozpocząć należy od stwierdzenia, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią podstawowy środek służący ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.
Co warte podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest ograniczony zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por.: P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., [w:] P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, WKP 2021).
Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1).
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazać należy na wstępie, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący zarejestrował telewizor i radio.
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a.) w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Obowiązki związane z rejestracją odbiorników rtv i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach aktualnie obowiązującej u.o.a., a także obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek bez wydawania decyzji administracyjnej, czego domaga się strona skarżąca.
W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.
Zatem jeśli – tak jak w niniejszej sprawie – bezsporne jest, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników rtv, to podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku uiszczania opłat powinien on wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14), czego nie dopełnił.
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawarte w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz §11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Na wierzycielu nie ciąży prawny obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, wobec czego nawet długotrwały brak reakcji wierzyciela na zaleganie z opłatami abonamentowymi nie zwalnia abonenta z ich uiszczania (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19). Wierzyciel nie jest także zobowiązany do badania i wykazania, że w okresie, za który domaga się zaległych opłat abonamentowych strona faktycznie korzystała z odbiorników rtv.
Wskazać także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342) operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. § 5 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).
W związku z powyższym nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego skuteczne było w chwili jego nadania, a nie w chwili jego doręczenia skarżącemu. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego było tylko informacją dla abonenta. Dla tej czynności nie było wymagalne posiadanie przez operatora zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki czy też dowodu wysłania takiego pisma.
W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia z dnia 17 sierpnia 2008 r. o nadaniu zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku było zasadne.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.