I SA/Gl 1483/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-04-16
NSApodatkoweWysokawsa
VATulga na złe długiinterpretacja indywidualnapotrąceniekara umownazamówienia publiczneCOVID-19termin płatnościnieściągalność wierzytelności

WSA w Gliwicach uchylił postanowienie Dyrektora KIS o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji podatkowej dotyczącej ulgi na złe długi, uznając, że organ błędnie odmówił analizy przepisów spoza prawa podatkowego.

Skarżąca wniosła o interpretację indywidualną w sprawie możliwości skorzystania z ulgi na złe długi (art. 89a u.p.t.u.), gdy kontrahent dokonał potrącenia kary umownej mimo zakazu ustawowego. Dyrektor KIS odmówił wszczęcia postępowania, twierdząc, że wymagałoby to analizy przepisów spoza prawa podatkowego. WSA w Gliwicach uchylił tę decyzję, stwierdzając, że interpretacja przepisów podatkowych może wymagać odniesienia do innych gałęzi prawa, a kwestia uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności jest elementem stanu faktycznego podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Sprawa dotyczyła możliwości skorzystania przez skarżącą z tzw. ulgi na złe długi (art. 89a ustawy o VAT), gdy jej kontrahent, P. S.A., dokonał potrącenia kary umownej za opóźnienie, mimo że skarżąca twierdziła, iż czynność ta była zakazana przez przepisy antycovidowe i ustawy o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Dyrektor KIS odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że rozpatrzenie wniosku wymagałoby analizy przepisów spoza prawa podatkowego, takich jak ustawa Prawo zamówień publicznych czy przepisy antycovidowe, co wykracza poza jego kompetencje. Sąd uznał jednak, że Dyrektor KIS błędnie zinterpretował zakres interpretacji indywidualnej. Stwierdził, że przepisy prawa podatkowego, choć autonomiczne, nie są oderwane od innych gałęzi prawa i mogą wymagać odniesienia do nich w celu właściwej wykładni. Kwestia uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, na którą powołuje się art. 89a ust. 1a u.p.t.u., staje się elementem podatkowego stanu faktycznego, a analiza przepisów innych ustaw może być pomocnicza dla interpretacji przepisów podatkowych. Sąd podkreślił, że celem interpretacji jest udzielenie podatnikowi rzetelnej informacji o tym, jak organ interpretuje przepisy podatkowe w danej sytuacji. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionego stanowiska.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Dyrektor KIS niezasadnie odmówił wszczęcia postępowania. Interpretacja przepisów prawa podatkowego może wymagać odniesienia do przepisów innych gałęzi prawa, a kwestia uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, na którą powołuje się art. 89a ust. 1a u.p.t.u., jest elementem podatkowego stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy prawa podatkowego nie są oderwane od innych gałęzi prawa i mogą wymagać analizy przepisów spoza prawa podatkowego dla właściwej wykładni. Kwestia nieściągalności wierzytelności, nawet jeśli wiąże się z analizą innych ustaw (np. antycovidowych, zamówień publicznych), stanowi element stanu faktycznego podatkowego, który może być przedmiotem interpretacji indywidualnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

o.p. art. 14b § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 89a § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 89a § 1a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

o.p. art. 165a

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14h

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 art. 15r ze zn. 1

Ustawa o zmianie ustawy o Rządowym Rozwoju Dróg art. 32

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy nie może odmówić wszczęcia postępowania interpretacyjnego tylko dlatego, że wymaga ono analizy przepisów spoza prawa podatkowego. Kwestia uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, nawet jeśli wiąże się z analizą przepisów innych ustaw, stanowi element stanu faktycznego podatkowego i może być przedmiotem interpretacji indywidualnej. Przepisy prawa podatkowego, choć autonomiczne, nie są oderwane od innych gałęzi prawa i mogą wymagać odniesienia do nich w celu właściwej wykładni.

Odrzucone argumenty

Dyrektor KIS argumentował, że rozpatrzenie wniosku wymagałoby analizy przepisów spoza prawa podatkowego, co wykracza poza jego kompetencje.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem interpretacji indywidualnych są przepisy prawa podatkowego. nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. nie można zgodzić się z organem, że wskazane przez wnioskodawcę wątpliwości dotyczą zagadnienia związanego z oceną prawidłowego ustalenia terminu płatności za wykonane czynności wynikające z umowy zawartej z kontrahentem. nie sposób także przyjąć, że ocena czy doszło czy też nie do uregulowania wierzytelności przez kontrahenta wnioskodawcy z uwagi na zakaz potrącania kar umownych, nie jest treścią regulacji prawnej zawartej w ustawie podatkowej, niebędącej przedmiotem indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. pojęcia przepisy prawa podatkowego, o którym mowa w art. 14b § 1 o.p., nie można ograniczać wyłącznie do ustaw, które w swoim tytule zawierają takie pojęcie, lecz chodzi o rzeczywistą treść zawartych w ustawach regulacji mających wpływ na opodatkowanie.

Skład orzekający

Katarzyna Stuła-Marcela

przewodniczący sprawozdawca

Agata Ćwik-Bury

członek

Piotr Pyszny

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "WSA w sprawach interpretacji podatkowych, które wymagają analizy przepisów spoza prawa podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania interpretacyjnego przez Dyrektora KIS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe mogą próbować unikać rozpatrywania wniosków interpretacyjnych, powołując się na brak kompetencji do analizy przepisów innych ustaw, a sąd koryguje takie podejście, podkreślając potrzebę kompleksowej wykładni prawa.

Czy Dyrektor KIS może odmówić interpretacji podatkowej, bo 'nie zna się' na innych ustawach?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1483/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 165a, art. 14h, art. 14b par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi I. D. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 2 października 2024 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.179.2024.4.MG UNP: 2354799 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 czerwca 2024 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.179.2024.1.ICZ, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. I. D. (dalej: skarżąca lub wnioskodawczyni) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (organ lub Dyrektor KIS) z 2 października 2024 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.179.2024.4.MG. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
2. Stan sprawy.
2.1. Dnia 19 marca 2024 r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie, która dotyczyła podatku od towarów i usług.
We wniosku wskazano, że skarżąca prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą I. D. "C." zawarła w 2019 r. z P. S.A. umowę na "Modernizację oraz zabudowę układu klimatyzacji dla Oddziału K. P. S.A.". Umowa została wykonana, co potwierdza obustronnie podpisany protokół odbioru. Ze względu na pandemię COVID-19 odbiór nastąpił z opóźnieniem.
W dniu 1 września 2022 r. skarżąca wystawiła fakturę VAT na kwotę 7.405.589,06zł, skorygowaną następnie do kwoty 7.326.156,27zł brutto (w tym 1.369.931,66zł podatek VAT).
W umowie z P. S.A. termin płatności faktury określono jako "120 dni od daty wpływu faktury do Zamawiającego". Podatniczka określiła w fakturze VAT termin płatności zgodnie z przepisami rangi ustawowej tj. 60 dni.
Termin ten wynika z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Faktura miała określony termin płatności na 18 października 2022 r. Przed jego upływem P. S.A. przesłała notę korygującą w zakresie ustalenia jako prawidłowego terminu płatności dzień 30 grudnia 2022 r.
W dniu 30 grudnia 2022 r. P. S.A. przekazała skarżącej jedynie kwotę 1.089.019,11 zł tytułem podatku VAT. Równocześnie P. S.A. przekazała część należnego wynagrodzenia w wysokości 1.502.271,44 zł na rachunek Komornika działającego na rzecz podwykonawcy realizującego przedmiotowe zlecenie dla P. S.A. Pozostała część wynagrodzenia została przez P. S.A. zatrzymana bez podstawy prawnej.
Po upływie 90 dni skarżąca skorzystała z tzw. ulgi na złe długi, co skutkowało skorygowaniem kwoty podatku należnego z tytułu podatku VAT. Wskazano, że P. S.A. sprzecznie z przepisami rangi ustawowej w dniu 5 stycznia 2023 r. dokonała potrącenia kar umownych za opóźnienie z należnym skarżącej wynagrodzeniem. Czynności takie były zakazane przez ustawodawcę. Umowa zawarta przez skarżącą była realizacją zamówienia publicznego dokonanego zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych.
W stosunku do takich umów wykonywanych w czasie pandemii SARS Covid -19 ustawodawca wprowadził ustawowy zakaz potrącania przez zamawiającego kar umownych. Zakaz ten wynikał wprost do 24 sierpnia 2022 r. z normy art. 15r ze zn. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 (...). Od 24 sierpnia 2022 r. analogiczny zakaz potrącania kar umownych został utrzymany w art. 32 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy o Rządowym Rozwoju Dróg (...). Zakaz tych potrąceń został zróżnicowany zależnie od okresu wykonania umowy w czasie pandemii. Kary umowne wynikające z umów o zamówienie publiczne wykonane w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 24 sierpnia 2022r. nie mogły być potrącone przed 1 kwietnia 2023 r. Z tych względów kara umowna naliczona przez P. S.A nie mogła zostać skutecznie potrącona w dniu 5 stycznia 2023 r., gdyż była to czynność sprzeczna z bezwzględnie obowiązującym przepisem ustawy zakazującym takiej czynności.
Po upływie 90 dni od upływu terminu płatności faktury VAT, skarżąca zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 z późn. zm. - u.p.t.u.) skorzystała ze zmniejszenia kwoty podatku należnego.
W ocenie skarżącej brak zapłaty po upływie 90 dni od terminu zapłaty określonego w fakturze, uprawdopodabnia nieściągalność przedmiotowej wierzytelności, a tym samym uprawnia do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi na gruncie ustawy o VAT.
W przedmiotowej sprawie P. S.A dokonało czynności "potrącenia" w dniu 5 stycznia 2023 r. mimo zakazu wprost wynikającego z ww. ustawy.
Czynność taka jako sprzeczna z przepisem ustawy jest dotknięta nieważnością i nie wywołuje skutków prawnych. Dlatego bezskuteczny upływ terminu zapłaty wskazanego w fakturze uprawniał do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi na gruncie ustawy o VAT.
Biorąc pod uwagę, że P. S.A. nie zapłaciła przedmiotowej faktury w całości i upłynęło 90 dni od terminu wskazanego w fakturze należyte uzasadnienie w ocenie skarżącej znajdowało skorzystanie zgodnie z art. 89a ust. 1 u.p.t.u. z tzw. ulgi na złe długi.
Zobowiązanie P. S.A. nie wygasło w wyniku potrącenia rzekomo dokonanego w dniu 5 stycznia 2023 r., gdyż czynność ta jako sprzeczna z ustawą była dotknięta nieważnością i z tego tytułu nie wywołała skutków prawnych. Z kolei wprowadzenie do faktury VAT terminu płatności jako 60 dni było zgodne z art. 7 ust. 2 i 2a ww. ustawy.
Skarżąca zadała następujące pytanie: Czy mogła skorzystać zgodnie z art. 89a u.p.t.u. z tzw. ulgi na złe długi, jeżeli upłynęło 90 dni od terminu płatności faktury a P. S.A. w dniu 5 stycznia 2023 r. dokonało "potrącenia" kary umownej za opóźnienie, choć przepis art. 32 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz niektórych innych ustawy wprost zakazywał potrącania kar umownych przed 1 kwietnia 2023 r.?
2.2. Dnia 14 czerwca 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
2.3. Pismem z 26 czerwca 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
- art. 14b par. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 – o.p.) w związku z § 3 pkt 1 o.p. poprzez zaniechanie wydania indywidulanej interpretacji podatkowej z powodu rzekomej konieczności analizy przepisów ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, a także przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, co pozostaje w rażącej sprzeczności z normą art. 121 § 1 1 o.p. nakazującej prowadzenie postępowanie podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,
- art. 120 o.p. poprzez zaniechanie dokonania indywidualnej interpretacji podatkowej z powodów pozornych, a nie rzeczywistych.
2.4. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia, Dyrektor KIS utrzymał je mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że wątpliwości przedstawione we wniosku, dotyczyły ustalenia czy skarżąca mogła skorzystać zgodnie z art. 89a u.p.t.u. z tzw. ulgi na złe długi, jeżeli upłynęło 90 dni od terminu płatności faktury, a P. S.A. w dniu 5 stycznia 2023 r. dokonało "potrącenia" kary umownej za opóźnienie, choć przepis art. 32 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz niektórych innych ustawy wprost zakazywał potrącania kar umownych przed 1 kwietnia 2023 r.
Organ stwierdził, że przedstawione przez skarżącą zagadnienie nie daje możliwości rozpatrzenia ww. wniosku poprzez wydanie interpretacji indywidualnej w oparciu o zastosowanie przepisów Działu II Rozdział 1a Ordynacji podatkowej - Interpretacje przepisów prawa podatkowego.
Z opisu sprawy wynika, że pomiędzy skarżącą, a jej kontrahentem powstał spór, dotyczący ustalenia prawidłowego terminu płatności za wykonaną czynność na rzecz kontrahenta oraz spór co do wysokości wynagrodzenia ustalonego za tę czynność.
Aby dokonać oceny stanowiska skarżącej w zakresie objętym pytaniem tj. ustaleniem czy w omawianej sprawie nastąpiło uprawdopodobnienie wierzytelności, organ musiałby dokonać ustaleń, który z terminów wskazanych w opisie sprawy jest prawidłowy.
Aby tego dokonać organ byłby zobowiązany do analizy przepisów ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz przepisów ustawy o Prawo zamówieniach publicznych i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.).
Normatywnym przedmiotem interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego mogą być tylko przepisy prawa materialnego. Konstatacja ta wypływa z faktu, że rozważane w postępowaniu interpretacyjnym przepisy prawa stanowią podstawę oceny prawnej stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego badanej możliwości ich zastosowania, w której wykładnia prawa jest tylko wykorzystywana. Analiza tej subsumcji dotyczyć może tylko unormowań materialnoprawnych - konstytuujących podatkową ocenę przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
Udzielenie odpowiedzi na wątpliwości skarżącej wymagałoby od organu analizy przepisów innych niż przepisy podatkowe.
W szczególności organ musiałby badać okoliczności transakcji przeprowadzonej przez skarżącą z kontrahentem tj. dokonać analizy umowy łączącej skarżącą i kontrahenta i ustalić czy część wynagrodzenia zatrzymana (nie wypłacona) przez kontrahenta została dokonana w sposób uprawniony czy też nieuprawniony oraz czy termin płatności za wykonaną czynność był ustalony prawidłowo zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (nie będącymi przepisami prawa podatkowego) - co prowadziłoby do ustalenia stanu faktycznego tej transakcji, a co - jak wskazano powyżej - wykracza poza zakres uprawnień organu w postępowaniu interpretacyjnym.
Wskazano, że organy podatkowe nie mają prawa ingerować w treść zawieranych umów i przyjęte w nich ustalenia, w tym zasady ustalania terminów płatności, chyba że postanowienia umów naruszają przepisy podatkowe, a to może być stwierdzone jedynie w trakcie przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania podatkowego.
Zatem rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej określenia prawidłowości terminu płatności wynikającego z umowy lub faktury stanowi zagadnienie wstępne dla kwestii możliwości skorzystania z ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a u.p.t.u.
Z przepisu art. 89a ust. 1a u.p.t.u. wynika, że nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.
Zgodnie z tym przepisem bieg 90-dniowego terminu liczony jest od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.
Zatem w przedmiotowej sprawie wskazane przez skarżącą wątpliwości dotyczą w istocie zagadnienia związanego z oceną prawidłowego ustalenia terminu płatności za wykonane czynności wynikającego z umowy zawartej z kontrahentem oraz oceną przepisów, które nie należą do przepisów podatkowych. Do oceny tych przepisów organ nie jest uprawniony.
Przedstawione w pytaniu kwestie nie są zagadnieniem, które może być przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, której podstawowym celem jest przede wszystkim wyjaśnienie sytuacji prawnopodatkowej pytającego. Dlatego też, interpretacja wydana w zakresie problemu, którego dotyczyło zapytanie nie rozstrzygałaby o skutkach podatkowych opisanego stanu faktycznego w zakresie u.p.t.u., lecz byłaby oceną prawidłowości postępowania skarżącej oraz jej kontrahenta.
Aby potwierdzić, że kontrahent tj. P. SA prawidłowo dokonał czynności "potrącenia" kary umownej w dniu 5 stycznia 2023 r. mimo zakazu - jak twierdzi skarżąca - wynikającego z przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19 (...) - organ byłby zobowiązany do analizy wskazanych przez skarżącą przepisów, które nie są przepisami prawa podatkowego.
3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu naruszenie:
- art. 14 b § 1 i 2 o.p. w związku § 3 pkt 1 o.p. poprzez zaniechanie wydania indywidulanej interpretacji podatkowej z powodu rzekomej konieczności analizy przepisów ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, a także przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19, co pozostaje w rażącej sprzeczności z normą art.121 § 1 o.p. nakazującej prowadzenie postępowanie podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
- art. 120 o.p. poprzez zaniechanie dokonania indywidulanej interpretacji podatkowej z powodów pozornych, a nie rzeczywistych. Organ nie powinien uchylać się od uwzględnienia przepisów rzutujących na sytuację prawnopodatkową.
- art. 32 ustawy z 5 sierpnia 202 2r. o zmianie ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg oraz niektórych innych ustaw (...) w związku z art.89a u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do stwierdzenia o rzekomej niemożliwości wydania wiążącej interpretacji indywidulanej w sytuacji w której art. 32 ustawy o zmianie ustawy o Rządowym, Funduszu Rozwoju Dróg (...) wprost zakazywał potrącania kar umownych przed 1 kwietnia 2023 r. a norma z art. 89a u.p.t.u. uprawniała do skorzystania z tzw. ulgi na złe długi, jeżeli upłynęło 90 dni od terminu płatności.
Biorąc powyższe pod uwagę wniesiono o uchylanie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sposób prawem określony.
W uzasadnieniu wskazano, że przyjęta przez organ wykładnia zawęża możliwość wystąpienia o dokonanie wiążącej interpretacji przepisów podatkowych. Wykładnia taka czyni fikcją uzyskanie przez podatnika wiążącej interpretacji podatkowej. Wskazane w treści wniosku przepisy rzutują pośrednio na sytuację prawnopodatkową i z tego tytułu winny być przedmiotem rozważenia przez organ.
Wnioskodawczyni nie oczekiwała od organu szczegółowej analizy zasadności potrącenia naliczonej kary umownej, przez P.S.A. a jedynie wzięcia pod uwagę wskazanego przepisu ustawowego, zgodnie z którym czynność rzekomego potrącenia była bezprawna. Organ podatkowy nie powinien uchylać się od wydania indywidulanej interpretacji podatkowej z powodów pozornych. Prawo podatkowe ma autonomię względem innych dziedzin prawa. Nie jest jednak oderwane od innych przepisów rzutujących na prawa podatnika.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Dyrektor KIS zasadnie odmówił wszczęcia postepowania w sprawie wniosku skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej.
5. Zgodnie z art. 165 a o.p. w związku z art. 14h o.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do brzmienia art. 14h o.p., w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 120, art. 121 § 1, art. 165a oraz art. 169 § 1 i § 2 O.p., a nadto przepisy rozdziału 6 działu IV O.p.
W myśl z kolei art. 14b § 1 o.p. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną).
Tym samym nie ma wątpliwości, że przedmiotem interpretacji indywidualnych są przepisy prawa podatkowego. Te zaś dla celów Ordynacji podatkowej zostały zdefiniowane w art. 3 pkt 2 tej ustawy. Jak wynika z tej regulacji prawnej, przepisami prawa podatkowego są przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych.
Z kolei dla celów Ordynacji podatkowej, ustawami podatkowymi są ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich (por. art. 3 pkt 1 o.p.).
W tym kontekście, odwołując się do przepisów szczególnego prawa podatkowego należy zauważyć, że w myśl art. 89a ust. 1 u.p.t.u. podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona.
Zgodnie z kolei z art. 89a ust. 1a u.p.t.u. nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.
Tym samym, kwestia uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności poprzez jej nieuregulowanie w określonym czasie, staje się elementem podatkowego stanu faktycznego, ukształtowanego w treści ustawy podatkowej (ustawy o podatku od towarów i usług), determinującego treść zobowiązania podatkowego.
W nn. sprawie skarżąca w opisie stanu faktycznego wskazywała na okoliczność nieuregulowania wierzytelności przez jej kontrahenta P. S.A. Podała, że w dniu 5 stycznia 2023 r. P. S.A. dokonała wprawdzie potrącenia kar umownych za opóźnienie z należnym skarżącej wynagrodzeniem. W ocenie skarżącej czynność ta była jednak zakazana przez ustawodawcę. Zakaz ten wynikał wprost do 2 sierpnia 2022 r. z normy art. 15r ze zn. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 (...). Od 24 sierpnia 2022r. analogiczny zakaz potrącania kar umownych został utrzymany w art. 32 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy o Rządowym Rozwoju Dróg (...). Z tych względów – w ocenie wnioskodawczyni - kara umowna naliczona przez P. S.A. nie mogła zostać skutecznie potrącona w dniu 5 stycznia 2023 r., gdyż była to czynność sprzeczna z bezwzględnie obowiązującym przepisem ustawy zakazującym takiej czynności.
Z tego właśnie względu - w ocenie Sądu - po pierwsze nie można zgodzić się z organem, że wskazane przez wnioskodawcę wątpliwości dotyczą zagadnienia związanego z oceną prawidłowego ustalenia terminu płatności za wykonane czynności wynikające z umowy zawartej z kontrahentem.
Nie sposób także przyjąć, że ocena czy doszło czy też nie do uregulowania wierzytelności przez kontrahenta wnioskodawcy z uwagi na zakaz potrącania kar umownych, nie jest treścią regulacji prawnej zawartej w ustawie podatkowej, niebędącej przedmiotem indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Poprzez odwołanie się przez ustawodawcę do tej materii w art. 89a ust. 1a u.p.t.u. staje się ona natomiast składnikiem regulacji podatkowoprawnej, będącej punktem odniesienia dla stosowana instytucji ukształtowanej w 14b i nast. o.p.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu organu, przedmiotem wątpliwości wnioskodawcy są przepisy prawa podatkowego kształtujące możliwość skorygowania podstawy opodatkowania oraz podatku należnego na podstawie art. 89a u.p.t.u.
Ustawa o podatku od towarów i usług nie wskazuje bowiem wprost, co należy rozumieć przez zapis "wierzytelność, która nie została uregulowana". Wobec powyższego to wykładania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług w powiązaniu z przepisami prawa wskazanymi przez wnioskodawcę pozwoli na właściwe ich zastosowanie w sytuacji faktycznej, która została przedstawiona wyczerpująco.
Jednocześnie podkreślić należy, że przepis wymagające interpretacji - art. 89a ust. 1a u.p.t.u. ma charakter podatkowy, natomiast odesłanie do przepisów wskazanych przez wnioskodawcę ma w tym przypadku jedynie pomocniczy charakter, bowiem służy dokonaniu interpretacji przepisu prawa podatkowego.
Podkreślić należy, że pojęcia przepisy prawa podatkowego, o którym mowa w art. 14b § 1 o.p., nie można ograniczać wyłącznie do ustaw, które w swoim tytule zawierają takie pojęcie, lecz chodzi o rzeczywistą treść zawartych w ustawach regulacji mających wpływ na opodatkowanie (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GSK 789/14). Organy podatkowe, dokonując interpretacji przepisów prawa podatkowego, zobowiązane są do posiłkowania się przepisami z innych dziedzin prawa dla wyjaśnienia znaczenia występujących w przepisach ustaw podatkowych pojęć i instytucji z tych innych dziedzin prawa (zob. np. wyroki: NSA z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 1019/09, z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II FSK 2524/12, i z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2108/12). Wynika to stąd, że przepisy prawa podatkowego jakkolwiek stanowią autonomiczną dziedzinę prawa, to jednak nie są całkowicie odrębne, niezależne i niepowiązane z innymi dziedzinami systemu prawnego, a wręcz przeciwnie, wraz z przepisami innych gałęzi prawa stanowią część jednego porządku prawnego obowiązującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Poszczególne ustawy podatkowe zawierają obszerną liczbę przepisów odwołujących się do pojęć i instytucji właściwych dla innych dziedzin prawa. Zgodnie natomiast z wolą ustawodawcy, organ zobligowany jest, w świetle art. 14b § 1 o.p., na wniosek zainteresowanego, wydać w jego indywidualnej sprawie indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, w sytuacji, gdy dotyczy ona przepisów mogących mieć znaczenie dla sytuacji prawnopodatkowej zainteresowanego. Innych ograniczeń przedmiotu interpretacji w ramach wykładni przepisów prawa podatkowego ustawa nie zna. W efekcie wnioskodawca ma uzyskać rzetelną informację, jak w określonym stanie faktycznym organ podatkowy interpretuje przepisy podatkowe znajdujące w nim zastosowanie, co może mieć wpływ na prawidłowość dokonania przez niego rozliczenia danego podatku.
W obliczu powyższego, organ dopuścił się naruszenia art. 165a § 1 o.p. w związku z art. 14 h. o.p. oraz 14b § 1 o.p.
6. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ interpretacyjny uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Sądu i wyda interpretację prawa podatkowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji
7. Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI