I SA/Gl 1481/21

I SA/Gl 1481/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Krzysztof Kandut /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1738/22 - Wyrok NSA z 2025-10-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 par. 2 pkt 1 i pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 13b ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T.K. (dalej: "skarżący" lub "zobowiązany") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium") wydane w kwestii zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi względem skarżącego egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego Prezydenta Miasta K. (dalej również: "wierzyciel") z dnia [...] r., nr [...]. Egzekucja ta dotyczy opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu samochodowego, którego skarżący jest właścicielem i który ma numer rejestracyjny [...], w strefie płatnego parkowania w K. w dniach 22 września 2016 r., 23 listopada 2016 r., 26 stycznia 2017 r., 27 maja 2019 r., 20 sierpnia 2019 r., 21 sierpnia 2019 r., 18 listopada 2019 r., 11 grudnia 2019 r., 27 lutego 2020 r., 27 kwietnia 2020 r., 18 maja 2020 r., 20 maja 2020 r., 14 lipca 2020 r., 16 lipca 2020 r., 21 lipca 2020 r., 23 lipca 2020 r., 3 sierpnia 2020 r. i 12 sierpnia 2020 r.
2. W piśmie datowanym na 8 marca 2020 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia tej egzekucji, podnosząc błąd co do osoby zobowiązanego w odniesieniu do postojów z dnia 22 września 2016 r. i z dnia 26 stycznia 2017 r. oraz nieistnienie egzekwowanego obowiązku.
Skarżący podkreślił, że w dniach 22 września 2016 r. i 26 stycznia 2017 r. z pojazdu korzystała D.L. (jego małżonka), a nie on.
Niezależnie od powyższego zaakcentował, że zdecydowana większość postojów (11 z 16) miała miejsce na ul. [...] na odcinku pomiędzy Placem [...] a ul. [...], gdzie nie ma ani jednego (nie licząc miejsc zarezerwowanych – tzw. "kopert") miejsca wyznaczonego odpowiednimi znakami pionowymi i poziomymi. Zaznaczył, że cały ten odcinek objęty jest strefami przystanków tramwajowych oraz zakazów zatrzymywania i postoju wynikających bądź to ze znaków B-36 ("zakaz zatrzymywania się"), bądź z mocy art. 49 ust. 1 pkt 1, 2 i 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. - Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.), w myśl którego zabrania się zatrzymania pojazdu na przejeździe kolejowym, na przejeździe tramwajowym, na skrzyżowaniu oraz w odległości mniejszej niż 10 m od przejazdu lub skrzyżowania (pkt 1), na przejściu dla pieszych, na przejeździe dla rowerzystów oraz w odległości mniejszej niż 10 m przed tym przejściem lub przejazdem; na drodze dwukierunkowej o dwóch pasach ruchu zakaz ten obowiązuje także za tym przejściem lub przejazdem (pkt 2) i w odległości mniejszej niż 15 m od słupka lub tablicy oznaczającej przystanek, a na przystanku z zatoką - na całej jej długości (pkt 9).
Dalej wyjaśnił, że pozostałe pięć postojów miało miejsce na ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...], przy czym tylko jeden z nich, zaistniały w dniu 27 maja 2019 r., nastąpił w wyznaczonym miejscu postojowym i został opłacony, a cztery pozostałe również odbywały się poza wyznaczonymi miejscami postojowymi.
Mając to na uwadze, zaakcentował, że opłatę za postój w strefie płatnego parkowania pobiera się wyłącznie w razie pozostawienia samochodu w miejscu do tego wyznaczonym, jak tego wymagają:
1) art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. - Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.; następnie: "u.d.p."),
2) przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2310 ze zm.) oraz
3) przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków umieszczenia ich na drogach (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 2311 ze zm.).
Tymczasem w analizowanym przypadku wyznaczenia tego zabrakło, co wykluczało możliwość poboru opłaty za postój, a w dalszej kolejności – także opłaty dodatkowej za jej nieuiszczenie (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II GPS 2/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 233/15 czy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 30/18 i z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 380/18).
W związku z powyższym zażądał:
1) uwzględnienia zarzutów i umorzenia postępowania egzekucyjnego;
2) zwrotu bezpodstawnie wyegzekwowanej kwoty [...] zł wraz z pobraną przez bank opłatą za realizację zajęcia egzekucyjnego w kwocie [...] zł;
3) przeprowadzenia dowodu z przedłożonej dokumentacji fotograficznej na okoliczność postoju pojazdu poza wyznaczonymi miejscami parkingowymi na ul. [...] w dniach 16 lipca 2020 r., 23 lipca 2020 r. i 3 sierpnia 2020 r.
3. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], nr kolejny [...], numer sprawy: [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. - Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), oddalił powyższe zarzuty skarżącego.
W uzasadnieniu organ ten wskazał, że w odpowiedzi z dnia 17 czerwca 2021 r. na wezwanie z dnia 30 kwietnia 2021 r. małżonka skarżącego oznajmiła, że nie pamięta, by w dniach wskazanych przez skarżącego korzystała z pojazdu, ale jest to wysoce prawdopodobne. W związku z tym ocenił, że to jej oświadczenie nie stanowi jednoznacznego potwierdzenia powołanej okoliczności, a tym samym uznał ją za niedowiedzioną.
W dalszej kolejności nie zgodził się, by do postoju doszło w miejscach niewyznaczonych w rozumieniu obowiązujących przepisów. Podkreślił, że każde z miejsc postojowych w strefie płatnego parkowania w K. jest oznaczone znakiem pionowym D-18 ("parking"), a tam, gdzie to konieczne – także dodatkowo odpowiednią tabliczką wskazującą sposób parkowania. Następnie wyraził przekonanie, że w powołanej przez skarżącego uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II GPS 2/17 jednoznacznie przesądzono o decydującej roli znaków pionowych w wyznaczaniu miejsc postojowych. Zarazem wysnuł wniosek, że bez znaczenia dla obowiązku uiszczenia opłaty jest brak jednoczesnego oznaczenia tego miejsca liniami poziomymi, jeśli jest to determinowane bezpieczeństwem uczestników ruchu oraz ułatwieniem w korzystaniu z parkingu. Poza tym za godne uwagi uznał podkreślenie, że obowiązek zapłaty opłaty powstaje z mocy samego prawa, a wspomniane znaki (nawet pionowe) mają jedynie charakter informacyjny.
4. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego z dnia 27 lipca 2021 r., Kolegium, działając na podstawie m. in. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 4 i art. 34 § 5 u.p.e.a, utrzymało w mocy powyższe postanowienie wierzyciela.
5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący stwierdził, że Kolegium dopuściło się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podtrzymał przy tym argumentację przedstawioną we wniesionych zarzutach i zażaleniu.
6. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii zasadności dwóch zarzutów (zarzutu nieistnienia obowiązku i zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego) wniesionych przez skarżącego w sprawie egzekucji opłaty dodatkowej z tytułu nieuiszczenia opłaty za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania w K. W sprawie nie jest sporne, że postój takowy zaistniał w czasie i w miejscu wskazanym przez wierzyciela. Skarżący uważa jednak, że nie powinien on podlegać wspomnianej opłacie z uwagi na to, że na ul. [...] odbywał się w miejscu, gdzie nie ma poziomego oznakowania miejsc parkingowych, a na ul. [...] – poza miejscami parkingowymi. Nadto podnosi, że w dwóch przypadkach to nie on, lecz jego małżonka użytkowała pojazd.
Organy orzekające stoją z kolei na stanowisku, że postoje odbyły się w miejscach prawidłowo wyznaczonych, co przesądza o zasadności poboru opłaty. Zarazem wskazują, że powinność jej uiszczenia spoczywa na skarżącym jako zobowiązanym i podkreślają, że obowiązek ten nie obciąża małżonki skarżącego, która nie potwierdziła, by w tym czasie z postoju korzystała.
Rację w tym sporze trzeba przyznać organom.
Wyjaśnienie motywów tej kwalifikacji należy rozpocząć od podkreślenia, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest m. in. nieistnienie obowiązku (pkt 1) oraz błąd co do zobowiązanego (pkt 3). Na mocy art. 34 § 2 u.p.e.a. postanowienie w sprawie zarzutów wydaje wierzyciel. Na podstawie art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie to służy zażalenie.
Stosownie z kolei do art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie z art. 13b ust. 3 u.d.p. strefę tę ustala rady gminy (rada miasta), co też w tym przypadku (w odniesieniu do analizowanego okresu) zostało dokonane uchwałami Rady Miasta Katowice w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Katowice: nr XXXIV/755/13 z dnia 6 marca 2013 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2013 r., poz. 2541), nr XXX/589/16 z dnia 14 września 2016 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2016 r., poz. 4755) oraz nr XIII/295/19 z dnia 24 października 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2019 r., poz. 7295).
Przy tym w myśl art. 13b ust. 1 omawianą opłatę pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Zgodnie natomiast z art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie omawianej opłaty pobiera się opłatę dodatkową.
Konsekwencją powyższych regulacji jest uznanie, że obowiązek uiszczenia zarówno opłaty za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej w wyznaczonym miejscu w strefie płatnego parkowania, jak i opłaty dodatkowej jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki powinien być zatem wykonany niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia, z wystąpieniem którego ustawa wiąże jego powstanie. W tym zakresie nie jest przewidziane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1859/11, z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12 czy z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15). Nie przeprowadza się też odrębnego postępowania administracyjnego ani nie podejmuje czynności wyjaśniających, które poprzedzałyby rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji korzystający z drogi publicznej ma więc dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie odpowiedniego zarzutu w sprawie prowadzenia tej egzekucji (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 435/16).
Należy również zauważyć, że w – przywoływanej już – uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II GPS 2/17 zaakcentowano, że zgodnie z art. 13b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. opłatę za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania pobiera się od korzystającego z drogi publicznej wyłącznie za postój w odpowiednio wyznaczonym do tego miejscu, a nie: w dowolnym miejscu znajdującym się w tej strefie. Podkreślono też, że miejscem wyznaczonym jest, co do zasady, miejsce wyróżnione zarówno znakami informacyjnymi pionowymi, jak i znakami informacyjnymi poziomymi. Zarazem zwrócono uwagę, że znaki informacyjne pionowe mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg (pkt 5 załącznika nr 1 do wcześniej powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r.), natomiast znaki informacyjne poziome dróg służą zwiększeniu bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnieniu ruchu pojazdów i ułatwieniu korzystania z dróg (pkt 1.2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia). Na tej podstawie wywiedziono, że to znakom pionowym należy przypisać rolę decydującą w omawianej kwestii.
Idąc tym tokiem rozumowania, należałoby uznać, że znaki informacyjne poziome pełnią jedynie funkcję wspierającą w zakresie obejmującym wyznaczenie stanowiska postojowego. Co więcej, stosownie do punktu 5.2.4 zdanie pierwsze załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. nie muszą być one zastosowane w przypadku, gdy stanowisko to zostało wydzielone konstrukcyjnie.
Z powyższych unormowań wynika zatem bezsprzecznie, że prawodawca dopuszcza zaniechanie wykorzystania znaków poziomych jedynie wówczas, gdy ich funkcję zastępuje konstrukcyjne ustalenie stanowisk na wydzielonych parkingach. Zasadność obciążenia użytkownika drogi opłatą za parkowanie w lokalizacjach bez znaków poziomych wymaga zatem wykazania, że pojazd pozostawiono w strefie płatnego parkowania na wydzielonym parkingu, w obrębie którego konstrukcyjnie wydzielone takie stanowiska.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a przede wszystkim dokumentacji zdjęciowej (w tym także tej przedłożonej przez samego skarżącego) nie pozostawia wątpliwości, że w spornych przypadkach postój pojazdu samochodowego odbył się w miejscach, które zostały oznakowane znakami pionowymi. Zarazem były to stanowiska wydzielone w stopniu wystarczającym dla możności uznania prawidłowości ich wyodrębnienia (zlokalizowano je w tzw. zatokach albo zastosowano dostatecznie komunikatywny, odmienny układ płyt lub kostek chodnikowych i ich kolorystyki). Miejsca te należało zatem uznać za wyznaczone w rozumieniu art. 13b ust. 1 u.d.p., albowiem oznaczono je znakami pionowymi i konstrukcyjnie wyodrębniono w sposób, który dla każdego kierującego powinien być wystarczająco identyfikowalny. W związku z tym twierdzenie skarżącego o braku prawidłowego oznaczenia tych miejsc postojowych, a w rezultacie – braku możliwości poboru spornej opłaty uznać trzeba było za niesłuszne i stąd zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku prawidłowo oceniono jako niezasadny (por. m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 320/18 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 3217/18).
Organy orzekające w sprawie również prawidłowo zweryfikowały zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, sygnalizowany wcześniej brak możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie obejmującym ustalenie chociażby tego, kto kierował pojazdem zaparkowanym na płatnym miejscu postojowym, zasadnym czyni przyjęcie domniemania, że był to właściciel pojazdu. Ten z kolei może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli domniemanie to obali. Do tego jednak konieczne jest wykazanie, kto konkretnie kierował pojazdem w danym czasie i miejscu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 499/14 lub z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1103/16). W konsekwencji za niewystarczające uznać należy samo wskazanie takiej osoby w sytuacji, gdy także ona nie jest w stanie tej okoliczności jednoznacznie potwierdzić, jak to miało miejsce w analizowanym przypadku.
W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżone postanowienie Kolegium jest zgodne z prawem. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na nie skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).
Na koniec wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 tej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.