I SA/Gl 1472/23

I SA/Gl 1472/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Beata Machcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1009/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 września 2023 r. nr 2401-IEE.7192.334.2023.2/LF/ UNP: 2401-23-197166 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2023 r., nr 2401-IEE.7192.334.2023.2/LF/ UNP: 2401-23-197166, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "DIAS") stwierdził niedopuszczalność zażalenia złożonego przez P. N. (dalej: "Skarżący") z uwagi na brak przedmiotu postępowania.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadził na rzecz Skarżącego postępowanie egzekucyjne do K sp. z o. o. w likwidacji, w oparciu o tytuł wykonawczy stanowiący wyrok z 28 maja 2002 r., sygn. akt [...] oraz nakaz zapłaty z 21 sierpnia 2002 r., sygn. akt [...]. W jego wyniku organ egzekucyjny w dniu 11 maja 2023 r. uzyskał kwotę 28.119,31 zł od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym K. w K. M. K.. Skarżący został poinformowany o tej okoliczności w piśmie z dnia 19 maja 2023 r. Wskazano w nim również, że środki te zostaną rozliczone po otrzymaniu akt egzekucyjnych z organu nadzoru. W piśmie z 12 czerwca 2023 r. Skarżący poinformował, że 6 czerwca 2023 r. otrzymał kwotę 26.797,76 zł. Kwota ta została przekazana na rachunek [...] Urzędu Skarbowego w K. nie później niż 12 maja 2023 r., zaś Skarżący otrzymał ją dopiero 23 dni po jej otrzymaniu do Komornika Sądowego. Zdaniem Skarżącego sytuacja taka nie ma żadnego uzasadnienia, a wypłata środków nie powinna zająć więcej jak 3-4 dni. W związku z powyższym Skarżący zażądał odsetek za zwłokę w wysokości 170,88 zł. W piśmie z 5 lipca 2023 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. przedstawił przebieg postępowania oraz poinformował Skarżącego, że wniosek w zakresie wypłaty odsetek ustawowych w kwocie 170,88 zł nie może zostać przez organ egzekucyjny zrealizowany.
2. W dniu 19 lipca 2023 r. do [...] Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło pismo Skarżącego, w którym wskazał, że nie zgadza się z treścią pisma z 5 lipca 2023 r. Jako przyczynę nieprzekazania kwoty bezpośrednio po jej otrzymaniu podano brak akt sprawy, które zostały przekazane do organu nadrzędnego w związku z zażaleniem K. sp. z o.o. na odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zauważył, że organy administracji publicznej załatwiają sprawy w drodze decyzji lub postanowienia z podaniem podstawy prawnej i pouczeniem o środkach zaskarżenia. Wymienione wyżej pismo niczego takiego nie zawierało. Wskazał ponadto, że Skarżącemu przekazano kwotę 28.138,18 zł, jednakże na jego konto wpłynęła kwota 26.797,76 zł. Opóźnienie w wypłacie zostało zaś uzasadnione przekazaniem akt sprawy organowi nadrzędnemu, co zdaniem Skarżącego jest problemem organizacji pracy w organach administracji publicznej i nie może obciążać stron postępowania. Końcowo Skarżący wskazał, że pismo to należy traktować jako środek zaskarżenia rozstrzygnięcia zawartego w piśmie z 5 lipca 2023 r.
3. Postanowieniem z 4 września 2023 r. DIAS stwierdził niedopuszczalność złożonego przez Skarżącego zażalenia. Podniósł w nim, że czynność organu egzekucyjnego w postaci sporządzenia odpowiedzi na pismo nie jest decyzją administracyjną (postanowieniem). Nie zawiera bowiem elementów aktu prawnego opisanego w art. 107 w zw. z art. 124 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej: "k.p.a.". Stąd też nie jest dopuszczalne wniesienie zażalenia. Odpowiedź na pismo nie stanowi bowiem załatwienia sprawy administracyjnej poprzez wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści. Czynność organu - odpowiedź na pismo - nie ma charakteru procesowego w rozumieniu przepisów k.p.a. Jest tylko informacją, relacją stanu sprawy skierowaną do strony. Z tych względów DIAS przyjął, iż odpowiedź Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. nie stanowi aktu, od którego służy zażalenie do organu wyższej instancji.
DIAS podkreślił, że organy administracji publicznej załatwiają sprawy w drodze decyzji lub postanowienia z podaniem podstawy prawnej i pouczeniem o środkach zaskarżenia, jeżeli ustawa tak stanowi. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje w swojej treści rozwiązań dla wszystkich sytuacji zaistniałych w toku postępowania egzekucyjnego. Rozwiązania takiego nie ma dla odmowy zapłaty odsetek. Stąd też pismo Skarżącego z 19 lipca 2023 r. nie może być potraktowane jako zażalenie.
4. Skarżący pismem z 27 września 2023 r. złożył skargę na rozstrzygnięcie DIAS, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazał, że kwestionowane postanowienie narusza art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. Podkreślił, że w treści pisma z dnia 5 lipca 2023 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. zawarł rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego w postaci odmowy wypłaty żądanych odsetek. Nie sposób zatem uznać, aby była to czynność o charakterze materialno-technicznym. W ocenie Skarżącego twierdzenie organu, iż dla odmowy zapłaty odsetek ustawa nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia, jest błędne. Takie stanowisko sprzeczne jest bowiem z zasadą zupełności i kompletności systemu prawa. Zgodnie z tą zasadą nie ma takiej sytuacji w życiu społecznym, która nie byłaby uregulowana przez prawo. Chociaż są wyjątki od tej zasady, to jednak niniejsza sytuacja w nich się nie mieści.
5. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
W sprawie kwestią sporną jest charakter prawny pisma organu egzekucyjnego z dnia 5 lipca 2023 r.
W ocenie organu odwoławczego pismo to nie jest postanowieniem (decyzją), gdyż nie ma charakteru procesowego w rozumieniu przepisów k.p.a. Jest tylko informacją, relacją stanu sprawy skierowaną do Skarżącego i z tych względów nie można uznać, że organ egzekucyjny wydał akt administracyjny, od którego służy zażalenie do organu wyższej instancji.
Natomiast w ocenie Skarżącego pismo to stanowi rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż zawiera niezbędne do tego elementy, a w szczególności odmowę spełnienia żądania (zapłaty żądanych odsetek) i podpis osoby upoważnionej przez Naczelnika [...] Urzędu.
Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.") jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja zawiera:
1) oznaczenie organu administracji publicznej;
2) datę wydania;
3) oznaczenie strony lub stron;
4) powołanie podstawy prawnej;
5) rozstrzygnięcie;
6) uzasadnienie faktyczne i prawne;
7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania;
8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji;
9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.
W myśl art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (§ 1).
Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2).
Zgodnie zaś z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
W sprawie organ odwoławczy uznał, że pismo Skarżącego z 19 lipca 2023 r. nie może być potraktowane jako zażalenie i na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne; do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.).
"Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych" (wyrok NSA z 11.12.2007 r., II OSK 1661/06, LEX nr 425381).
W piśmie z dnia 12 czerwca 2023 r. Skarżący wskazał, że Komornik Sądowy przekazał kwotę 26.797,76 zł na rachunek [...] US w K. nie później niż 12 maja 2023 r., a Skarżący otrzymał ją dopiero 5 czerwca 2023 r., tj. 23 dni po jej otrzymaniu do Komornika Sądowego. W ocenie Skarżącego takie opóźnienie w przekazaniu mu wyegzekwowanej kwoty nie może zostać usprawiedliwione względami organizacyjnymi, a wypłata na jego rzecz powinna zająć nie więcej niż 3-4 dni, dlatego Skarżący żąda odsetek za zwłokę w wysokości 170,88 zł.
W piśmie z dnia 5 lipca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wystąpienie Skarżącego z dnia 12 czerwca 2023 r., organ egzekucyjny przedstawił przebieg postępowania oraz poinformował Skarżącego, że wniosek w zakresie wypłaty odsetek ustawowych w kwocie 170,88 zł nie może zostać przez organ egzekucyjny zrealizowany.
W ocenie Sądu pismo organu egzekucyjnego z dnia 5 lipca 2019 r. stanowi informację o przebiegu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na rzecz Skarżącego (jako wierzyciela) wobec K Sp. z o. o. w likwidacji oraz o braku możliwości zapłaty na rzecz Skarżącego żądanych odsetek. Mianowicie w piśmie tym organ egzekucyjny poinformował, że w dniu 11 maja 2023 r. otrzymał od Komornika Sądowego kwotę 28.119,31 zł. Wyjaśnił, że w związku z wniesionym przez K Sp. z o.o. w likwidacji zażaleniem na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 23 marca 2023 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, akta postępowania egzekucyjnego zostały przekazane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Wskazał, że pismem z dnia 19 maja 2023 r. informował Skarżącego, że otrzymał środki przekazane przez Komornika Sądowego i że zostaną one rozliczone po otrzymaniu akt egzekucyjnych z organu nadzoru, jak również, że środki w kwocie 28.119,31 zł zostały zabezpieczone i przekazane na lokatę terminową. Organ egzekucyjny wskazał, że w związku z rozstrzygnięciem sprawy przez organ nadzoru, bez zbędnej zwłoki przekazał na konto Skarżącego wyegzekwowaną kwotę powiększoną o odsetki z lokaty (i pomniejszoną o koszty egzekucyjne).
W ocenie Sądu pismo organu egzekucyjnego nie jest to postanowieniem. Brak jest bowiem podstawy prawnej do wydania takiego postanowienia. Podstawą taką nie może być art. 17 § 1 u.p.e.a.
Zdanie pierwsze art. 17 § 1 u.p.e.a. ma zastosowanie, gdy u.p.e.a. expressis verbis wymaga przedstawienia "stanowiska" bądź gdy ustawa wymaga "wyrażenia zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym. W sytuacji natomiast, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują przedstawienia "stanowisk" bądź "wyrażenia zgody" przez organy egzekucyjne, wierzyciela, poborcę czy egzekutora, to przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. nie ma zastosowania (zob. Kijowski D. (red.) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że art. 17 § 1 u.p.e.a. nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania postanowienia. Przepis ten wskazuje jedynie, że wymienione w ustawie egzekucyjnej rozstrzygnięcia zapadają w formie postanowienia. Niemniej możliwość wydania takiego rozstrzygnięcia musi wprost wynikać z ustawy. Pogląd taki wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z 29 września 2010 r. w sygn. akt I SA/Po 410/10, WSA w Gliwicach w wyroku z 16 października 2013 r., w sygn. akt I SA/Gl 193/13, WSA w Rzeszowie w wyroku z 24 września 2015 r. w sygn. akt I SA/Rz 770/15 i WSA w Krakowie w wyroku z 13 lipca 2016 r. w sygn. akt IO SA/Kr 2016/15.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.
Należy też zauważyć, że wyegzekwowanie należności oznacza spełnienie należnego świadczenia, co w przypadku świadczeń pieniężnych oznacza czynność faktyczną związaną z przekazaniem wierzycielowi środków pieniężnych, tj. kwot pobranych na podstawie danego, konkretnego tytułu wykonawczego, wystawionego przez wierzyciela. Dla dokonania tej czynności (przekazania wyegzekwowanych pieniędzy wierzycielowi) ustawa egzekucyjna nie przewiduje wydania postanowienia. Tym samym w sprawach tych ustawodawca nie przewidział konieczności rozstrzygnięcia poprzez wydanie stosownej treści postanowienia lecz wyłącznie faktyczne przekazanie.
Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w sprawie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności zażalenia, gdyż czynność organu egzekucyjnego w postaci sporządzenia odpowiedzi na pismo Skarżącego z dnia 12 czerwca 2023 r. nie jest postanowieniem.
W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych aby pismu informacyjnemu i wyjaśniającemu nadać formę postanowienia. Dodatkowo pismo to nie zawiera elementów postanowienia wskazanych w art. 124 k.p.a. Właśnie ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia (brak postanowienia) nie jest dopuszczalne wniesienie zażalenia.
Organy nie naruszyły art. 7 i art. 8 k.p.a. W sprawie wszystkie okoliczności zostały wyjaśnione, a ustalony stan faktyczny uzasadniał wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Skarżący nie wskazał na czym polega niewyjaśnienie sprawy. Ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że naruszono zasady ogólne postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a.
W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zarzuty są bezzasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na niego skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.).
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.