I SA/GL 1457/23

I SA/Gl 1457/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska
Monika Krywow /sprawozdawca/
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 26 § 1, art. 23 § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a  § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 sierpnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.314.2023.4.MT UNP: 2401-23-181783 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 sierpnia 2023 r., nr 2401-IEE.7192.314.2023.4.MT UNP: 2401-23-181783, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. P. (dalej jako skarżący), utrzymał w mocy postanowienie własne z 11 lipca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.196.2023.11/AD, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako organ egzekucyjny) na podstawie tytułu wykonawczego z 28 maja 2018 r. o nr 1358.2018.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny postanowieniami z 14 kwietnia 2023 roku nr [...] i nr [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez ww. organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych z 28 maja 2018 roku o nr 1358.2018 i z 26 listopada 2018 roku o nr 3551.2018.
Na powyższe postanowienia pismem z 24 kwietnia 2023 roku skarżący wraz z U. P. wniósł zażalenia. W złożonym zażaleniu zawarł wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego nr 1358.2018 do czasu wydania prawomocnych orzeczeń sądów.
Postanowieniem z 11 lipca 2023 roku nr 2401-IEE.7192.196.2023.il/AD Dyrektor odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wskazując, że instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych, czy też postępowania egzekucyjnego, jak dowodzi literalne brzmienie art. 23 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), nie może być stosowana na wniosek zobowiązanego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przywołując treść art. 23 § 6 u.p.e.a. stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż szczególnie uzasadniony przypadek ma miejsce w tym postępowaniu. Powołując się na postępowanie wymiarowe, które aktualnie jest w postępowaniu wznowieniowym (postanowienie Dyrektora w K. z 15 maja 2023 r. dot. wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 27 września 2018 r. nr [...]) skarżący stwierdził, że dokumenty tego postępowania bezsprzecznie potwierdzają wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku i konieczności wstrzymania czynności egzekucyjnych.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor stwierdził, że niemożliwe jest prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wniosku skarżącego z 24 kwietnia 2023 roku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, gdyż możliwość czasowego wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych ustawodawca zastrzegł wyłącznie dla sytuacji - działania organu z urzędu. Organy bowiem sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, co wynika z art. 23 § 6 u.p.e.a. Uzasadniony przypadek nie został w tym przepisie dookreślony, niemniej w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że są to okoliczności, na które nie miał on wpływu, niezależne od sposobu jego postępowania (np. przypadki losowe, klęski żywiołowe). Dosłowne brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż postępowanie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego może być prowadzone wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek zainteresowanego. Poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych (art. 1a pkt 16 u.p.e.a.). Wniosek skarżącego z 24 kwietnia 2023 roku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, mógł co najwyżej zainicjować czynności kontrolne organu nadzoru, ale nie uprawniał do prowadzenia postępowania w sprawie takiego wniosku. Dopiero stwierdzenie nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego mogłoby skutkować wstrzymaniem czynności egzekucyjnych, czy postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, że poprawność prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego nie nasuwa żadnych zastrzeżeń, nie może być wszczęte postępowanie w sprawie jego wstrzymania na złożony przez skarżącego wniosek. W konsekwencji tegoż nie podlegał on merytorycznemu rozpoznaniu. Zasadnie zatem będący organem nadzoru Dyrektor odmówił wszczęcia postępowania w jego sprawie. Art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: pierwsza występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; druga zaś, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Tą przyczyną w przedmiotowej sprawie jest niemożność prowadzenia postępowania z powodu złożenia przez skarżącego nieuprawnionego wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca bowiem w odniesieniu do wstrzymania postępowania egzekucyjnego przypisał organowi nadzoru działanie wyłącznie z urzędu, czyli zastosowanie art. 23 § 6 u.p.e.a. zależne jest od uznania organu nadzoru i może być stosowane w ramach tego nadzoru, tj. kontroli prawidłowości działania organu egzekucyjnego i uzależnione jest od istnienia szczególnych okoliczności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 907/16, wyroki NSA: z 12.11.2020 r. sygn. akt II FSK 1746/20, z 21.04.2023 r. sygn. akt III FSK 906/22). Organ nadzoru przeprowadził kontrolę prawidłowości postępowania egzekucyjnego skierowanego do zobowiązanego, jednakże jej wyniki nie nasuwały na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w trybie której jest ono prowadzone, zastrzeżeń wymagających wstrzymania tego postępowania egzekucyjnego z urzędu. Zdaniem skarżącego, prowadzenie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. postępowania wznowieniowego, zainicjowanego jego żądaniem, uzasadnia czasowe wstrzymanie postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległości podatkowe, co do których skarżący zażądał prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Dyrektor zwrócił uwagę, że wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek zobowiązanego i na podstawie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. o wznowieniu postępowania. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez ww. organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Dlatego samo prowadzenie postępowania w tym przedmiocie nie przesądza o konieczności czasowego wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czy czynności egzekucyjnej. Ponadto organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania (Dyrektor Administracji Skarbowej w K.) wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (art. 246 § 1 O.p.). Takie orzeczenie organu podatkowego stanowi wówczas podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wskazał, że złożył wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1358.2018 do czasu wydania prawomocnych orzeczeń sądów, a w szczególności z uwagi na wznowienie w dniu 15 maja 2023 r postępowania w sprawie Decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 27 września 2018 r. Zdaniem zobowiązanego wznowienie postępowania dowodzi, że zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki by sprawa została ponownie, tym razem wnikliwie zbadana. Tzw. "mały świadek koronny" CBA, którego zeznanie po dziewięciu latach od zdarzenia rzekomego wręczenia mu środków (zdarzenia nie widział i nie był przy nim obecny) było dowodem w postępowaniu wymiarowym, jest już skazany za złożenie fałszywych zeznań a Sąd Okręgowy w K. uznał tego świadka w Wyroku do sprawy [...] jako osobę niewiarygodną, uniewinniając wszystkich oskarżonych.
Skarżący stwierdził brak rzetelnego zbadania przez organ sprawy i ustalenia prawdy. Zdaniem skarżącego organ nie mając żadnych merytorycznych argumentów, pośrednio broni fałszywego świadka, zasłaniając się formalistycznymi regułkami dotyczącymi toku błędnego od samego początku postępowania, celowo i z premedytacją nie zauważając istoty sprawy. Stwierdza, że zarzuty dotyczą nie urzędniczych rozwiązań poszczególnych elementów w postępowaniach wewnętrznych, wymyślonych na potrzeby biurokracji lecz ustalenia obiektywnej prawdy. Organ, zdaniem skarżącego, o tym doskonale wie i nic w tym kierunku nie robi, nie chce wiedzieć i znać powodów wznowienia postępowań, prawomocnych orzeczeń sądów wraz z uzasadnieniami, dowodów z przeprowadzonych eksperymentów przez niezależne banki, eksperymentów zleconych przez organy skarbowe, w których uniemożliwiono mu wzięcia udziału.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego skierowanego do organu odwoławczego w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia kosztów tego postępowania prowadzonego przez ww. organ egzekucyjny na podstawie m.in. tytułu wykonawczego z 28 maja 2018 roku nr 1358.2018.
Skarżący twierdzi, że wobec wznowienia postępowania wymiarowego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. zaistniały przesłanki do wstrzymania. Organ odwoławczy argumentuje, że ustawodawca nie przewidział możliwości wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego, a tym samym postępowanie w sprawie wniosku zobowiązanego nie może się toczyć.
W tak zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi odwoławczemu.
Zgodnie z art. 26 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Stosownie do art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest kompetencją własną organu nadzoru nad organem egzekucyjnym, co do której nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zobowiązany nie może swoim wnioskiem wymusić działania organu w tym zakresie. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. nie ma charakteru przysługującego uczestnikom środka zaskarżenia, lecz jest środkiem przysługującym organowi. Dlatego może zostać zastosowany wyłącznie z urzędu. Oznacza to, że nawet gdyby uznać wniosek skarżącej jako impuls do zajęcia się sprawą, to organ nie ma obowiązku wstrzymywać czasowo czynności egzekucyjnych z urzędu. Zatem organ zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA: z 14 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 72/20; z 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 906/22; z 18 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1778/15; z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 479/18). Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru. Nadzór nad egzekucją administracyjną to kontrola oraz możliwość ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej. Możliwość wstrzymania przez organ wykonujący nadzór czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego uzależnione jest od istnienia szczególnych okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru może co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności lub postępowania. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu, a zażalenie przysługuje tylko na postanowienie wstrzymujące (tamujące) czynności egzekucyjne lub postępowania egzekucyjne (por. wyrok NSA z . 14 maja 2024 r., sygn. akt III FSK 869/22).
W konsekwencji należy uznać, że skoro wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to wstrzymanie takie nie jest możliwe na wniosek strony w tym przedmiocie. To zaś oznacza brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącej, czego konsekwencją musiało być zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Zatem zasadnie organ odwoławczy odmówił wszczęcia postępowania na wniosek zobowiązanego.
Odnosząc się do argumentacji zobowiązanego przyjdzie wskazać, że okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. pozostają poza zakresem niniejszego postępowania, które dotyczy tego, czy można było prowadzić postępowanie na wniosek czy też nie. Tymczasem Dyrektor, jak już zostało to wskazane, trafnie ocenił, że ustawodawca nie przewidział możliwości zainicjowania przez zobowiązanego postępowania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego przez zobowiązanego.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 539 ze zm.) orzekł jak w sentencji.