I SA/Gl 1422/24

I SA/Gl 1422/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz
Piotr Pyszny /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 16 września 2024 r. nr COF.OUR.635.8470.2023 ŁD.JJ.ZZ 07233935 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 16 września 2024 r., znak COF.OUR.635.8470.2023, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej jako wierzyciel) po rozpoznaniu zażalenia R. L. (dalej jako zobowiązany, skarżący), uchylił w części postanowienie z 27 września 2023 r. znak: [...] w zakresie orzeczenia co do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, utrzymał w mocy ww. postanowienie w pozostałym zakresie, tj. oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wierzyciel powołał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: "u.o.a.").
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wierzyciel wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy z 31 lipca 2023 r. o nr 20226E1-63/GD/2023 opiewający na obowiązki pieniężne stanowiące zaległe opłaty abonamentowe za używanie odbiornika obejmujące okres od stycznia 2018 r. do marca 2023 r. w łącznej kwocie należności głównej 26.767,80 zł. Tytuł ten został przekazany drogą elektroniczną do Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. (zwany dalej "organem egzekucyjnym").
Zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego pismo z 28 sierpnia 2023 r. zatytułowane "Skarga na czynność egzekucyjną", w którym m.in. zakwestionował zgodność z prawem czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych zobowiązanego. Skarżący podniósł, że nie może się zgodzić z wystawionym tytułem wykonawczym i prowadzoną w jego oparciu egzekucją administracyjną, albowiem skarżona czynność jest prowadzona z naruszeniem ustawy. Skarżący zaznaczył, że działalność hotelarską zakończył z dniem 31 marca 2020 r., co znajduje potwierdzenie w złożonej przez zobowiązanego dokumentacji, a spowodowane było konsekwencjami pandemii Covid-19.
Z powyższego zobowiązany wywiódł, że od 1 kwietnia 2020 r. opłata abonamentowa od 15 odbiorników znajdujących się w hotelu była nienależna. Strona zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a., gdyż obowiązek zapłaty opłat abonamentowych nie istniał, z uwagi na brak możliwości korzystania z odbiorników. Skarżący podniósł, że nie zostało mu doręczone zawiadomienie o nadaniu indywidualnego nr identyfikacyjnego, dla odbiorników telewizyjnych oraz imiennej książeczki. Zobowiązany zarzucił w związku z powyższym naruszenie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Według skarżącego warunkiem koniecznym dla istnienia obowiązku uiszczenia opłaty było użytkowanie odbiornika RTV. Skarżący nie zgodził się z naliczaniem opłat abonamentowych wskazując, że wierzyciel nie wykazał, iż doszło do zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko strony. Skarżący zaznaczył, że nie kwestionuje obowiązku uregulowania opłat abonamentowych za okres do 31 marca 2020 r. (tj. za okres w którym funkcjonował hotel) oraz od 31 marca 2020 r. do 31 marca 2023 r. od 3 odbiorników użytkowanych w Restauracji.
Organ egzekucyjny pismem z 29 sierpnia 2023 r. przekazał pismo skarżącego do wierzyciela wskazując, że wbrew tytułowi z jego treści wynika, iż stanowi ono zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Wierzyciel postanowieniem z 27 września 2023 r. orzekł o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku oraz oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W uzasadnieniu wskazano, że 7 sierpnia 2014 r. za pośrednictwem strony internetowej Poczty Polskiej S.A dokonano zgłoszenia rejestracji 14 odbiorników telewizyjnych na dane: R., R. L.. W wyniku dokonanego zgłoszenia rejestracji zgodnie z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nadany został indywidualny numer identyfikacyjny [...].
Nie zgłoszono reklamacji dotyczących nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a jednocześnie na podany numer wnoszone były opłaty abonamentowe. 23 października 2014 r. w Urzędzie Pocztowym C. 1 zgłoszono zmianę dotyczącą ilości zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z 14 na 18. Dopiero 3 sierpnia 2023 r. w Urzędzie Pocztowym C. 1 dopełniono formalności wyrejestrowania 18 odbiorników telewizyjnych.
W związku z powyższym obowiązek uiszczania opłaty ustał od miesiąca następującego po ich wyrejestrowaniu. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania odbiorników. Wierzyciel wskazał, że zarejestrowanie odbiorników, bez ich późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega przymusowemu wykonaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Wierzyciel podał, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 15l ust. 1 i 2 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Dotyczą one wstrzymania od pobierania opłat abonamentowych, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego. Wyjaśnił, że warunkiem ich zastosowania było spełnienie łącznie kryteriów ustawowych: 1) świadczenia przed wejściem w życie niniejszej ustawy przed przedsiębiorcę usług w miejscu, które umożliwia zapoznanie się przez jego klientów z utworami lub przedmiotami praw pokrewnych; 2) bycie płatnikiem opłat abonamentowych, a więc użytkowane odbiorniki radiofoniczne oraz telewizyjne są zarejestrowane; 3) uiszczono opłaty abonamentowe za okresy rozliczeniowe przypadające przed dniem 8 marca 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia zaznaczono, że wstrzymanie opłat nie oznacza ich umorzenia. Katalog osób zwolnionych od opłat abonamentowych określa u.o.a. bez możliwość jego rozszerzenia. Przed wejściem w życie przywołanego przepisu, zobowiązany posiadał zaległości w uiszczaniu opłaty abonamentowej (ostatnia opłata wniesiona w wrześniu 2016 r.) w związku z czym nie został spełniony warunek określony w ust. 2 pkt 3 art. 15 ww. ustawy.
Rozpatrując zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli było wymagane wierzyciel wyjaśnił, że 31 marca 2023 r. skierowane zostało do zobowiązanego listem poleconym upomnienie o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. na właściwy adres. Przesyłka została awizowana, a następnie zwrócona wierzycielowi, jako nie podjęta w terminie, 19 kwietnia 2023 roku. Wierzyciel wskazał, że doszło do skutecznego doręczenia w trybie art. 44 k.p.a.
Zobowiązany pismem z 4 października 2023 r. wniósł zażalenie na postanowienie wierzyciela.
W wyniku jego rozpatrzenia wierzyciel postanowieniem z 7 listopada 2023 r. utrzymał w mocy własne postanowienie wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wierzyciel wskazał, że zobowiązany w zażaleniu nie kwestionuje rejestracji odbiorników, lecz konieczność zapłaty opłat abonamentowych za odbiorniki wykorzystywane na potrzeby hotelu w okresie po zakończeniu działalności gospodarczej w tym zakresie. Wierzyciel wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy abonamentowej. W myśl art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Zgodnie z art. 2 ust 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba lub podmiot (firma, jednostka), która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.
Zobowiązany prowadzący działalność gospodarczą, będąc podmiotem posiadającym zarejestrowane odbiorniki telewizyjne, powinien był dopełnić obowiązków w związku z wyrejestrowaniem odbiorników. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, użytkownik niezwłocznie powiadamiał operatora wyznaczonego przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia ("Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych") wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Strona została poinformowana o spoczywających na niej obowiązkach w formularzu rejestracyjnym. Wierzyciel wyjaśnił, że po zakończeniu działalności gospodarczej przez zobowiązanego tj. z dniem 31 marca 2020 r. należało złożyć w placówce pocztowej bądź za pośrednictwem strony internetowej wymagany przepisami formularz w zakresie wyrejestrowania 15 odbiorników telewizyjnych i należało pozostawić 3 odbiorniki telewizyjne znajdujące się w restauracji.
Wierzyciel wskazał, że powoływane przez stronę dokumenty (m.in. umowy najmu, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego, pisma Urzędu Miejskiego, pisma Spółdzielni Mieszkaniowej, decyzja Marszałka Województwa, oświadczenia właściciela budynku położonego w C. przy ul. [...]), nie mogły stanowić podstawy do uznania racji skarżącego. Zgłoszenie zmian formalno-prawnych w tym wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych można dokonać tylko zgodnie z obowiązującymi w danym czasie aktami prawnymi (rozporządzeniami).
Zobowiązany pismem z 21 grudnia 2023 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wyżej wymienione postanowienie wierzyciela.
W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym;
- art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia o braku płatności abonamentu RTV;
- art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. poprzez uznanie, że istnieje obowiązek rejestracji odbiornika RTV i w tej sytuacji istnieje obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, podczas gdy skarżący zaprzestał prowadzenia działalności hotelarskiej w obiektach, w których znajdowały się odbiorniki telewizyjne i tym samym obowiązek płatności abonamentu RTV nie istniał;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. polegające na braku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym oparciu się tylko i wyłącznie na ustaleniach wierzyciela, w tym przede wszystkim pominięciu okoliczności, iż skarżący z dniem 31 marca 2020 r. zaprzestał prowadzenia działalności hotelarskiej w obiekcie, w których znajdowały się odbiorniki telewizyjne i tym samym obowiązek płatności abonamentu RTV nie istniał.
W wyniku rozpoznania skargi tutejszy Sąd wyrokiem z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 98/24, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zobowiązany zgłosił zarzut oparty o podstawy wymienione w art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a, tj. nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Sąd wskazał, że podstawa zarzutu określona w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. występuje wówczas, gdy w dacie wszczęcia postępowania obowiązek nie istniał. Należy przez to rozumieć sytuację, w której wbrew tytułowi wykonawczemu, brak było spoczywającego na zobowiązanym obowiązku o określonej w tytule wykonawczym treści. Z akt sprawy wynikało, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników RTV. W zgłoszeniu z 7 sierpnia 2014 r. podano 14 odbiorników, w zgłoszeniu z 24 października 2024 r. podano 18 odbiorników. Formularze zgłoszenia odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmian danych opatrzone zostały własnoręcznym podpisem zobowiązanego. Wyrejestrowania odbiorników dokonano w placówce pocztowej zgłoszeniem z 3 sierpnia 2023 r. (w aktach administracyjnych zał. 1, 2, 5).
Sąd odnosząc się do charakteru opłaty abonamentowej wywiódł, że zgodnie z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa.
Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzono obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Poczta Polska S.A. zaś jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.
Zdaniem Sądu, zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika (ust. 3 powołanego artykułu). Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże niezaprzeczalne jest (w świetle jej art. 5 ust. 1 i ust. 5-7), że w przypadku dokonania rejestracji odbiornika radiowego/telewizyjnego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem/faktem zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 1578/21). Do momentu dopełnienia wymogów związanych ze zgłoszeniem zaprzestania wykorzystania odbiornika obowiązek uiszczania opłat abonamentowych będzie spoczywał na użytkowniku odbiornika, choćby ten faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.
Nadto Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestaniu użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.).
Sąd stwierdził, że skarżący, w okresie objętym tytułami wykonawczymi nie zgłaszał, wierzycielowi (Poczcie Polskiej) zaprzestania wykorzystywania odbiorników. Uczynił to dopiero w sierpniu 2023 r. Tymczasem zgłoszenie to powinno nastąpić niezwłocznie w sposób przewidziany w § 11 przywołanego wcześniej rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. Stosownie do tego przepisu zgłoszenia należy dokonać przez złożenie: 1) w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika; 2) przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Z powyższych względów Sąd przesądził, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia przez wierzyciela art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. Skarżący od 31 marca 2020 r. nie kontynuował działalności hotelarskiej, jednakże okoliczność ta nie powodowała samoistnego wygaśnięcia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Obowiązek ten trwał do czasu, w którym zobowiązany dopełnił obowiązku zgłoszenia zaprzestania korzystania z odbiorników związanych z prowadzoną przez niego działalnością hotelarską. Nietrafne okazały się zatem sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. 107 § 3 k.p.a., powiązane z zarzutem naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. Skoro bowiem okoliczności wskazane przez skarżącego nie były istotne dla powstania dochodzonego obowiązku, to zaniechanie przez wierzyciela podjęcia czynności zmierzających do ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie nie mogło być kwalifikowane jako naruszenie powołanych przepisów postępowania.
Przechodząc do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Doręczenie upomnienia w ramach szeroko pojmowanego administracyjnego postępowania egzekucyjnego nastąpić powinno w trybie uregulowanym w k.p.a. Jest to konsekwencją odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia), do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie.
W stanie faktycznym sprawy, przesyłka zawierająca upomnienie miała zostać doręczona zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a.
Stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. i 43 k.p.a. operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Każde działanie operatora pocztowego musi zostać odnotowane w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, a ponadto adresat korespondencji także musi zostać o każdej czynności powiadomiony. Osoba doręczająca powinna w treści takiego zawiadomienia poinformować o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru, precyzyjnie wskazać miejsce (tzn. określić nazwę danej instytucji i jej adres), w którym pismo może być odebrane; wskazać, że pismo może być odebrane w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a.; oraz szczegółowo pouczyć o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie. Adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. W przypadku braku takiej informacji doręczenie zastępcze jest bezskuteczne.
Na znajdującą się w aktach administracyjnych dokumentację doręczenia przesyłki zawierającej upomnienie składają się: pismo (upomnienie) z naniesionym nr nadawczym przesyłki, koperta, wydruki z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz z zintegrowanego systemu informatycznego Poczty Polskiej (akta administracyjne zał. 3). Z pisma i adnotacji na kopercie wynika, że: przesyłkę nadano na adres podany przy rejestracji odbiorników, 4 kwietnia 2023 r. pozostawiono awizo, a 19 kwietnia 2023 r. wobec niepodjęcia korespondencji zwrócono przesyłkę nadawcy. W wydrukach zamieszczono informacje o tym, który pracownik realizował doręczenie oraz, że 12 kwietnia 2023 r. podjęto próbę doręczenia.
Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych brak było dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru zawierającego opis i dane pozwalające na przyjęcie, że zachowane zostały przewiedziane w art. 44 k.p.a. warunki dla uznania doręczenia za skuteczne. W dokumentacji organu administrującego nie było potwierdzonych podpisem doręczyciela informacji o bezskutecznej próbie doręczenia adresatowi względnie innej osobie, która podjęłaby się odbioru pisma, co umożliwiałoby z kolei zastosowanie art. 44 § 4 k.p.a. Dla wykazania wspomnianych okoliczności nie było zdaniem Sądu wystarczające samo sporządzenie adnotacji na kopercie o awizacji, czy informacje z baz operatora pocztowego.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że dotychczas zebrane przez organ administracji dowody nie pozwalały na uznanie, iż przesyłka zawierająca upomnienie z 31 marca 2023 r. została skutecznie doręczona zobowiązanemu.
Odnosząc się do zamieszczonego w skardze wniosku strony skarżącej o uchylenie czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w sprawie prowadzonej przez organ egzekucyjny w zakresie należności wymienionych w tytule wykonawczym w części (D.28-D.63), Sąd wyjaśnił, że żądanie to wykracza poza granice sprawy. Przedmiotem rozpoznania Sądu stanowiło postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego. Czynności egzekucyjne podejmowane są przez organ egzekucyjny, a nie przez wierzyciela (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Zagadnienie poprawności ich stosowania oraz zgodności z prawem nie mieści się w ramach niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. Na marginesie wyjaśnić należy, że konsekwencje prawne związane z uznaniem zarzutu, a następnie umorzeniem postępowania egzekucyjnego, dla losów czynności egzekucyjnych określone zostały w art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a., art. 60 u.p.e.a.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 44 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuprawnionym – nie znajdującym oparcia w materiale sprawy – przyjęciu, że Zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej zostało skutecznie doręczone upomnienie, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Sąd jednocześnie zobowiązał organ do zbadania, utrwalenie w materiale dowodowym i weryfikacji okoliczności związanych z doręczeniem zobowiązanemu przesyłki zawierającej upomnienie. Przede wszystkim organ administrujący miał ustalić, czy zostało sporządzone zwrotne potwierdzenie odbioru dla wspomnianej przesyłki.
Ponownie rozpatrując sprawę organ wydał postanowienie będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Jak już na wstępie zaznaczono, wierzyciel uchylił w części postanowienie z 27 września 2023 r. w zakresie orzeczenia co do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, utrzymał w mocy ww. postanowienie w pozostałym zakresie, tj. oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwołał się przede wszystkim do przywołanego wyżej wyroku tutejszego Sądu. Stwierdził, że Sąd przyznał rację wierzycielowi akcentując, iż bezsporna pozostaje kwestia zgłoszonej rejestracji odbiorników (której zobowiązany nie zaprzecza) oraz braku skutecznego wyrejestrowania odbiorników przed dniem 3 sierpnia 2023 r. (po zaprzestaniu prowadzenia działalności hotelarskiej). Organ w dalszej części swoich rozważań przytoczył fragmenty wyroku wyżej przywołanego i stwierdził w ślad za tutejszym Sądem, że nie wygasł ciążący na skarżącym obowiązek.
Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane organ stwierdził, że ponownie zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż w aktach sprawy zgromadzono: wydruk elektroniczny wygenerowany 10 maja 2023 r. z systemu Poczty Polskiej S.A. stanowiący o adnotacjach związanych w procedurą awizacji w dniach 4 kwietnia 2023, 12 kwietnia 2023 oraz o zwrocie przesyłki w dniu 19 kwietnia 2023 r., kopertę zwrotną, w której wysłano upomnienie z dnia 31 marca 2023 r W ocenie organu, przedmiotowy wydruk zastępuje obecnie papierowe potwierdzenie odbioru, stąd wierzyciel nie mógł okazać papierowego "zwrotnego potwierdzenia odbioru". Analiza dowodu w postaci koperty potwierdzającej procedurę awizacji wykazała brak formalny w postaci nie umieszczenia potwierdzenia datownikiem placówki pocztowej drugiej awizacji (przez pracownika placówki pocztowej). W tych okolicznościach nie można uznać, iż doszło do doręczenia upomnienia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Zatem wierzyciel uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane.
W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie przez organ administracyjny egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym,
- art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie przez organ administracyjny egzekucji pomimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. tj. art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., poprzez prowadzenie przez organ administracyjny egzekucji pomimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia o braku płatności za płatności abonamentu RTV;
- art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez uznanie, że istnieje obowiązek rejestracji odbiornika RTV i w tej sytuacji istnieje obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, podczas gdy zobowiązany prowadzący działalność hotelowo-gastronomiczną z dniem 31 marca 2020 r. zaprzestał prowadzenia działalności hotelarskiej w obiektach, w których znajdowały się odbiorniki telewizyjne i tym samym obowiązek płatności abonamentu RTV nie istniał;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. polegającą na braku podjęcia czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym oparciu się tylko i wyłącznie na ustaleniach wierzyciela, w tym przede wszystkim pominięciu okoliczności, iż zobowiązany prowadzący działalność hotelowo-gastronomiczną z dniem 31 marca 2020 r. zaprzestał prowadzenia działalności hotelarskiej w obiekcie, w których znajdowały się odbiorniki telewizyjne i tym samym obowiązek płatności abonamentu RTV nie istniał.
W oparciu o te zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w części utrzymującej w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne, uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej oraz zasądzenia na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (tak A. Kabat (w.) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, s. 518). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2562/10 powołanym przez autorów cytowanego wyżej Komentarza stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych.
Jak wskazano już w części historycznej niniejszego uzasadnienia, tutejszy Sąd powołanym wyrokiem o sygn. akt I SA/Gl 98/24 przesądził następujące kwestie:
- zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym;
- w przypadku dokonania rejestracji odbiornika radiowego/telewizyjnego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem/faktem zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników, a do momentu dopełnienia wymogów związanych ze zgłoszeniem zaprzestania wykorzystania odbiornika obowiązek uiszczania opłat abonamentowych będzie spoczywał na użytkowniku odbiornika, choćby ten faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał;
- skarżący, w okresie objętym tytułami wykonawczymi nie zgłaszał, wierzycielowi zaprzestania wykorzystywania odbiorników; uczynił to dopiero w sierpniu 2023 r.;
- skarżący od 31 marca 2020 r. nie kontynuował działalności hotelarskiej, jednakże okoliczność ta nie powodowała samoistnego wygaśnięcia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Obowiązek ten trwał do czasu, w którym zobowiązany dopełnił obowiązku zgłoszenia zaprzestania korzystania z odbiorników związanych z prowadzoną przez niego działalnością hotelarską;
- dotychczas zebrane przez organ administracji dowody nie pozwalały na uznanie, iż przesyłka zawierająca upomnienie z 31 marca 2023 r. została skutecznie doręczona zobowiązanemu.
Podkreślić należy, że ani zobowiązany, ani organ nie wniósł skargi kasacyjnej od przywołanego wyroku. W konsekwencji organ wydając zaskarżone postanowienie słusznie utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne w zakresie uznania za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązku. Jak już przesądził tutejszy Sąd, a stanowiskiem tym organ był związany, istnienie obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej za okres objęty tytułem wykonawczym, nie budzi wątpliwości.
W konsekwencji nie mogły znaleźć uznania podniesione w skardze zarzuty skatalogowane pod numerem pierwszym, czwartym i piątym skargi, a oparte na twierdzeniu o nieistnieniu obowiązku. Kwestia ta została prawomocnie przesądzona wyrokiem tutejszego Sądu o sygn. akt I SA/Gl 98/24 i nie podlega ponownej ocenie w niniejszym postępowaniu.
Organ natomiast uznał za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Powstaje w tym kontekście wątpliwość co do zamiarów skarżącego. Ten bowiem w zarzutach drugim i trzecim skargi kwestionuje prawidłowość dalszego prowadzenia egzekucji mimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane. Trudno na te zarzuty odpowiedzieć, skoro organ uznał za zasadny zarzut braku doręczenia skarżącemu upomnienia. Być może wynika to z niezrozumienia istoty zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ponieważ skarżący nadal domaga się uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W konsekwencji jeszcze raz należy skarżącemu wyjaśnić, że przedmiotem rozpoznania Sądu stanowiło postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego. Czynności egzekucyjne podejmowane są przez organ egzekucyjny, a nie przez wierzyciela (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Zagadnienie poprawności ich stosowania oraz zgodności z prawem nie mieści się w ramach niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. Konsekwencje prawne związane z uznaniem zarzutu, a następnie umorzeniem postępowania egzekucyjnego, dla losów czynności egzekucyjnych określone zostały w art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a., art. 60 u.p.e.a. Zgodnie z ich treścią, organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa m.in. w art. 33 § 2 pkt 4 umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Umorzyć postępowanie egzekucyjne może jednak organ egzekucyjny, a nie wierzyciel. Ten ostatni wyłącznie rozpoznaje zgłoszony przez zobowiązanego zarzut. Dopiero umorzenie postępowania pociąga za sobą skutek w postaci uchylenia czynności egzekucyjnych (art. 60 u.p.e.a.). Kwestie te pozostają jednak poza zakresem niniejszej sprawy. Przedmiotem oceny Sądu było wyłącznie postanowienie wierzyciela dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.