I SA/Gl 1410/21

I SA/Gl 1410/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Pindel /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Wojciech Gapiński
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 70 par. 1, 4 i 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. J. G. (dalej: skarżąca lub zobowiązana) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
2. Stan sprawy.
2.1. Dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. (dalej: NUS w D.) wystawił wobec skarżącej tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności w podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r., na podstawie złożonej deklaracji.
Zawiadomieniem z [...] r. NUS w D. dokonał zajęcia prawa majątkowego skarżącej stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w S.. Zawiadomienie to doręczono zarówno organowi rentowemu jak i skarżącej [...] r.
Dnia [...] r. NUS w D. wystawił wobec skarżącej tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. na podstawie złożonej deklaracji, w dniu [...] r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. na podstawie złożonej deklaracji, z [...] r. tytuł wykonawczy [...] obejmujący należności w podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za rok 2012 na podstawie złożonej deklaracji, dnia [...] r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności w podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. na podstawie złożonej deklaracji.
Zawiadomieniem z [...] r. NUS w D. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego skarżącej oraz z ubezpieczenia społecznego w ZUS w S.. Zawiadomienie to doręczono organowi rentowemu [...] r., natomiast skarżącej [...] r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych.
Zawiadomieniem z [...] r. NUS w D. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w A S.A. (w odpowiedzi Bank pismem z 2 kwietnia 2014 r. poinformował o przeszkodzie w realizacji przedmiotowego zajęcia z postaci zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucjami sądowymi prowadzonymi przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (dalej: KSSR) w D., J. i L.).
Zawiadomieniem z [...] r. NUS w D. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w B S.A. (w odpowiedzi Bank pismem z 11 marca 2014 r. poinformował organ egzekucyjny, że skarżąca posiada rachunki bieżące, na których zostały ustanowione blokady środków; z kolei, pismem z 20 grudnia 2014 r. Bank poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową prowadzoną przez KSSR w L.).
W toku egzekucji administracyjnej prowadzonej przez NUS w D. [...] r. poborca skarbowy dokonał pobrania od skarżącej gotówki w kwocie [...] zł. Kwotę tę zaliczono na poczet kosztów egzekucyjnych wygenerowanych do ww. tytułów wykonawczych.
Zobowiązana podatkowe objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały zabezpieczone hipotekami przymusowymi na nieruchomości.
Dnia [...] r. NUS w D. zakończył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...] - przekazanie prowadzenia łącznej egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu po zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do prawa majątkowego skarżącej stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w ZUS w S..
Przy piśmie z [...] r. komórka wierzycielska Urzędu Skarbowego w D. przekazała komórce egzekucyjnej US D. dalsze tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...], [...], celem wszczęcia i prowadzenia egzekucji z ww. nieruchomości stanowiącej własność skarżącej (udział w prawie - 2/3), położonej w D. przy ul. [...] [...].
W piśmie z 1 lipca 2021 r. poinformowano, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi zostały zabezpieczone hipoteką. Wskazano również, że zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi ulegają przedawnieniu [...] r. Ponadto w piśmie tym wskazano, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez KSSR w D. po zbiegu egzekucji do świadczenia wypłacanego przez ZUS w S..
Dnia [...] r. NUS w D. nadał ww. dalszym tytułom wykonawczym klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej.
Zawiadomieniem z [...] r. NUS w D. dokonał zajęcia ww. nieruchomości, na podstawie ww. dalszych tytułów wykonawczych. Zawiadomienie to doręczono skarżącej [...] r.
Pismem z [...] r. NUS w D. zwrócił się do KSSR w D. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], z uwagi na przedawnienie objętych tymi dokumentami zobowiązań podatkowych. Postanowieniami z [...]r. o sygn. akt [...], [...], [...], [...], KSSR w D. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów ww. wykonawczych.
Pismem z 22 marca 2021 r., skarżąca zwróciła się do NUS w D. z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...], [...], wskazując na przedawnienie obowiązków objętych tymi dokumentami. We wniosku wskazała, że w aktach sprawy znajduje się dowód z kwitariusza z [...] r., potwierdzający wpłatę [...] zł na koszty egzekucyjne, jednak brak jest na tym dokumencie wskazania jakich tytułów wykonawczych albo jakich zaległości dotyczy wpłata. Podniosła, że [...] r. NUS w D. prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne w oparciu o [...] tytułów wykonawczych. Tak wystawiony kwitariusz jednoznacznie nie wskazuje o zastosowaniu środka egzekucyjnego do ww. tytułów wykonawczych, co oznacza brak zawiadomienia skarżącej o zastosowaniu środka egzekucyjnego, w myśl zasady wyrażonej w art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm. - o.p.). Zastosowanie każdego środka egzekucyjnego wymaga wskazania tytułów wykonawczych, a obowiązek ten znajduje zastosowanie w drukach, które stosuje organ egzekucyjny. Niestaranność przy wypełnianiu kwitu (brak jednoznacznego wskazania zobowiązania podatkowego) prowadzi do wniosku, że pobranie gotówki [...] r. nie stanowiło egzekucji z pieniędzy dla zaspokojenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, a w konsekwencji nie przerwało biegu terminu ich przedawnienia. Tym samym należności objęte ww. tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2017 r. (w części) i 31 grudnia 2018 r. (w części). Skoro organ egzekucyjny w okresie 5 lat od dnia następującego po pobraniu gotówki [...] r. nie zastosował środka egzekucyjnego i nie zaistniały przy tym inne przesłanki przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, uznać należy, że zobowiązanie podatkowe wygasło na skutek przedawnienia w myśl art. 70 § 1 o.p. Do przedmiotowego wniosku skarżąca załączyła oświadczenie z 22 marca 2021 r. w którym wskazała, iż nigdy osobiście nie wpłacała żadnych pieniędzy żadnemu komornikowi skarbowemu, ani też poborcy skarbowemu. Wskazała również, że przebywała poza miejscem zameldowania opiekując się ciężko chorym bratem, a więc nie została powiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego.
2.2. Postanowieniem z [...] r. NUS w D. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...].
2.3. Pismem z 31 maja 2021 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o uchylenie dokonanych czynności, a ponadto o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu organu egzekucyjnego zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze z. - u.p.e.a.) w związku z art. 70 § 4 o.p. oraz art. 8 § 1, art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - k.p.a.).
2.4. Pismem z 28 czerwca 2021 r. NUS w D. uzupełnił materiał dowodowy sprawy wyjaśniając, że pieniądze zostały pobrane w terenie [...] r. przez poborcę skarbowego, czego potwierdzeniem jest wystawiony dowód pobrania z kwitariusza przychodowego i zaksięgowanie zgodnie z art. 115 u.p.e.a., obowiązującym w dacie pobrania. NUS w D. wskazał ponadto, że skarżąca nie udokumentowała faktu przebywania poza miejscem zameldowania.
2.5. Po rozpoznaniu zażalenia, organ drugiej instancji zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...] i w tej części umorzył postępowanie organu pierwszej instancji oraz utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części, tj. w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...] zostało już umorzone przez KSSR w D. postanowieniami z [...] r., o sygn. akt [...], [...], [...], [...]. Komornik przejął łączne prowadzenie egzekucji w wyniku zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną do prawa majątkowego skarżącej, tj. świadczenia w ZUS. Nie jest możliwe ponowne rozstrzyganie tej kwestii. W sytuacji braku postępowania egzekucyjnego, do którego odnosiły się zarzuty, nie można ani załatwić sprawy zgodnie z żądaniami skarżącej, ani też wydać rozstrzygnięcia.
W pozostałej części, tj. w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy.
Organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należności w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. wystawiony na podstawie złożonej przez skarżącą deklaracji. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie ulega przedawnieniu jako zabezpieczone hipoteką na nieruchomości w myśl art. 70 § 8 o.p.
Co prawda, upłynął już termin przedawnienia tego zobowiązania podatkowego, jednakże może ono być egzekwowane z przedmiotu ww. hipoteki przymusowej NUS w D. (przedmiotowe zobowiązanie podatkowe zostało zabezpieczone hipoteką w okresie jego wymagalności - wpis z [...] r.).
Dalej organ drugiej instancji wskazał, że nie znajduje przy tym podstaw do uznania, że zastosowany [...] r., środek egzekucyjny w postaci egzekucji z pieniędzy, nie przerwał biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego, w myśl art. 70 § 4 o.p. Znajdujące się w aktach sprawy pokwitowanie odbioru od skarżącej [...] r. pieniędzy w kwocie [...] zł na koszty egzekucyjne, stanowi dokument o charakterze urzędowym, który jako taki korzysta z domniemania prawdziwości co do tego, co zostało w nim stwierdzone. Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy zestawienia kosztów egzekucyjnych oraz zestawienia kwot pobranych na podstawie tytułu wykonawczego [...] wynika ponadto, że pobrana od skarżącej [...] r. kwota (w części - tj. w wysokości [...] zł), została zaliczona na koszty egzekucyjne wygenerowane do tego dokumentu. Skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego nie przekreśla wpisanie w przedmiotowym pokwitowaniu jako nazwy zaległości kosztów egzekucyjnych i brak wskazania numerów tytułów wykonawczych lub rodzaju i okresu zaległości. Z kolei skarżąca kwestionując dokonanie zapłaty poborcy skarbowemu [...] r. pieniędzy w wysokości [...] zł, poza samym zaprzeczeniem zaistnienia tego faktu, nie przedstawiła względem ww. pokwitowania odbioru pieniędzy żadnego przeciwdowodu, dającego jakąkolwiek podstawę do obalenia domniemania jego prawdziwości jako dokumentu o charakterze urzędowym. Natomiast samo zaprzeczenie co do istnienia określonego stanu faktycznego sprawy, ustalonego w oparciu o dokumenty o charakterze urzędowym, jest wystarczające i nie zobowiązywało organu egzekucyjnego do badania obecności skarżącej [...] r. w miejscu zamieszkania. Stąd też stwierdzono, że zarzuty zawarte w zażaleniu nie zasługiwały na uwzględnienie, w zakresie odnoszącym się do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
3.1. Powyższe postanowienie organu drugiej instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała , że obowiązek wykazany w tytule [...] wygasł z powodu przedawnienia i postępowanie egzekucyjne winno być umorzone.
Przepis art. 70 § 4 o.p. dla skutecznego przerwania terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wymaga zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.
Z powyższego wynika, że zastosowany środek egzekucyjny musi dotyczyć tego zobowiązania. W aktach sprawy znajduje się dowód z kwitariusza z dnia [...] r. Zapisy na nim są bardzo ogólne, potwierdzają wpłatę [...] zł na koszty egzekucyjne. Brak wskazania jakich tytułów wykonawczych wpłata dotyczy bądź też okresów zaległości. W dniu [...] r. wobec skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie [...] tytułów wykonawczych. Tak wystawiony kwit jednoznacznie nie wskazuje o zastosowaniu środka egzekucyjnego do sprawy jak wyżej, nie można więc przyjąć, że skarżąca mogła mieć wiedzę o zastosowanym środku egzekucyjnym w tym postępowaniu, co oznacza brak zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego w myśl zasady wyrażonej w art. 70 § 4 o.p. Należy wskazać, że stosowanie każdego środka egzekucyjnego wymaga wskazania tytułów wykonawczych. Obowiązek ten znajduje odzwierciedlenie w drukach, które stosuje organ egzekucyjny. Oczywiście kwit wpłaty nie ma formy protokołu czy też zawiadomienia, jednak powinien mieć cechy umożliwiające identyfikację dowodu wpłaty.
Skarżąca podkreśliła, że postępowanie było prowadzone na podstawie [...] tytułów wykonawczych, wpłata sumy pieniędzy nie pokrywała wszystkich dochodzonych zaległości, a organ egzekucyjny nie wskazał na poczet których zobowiązań dokonano egzekucji z pieniędzy. Stąd też trudno przyjąć, że wskutek tej czynności doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że w dniu [...] r. skarżąca nie wpłacała żadnych kwot poborcy. Jak wskazała, w tym okresie przebywała u chorego brata, poza miejscem zamieszkania. Nie miała wiedzy o tej wpłacie, aż do 2020 r. Tym samym nie można zaakceptować stanowiska, że w tym konkretnym przypadku pobranie gotówki stanowiło zastosowanie środka egzekucyjnego w sprawach jak wyżej, co w konsekwencji prowadzić miało do przerwania biegu przedawnienia.
Termin płatności podatku VAT z za październik 2012 r. upływał w dniu 25 listopada 2012 r., tym samym pięcioletni okres przedawnienia wymienionych zobowiązań podatkowych, o którym mowa w art. 70 § 1 o.p., liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku przypadał na dzień 31 grudnia 2017 r.
W żadnej chwili nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonej zaległości. Wbrew twierdzeniom organu, nie doszło do skutecznego powiadomienia o zastosowaniu względem zobowiązanego środka egzekucyjnego w dniu [...] r., w związku z czym me doszło do skutecznego zastosowania środka, a więc i do przerwania biegu terminu przedawnienia.
Wobec powyższego, skoro organ egzekucyjny w okresie 5 lat od dnia upływu terminu płatności nie zastosował, wobec objętych postępowaniem egzekucyjnym zobowiązań podatkowych, środka egzekucyjnego, o którym była zawiadomiona skarżąca, a przy tym nie zaistniały inne przesłanki do przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, należy uznać, ze zobowiązanie to wygasło na skutek przedawnienia z art. 70 § 1 o.p., stąd też umorzenie postępowania egzekucyjnego, jest w pełni zasadne.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego NUS w D. nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług za października 2012 r. z powodu przedawnienia dochodzonych zobowiązań podatkowych.
Rozstrzygnięcie o zasadności wniesionej skargi wymaga zatem przesądzenia czy stanowisko organów egzekucyjnych co do braku przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a (w brzemieniu do dnia 29 lipca 2020 r.), tj. przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. jest prawidłowe, zarówno w odniesieniu do kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania wskutek zastosowania - zdaniem Dyrektora - środka egzekucyjnego, jak i braku przedawnienia z uwagi na ustanowienie hipoteki na nieruchomości skarżącej.
5. Odnosząc się w pierwszej kolejności do skutków ustanowienia hipoteki w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych wskazać należy, że zagadnienie to było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, m.in. w prawomocnym wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r. I SA/Gl 1069/20, od którego NSA oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2021 r. III FSK 3865/21 czy też w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 979/21. Skład orzekający stanowisko zawarte w tych orzeczeniach aprobuje i przyjmuje za własne, co oznacza, że w dalszych rozważaniach posłuży się argumentacją w nich zaprezentowaną.
W tych ramach wskazać należy, że zgodnie z literalną wykładnią art. 70 § 8 o.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.
Niemniej jednak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., w pkt 2 sentencji stwierdził, że art. 70 § 6 o.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Obecnie odpowiednikiem tego przepisu jest właśnie art. 70 § 8 o.p. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, do którego Sąd orzekający się przychyla, że brzmienie obu wskazanych przepisów oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego konstatacje, uzasadniają wniosek, że także - obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 70 § 8 o.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 16 września 2014 r. I FSK 317/14, wyrok NSA z dnia 18 lipca 2014 r. I FSK 1176/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2015 r. I SA/Gl 619/14, Lex nr 1623087; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. I FSK 1834/15).
W tej sytuacji, dokonując wykładni art. 70 § 8 o.p., nie można poprzestać tylko na jego literalnym brzmieniu, jako niezgodnym z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Konieczne jest zatem dokonanie wykładni prokonstytucyjnej, która stanowi jedną z najważniejszych reguł wykładni systemowej (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 127). W analizowanej sytuacji zachodzi bowiem tzw. oczywista niekonstytucyjność przepisu.
Zasadnie NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r. I FSK 36/13 uznał, że sytuacja oczywistej niekonstytucyjności zachodzi wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 32). Tego typu założenie - co ma szczególne znaczenie w tej sprawie - występuje również w przypadku, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału (zob. M. Wiącek, Pytanie prawne sądu do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 266-268). W tym przypadku nie sposób zaprzeczyć, że regulacja art. 70 § 6 o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. jest tożsama z art. 70 § 8 o.p. w zakresie problemów, które doprowadziły Trybunał Konstytucyjny do wniosku o niekonstytucyjności tego pierwszego przepisu.
W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 maja 2007 r. o sygn. akt SK 36/06 (OTK-A z 2007 r. Nr 6, poz. 50) wskazano, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem.
Oznacza to, że także na gruncie art. 70 § 8 o.p. ustanowienie hipoteki przymusowej nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1-7 o.p., a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. II FSK 1764/14, Lex nr 1656216; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2015 r. I SA/Kr 1758/14, Lex nr 1624830). Komplementarnie należy dodać, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej (wyrok WSA w Kielcach dnia 21 maja 2015 r. II SA/Ke 322/15, CBOSA).
Reasumują tą część rozważań stwierdzić należy, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu na zasadach ogólnych, pomimo brzmienia art. 70 § 8 o.p.
Tym samym stanowisko organu drugiej instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu tytuł wykonawczy [...] z uwagi na brak przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką jest błędne i nie zasługuje na aprobatę Sądu, który zobowiązany jest stosowania prokonstytucyjnej wykładni prawa. Na gruncie art. 70 § 8 o.p. ustanowienie hipoteki nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych.
6. W dalszej kolejności przesądzenia wymagało czy doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia w okresie 5 lat, liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 o.p.), a w konsekwencji czy prawidłowe jest stanowisko skarżącego, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 59 § 1 pkt 2 o.p., albowiem zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.
Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Zgodnie z art. 70 § 4 o.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
W niniejszej sprawie w dniu [...] r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci pobrania przez poborcę skarbowego u zobowiązanej należności w kwocie [...] zł, doręczając jednocześnie pokwitowanie odbioru pieniędzy. Zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. przez środek egzekucyjny rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z pieniędzy.
Jednocześnie pobrana kwota zgodnie z art. 115 u.p.e.a. zaliczona została na poczet powstałych kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z powołanym przepisem z kwoty uzyskanej egzekucji zaspakaja się w pierwszej kolejności koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Pobraną kwotę zaksięgowano na koszty egzekucyjne w następujący sposób: tytuł wykonawczy [...] - [...] zł, [...] - [...] zł, [...] - [...] zł, [...] - [...] zł, [...] - [...] zł.
Zatem zastosowany w dniu [...] r. środek egzekucyjny w postaci pobrania pieniędzy od zobowiązanej przerwał bieg terminu przedawnienia, który upływał w dniu 31 grudnia 2017 r., jednakże niezależnie od powyższego zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. przedawniło się w dniu 19 października 2019 r. Termin ten albowiem zaczął biec na nowo od dnia 18 października 2014 r. i upłynął w dniu 18 października 2019 r. Z akt sprawy z kolei nie wynika, iż w trakcie biegu tego terminu organ egzekucyjny zastosował inny środek egzekucyjny czy też miała miejsce inna okoliczność przerywająca czy też zawieszająca bieg terminu przedawnienia. Dopiero zawiadomieniem z dnia [...] r. organ dokonał zajęcia nieruchomości skarżącej, które to doręczył jej w dniu [...] r. Jednakże wówczas zobowiązanie w podatku od towarów i usług również za październik 2012 r. podobnie jak zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o nr [...] (dot. VAT za 9/2012 r.), [...] (dot. VAT za 12/2012), [...] (dot. podatku odchodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2012 r.), [...] (dot. VAT za 1/2013), było już przedawnione.
Z uwagi na powyższe, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...] zostało umorzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym D. postanowieniami z [...] r., o sygn. akt [...], [...], [...], [...]. Komornik przejął, albowiem łączne prowadzenie egzekucji w wyniku zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną do prawa majątkowego skarżącej, tj. świadczenia w ZUS Oddział w S.. Zasadnie zatem wywiódł organ drugiej instancji, że nie jest możliwe ponowne rozstrzyganie w tej kwestii przez administracyjny organ egzekucyjny.
Jednakże także postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] winno zostać umorzone (w przypadku braku zaistnienia innych okoliczności przerywających lub zawieszających bieg terminu przedawnienia) w tym przypadku już przez administracyjny organ egzekucyjny z uwagi na treść art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
7. Podsumowując, mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że na gruncie art. 70 § 8 o.p. ustanowienie hipoteki nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1-7 o.p., a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 1764/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 i stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1758/14, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1270/19).
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem Sądu, dokona prawidłowej interpretacji art. 70 § 8 o.p. oraz weźmie pod uwagę fakt, że termin przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik 2012 r. po jego przerwaniu, zaczął biec na nowo od dnia 18 października 2014 r. i upłynął w dniu 18 października 2019 r. Zatem jeśli w trakcie biegu tego terminu nie zaistniały okoliczności przerywające lub zawieszające bieg terminu przedawnienia np. zastosowano środek egzekucyjny, co nie wynika z akt sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] winno zostać umorzone.
8. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną na posiedzeniu niejawnym kwotę 100 zł złożył się tylko wpis, ponieważ skarżąca działająca osobiście, nie wykazała, że poniosła inne koszty niezbędne do celowego dochodzenia jej praw.