I SA/Gl 1403/24

I SA/Gl 1403/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Borys Marasek /sprawozdawca/
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 851/25 - Wyrok NSA z 2026-01-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 89 par. 2 zd 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Borys Marasek (spr.), Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 września 2024 r. nr 2401-IEE.7192.332.2024.7.MT UNP: 2401-24-227962 w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 września 2024 r. Nr 2401-iEE.7192.332.2024.7.MT, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 67a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez M spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: skarżąca, spółka, strona), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia 28 maja 2024 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu z tytułu dokonanych zajęć wierzytelności R.S. (dalej: zobowiązany) wynoszącej 32.440,64 zł utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zawiadomieniem z dnia 29 czerwca 2022 roku nr [...] organ egzekucyjny zajął u skarżącej wierzytelności pieniężne należne R.S.. Zajęcie to doręczono ww. dłużnikowi zajętej wierzytelności 4 lipca 2022 roku.
W związku z brakiem odpowiedzi na ww. zawiadomienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia 31 sierpnia 2022 r. wystosował do skarżącej ponaglenie. Pismem z dnia 7 września 2022 r. skarżąca poinformowała organ egzekucyjny, że na dzień otrzymania zawiadomienia nie posiadała i nadal nie posiada żadnych zobowiązań wobec R.S., dlatego też nie przekazała organowi egzekucyjnemu środków na pokrycie należności.
Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 10 lutego 2023 r. zajął skarżącej wierzytelności pieniężne należne R.S.. Zajęcie to doręczono skarżącej 16 lutego 2023 r.
W odpowiedzi, pismem z dnia 20 lutego 2023 r. skarżąca poinformowała organ egzekucyjny, że nie posiada żadnych wierzytelności w stosunku do R.S..
Organ egzekucyjny ustalił, ze od lipca 2022 r. do marca 2023 r. skarżąca co miesiąc dokonywała zakupu u R.S.. Nie przekazała natomiast na rachunek organu egzekucyjnego żadnych kwot tytułem dokonanych zajęć.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zwrócił się wnioskiem z dnia 18 maja 2023 roku do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności dotyczącej należności pieniężnej R.S.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w dniu 13 listopada 2023 r. sporządził protokół kontroli o nr [...]. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. nr [...] organ egzekucyjny określił wysokość nieprzekazanej przez skarżącą kwoty w wysokości 37.805,97 zł tytułem realizacji zajęć wierzytelności R.S..
Organ egzekucyjny zaznaczył, że wymieniona w sentencji ww. postanowienia kwota, jaka winna zostać przekazana przez dłużnika zajętej wierzytelności na poczet dokonanych przez organ egzekucyjny zajęć, została określona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Na postanowienie to skarżąca złożyła zażalenie, w którym zarzuciła błędne przyjęcie, iż dłużnik zajętej wierzytelności zobowiązany był do przekazania na rachunek organu egzekucyjnego kwoty 37.805,97 zł tytułem dokonanych zajęć wierzytelności R.S.. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia 15 marca 2024 roku nr 2401-IEE.7192.120.2024.4.MSN uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ocenie organu nadzoru organ egzekucyjny nie przeanalizował zebranych w sprawie dowodów i nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pismem z dnia 5 kwietnia 2024 r. zwrócił się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o uzupełnienie protokołu kontroli z dnia 13 listopada 2023 r. zgodnie z zaleceniami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przeprowadził kontrolę realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego i w dniu 23 maja 2024 roku sporządził protokół kontroli.
Organ egzekucyjny na podstawie przedstawionych w protokołach kontroli dłużnika zajętej wierzytelności ustaleń, w dniu 28 maja 2024 r. wydał postanowienie nr [...], w którym określił wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu z tytułu dokonanych zajęć wierzytelności R.S. na kwotę 32.440,64 zł.
Skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie zarzucając:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
- przepisu art. 89 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, zajęcie to jest również skuteczne względem wierzytelności wynikających z przyszłych umów zawartych po dacie dokonania tego zajęcia, podczas gdy prawidłowa interpretacja tej normy prawnej wskazuje, iż takie zajęcie może być skuteczne względem wierzytelności przyszłych wyłącznie wtedy, gdy wierzytelności te powstaną z umów już istniejących w chwili otrzymania zawiadomienia o zajęciu,
- przepisu art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności, podczas gdy prawidłowa analiza całokształtu okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, wskazuje, że działania nie były bezprawne, albowiem nie miała ona obowiązku przekazania na rzecz organu egzekucyjnego wierzytelności, która powstała ze stosunku prawnego, tj. umowy sprzedaży zawartej po dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej.
b) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
- naruszenie przepisu art. 7 i art. 77 w związku z art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 89 § 2 ustawy egzekucyjnej i błędne wskazanie, iż pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności, a R.S. powstała wierzytelność pieniężna, do której przekazania organowi egzekucyjnemu skarżąca była zobowiązana.
Skarżąca wniosła o uchylenie w zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty z dnia 28 maja 2024 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Rozpoznając zażalenie DIAS utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, uznają że zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie.
W pełni podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do wydania zaskarżonego postanowienia. W świetle przeprowadzonych czynności, nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżąca bezzasadnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu całości wierzytelności zajętej zawiadomieniami z dnia 29 czerwca 2022 r. oraz 10 lutego 2023 r.
W myśl art. 67a § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego. Od tej chwili zobowiązany nie ma prawa wydawać skarżącej żadnych dyspozycji co do sposobu regulowania zobowiązań. Organ egzekucyjny zastępuje, z chwilą zajęcia, zobowiązanego we wzajemnych relacjach związanych z dokonaniem zapłaty. Skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności byłai zobowiązana przekazać organowi egzekucyjnemu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności. Żaden z przepisów nie zwalnia jej z obowiązku przekazania całości zajętych kwot.
Z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej straciła ona wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jej rola ogranicza się do przekazania należnej kwoty organowi egzekucyjnemu.
Również fakt dokonania, po zajęciu, zapłaty bezpośrednio do rąk zobowiązanego, z pominięciem organu egzekucyjnego, nie zwalnia skarżącej z obowiązku wykonania zajęcia na rzecz organu egzekucyjnego.
Zgodnie z treścią art. 89 § 2 ustawy egzekucyjnej zajęcie wierzytelności zostało dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.
Nie budzi wątpliwości okoliczność zajęcia wierzytelności R.S. przysługujących od skarżącej oraz fakt, że nie przekazała ona zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Nie budzi również wątpliwości fakt skutecznego doręczenia skarżącej zawiadomień o zajęciu, czego zresztą skarżąca nie kwestionuje. Doręczone zawiadomienia o zajęciu zawierały zgodnie z art. 89 § 3 ustawy egzekucyjnej, prawidłowe pouczenie dłużnika zajętej wierzytelności w zakresie wezwania do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, oświadczenia; o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego, o przekazaniu organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Powyższe zawiadomienia zawierały również informację, iż zajęcie jest dokonanie z chwilą jego doręczenia, a także, iż zajęcia wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczą również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Ponadto, przedmiotowe zawiadomienia zawierały informację o tym, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej.
Z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Nieprzekazanie organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności lub jej części, oraz wykazanie bezpodstawnego charakteru uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od tegoż przekazania, stanowi przesłankę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w oparciu o przepis art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej.
Wydanie postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga stwierdzenia, że zostały spełnione wymogi wynikające z ww. przepisu. Pierwszym z nich, jest wystąpienie bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugim natomiast przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności. Pierwsza z wymienionych przesłanek jest obligatoryjna i nie może być pominięta przez organ egzekucyjny, natomiast wystąpienie drugiej nie będzie konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przy uwzględnieniu regulacji wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, pozwoli na niewątpliwe stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika od wypłaty zajętej wierzytelności.
W sprawie skarżącej przeprowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. kontrole i dowody uzyskane w ich trakcie, potwierdziły istnienie przesłanki warunkującej wydanie obecnie zaskarżonego postanowienia.
DIAS podkreślił, że w analizowanej sprawie po kontroli przedstawiono faktury o nr:
1) [...] z 7 lipca 2022 roku na kwotę 2.356,68 zł
2) [...] z 5 sierpnia 2022 roku na kwotę 2.583,00 zł
3) [...] z 13 sierpnia 2022 roku na kwotę 3.428,58 zł
4) [...] z 17 sierpnia 2022 roku na kwotę 3.211,28 zł
5) [...] z 15 września 2022 roku na kwotę 1.284,42 zł.
6) [...] z 4 października 2022 roku na kwotę 1.254,60 zł,
7) [...] z 12 października 2022 roku na kwotę 1.147,59 zł,
8) [...] z 20 października 2022 roku na kwotę 3.592,34 zł,
9) [...] z 25 listopada 2022 roku na kwotę 817,21 zł,
10) [...] z 6 grudnia 2022 roku na kwotę 884,37 zł,
11) [...] z 10 stycznia 2023 roku na kwotę 3.334,78 zł,
12) [...] z 25 stycznia 2023 roku na kwotę 1.276,74 zł,
13) [...] z 16 lutego 2023 roku na kwotę 3.121,00 zł,
14) [...] z 24 lutego 2023 roku na kwotę 1.257,06 zł,
15) [...] z 3 marca 2023 roku na kwotę 2.890,99 zł.
Istotny jest fakt, iż sporne zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej skarżąca otrzymała 4 lipca 2022 r. oraz 16 lutego 2023 r., zatem zgodnie z art. 89 § 1 ustawy egzekucyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wezwał skarżącą, aby od 4 lipca 2022 r, a następnie od 16 lutego 2023 r. należnej kwoty do wysokości niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, tj. R.S..
Faktury na łączną kwotę 32.440,64 zł zostały zapłacone gotówką po dokonaniu ww. zajęć, zatem winny być zapłacone organowi egzekucyjnemu na poczet zaległości R.S..
DIAS nie zgodziła się ze skarżącą, iż mogła ona dokonywać zapłaty za faktury po dokonaniu zajęcia. Ma tutaj zastosowanie wyżej wspomniany art 89 § 2 ustawy egzekucyjnej i dotyczy sytuacji, w której organ dokonuje zajęcia już istniejących wierzytelności wynikających z jakiegoś stosunku prawnego oraz obejmuje zajęciem również wierzytelności które powstaną w przyszłości, jednak tylko takie, które są przedmiotowo związane z już istniejącym stosunkiem prawnym. Stanowi on zatem wyjątek polegający na możliwości zajęcia "przyszłych" wierzytelności i odnosi się do przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jednakże wierzytelność ta musi istnieć w dniu dokonania tego zajęcia.
W świetle powyższego bezspornym jest, że będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności, skarżąca była zobligowana do przekazania na rzecz organu egzekucyjnego wszelkich wierzytelności R.S. wymagalnych po dacie otrzymania zawiadomień o zajęciu wierzytelności.
Zgodnie z art. 89 § 2 ustawy egzekucyjnej zajęcie wierzytelności dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia.
Na to postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.;
1. przepisu art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na błędnym przyjęciu, że wystąpiły podstawy do jego zastosowania, w sytuacji gdy organy nie udowodniły, że w chwili zajęcia istniała chociaż jedna wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług skarżącej wobec R.S. lub że istniał stosunek prawny, którego istnienie powodowałoby, że zajęciu podlegałyby wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po jego dokonaniu;
2. przepisu art. 89 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, zajęcie to jest również skuteczne względem wierzytelności wynikających z przyszłych umów zawartych po dacie dokonania tego zajęcia, podczas gdy prawidłowa interpretacja tej normy prawnej wskazuje, iż takie zajęcie może być skuteczne względem wierzytelności przyszłych wyłącznie wtedy, gdy wierzytelności te powstaną z umów już istniejących w chwili otrzymania zawiadomienia o zajęciu;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. przepisu art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 18 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, konsekwencją którego było przyjęcie braku podstaw uchylenia się skarżącej od przekazania zajętej wierzytelności, pomimo, że w chwili zajęcia wierzytelności nie istniały żadne wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, a które powstały po dokonaniu zajęcia oraz pomimo braku jakichkolwiek dowodów świadczących o istnieniu takiej umowy między skarżącą a R.S..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Wskazać należy, że w analogicznych sprawach zapadły wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2023 r., sygn. III FSK 2834/21, z dnia 22 maja 2024 r., sygn. III FSK 561/22, z dnia 30 października 2024 r., sygn. III FSK 1483/22, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. I SA/Gl 1738/19 (opubl. w internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej CBOSA). Stanowisko przedstawione w uzasadnieniach tych wyroków, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, i z tego względu częściowo posłuży się argumentacją w nich zawartą.
W zaistniałym stanie faktycznym istotne jest, czy po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu, którego skarżąca nie kwestionuje, zasadnie powstrzymała się ona od przekazania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego środków, które po jego otrzymaniu winna była zobowiązanemu. W związku z tym, ocena dokonywana przez Sąd dotyczy zarówno tego, czy w chwili uzyskania zawiadomienia o zajęciu istniała już wierzytelność kontrahenta wobec spółki, a w związku z tym, świadczenie – zamiast do rąk zobowiązanego – winno być dokonane na rzecz organu I instancji (por. art. 89 § 2 zd. 1 u.p.e.a.), jak również tego, czy po zawiadomieniu skarżącej o zajęciu wierzytelności pieniężnych kontrahenta, w relacjach pomiędzy tymi podmiotami powstały nieistniejące do tej pory wierzytelności zobowiązanego wobec spółki z tytułu dostaw, robót i usług (por. art. 89 § 2 zd. 2 u.p.e.a.).
Wskazane przez organ faktury potwierdziły realizację świadczeń przez zobowiązanego na rzecz strony. To z kolei zrodziło obowiązek zapłaty, a zatem wierzytelność.
Należy zauważyć, że w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, spółka w sposób stały współpracowała ze swoim kontrahentem od lipca 2022 r do marca 2023 r. Faktury VAT zostały wystawione zarówno przed, jak i po wystosowaniu przez organ I instancji do dłużnika zajętej wierzytelności ponaglenia z dnia 31 sierpnia 2022 r., dotyczącego zajęcia innych wierzytelności. W reakcji na to pismo, skarżąca poinformowała, że ani na datę doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, ani na 7 września 2022 r. (dzień odpowiedzi na ponaglenie) na stronie nie ciążą zobowiązania wobec kontrahenta.
Odnosząc ten stan faktyczny do regulacji prawnej zawartej w art. 89 § 2 u.p.e.a. należy zauważyć, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. W ten zaś sposób należy ocenić zobowiązania strony wobec zobowiązanego, udokumentowane fakturami wystawionymi już po doręczeniu skarżącej zawiadomienia o zajęciu.
W tej sytuacji, skoro skarżąca - mimo braku jakichkolwiek przeszkód prawnych w tym względzie - nie przekazała organowi I instancji zajętych przez niego wierzytelności (także przyszłych), zasadne było wydanie przez organ I instancji postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Słusznie również uznano, że zachowanie spółki polegające na nieprzekazaniu wierzytelności Naczelnikowi Urzędu Skarbowego nosi znamiona bezpodstawnego uchylania się od wydania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu (art. 71a § 9 u.p.e.a.). W konsekwencji, zasadnie organy przyjęły, że została spełniona przesłanka określenia stronie wysokości nieprzekazanej kwoty. Podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania w całości albo w części organowi egzekucyjnemu mogą być bowiem tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne powstrzymanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Nie stanowią jej natomiast przesłanki faktyczne.
Art. 89 § 2 u.p.e.a. stanowi, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Z przepisu tego wynika, że: 1) zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu; 2) zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Zatem z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, zajęciu podlegają nie tylko istniejące wierzytelności, ale również wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia. Przepis ten nie uzależnia możliwości zajęcia przyszłych wierzytelności od istnienia chociaż jednej wierzytelności na dzień zajęcia, albo istnienia w dniu zajęcia stosunku prawnego (umów), jak twierdzi skarżąca. Istotne jest, aby przyszłe wierzytelności były należne z tytułu dostaw, robót i usług (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2024 r., sygn. III FSK 1483/22, opubl. w CBOSA).
Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.