I SA/Gl 1402/24

I SA/Gl 1402/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/
Mikołaj Darmosz
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P.J. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 września 2024 r. nr COF.OUR.6375.1304.2021 ŁD.SA.ZZ 06000644 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 września 2024 r., nr COF.OUR.6375.1304.2021 ŁD.SA.ZZ 06000644, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej jako Wierzyciel), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej jako u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej jako ustawa abonamentowa, u.a.), po rozpatrzeniu zażalenia P. J. (dalej jako zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie własne 31 lipca 2024 r. znak: COF.OUR.6375.1304.2021 ŁD.KK.P 06000644 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. (wpływ do organu egzekucyjnego dnia 26 czerwca 2024 roku) zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku uzasadniając go wyrejestrowaniem odbiorników w 2005 roku, nieskutecznym nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego, prowadzeniem korespondencji z Pocztą Polska S.A. od 2011 roku informującą o wyrejestrowaniu odbiorników w 2005 roku.
Wierzyciel postanowieniem z 31 lipca 2024 r. oddalił zarzut zobowiązanego nieistnienia obowiązku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany powtórzył zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie, odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego w 2005 roku . Zobowiązany podniósł, że takiej formalności dokonał i obciążanie go zobowiązaniem wskazanym w tytule wykonawczym numer 30380E1-43/GD/2024 z dnia 10 czerwca 2024 r. jest nieuzasadnione.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej, posiadacz zarejestrowanego odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Obowiązek realizacji opłat abonamentowych związany jest z faktem zarejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, który trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania. Ustawa abonamentowa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywaną jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu. W okresie poprzedzającym wejście w życie przepisów ustawy abonamentowej, obowiązek dotyczący rejestracji odbiorników i uiszczania opłat abonamentowych ukształtowany został regulacjami prawnymi zawartymi w: - ustawie z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U., nr 54, poz. 307), - ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), - ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1722).
Wierzyciel stwierdził, że w elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajdują się dane o zgłoszonej rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego oraz opłatach wnoszonych do dnia 18 sierpnia 2005 r.
Zdaniem Wierzyciela, zaległość wykazana w tytule wykonawczym numer 30380E1-43/GD/2024 z dnia 10 czerwca 2024 r. podlega zapłacie, gdyż zobowiązany skutecznie nie wyrejestrował odbiorników w 2005 roku, ani też nie dokonał wyrejestrowania do chwili obecnej.
W spornym okresie tj. w 2005 roku obowiązywało rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r.. Nr 70, poz. 338), a następnie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141 z 2005 r. poz. 1190), które zobowiązywały abonenta do zgłoszenia zmian formalnoprawnych w tym wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Zatem w 2005 roku wyrejestrowanie odbiorników odnotowane zostałoby poprzez wypełnienie odcinka "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta, czyli w posiadaniu zobowiązanego. Pracownicy placówek pocztowych są odpowiednio przeszkoleni z zakresu przepisów dotyczących abonamentu radiowo/telewizyjnego oraz są zobowiązani do przestrzegania procedur obowiązujących w zakresie potwierdzania zmian formalnoprawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Poczta Polska S.A prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Ostatnia wpłata uregulowana została w dniu 18 sierpnia 2005 r. Zatem gdyby wówczas doszło do wyrejestrowania odbiorników, zapis o dokonanej formalności na podstawie wypełnionego i potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej odcinka "W" z książeczki radiofonicznej umieszczony zostałby w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. a dokument zarchiwizowany. Skoro (w rozpatrywanej sprawie) wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na odcinku "W" w książeczce radiofonicznej było okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych, to na zobowiązanym spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników, do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania i przechowywania dowodu na tę okoliczność. Na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Od 2011 roku zobowiązany uczestniczył czynnie w postępowaniu dotyczących zaległych opłat abonamentowych jakie toczyło się wobec jego osoby tj., kierował korespondencję do Poczty Polskiej S.A., otrzymywał na nią odpowiedzi, zapoznawał się z okazanymi materiałami dowodowymi, przedstawiał swoje stanowisko w sprawie. Odpowiedzi były dla zobowiązanego niesatysfakcjonujące niemniej, w ocenie Wierzyciela, od 2011 roku zobowiązany miał świadomość i wiedzę, że nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiorników w 2005 roku. Zobowiązany jednak nie skorzystał z możliwości dopełnienia w placówce operatora wyznaczonego formalności wyrejestrowania odbiorników w następnych latach co w konsekwencji doprowadziło do narastania zaległości abonamentowych. Wierzyciel zwrócił uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 429/18 oraz z 18 stycznia 2023 r. sygnatura akt I GSK 264/22.
Wierzyciel w zakresie wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego oświadczył, że sprawdził zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i stwierdza jednoznacznie, iż nie posiada na dzień wydania niniejszego postanowienia dokumentu, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników w 2005 roku, jak również do chwili obecnej.
Ponieważ w 2005 roku nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego uzasadnione było nadanie zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342). Stosownie do § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, operator publiczny (obecnie wyznaczony), w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r. Ustalono, że na dzień wejścia w życie przepisów niniejszego rozporządzenia, zobowiązany posiadał status zarejestrowanego użytkownika odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, zobowiązanego do wnoszenia opłat abonamentowych. Skoro w chwili wejścia w życie ww. rozporządzenia zobowiązany był zarejestrowanym użytkownikiem odbiornika telewizyjnego, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 m-cy, operator publiczny zobowiązany był do nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego i przesłania pisemnego zawiadomienia do niego w przedmiotowym zakresie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ww. zawiadomienie zostało przesłane do zobowiązanego pismem z dnia 16 maja 2008 r. na adres ul. [...], [...] B. tj. na jaki zgłoszono rejestrację, wnoszono opłaty abonamentowe. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, a nie wydanego na jej podstawie, powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza zarejestrowanych odbiorników od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W przypadku braku znajomości indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz numeru rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty abonamentowe, wszelkie niezbędne informacje abonenci mogli i nadal mogą uzyskać w placówkach pocztowych. Po zarejestrowaniu odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 - część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Obowiązek ten wygasa w wyniku wyrejestrowania odbiorników, ale nie w wyniku nieotrzymania przez abonenta indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Zdaniem Wierzyciela nie znajduje również w ocenie wierzyciela uzasadnienia podnoszona argumentacja dotycząca braku otrzymywania zawiadomienia o narastającej zaległości w uiszczaniu opłaty abonamentowej przez 6 lat, tj. do 2011 roku. Poczta Polska S.A. nie została zobowiązana do informowania abonentów o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Sama opłata abonamentowa ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji, ale w drodze czynności materialne - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje zatem z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą. Stanowisko Poczty Polskiej S.A. jako właściwe w tym zakresie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: (z dnia 18 stycznia 2023 r. sygnatura akt I GSK 264/22, z dnia 11 marca 2020 r. I GSK 1518/19 , z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1806/18, z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15, z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5276/16, z dnia 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14)". Natomiast zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygnaturze akt K24/2008, wierzyciel do dnia 20 maja 2014 r. nie był zobowiązany do wysyłania upomnień do zobowiązanych.
Końcowo Wierzyciel wskazał, że przepis art. 7 k.p.a. nakłada na organy administracji, obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzenia postępowania w taki sposób, aby ustalić okoliczności mające znaczenie dla sprawy oraz zebrać potrzebne dowody, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1). Organ powinien przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej i ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązek ten, w rozpatrywanej sprawie został zrealizowany przez wierzyciela poprzez zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Sformułowanym ocenom dowodów nie można zarzucić, że są zbyt dowolne i wadliwe prawnie. Fakt, że zobowiązany nie zgadza się z taką oceną nie świadczy, że został naruszony obowiązek wszechstronnego zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o utrzymanie zarzutu nieistnienia obowiązku. Podniósł, że do wyrejestrowania odbiorników doszło w 2005 r. Zobowiązany oświadczył, że zgodnie z obowiązującą procedurą udał się do właściwego dla ówczesnego adresu zamieszkiwania Urzędu Pocztowego - B. [...], przy ul. [...] i tam zlecił wyrejestrowanie książeczki opłat RTV. Równolegle sprzedał mieszkanie, pod adresem którego zarejestrowane były odbiorniki RTV. Zaznaczył, że o "nieskuteczności" tego aktu dowiedział się z pisma COF PPSA nr [...] z 18 sierpnia 2011 r. żądającego zapłaty "zaległych" opłat. Jego zdaniem upływ okresu pomiędzy rokiem wyrejestrowania a wskazanym pismem doprowadził do tego, że został pozbawiony możliwości dowodowych. Podczas procedury wyrejestrowywania odbiorników, nie został bowiem poinformowany, że fragmenty książeczki RTV, będzie musiał przechowywać przez nieograniczony czas. W efekcie tego, po 6 latach od momentu zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników, nie dysponował już jedynym i wyłącznym, jak się okazuje, dowodem, który potwierdzałby jego dokonanie.
Jednocześnie Wierzyciel, na przestrzeni 13 lat korespondencji, nie przedstawił żadnych dowodów z protokołów pokontrolnych tak we wskazanym urzędzie pocztowym jak i w miejscu dokonywania archiwizacji dokumentacji, mimo wielokrotnych wniosków o przeprowadzenie takich kontroli. Jedyne dokumenty przedstawione przez Wierzyciela, jako dowody na niedochowanie przez zobowiązanego procedury zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników RTV to skan z systemu komputerowego stanowiący potwierdzenie rejestracji (przedstawiony po 13 latach korespondencji jako załącznik do postanowienia), której nikt nigdy nie kwestionował i wygenerowany duplikat zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, które nigdy do zobowiązanego nie trafił, bo wysłane zostało po 3 latach od zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników RTV i na nieaktualny od 3 lat adres.
Mimo to na podstawie art. 7 k.p.a, i 77 k.p.a., nakładających obowiązek zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, Wierzyciel zadeklarował dogłębne zbadanie przypadku i pewność co do zastosowanych norm prawnych.
Skarżący podniósł, że Wierzyciel powołuje się na orzeczenia sądów, przesuwające odpowiedzialność dowodową w postępowaniu administracyjno-egzekucyjnym wyłącznie na abonenta, by ten wylegitymował się dowodem wyrejestrowania odbiornika RTV w każdej sytuacji. Tymczasem funkcjonują w przestrzeni prawnej orzeczenia uznające za nieuprawnione stanowisko wskazujące, że w każdym przypadku ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej regułą jest, że na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w niektórych sytuacjach ciężar dowodu będzie rozłożony na oba podmioty uczestniczące w postępowaniu, (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r., II SA/Sz 8S8/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r., II SA/Wr 366/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r., IV SA/Po 37S/18). Zdejmując z siebie jakiekolwiek obowiązki w tym zakresie, Wierzyciel tworzy okoliczności, które trudno nazwać równością stron postępowania, zwłaszcza, że po jednej z nich występuje wyspecjalizowany podmiot, który dodatkowo miałby być uprzywilejowany brakiem jakiejkolwiek odpowiedzialności.
Zakładając mimo wszystko, jako właściwą interpretację przepisów, przywoływaną przez Wierzyciela wskazującą, iż natura abonamentu RTV sprawia, że to na abonencie ciąży wyłączny obowiązek udowodnienia zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników RTV, pozostaje kwestia dotycząca terminu potencjalnego przedawnienia odnoszącego się do obowiązku przechowywania dowodu lub braku takiego terminu. Wierzyciel posługuje się przy tej okazji fragmentami orzeczeń sugerującymi, iż taki termin nie istnieje, a wierzyciel ma prawo dochodzić, zaległych, a nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiorników.
Podniesiony w zażaleniu wyrok sądu NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18 (uznany przez Pocztę Polska S.A. jako wiążący) wskazujący, że "na zobowiązanym ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika", Wierzyciel pomija milczeniem. Wyrok WSA w Poznaniu - sygn.. akt III SA/Po 138/20 wskazujący, iż z żadnych przepisów prawa nie wynika, by dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników RTV, musiał być w posiadaniu byłego abonenta bezterminowo, określa jako odosobniony. Wierzyciel nie wskazuje natomiast żadnego przepisu prawa precyzującego termin przechowywania dowodu, uznając, że w interesie obywatela jest jego przechowywanie dożywotnio.
Począwszy od roku 2011 (załączone pisma z 2011 i 2016 roku) skarżący wielokrotnie wnosił o dokonanie kontroli zasobów archiwalnych oraz kontroli szczelności procedur na linii urząd pocztowy - archiwum. Wnosił również o traktowanie moich danych jedynie jako służących potencjalnej korespondencji, a nie rejestrowych, bowiem w związku z dokonanym zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika RTV w 2005 r. w 2007/8 roku (roku "zaocznego" nadania numeru identyfikacyjnego) nie miał statusu zarejestrowanego abonenta, w związku z czym nie musiał informować PPSA o jakichkolwiek zmianach moich danych adresowych. W odpowiedzi otrzymywał jedynie zapewnienie o przeprowadzeniu dogłębnej kontroli archiwów i zasobów systemowych. Wielokrotne, kategoryczne i jasne wyrażenie woli w pismach skarżącego co do oczekiwanego sposobu traktowania jego statusu jako niezarejestrowanego, było przez Wierzyciela ignorowane.
Zobowiązany zwrócił uwagę, że przez 9 lat, do momentu wyrejestrowania odbiorników RTV w 2005 r., abonament był opłacany regularnie i nie powstało jakiekolwiek zadłużenie. Był to czas, w którym odbiornik był zarejestrowany zgodnie z obowiązującym prawem. Zgodnie z obowiązującym wówczas prawem został też wyrejestrowany według aktualnie obowiązujących uregulowań czyli w postaci "rozliczenia" książeczki opłat RTV w urzędzie pocztowym, a nie samodzielnym zaprzestaniu wnoszenia opłat, jak wielokrotnie sugerował Wierzyciel. Nie jest też prawdą sugestia, iż zobowiązany miał świadomość oraz wiedzę, że procedura wyrejestrowania odbiorników RTV w 2005 roku była nieskuteczna. Gdyby miał wątpliwości dotyczące dochowania procedur zgłoszeniowych, w każdym momencie wieloletniej korespondencji z Wierzycielem, mógł "ponowić" zgłoszenie wyrejestrowania. Nie zrobił tego, narażając się tym samym na naliczanie nieuzasadnionego zadłużenia, bo wymagałoby to od niego akceptacji sugerowanych okoliczności, które nie miały miejsca. Pozbawienie skarżącego, przez sposób funkcjonowania Wierzyciela, możliwości dowodowych w 2011 roku, z jednoczesnym brakiem przedstawienia jakichkolwiek dowodów uprawdopodabniających swoje racje czyni według mnie stanowisko PPSA nieuzasadnionym, w związku z czym wnoszę o utrzymanie zarzutu nieistnienia obowiązku na podstawie art. 7a k.p.a. Wnoszę też o wyznaczenie precyzyjnej wykładni stanu prawnego w kwestii potencjalnego terminu granicznego, o ile taki istnieje, do którego abonent jest zobowiązany przechowywać dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników RTV.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie spór dotyczy tego, czy obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego z 10 czerwca 2024 r. nr 30380E1-43/GD/2024 obejmujący opłatę abonamentową za okres od stycznia 2019 r. do lipca 2022 r. ciąży na zobowiązanym. Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, wskazując, że wyrejestrował odbiorniki rtv w 2005 r., a ponadto że nie doręczono mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta.
Nie jest kwestionowane, że skarżący dokonał zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego i do sierpnia 2005 r. uiszczał opłatę abonamentową.
Pomimo przeszukania zasobów archiwalnych oraz zapisów systemowych organ nie natrafił na dokument, który potwierdziłby zgłoszenie przez zobowiązanego, w 2005 r, zmian formalno-prawych odnośnie wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Sam skarżący zaś twierdzi, że takiego dowodu nie ma, uzasadniając to upływem czasu.
Skarżący wskazała przy tym, że od 2005 roku do 2011 roku nie było żadnego odzewu ze strony Poczty Polskiej i dopiero w 2011 roku dowiedział się o zaległościach z tytułu opłat abonamentowych. Pomimo próby wyjaśnienia zaistniałej sytuacji kwestia wyrejestrowania odbiorników nie została wyjaśniona.
Sąd wskazuje, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.
Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".
Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).
Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: Rozporządzenie) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru).
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Obowiązki związane z rejestracją odbiorników rtv i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach aktualnie obowiązującej u.o.a., a także obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.
W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.
Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika telewizyjnego, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawarte w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Za utrwalone uznać należy stanowisko, aprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym to na zobowiązanym spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że wyrejestrował on odbiornik radiowy / telewizyjny. W sytuacji, gdy żadna ze stron nie dysponuje jakimkolwiek dowodem świadczącym o wyrejestrowaniu odbiornika, ciężar dowodu w tym zakresie nie przechodzi na organ. Tym bardziej nie ma podstaw aby organ udowadniał, że ma miejsce korzystanie (posiadanie) odbiornika, gdyż jest to prawnie irrelewantne, a podstawą do uwolnienia się od obowiązku płacenia abonamentu jest udowodnienie przez zobowiązanego niezbędnej okoliczności, tj. wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 852/23). W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 481/15).
Tym samym, aby skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, czego strona skarżąca nie uczyniła. Nie mogą zostać uznane za wyraz woli o wyrejestrowaniu odbiorników oświadczenia skarżącego. Jak przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z 22 sierpnia 2024 r., I GSK 849/23, w stanie prawnym do 16 czerwca 2005 r. obowiązywał § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), zgodnie z którym posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z kolei w stanie prawnym obowiązującym do 13 grudnia 2007 r., a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem (por. wyroki NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18; 22 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 1343/16; 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 429/18, tamże), aby wyrejestrować odbiornik RTV należało uczynić to w określonej przepisami formie, którą był zapis w książeczce abonamentowej. Na podstawie tych przepisów posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (§ 3). Zgłoszenia zaprzestania używania wszystkich odbiorników RTV należało dokonać po przedstawieniu w urzędzie pocztowym dwóch wypełnionych odcinków "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Urząd pocztowy zatrzymywał okładkę książeczki, wraz z jednym odcinkiem "W", a pozostałą część książeczki, wraz z drugim odcinkiem "W", potwierdzonym podpisem pracownika poczty i odciskiem datownika, zwracał klientowi. Zasady postępowania w przypadku wyrejestrowania odbiorników RTV zawarte były w książeczce radiofonicznej. Natomiast w stanie prawnym regulowanym rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) do skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV – koniecznym było złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia danych" o zaprzestaniu używania odbiorników RTV. Zatem oświadczenie zobowiązanego nie może zastąpić ww. dokumentów.
Analogicznie należy ocenić zarzut braku otrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta. Jak już zostało to wskazane, przepisy rozporządzenia nie wymagają potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia.
Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), obowiązującego do 31 grudnia 2013 r., niezwłocznie powinien powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej. Analogicznie w obowiązującym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 141 poz. 1190), a także w obowiązującym wcześniej rozporządzeniu Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r.. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej miał obowiązek powiadomienia placówki Poczty Polskiej o zmianie danych zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiornika. Także w późniejszym akcie wykonawczy, tj. w § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676), wskazano, że użytkownik odbiorników, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Zatem każdy z powołanych wyżej aktów prawnych, nakładał na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki organu o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Wysłanie powyższego zawiadomienia na adres zobowiązanego należało uznać za prawidłowy. Jednocześnie, jak już zaznaczono, przedmiotowe zawiadomienie nie wpływało na obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wcześniej zarejestrowanych abonentów.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań za niezasadny Sąd uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.