I SA/Gl 1402/23

I SA/Gl 1402/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Borys Marasek /sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 247 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 70
art. 6 ust. 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędziowie WSA Borys Marasek (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. F., J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr SKO.F/41.4/811/2023/14881 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. znak SKO.F/41.4/811/2023/14881, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., dalej: o.p.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpoznaniu odwołania A. F. i J. F. (dalej: skarżący, podatnicy) utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach Nr SKO.F/41.4/567/2023/11006 z dnia 9 czerwca 2023 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 4 stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2023.
Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia 9 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 4 stycznia 2023 r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2023 za nieruchomość położoną w R., pryz ul. [...].
We wniesionym odwołaniu skarżący podnieśli, że w żadnym zakresie nie wpływali na wydaną decyzję Prezydenta Miasta R. Zdaniem skarżących, w sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa zważając, iż Prezydent Miasta R. właściwe zastosował stawkę do gruntów pozostałych. Błąd zaś wynika nie z rażącego naruszenia prawa, a z błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących zakwalifikowania gruntu do właściwego progu podatkowego. Z tych też względów odpowiedzialność winna ponieść osoba dokonująca błędnych ustaleń faktycznych. W niniejszym zaś przypadku, pomimo zachowania przez skarżących obowiązku zgłoszenia nieruchomości do opodatkowania, poniosą oni konsekwencje finansowe błędnych decyzji urzędników. Zważyć bowiem należy, iż skarżący wysokość wymierzonego podatku, uwzględnili w kosztach działalności gospodarczej. Tym samym winni oni, kierując się zaskarżoną decyzją, skierować do swoich kontrahentów pisma zawierające podwyższenie należnych opłat, zważając, iż Prezydent Miasta R. błędnie naliczył podatek od nieruchomości. Kolegium nie wskazuje jak ów problem rozwiązać ma podatnik zważając, iż obecnie nie posiada środków na pokrycie ewentualnej różnicy, a żądanie dopłat do wystawionych rachunków (faktur) z upływem 1 roku wydaje się zgoła niemożliwe. Inaczej mówiąc, za rażące naruszenie prawa nie można uznać błędów urzędników.
Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazało, że w rozpatrywanej sprawie, w informacji podatkowej z dnia 21 września 2018 r. podatnicy wykazali do opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 3.154 m2, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 287,2 m2 oraz budowle o wartości 41.000,00 zł.
Dokonując oceny decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 4 stycznia 2023 r. w sprawie ustalenia skarżącym wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2023, Kolegium stwierdziło, że do opodatkowania organ przyjął błędnie 3.154 m2 pow. gruntów pozostałych, zamiast zadeklarowanych przez podatników 3.154 m2 pow. gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Oznacza to zatem, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości ustalono niezgodnie z danymi zawartymi w złożonej przez podatników deklaracji, mimo iż przepisy szczególne nie przewidują innego sposobu ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, a w toku postępowania podatkowego nie stwierdzono, że dane zawarte w tej deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.
W konsekwencji skoro z akt sprawy nie wynika, aby zadeklarowane dane były niezgodne ze stanem faktycznym, to decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia 4 stycznia 2023 r. w sprawie ustalenia skarżącym wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2023 została wydana z rażącym naruszeniem art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Zdaniem skarżących w sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa zważając, iż Prezydent Miasta R właściwe zastosował stawkę do gruntów pozostałych. Błąd zaś wynika nie z rażącego naruszenia prawa a z błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących zakwalifikowania gruntu do właściwego progu podatkowego. Z tych też względów odpowiedzialność winna ponieść osoba dokonująca błędnych ustaleń faktycznych.
Stanowiska tego Kolegium nie podzieliło i wskazało, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej można mówić wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a więc gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z treści przepisów art. 21 § 5 o.p. i art. 6 ust. 6 u.p.o.l. wynika, że, wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, za wyjątkiem sytuacji gdy w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Skarżący podnosili w odwołaniu, iż pomimo zachowania przez nich obowiązku zgłoszenia nieruchomości do opodatkowania, poniosą oni konsekwencje finansowe błędnych decyzji urzędników, gdyż wysokość wymierzonego podatku, uwzględnili w kosztach działalności gospodarczej. Tym samym winni oni, kierując się zaskarżoną decyzją, skierować do swoich kontrahentów pisma zawierające podwyższenie należnych opłat, zważając, iż Prezydent Miasta R. błędnie naliczył podatek od nieruchomości.
Odnosząc się do tych okoliczności Kolegium wskazało, że zgodnie z zawartym w decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 3 stycznia 2020 r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2020 pouczeniem od decyzji tej przysługiwało podatnikom prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. W interesie podatników było zweryfikowanie poprawności opodatkowania gruntów stawką określoną dla gruntów pozostałych zamiast - tak jak wykazali w informacji podatkowej — stawką dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, szczególnie w przypadku wliczania podatku w koszty prowadzenia działalności gospodarczej.
Ponadto, skarżący podnoszą, iż zaskarżona decyzja w żadnym zakresie nie odnosi się do tego, czy faktycznie nie mamy do czynienia z gruntami pozostałymi, i jak owe grunty (w jakiej faktycznie pow.) były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Należy - zdaniem skarżących - zwrócić uwagę, iż skoro organ, jak pisze w uzasadnieniu, wszczął postępowanie z urzędu, to tym samym w pierwszej kolejności winien ustalić, czy nie mamy faktycznie do czynienia z gruntami pozostałymi.
Stanowisko to Kolegium uznało za nieuzasadnione. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi kontynuacji postępowania podatkowego, ale jest odrębnym trybem weryfikacji rozstrzygnięć pod względem ich zgodności z prawem, o charakterze nadzwyczajnym, ograniczającym się wyłącznie do badania wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 o.p. W przypadku przesłanki wymienionej w art. 247 § 1 pkt 3 o.p., badanie sprowadza się do oceny wystąpienia rażącego naruszenia prawa wynikającego z samej treści decyzji, a nie całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, podatnicy wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Na wstępie skarżący podnieśli, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż pomimo złożenia przez skarżących deklaracji podatkowej co do przeznaczenia gruntu o pow. 3154 m2 na działalność gospodarczą, to Prezydent Miasta R. przyjął do opodatkowania błędnie pow. gruntów pozostałych. W konsekwencji w ocenie organu, działając na podstawie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, należało stwierdzić nieważność decyzji.
W ocenie skarżących natomiast "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący.
Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
O tym czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym", decyduje również ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie ono za sobą pociąga. Za rażące uznać należy mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie ma tutaj natomiast rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawnego, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, skarżący zauważyli, iż w żadnym zakresie nie wpływali na wydaną decyzję Prezydenta Miasta R. W sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, zważając iż Prezydent Miasta R. właściwe zastosował stawkę do gruntów pozostałych. Błąd zaś wynika nie z rażącego naruszenia prawa, a z błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących zakwalifikowania gruntu do właściwego progu podatkowego. Z tych też względów odpowiedzialność winna ponieść osoba dokonująca błędnych ustaleń faktycznych.
W niniejszym zaś przypadku, pomimo zachowania przez skarżących obowiązku zgłoszenia nieruchomości do opodatkowania, poniosą oni konsekwencje finansowe błędnych decyzji urzędników. Skarżący wysokość wymierzonego podatku uwzględnili bowiem w kosztach działalności gospodarczej, tym samym winni oni, kierując się zaskarżoną decyzją, skierować do swoich kontrahentów pisma zawierające podwyższenie należnych opłat, zważając iż Prezydent Miasta R. błędnie naliczył podatek od nieruchomości. Kolegium nie wskazało jak ów problem rozwiązać ma podatnik, zważając iż obecnie nie posiada środków na pokrycie ewentualnej różnicy a żądanie dopłat do wystawionych rachunków (faktur) z upływem 3 lat wydaje się zgoła niemożliwe. Inaczej mówiąc, za rażące naruszenie prawa nie można uznać błędów urzędników.
Nadto zaskarżonej decyzji zarzucili, iż w żadnym zakresie nie odnosi się do tego, czy faktycznie nie mamy do czynienia z gruntami pozostałymi, i jak owe grunty (w jakiej faktycznie pow.) były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Zwrócili także uwagę, iż organ, jak pisze w uzasadnieniu, wszczął postępowanie z urzędu. Tym samym w pierwszej kolejności winien ustalić, czy nie mamy faktycznie do czynienia z gruntami pozostałymi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 70, dalej: u.p.o.l.) osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3a.
Stosownie do art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Postępowanie te służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji obarczonej wadami kwalifikowanymi wymienionymi w art. 247 § 1 o.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło swoje rozstrzygnięcie na przesłance wynikającej z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z tym przepisem, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy określić jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że rażące naruszenie prawa ma zachodzić więc wtedy, gdy jego gospodarcze lub społeczne skutki nie mogą być zaakceptowane z punktu widzenia wymagań praworządnego państwa. Stanowiska tego nie można uznać za trafne i uzasadnione, obowiązujące przepisy nie uzależniają bowiem stwierdzenia nieważności decyzji od oceny skutków społecznych lub gospodarczych spowodowanych naruszeniem prawa (por. J. Brolik, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2013, komentarz do art. 247). W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ odnosi się tylko do przesłanek nieważności wymienionych w art. 247 § 1 o.p., nie zaś do materialnoprawnych interesów strony postępowania, w którym wydano unieważnianą decyzję, czy też innych prawnych i pozaprawnych względów niewynikających wprost i jednoznacznie z regulacji wymienionego zapisu prawnego.
Kolegium stwierdziło, że w kontrolowanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 6 ust. 6 u.p.o.l., poprzez zastosowanie w decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, stawki dla gruntów pozostałych w podatku od nieruchomości, mimo że winna była zostać zastosowana stawka dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Organ podatkowy dysponując wiedzą o sposobie sklasyfikowania gruntów, bezpodstawnie zastosował wobec tychże gruntów niewłaściwą stawkę w podatku od nieruchomości, co świadczy o rażącym naruszeniu tego przepisu. Równocześnie organ ten nie dokonał ustaleń faktycznych, z których miałoby wynikać, że grunty nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tym samym nie poczynił ustaleń sprzecznych z treścią informacji złożonej przez skarżących. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżących zawartego w skardze, że Prezydent Miasta R. właściwie zastosował stawkę do gruntów pozostałych.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta, gdyż naruszenie prawa tą decyzją nie było "rażące". Akceptowane przez Sąd rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" zostało już przedstawione powyżej. Przyjmując jednak nawet jego szersze rozumienie, niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wymierzającej podatek od nieruchomości na rok 2023, byłoby równoznaczne ze złamaniem zasady równego traktowania obywateli. Niewątpliwie nie można przerzucać na stronę postępowania administracyjnego skutków błędu popełnionego przez organy administracji. Jednakże błąd polegający na zastosowaniu przez organ niewłaściwej stawki podatku, do której zastosowania podatnik nie był uprawniony, nie może być źródłem nieuzasadnionej korzyści strony, gdyż narusza w ten sposób zasadę równości i powszechności opodatkowania. Jest to nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. I SA/Bd 211/04, w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. I SA/Bk 13/13, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.