III FSK 231/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-14
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościbudynki mieszkalnenajemdziałalność gospodarczastawka podatkowaOrdynacja podatkowaustawa o podatkach i opłatach lokalnychNSAWSASKO

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków mieszkalnych wynajmowanych przez spółkę, wskazując na konieczność rozróżnienia między budynkami mieszkalnymi służącymi zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców a budynkami faktycznie zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków mieszkalnych należących do spółki, które były wynajmowane na cele mieszkaniowe. Spółka argumentowała, że powinny być one opodatkowane niższą stawką właściwą dla budynków mieszkalnych, podczas gdy organy podatkowe i sąd pierwszej instancji uznały, że skoro są one częścią działalności gospodarczej spółki, należy zastosować wyższą stawkę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, powołując się na własną uchwałę, która rozróżnia budynki mieszkalne służące zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców od budynków faktycznie zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki U. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku. Spór dotyczył opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2022 rok budynków mieszkalnych i gruntów z nimi związanych, które należały do spółki i były przez nią wynajmowane. Organy podatkowe i WSA uznały, że skoro nieruchomości te stanowiły własność przedsiębiorcy, którego główny przedmiot działalności polegał na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami, a także nabył je w celu dalszej eksploatacji w zakresie najmu, to podlegają one opodatkowaniu według stawki właściwej dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując, że budynki te są faktycznie wykorzystywane wyłącznie na cele mieszkalne przez najemców, a sama okoliczność wynajmowania ich w ramach działalności gospodarczej nie przesądza o zastosowaniu wyższej stawki. NSA, opierając się na swojej uchwale z dnia 21 października 2024 r. (III FPS 2/24), uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że budynki mieszkalne, nawet wynajmowane w ramach działalności gospodarczej, powinny być traktowane jako budynki mieszkalne (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.), jeśli służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców. Kluczowe jest ustalenie, czy w budynku realizowany jest cel polegający na zaspokajaniu trwałych potrzeb mieszkaniowych, a nie tylko krótkotrwały najem zbliżony do usług hotelarskich. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO, wskazując na konieczność ponownego ustalenia stanu faktycznego w zakresie sposobu wykorzystania spornych budynków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Budynki mieszkalne, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako mieszkalne, przeznaczone do najmu w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, w takiej części, w jakiej służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na konieczność przyznania prymatu elementowi wykorzystania budynku mieszkalnego na realizowanie potrzeb mieszkaniowych. Samo wynajmowanie budynków mieszkalnych przez przedsiębiorcę nie przesądza o zastosowaniu wyższej stawki, jeśli lokale są faktycznie zajęte na trwałe zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych najemców. Dopiero faktyczne wykonywanie w obrębie budynku działań wypełniających definicję działalności gospodarczej lub brak realizacji celu mieszkaniowego może skutkować zastosowaniem stawki właściwej dla działalności gospodarczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy budynków mieszkalnych lub ich części, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców.

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, gdzie nie jest realizowany cel mieszkaniowy lub w których wykonywane są faktycznie działania wypełniające definicję działalności gospodarczej.

Pomocnicze

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja 'związane z działalnością gospodarczą' nie może być odnoszona wyłącznie do nieruchomości mieszkalnej tylko z faktu posiadania jej przez przedsiębiorcę.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Związek nieruchomości z działalnością gospodarczą wymaga uwzględnienia faktycznego lub potencjalnego wykorzystania nieruchomości w tej działalności, a nie tylko samego posiadania jej przez przedsiębiorcę.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 4

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja działalności gospodarczej.

u.p.o.l. art. 1a § ust. 2a pkt 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy budynek mieszkalny jest faktycznie zajęty na cele mieszkalne.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.p. art. 3

Ustawa - Prawo przedsiębiorców

Ustawa art. 116 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa art. Dz.U. 2021 poz 1540

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynki mieszkalne wynajmowane przez spółkę w ramach działalności gospodarczej, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, powinny być opodatkowane niższą stawką właściwą dla budynków mieszkalnych, a nie wyższą stawką dla budynków związanych z działalnością gospodarczą. Organy podatkowe i sąd pierwszej instancji nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych co do sposobu wykorzystania budynków, co narusza przepisy Ordynacji podatkowej i PPSA.

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia przez organ art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi.

Godne uwagi sformułowania

Przy określeniu zakresu wyrażenia 'budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej' należy uwzględnić po pierwsze sytuacje, że chodzi o budynki mieszkalne, po drugie zaś odniesienie tak określonego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej. Dla zajęcia budynku mieszkalnego lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej trzeba zatem uwzględnić charakter czynności realizowanych zarówno w całym budynku lub jego części. Sąd wskazał na konieczność przyznania prymatu elementowi wykorzystania (wykorzystywania) danego budynku mieszkalnego lub jego części konkretnie na realizowanie potrzeb mieszkaniowych, stanowiące wyznacznik i jednocześnie granice zastosowania stawki podatkowej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. Jeżeli budynek mieszkalny jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, to będzie on podlegał opodatkowaniu podwyższoną stawką podatku od nieruchomości, tak samo jak budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Wojciech Stachurski

sprawozdawca

Jacek Pruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków mieszkalnych wynajmowanych przez przedsiębiorców, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między budynkami służącymi zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych a budynkami faktycznie zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale NSA (III FPS 2/24), która precyzuje zasady stosowania stawek. Kluczowe jest ustalenie faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości (trwałe zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych vs. działalność gospodarcza).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i jego interpretacji w kontekście wynajmu mieszkań przez firmy, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i właścicieli nieruchomości. Rozstrzygnięcie NSA wyjaśnia ważną kwestię prawną.

Wynajmujesz mieszkania firmą? Sprawdź, jak zapłacisz podatek od nieruchomości!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 231/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Gd 520/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-10-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 116 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej U. sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 520/23 w sprawie ze skargi U. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 marca 2023 r., nr SKO.410.283.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) uchyla w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 15 marca 2023 r., nr SKO.410.283.2022; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz U. sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 1.183 (słownie: tysiąc sto osiemdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 3 października 2023 r., I SA/Gd 520/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę U. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 15 marca 2023 r., nr SKO.410.283.2022, w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2022 r.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chojnice z 29 listopada 2022 r., określającą Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2022 w kwocie 3.395 zł. Organy ustaliły, że należące do Spółki nieruchomości (grunty i budynki mieszkalne), położne w C. przy ul. [...] oraz [...], stanowią towar handlowy, a tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości przy zastosowaniu stawki właściwej dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaakceptował stanowisko organów podatkowych. Wskazał, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły własność przedsiębiorcy, którego główny przedmiot działalności polegał na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, a także na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, na realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, robotach budowlanych, rozbiórkach, przygotowaniu terenu pod budowę. Spółka nabyła przedmiotowe nieruchomości w celu dalszej ich eksploatacji w zakresie najmu lokali. Z perspektywy podatnika (Spółki) przedmiotowe budynki nie służą do realizacji jego (Spółki) celu mieszkalnego, lecz do realizacji zamierzenia gospodarczego, jakim jest zarobkowe wynajmowanie lokali mieszkalnych. Zdaniem sądu, przywołane, bezsporne okoliczności faktyczne sprawy potwierdzają związanie i zajęcie przedmiotowych nieruchomości na cele prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Przedmiotowe nieruchomości są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 70, dalej: ,,u.p.o.l."). Okoliczność wynajmowania posadowionych na przedmiotowych nieruchomościach budynków mieszkalnych przesądza o ich przeznaczeniu przez Spółkę na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Nawet bowiem korzystanie z funkcji mieszkalnej budynku lub jego części przez najemców nie wyłącza możliwości ustalenia, że budynek (lub jego część) zostały zajęte przez przedsiębiorcę na prowadzenie działalności gospodarczej, polegającej przykładowo na najmie lokali. Jeżeli bowiem budynek mieszkalny jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, to będzie on podlegał opodatkowaniu podwyższoną stawką podatku od nieruchomości, tak samo jak budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z tego względu również grunt na przedmiotowych nieruchomościach winien być opodatkowany jako grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób jego zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Spółki.
Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego tj.:
a) art. 1a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l., poprzez odnoszenie zdefiniowanego w art. 1a ust. 1 pkt 3 pojęcia: "związane z działalnością gospodarczą", do nieruchomości mieszkalnej (budynki mieszkalne) oraz gruntów związanych z tymi nieruchomościami, które znajdują się w posiadaniu Spółki, której aktywność dotyczy wyłącznie prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4, a które w części dotyczącej ww. nieruchomości, położonych w Ch. przy ul. [...] oraz [...] są nieruchomościami wykorzystywanymi wyłącznie na cele mieszkalne;
b) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l., poprzez zastosowanie w odniesieniu do nieruchomości mieszkalnych położonych w C. przy ul. [...] oraz [...] najwyższej stawki opodatkowania - jak od powierzchni przeznaczonych stricte pod działalność gospodarczą, kiedy faktycznie przesądzające i wyłączne znaczenie winna mieć okoliczność ich "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej", która w przedmiotowym przypadku nie ma miejsca gdyż są to domy mieszkalne;
c) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l., poprzez jego wykorzystanie do budynków mieszkalnych Spółki - nieruchomości, położonych w Chojnicach przy ul. [...] i [...] które są wykorzystywane - faktycznie zajęte na cele mieszkalne, przez co należy rozumieć trwałe zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych posiadacza lokalu, nawet wówczas, gdy ich oddanie przez podatnika do korzystania osobom trzecim dla realizacji tej funkcji (zajęcie na cele mieszkalne), nastąpiło w ramach jego gospodarczej działalności (np. komercyjnego najmu);
d) art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l., poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy mają zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym sprawy;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. m.in.:
a) art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 122, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej "o.p."), gdyż sąd pierwszej instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji ze względu na to, że istotne ustalenia sądu nastąpiły na podstawie niepełnego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co stanowi naruszenie ww. przepisów, przez brak dowodowego wykazania, że na działkach ewidencyjnych w badanym roku podatkowym Spółka prowadziła lub potencjalnie mogła prowadzić na nich działalność gospodarczą, że osiąga z nich przychody, co skutkowało tym, że organy podatkowe wyprowadziły nieuprawnione wnioski zaaprobowane przez sąd pierwszej instancji co do związania spornych gruntów z działalnością gospodarczą, przez co został naruszony art. 191 o.p. i w konsekwencji art. 1a ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i b u.p.o.l.;
b) art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec nie przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec całkowicie dowolnego ustalenia, że pomimo, iż skarżąca Spółka posiada nieruchomości - budynki mieszkalne oraz wynajmuje je stricte na cele mieszkalne, w których nie jest prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza, ów powierzchnie winny być opodatkowane najwyższą stawką podatku od nieruchomości, tj. jak za powierzchnie przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej, wbrew aktualnie obowiązującej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego;
c) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy Spółka wskazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stan faktycznego w sprawie, a tym samym prawidłową subsumpcję, co doprowadziło w rezultacie do obciążenia Spółki nieprawidłowo ustalonym podatkiem od nieruchomości;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19 i przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie samo posiadanie gruntu przez przedsiębiorcę jest warunkiem wystarczającym do opodatkowania najwyższą stawką opodatkowania - jak od powierzchni pod prowadzoną działalność gospodarczą, kiedy faktycznie przeznaczona jest ona na cele stricte mieszkalne.
W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Wniósł także o zasądzenie od organu na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Pismem z 1 sierpnia 2024 r., pełnomocnik Skarżącego wniósł ,,uzupełnienie skargi z dnia 14 grudnia 2023 r.", w którym wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci korespondencji z Zakładem G. Sp. z o.o. z siedzibą w C.; uchwał Rady Miejskiej w Chojnicach w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości i wprowadzenia innych zwolnień niż określone w ustawie w latach 2021 – 2023
- na fakt nieprawidłowego naliczenia skarżącej Spółce podatku od nieruchomości za rok 2022 w zakresie lokali mieszkalnych oraz nierównego traktowania podatników przez Burmistrza Miasta Chojnice i naruszenia przez organ pierwszej instancji podstawowych zasad prawa podatkowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne.
Istota powstałego w tej sprawie sporu dotyczy zastosowania właściwych stawek podatku od nieruchomości w odniesieniu do budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie lokali na cele mieszkaniowe. Zagadnienie to budziło poważne wątpliwości w orzecznictwie, które stały się powodem wystąpienia przez Prokuratora Generalnego z wnioskiem o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały wyjaśniającej: "Czy budynki mieszkalne lub ich części przeznaczone do najmu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców w ramach prowadzenia przez podatnika podatku od nieruchomości działalności gospodarczej, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l., czy jako budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy?".
Rozpatrując powyższy wniosek Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 października 2024 r., III FPS 2/24, stwierdził, że: "Budynki, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) jako mieszkalne, przeznaczone do najmu, w ramach prowadzonej przez podatnika podatku od nieruchomości (wynajmującego) działalności gospodarczej, w takiej części, w jakiej służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (...)."
W uzasadnieniu tej uchwały NSA wyjaśnił, że przy określeniu zakresu wyrażenia "budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l.) należy uwzględnić po pierwsze sytuacje, że chodzi o budynki mieszkalne (tzn. tak sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków), po drugie zaś odniesienie tak określonego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej. Dla zajęcia budynku mieszkalnego lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej trzeba zatem uwzględnić charakter czynności realizowanych zarówno w całym budynku lub jego części. Sąd wskazał na konieczność przyznania prymatu elementowi wykorzystania (wykorzystywania) danego budynku mieszkalnego lub jego części konkretnie na realizowanie potrzeb mieszkaniowych, stanowiące wyznacznik i jednocześnie granice zastosowania stawki podatkowej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. Zdaniem składu poszerzonego NSA, w sytuacji gdy mamy do czynienia z niebudzącym wątpliwości zajęciem budynku lub jego części na cel mieszkalny (okoliczność faktyczna potwierdzająca fizyczne zajęcie powierzchni polegające na jej zamieszkiwaniu przez najemców), nie można wysuwać dalej idącego wniosku, jakoby automatycznie prowadziło to do zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej (tylko z racji pośredniego związku z tym, że podmiotem wynajmującym budynki mieszkalne lub ich części służące w istocie do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych najemców jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą). Inaczej mówiąc, z zajęciem budynku lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej wynajmującego będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy w obrębie (wewnątrz) jego powierzchni wykonywane są faktycznie działania wypełniające definicję działalności gospodarczej z art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w związku z art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (...) lub nie jest realizowany cel mieszkaniowy, a budynek mieszkalny (jego część) pozostaje w dyspozycji przedsiębiorcy (podatnika podatku od nieruchomości), stanowiąc element jego strategii gospodarczej. Za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej nie będą mogły być uznane natomiast te części budynku mieszkalnego, które są wykorzystywane (zajęte) na cele mieszkalne, przez co należy rozumieć trwałe zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych posiadacza lokalu, nawet wówczas, gdy ich oddanie przez podatnika (np. dewelopera, spółdzielnię mieszkaniową, spółkę komunalną, podmiot działający w formule społecznej agencji najmu albo społecznej inicjatywy mieszkaniowej lub innego właściciela będącego przedsiębiorcą) do korzystania osobom trzecim dla realizacji tej funkcji (zajęcie na cele mieszkalne), nastąpiło w ramach gospodarczej działalności podatnika (np. komercyjnego najmu). Biorąc pod uwagę preferencyjne opodatkowanie lokali mieszkalnych, istotne jest to, by w budynku (lokalu) takim realizowany był cel polegający na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w przedstawionym wyżej rozumieniu. Bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność, czy funkcja ta (tzn. mieszkaniowa) realizowana jest przez podatnika, czy jego najemcę".
Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale wyjaśnił również, że przez realizację potrzeb mieszkaniowych należy rozmieć rodzaj pobytu osoby fizycznej w lokalu znajdującym się w budynku sklasyfikowanym w tej części w ewidencji gruntów i budynków jako mieszkalny, jaki cechuje się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym w celu zaspokojenia potrzeb domowych, tych rodzinnych, zawodowych i innych w danym okresie, polegającym na nocowaniu, stołowaniu się i wypoczynku". Stwierdzi także, że realizacji podstawowych potrzeb mieszkaniowych najemcy (najemcy i jego rodziny) nie należy natomiast utożsamiać z zakwaterowaniem mającym najczęściej charakter krótkotrwały i niewiążący się z podstawową funkcją budynku wyznaczoną w ewidencji gruntów i budynków. Powtarzający się (w założeniu) krótkotrwały odpłatny najem lokali mieszkalnych (na dobę lub kilka dni), niezwiązany z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych najemcy i jego rodziny, zbliżony jest w istocie do świadczenia usług hotelarskich (praktyka coraz bardziej popularna w kurortach oraz miejscowościach mających znaczenie turystyczne) i w związku z tym czynność taka skutkuje zajęciem lokalu (budynku) mieszkalnego na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l."
Stanowisko to aprobuje Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie. W konsekwencji nie można zgodzić się z organami podatkowymi i sądem pierwszej instancji, że okoliczność wynajmowania budynków mieszkalnych w ramach działalności gospodarczej podatnika podatku od nieruchomości jest wystarczająca do opodatkowania tych budynków stawką podatku właściwą dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l.). W świetle przywołanej uchwały NSA ważne jest ustalenie, czy budynki mieszkalne, przeznaczone do najmu w ramach prowadzonej przez podatnika podatku od nieruchomości (wynajmującego) działalności gospodarczej, służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców. Jeżeli tak, to należy je traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. Jak już wyżej wspomniano, chodzi tu oczywiście o zaspokajanie trwałych potrzeb mieszkaniowych, których nie można utożsamiać z najmem krótkoterminowym, zbliżonym w istocie do świadczenia usług hotelarskich. W tej sprawie takich ustaleń organy podatkowe nie dokonywały.
W świetle tych uwag zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia zarówno art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i b u.o.p.l., poprzez błędną wykładnię tych przepisów, jak i art. 122, art. 187 § 1 o.p., poprzez brak należytych ustaleń stanu faktycznego w zakresie sposobu wykorzystywania spornych budynków, pod kątem zastosowania właściwych stawek podatku od nieruchomości. Organ podatkowy powinien ustalić, czy a jeśli tak to w jakiej części, budynki te były w badanym okresie przeznaczone do trwałego zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych najemców. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą na zastosowanie właściwych stawek podatku od nieruchomości.
Niezasadny jest natomiast zarzut rażącego naruszenia przez organ art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Należy zauważyć, że w przywołanym wyroku Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Po wydaniu tego wyroku oczywiste stało się, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę nie oznacza istnienia "związku" nieruchomości z działalnością gospodarczą. Związek ten, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. O istnieniu takiego związku może na przykład świadczyć wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych, ujęcie wydatków na nabycie lub wytworzenie oraz utrzymanie w kosztach działalności gospodarczej (zob. wyrok NSA z 4 marca 2021 r., III FSK 895/21). Zebrany w tej sprawie materiał dowodowy wskazuje na istnienie "związku" spornej nieruchomości z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. z uwzględnieniem wyroku TK z 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Czym innym jest jednak związek nieruchomości z działalnością gospodarczą w rozumieniu jedynie art.1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a czym innym jest wyłączenie tego związku w oparciu o przesłankę z art.1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. i zastosowanie stawki podatku z art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. a albo stawki z art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. b u.p.o.l.
Niezasadny jest także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy, które powinny być zawarte w uzasadnieniu wyroku, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie te elementy. Sam fakt, że uzasadnienie to nie jest dla strony skarżącej kasacyjnie przekonujące, nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z wyrażoną przez sąd pierwszej instancji oceną sprawy można się zgadzać lub nie, nie można natomiast twierdzić, że uzasadnienie tego wyroku nie spełnia wymogów z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji SKO w Słupsku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a., biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika Spółki oraz stopień wpływu jego argumentacji na wynik sprawy.
SNSA Jacek Pruszyński SNSA Stanisław Bogucki SNSA Wojciech Stachurski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI