I SA/Gl 1359/23

I SA/Gl 1359/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Borys Marasek
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Borys Marasek, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 lipca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.214.2023.5/AD UNP: 2401-23-155187 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. P. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 17 lipca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.214.2023.5/AD w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
2. Stan sprawy.
2.1. Pismem z dnia 27 maja 2022 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej: NUS) z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności. Jednocześnie pismo to określił jako skargę na czynności egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2022 r. NUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 23 października 2013 r. nr 32-1711/13/826, wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w G..
Postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r., DIAS uchylił w całości ww. postanowienie NUS w C. z 12 sierpnia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. DIAS wskazał, że organ egzekucyjny ponowne rozpatrując sprawę winien: zweryfikować w dostępnych bazach danych, czy tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia o zajęciu zostały przesłane na adres zamieszkania skarżącego, wezwać skarżącego do sprecyzowania treści żądań zawartych w piśmie z 27 maja 2022 r.; dokonać analizy wymagalności należności objętej tytułem wykonawczym, ze wskazaniem podstawy prawnej zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku - spowodowanego wniesieniem skargi do sądu administracyjnego i dat granicznych okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia obowiązku; wyjaśnić dlaczego w jego ocenie okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia ww. obowiązku ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, czy zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło przed upływem biegu przedawnienia.
Następnie, ponownie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. NUS odmówi umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2023 r. DIAS ponownie uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wniosku z 27 maja 2022 r. nie uwzględnił wszystkich wskazań zawartych w ww. postanowieniu DIAS z 31 sierpnia 2022 r. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił, czy dokonał weryfikacji adresu zamieszkania skarżącego w okresie kiedy Dyrektor Izby Celnej w G. wysłał mu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniami o zajęciu z 30 października 2013 r. Organ egzekucyjny nie wskazał, na jakie rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania od 6 kwietnia 2014 r. do 25 maja 2016 r. Organ egzekucyjny nie przywołał konkretnej podstawy prawnej adekwatnej do zawieszenia biegu terminu przedawnienia spowodowanego zaskarżeniem rozstrzygnięcia. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie liczba dni, których bieg terminu przedawnienia był zawieszony ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, czy zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło przed upływem biegu terminu przedawnienia. Organ egzekucyjny winien zatem zastosować się do wszystkich ww. wskazań DIAS, co jest warunkiem koniecznym do oceny legalności postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r., NUS ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
2.2. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, organ drugiej instancji mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie. Zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała bowiem żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - u.p.e.a.), a w szczególności dotycząca braku wymagalności obowiązku, tj. przedawnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym.
Tytuł wykonawczy z 23 października 2013 r., nr 32-1711/13/826, wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w G. obejmuje należności w podatku akcyzowym za lipiec 2008 r., na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z 2 października 2013 r.
Termin płatności ww. podatku upłynął w 2008 r., przedmiotowe zobowiązanie podatkowe, na zasadach ogólnych, ulegało przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2013 r., o ile nie wystąpiły zdarzenia skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że w odniesieniu do zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2008 r. wystąpiły zdarzenia skutkujące zarówno przerwaniem (art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. - o.p.), jak i zawieszeniem (art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 o.p.) biegu terminu przedawnienia.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania został pierwotnie zawieszony od 25 lutego 2013 r. do 2 września 2013 r., wskutek wniesienia przez skarżącego skargi do WSA w Gdańsku na decyzję dotyczącą ww. zobowiązana - tj. decyzję Dyrektora Izby Celnej z 16 stycznia 2013 r. uchylającą w całości decyzję NUC z 23 października 2012 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 29 maja 2013 r. o sygn. akt I SA/Gd 400/13 oddalił skargę na ww. decyzję z 16 stycznia 2013 r. Opis ww. orzeczenia Sądu, ze stwierdzeniem daty jego prawomocności został doręczony organowi podatkowemu 2 września 2013 r. Tym samym, bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania uległ zawieszeniu na okres 202 dni, a więc ww. zobowiązanie podatkowe na dzień 3 września 2013 r. ulegało przedawnieniu z upływem 21 lipca 2014 r.
Niemniej, w trakcie biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania ówczesny organ egzekucyjny – Dyrektor Izby Celnej, zastosował środki egzekucyjne o których skarżący został zawiadomiony.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że zawiadomieniami z 30 października 2013 r., Dyrektor Izby Celnej dokonał zajęcia wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego odpowiednio w P S.A. i R S.A. Zawiadomienia te dręczono odpowiednio P S.A. 21 listopada 2013 r., natomiast R S. A. 19 listopada 2013 r. Z kolei, w odpowiedzi na zajęcia z 30 października 2013 r. ww. Banki odpowiednio poinformowały o zbiegach egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Izby Celnej z egzekucją prowadzoną przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G.. Z materiału dowodowego sprawy wynika przy tym, że odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniami z 30 października 2013 r. doręczono skarżącemu 29 listopada 2013 r., zastępczo w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - k.p.a.), na adres; ul. [...], [...] G.. Z akt sprawy wynika zatem, że oba zastosowane przez Dyrektora Izby Celnej ww. środki egzekucyjne były skuteczne, oraz że zarówno środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w P S. A., jaki i środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego R S.A., wywarły skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania.
Przepis art. 70 § 4 o.p. umożliwia wielokrotne przerywanie biegu terminu przedawnienia.
Środki egzekucyjne, które przerywają bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych muszą być środkami realnymi i prowadzić do zajęcia składników majątkowych pozostających w dyspozycji zobowiązanego. Do ponownego przerwania biegu terminu przedawnienia konieczne jest zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego, skierowanego do innego składnika majątkowego zobowiązanego.
Wyjaśniono przy tym, że momentem przerwania biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 4 o.p. jest zastosowanie środka egzekucyjnego, a nie zawiadomienie podatnika o zastosowaniu tego środka.
W myśl art. 80 § 1 zd. 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W myśl zaś art. 81 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 października 2020 r.), zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Zatem, decydujące znaczenie dla ustalenia momentu przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania ma data doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, nie zaś data sporządzenia zawiadomienia o zajęciu (jak wskazuje skarżący), czy też data doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu (jak wskazuje organ egzekucyjny). Należy mieć przy tym na uwadze, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia w oparciu o art. 70 § 4 o.p. tylko wtedy, gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem biegu terminu przedawnienia.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że zarówno ww. środki egzekucyjne dokonane ww. zawiadomieniami z 30 października 2013 r. zostały zastosowane przed upływem biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania, jaki i skarżący został o ich zastosowaniu zawiadomiony przed upływem biegu terminu przedawnienia. Zastosowane środki egzekucyjne nie miały również miejsca w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego. Środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego w R S.A. został zastosowany 19 listopada 2013 r. Zatem bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania został przerwany 19 listopada 2013 r., zaczął biec na nowo 20 listopada 2013 r. i w przypadku braku zdarzeń skutkujących ponownym jego przerwaniem lub zawieszeniem - do przedawnienia doszłoby z upływem 20 listopada 2018 r. Z kolei, środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego w P S.A. został zastosowany 21 listopada 2013 r. Zatem bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania został ponownie przerwany 21 listopada 2013 r., zaczął biec na nowo 22 listopada 2013 r. i w przypadku braku zdarzeń skutkujących ponownym jego przerwaniem lub zawieszeniem - do przedawnienia ww. zobowiązania doszłoby z upływem 22 listopada 2018 r.
Ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny potwierdzają, że odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniami o zajęciu został doręczony skarżącemu na ówczesny ww. adres zamieszkania i adres rejestracyjny. Zatem skarżący został w sposób prawidłowy zawiadomiony o zastosowaniu ww. środków egzekucyjnych, w myśl art. 70 § 4 o.p., przed upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązania.
Dalej, z materiału dowodowego sprawy wynika, że bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania został ponownie zawieszony od 6 lutego 2014 r. do 25 maja 2016 r., wskutek wniesienia przez skarżącego skargi do WSA w Gdańsku na decyzję dotyczącą ww. zobowiązana tj. decyzję Dyrektora Izby Celnej z 16 grudnia 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję NUC z 2 października 2013 r., określającą skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym (której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności). WSA w Gdańsku wyrokiem z 13 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/Gd 244/14 oddalił skargę na ww. decyzję z 16 grudnia 2013 r. Następnie, NSA wyrokiem z 16 grudnia 2015 r. o sygn. akt I GSK 1635/14 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku. Odpis orzeczenia Sądu w tej sprawie, ze stwierdzeniem daty jego prawomocności został doręczony organowi podatkowemu 25 maja 2016 r. Tym samym, bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania uległ zawieszeniu na okres 840 dni, a więc ww. zobowiązanie podatkowe na dzień 26 maja 2016 r. ulegało przedawnieniu z upływem 11 marca 2021 r.
Z kolei, w związku ze zmianą miejsca zamieszkania skarżącego, akta postępowania egzekucyjnego zostały przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. przez NIUS w G.. W toku prowadzonej egzekucji administracyjnej, NUS w C. zawiadomieniem z 18 lutego 2021 r., dokonał zajęcia świadczeń skarżącego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.. Zawiadomienie to doręczono ZUS 24 lutego 2021 r., natomiast skarżącemu 25 lutego 2021 r. W odpowiedzi ZUS poinformował o przyjęciu do realizacji zajęcia. Tym samym, w trakcie biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania, organ egzekucyjny zastosował inny środek egzekucyjny, o którym skarżący został zawiadomiony. Z akt sprawy wynika przy tym, że zastosowany środek egzekucyjny był skuteczny oraz, że wywarł skutek w postaci ponownego przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania z 24 lutego 2021 r., tj. z dniem doręczenia ZUS zawiadomienia o zajęciu (art. 79 § 1 i 2 u.p.e.a.). Środek ten został zastosowany przed upływem biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania, jak również skarżący został zawiadomiony o jego zastosowaniu przed upływem terminu przedawnienia. Zastosowany środek egzekucyjny nie miał również miejsca w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego. Stąd też, termin przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego zaczął biec na nowo 25 lutego 2021 r. i w przypadku braku zdarzeń skutkujących ponownym jego przerwaniem lub zawieszeniem - do przedawnienia dojdzie z upływem 25 lutego 2026 r.
Następnie, zawiadomieniem z 5 maja 2022 r., NUS w C. dokonał zajęcia innej wierzytelności z tytułu nadpłaty w Urzędzie Skarbowym w C.. Zawiadomienie to doręczono skarżącemu 25 maja 2022 r., zaś dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał je 5 maja 2022 r. Tym samym, w trakcie biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania, organ egzekucyjny zastosował kolejny - inny środek egzekucyjny, o którym skarżący został zawiadomiony. Z akt sprawy wynika przy tym, że zastosowany środek egzekucyjny w związku z ww. zawiadomieniem z 5 maja 2022 r. był skuteczny oraz, że wywarł skutek w postaci ponownego przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania z 5 maja 2022 r., tj. dniem otrzymania przez dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 89 § 1 u.p.e.a.). Środek ten został zastosowany przed upływem biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania, jak również skarżący został zawiadomiony o jego zastosowaniu przed upływem terminu przedawnienia. Zastosowany środek egzekucyjny nie miał również miejsca w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego. Stąd też, termin przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego zaczął biec na nowo 6 maja 2022 r. i w przypadku braku zdarzeń skutkujących ponownym jego przerwaniem lub zawieszeniem - do przedawnienia dojdzie z upływem 6 maja 2027 r.
Dalej organ drugiej instancji podał, że nie stwierdził również zaistnienia w przedmiotowej sprawie innych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnił przy tym, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., bowiem należność pieniężna objęta ww. tytułem wykonawczym została określona w orzeczeniu, tj. ww. decyzji NUC z 2 października 2013 r. - w myśl obowiązującego wówczas § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541). Ponadto, doręczony skarżącemu odpis ww. tytułu wykonawczego zawierał informację o podstawie prawnej braku obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Następnie wskazano, że organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy przyjął moment (dzień) w jakim następuje przerwanie biegu terminu przedawnienia. Niemniej nieprawidłowe ustalenia organu w tym zakresie, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem ww. zaległość podatkowa nie uległa przedawnieniu - co wykazano wyżej.
3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu naruszenie:
1) art. 70 § 1, § 4 i § 6 pkt 2 i 7 o.p. poprzez nieprawidłowe zastosowanie wyżej wskazanych przepisów polegające na:
- błędnym ustaleniu okresu przedawnienia zobowiązania, w tym czasu trwania zawieszenia oraz dat, w których miało dojść do kwestionowanego przerwania biegu terminu przedawnienia, co doprowadziło do uznania, że nie uległo ono przedawnieniu,
- błędnym ustaleniu, że środki egzekucyjne, które zostały przeciwko skarżącemu zastosowane były realne i prowadziły do zajęcia składników majątku, podczas gdy były one wykorzystane wyłącznie instrumentalnie, jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia,
2) art. 79 § 2 i art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie, że zastosowane środki były realne i miały na celu egzekwowanie zobowiązania, a nie jedynie przerwanie biegu przedawnienia, a także nieprawidłowe ustalenie momentów dokonania zajęć i tym samym dat, w których miało (co skarżący, wobec braku realności tych środków, kwestionuje) dojść do przerwania biegu przedawnienia,
3) art. 59 § 1 ust. 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której objęta nim należność uległa przedawnieniu,
4) art. 2 Konstytucji oraz art. 45 Konstytucji poprzez uznanie, że instrumentalne, wieloletnie stosowanie środków egzekucyjnych jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia jest zgodne z celem wprowadzenia przepisów regulujących zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych, a także z zasadą zaufania obywatela do państwa (wywodzącej się z zasady demokratycznego państwa prawa), a dalej że zapewnia ono bezpieczeństwo prawne obywatelowi i nie narusza jego interesów majątkowych,
5) nie wzięcie pod uwagę trudnej sytuacji zdrowotnej oraz finansowej skarżącego, która spowodowana jest po części także długotrwałym, uciążliwym postępowaniem egzekucyjnym w przedmiocie zobowiązań, które faktycznie winny ulec umorzeniu.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia NUS w C. o odmowie umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazano, że środki egzekucyjne zostały zastosowane wyłącznie instrumentalnie i nie można im przypisać przymiotu realności i tym samym skutku przerwania biegu przedawnienia. Organ miał bowiem wiedzę, a to z uwagi na problemy finansowe skarżącego, że skierowanie (w 2013 r.) egzekucji do rachunków bankowych będzie bezskuteczne (istniały zbiegi egzekucji, w tym należności publicznoprawnych).
Dalece wątpliwym (i najpewniej nieprawidłowym) jest ustalenie, że zajęcia z dnia 30 października 2013 r. skierowane do rachunków bankowych, zostały odebrane przez Banki dopiero odpowiednio w dniu 19 listopada i 21 listopada 2013 r. Skarżący nie może też zgodzić się z tym jakoby ewentualny termin przerwania przedawnienia liczyć od drugiej z tych dat.
Nadto skarżący wskazał, że organ błędnie ustalił okres zawieszenia terminu przedawnienia, błędnie ustalając jego długość. Błąd ten nie wynika jedynie z błędnego dokonania działań matematycznych, ale także z pominięcia faktu, ze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie oddalenia skargi kasacyjnej stał się prawomocny już w momencie jego wydania tj. w dniu 16 grudnia 2015 r. Już w tym dniu, jako że organy podatkowe były stroną tego postępowania, uzyskały one wiedzę o jego prawomocności i tym samym zakończeniu okresu zawieszenia biegu przedawnienia.
W tej sytuacji skarżący kwestionuje prawidłowość ustalenia momentu zakończenia okresu zawieszenia biegu przedawnienia, w tym datę doręczenia informacji o prawomocności wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie skarżącego nie sposób uznać zatem za zasadne i prawidłowe (lecz wyłącznie formalnym i instrumentalnym) przyjmowanie kontynuowania okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia przez okres ponad 5 miesięcy po zapadnięciu wyżej wskazanego wyroku.
Skarżący, z ostrożności, kwestionuje także realność i tym samym skutek przerwania biegu przedawnienia, który organ przepisuje skierowaniu środka egzekucyjnego - zajęcia świadczeń wypłacanych przez ZUS w lutym 2021 r. Organ, wiedząc o innych postępowaniach egzekucyjnych, a także niemożności realizacji zajęć ze świadczenia z tytułu renty, dokonał go wyłącznie, aby przerwać bieg przedawnienia zobowiązania podatkowe.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Dyrektora Izby Celnej w G. obejmującego należności z tytułu podatku akcyzowego za lipiec 2008 r. Podstawę prawną należności stanowi orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 2 października 2013 r. Zdaniem skarżącego postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone ze względu na przedawnienie należności dochodzonych na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
5. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie i dlatego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.
Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Powyższy przepis enumeratywnie określa przesłanki stanowiące podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie którejkolwiek z nich oznacza konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodzić się należy z organem, że żadna z wymienionych wyżej sytuacji nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.
Przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnosi się także do przedawnienia zobowiązania podatkowego, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18).
W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednym ze zdarzeń rzutujących na bieg terminu przedawnienia jest zastosowanie środka egzekucyjnego. Art. 70 § 4 o.p. stanowi bowiem, że bieg tego terminu zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Regulacja zawarta w przywołanym art. 70 § 4 o.p. jednoznacznie wskazuje, że warunkami koniecznymi, a jednocześnie wystarczającymi do przerwania biegu terminu przedawnienia na tej podstawie są: zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym fakcie podatnika, przy czym obie te czynności powinny nastąpić przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania. Przez zastosowanie środka egzekucyjnego należy rozumieć, w świetle art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości oraz z nieruchomości.
Sąd podziela reprezentowany w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że Ordynacji podatkowej umożliwia wielokrotne przerywanie biegu terminu przedawnienia. Każdorazowe zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony, skutkuje bowiem przerwaniem biegu pięcioletniego terminu (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2009 r., sygn. akt: I FSK 476/08, niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2010 r., sygn. akt: III FSK 1000/09, niepubl.; uwaga 12 do art. 70, (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Toruń 2007, s. 542-543). Należy równocześnie dodać, że środki egzekucyjne, które przerywają bieg przedawnienia zobowiązań podatkowych muszą być środkami realnymi i prowadzić do zajęcia składników majątkowych pozostających w dyspozycji dłużnika. Ponadto w sytuacji, gdy organ podatkowy stosuje środek egzekucyjny w celu zaspokojenia należności podatkowej, przerywa on bieg przedawnienia jedynie na pięć lat. Do ponownego przerwania biegu przedawnienia konieczne jest zastosowanie kolejnego środka egzekucyjnego, skierowanego do innego składnika majątkowego dłużnika.
Nadto zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
W myśl z kolei art. 70 § 7 pkt 2 o.p. bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo wykazał, w odniesieniu do stanowiącego podstawę egzekucji w rozpoznawanej sprawie tytułu wykonawczego, jakie środki egzekucyjne były stosowane wraz z podaniem dat doręczenia zawiadomień skarżącemu jako zobowiązanemu, a także dokładnie wyliczył w jakich okresach termin przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z wniesieniem skarg do Sądu. Zasadnie organ uznał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym.
W tej sytuacji żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ prawidłowo uznał za nieuzasadnione, ponieważ skuteczne zastosowanie środków egzekucyjnych, stosownie do art. 70 § 4 o.p., przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Nadto na skutek wniesienia przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego termin ten został skutecznie zawieszony.
6. W konsekwencji w niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się niezasadne, a więc brak było podstaw do umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego, przy czym argumentacja organu znajduje oparcie w aktach sprawy i nie sposób zarzucić jej dowolności.
7. Wobec powyższego, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.