I SA/Gl 1351/23

I SA/Gl 1351/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Beata Machcińska
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1229/24 - Wyrok NSA z 2025-10-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 56 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 lipca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.218.2023.3.MD UNP: 2401-23-153435 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 2023r. nr 2401-IEE.7192.2018.2023.3.MD UNP: 2401-23-153435 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej: organ, Dyrektor ZUS) z dnia 18 kwietnia 2023r. nr [...] odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S. Sp. z o.o. (dalej: spółka, zobowiązana, skarżąca) .
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 775, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 §1, art. 18 w zw. z art. 56 § 1 pkt 1, art. 56 § 4, art. 57 § 1 i 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Stan sprawy.
Dyrektor ZUS prowadzi wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr: TW4340314000577-579, TW43403140020582063, TW4340315000748-750, TW4340315001413-1415, TW1340315000314-316, TW43403150022312233, TW43403150024602462, TW134031600003436, TW4340316000384-386, TW4340316000884-886, TW4340316001858-1860, TW1340316000515517, TW1340316000607609, TW43403160033133315, TW1340317000037-39, TW1340317000187-189, TW434031700123-1275, TW1340317000443-445, TW4340317002070-2072, TW1340317000638-640, TW1340317000747-752, TW1340317001009-1011, TW4340317003013-3015, TW1340318000825-826, TW4340318000971-973.
Postanowieniami z dnia 22.09.2022r., nr [...] oraz z dnia 12.10.2022r., nr [...] organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki na podstawie powyższych tytułów wykonawczych, w związku z zawartym układem ratalnym.
Następnie ZUS Oddział w R. Inspektorat w R1. (dalej: ZUS) pismem z 7.11.2022r., nr [...] poinformował zobowiązaną o rozwiązaniu umowy nr [...] o rozłożenie zadłużenia na raty (dalej: umowa ratalna).
W związku z powyższym, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 11.01.2023 r., nr [...] oraz z dnia 23.02.2023 r., nr [...] poinformował zobowiązaną o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, w związku z ustaniem przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżąca pismem z dnia 1.02.2023 r. uzupełnionym pismem z dnia 8.03.2023 r. wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 18.04.2023 r. Dyrektor ZUS odmówił skarżącej zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że umowa ratalna została rozwiązana, o czym skarżąca została powiadomiona pismem z dnia 7 listopada 2022r. Organ wyjaśnił ponadto, że wniosek spółki o utrzymanie w mocy układu ratalnego pozostawiony został bez rozpoznania, o czym skarżąca została powiadomiona pismem z dnia 30 grudnia 2022r.
Na powyższe postanowienie organu skarżąca wniosła zażalenie. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie w całości wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, lub uchylenie postanowienia w całości i przekazane do rozpoznania organowi pierwszej instancji. W ocenie skarżącej odmowa zawieszenia postępowania egzekucyjnego była bezzasadna, gdyż w sprawie należy zastosować przepis art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Według skarżącej nie ustała przesłanka warunkująca zawieszenie postępowania egzekucyjnego tj. brak objęcia umową ratalną zadłużenia objętego tytułami wykonawczymi ujętymi w sentencji zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2023r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS z dnia 18 kwietnia 2023r. odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
DIAS uznał, ż postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Wyjaśniono, że wbrew stanowisku skarżącej, nie wystąpiła przesłanka zawieszająca postępowanie egzekucyjne. Jak zaznaczono, przepis art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie pozostawia organowi egzekucyjnemu swobody, co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. Zdaniem DIAS ustała przesłanka, która była powodem zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nastąpiło rozwiązanie umowy ratalnej.
W postanowieniu DIAS podano, iż skarżąca zawarła umowę ratalną nr [...] z dnia 22.08.2022r. na okres od 22.08.2022 r. do 20.02.2023 r., albo do dnia zerwania układu ratalnego w wyniku wystąpienia okoliczności, które zostały zawarte w umowie. W związku z nieopłaceniem przez spółkę składki za lipiec 2022 r. organ pierwszej instancji wystosował do spółki pismo z dnia 10.10.2022r., nr [...] z prośbą o spłatę zadłużenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Jak podano w postanowieniu, organ pierwszej instancji poinformował również, że jeśli skarżąca nie spłaci zaległości w wyznaczonym terminie, to zostanie rozwiązana umowa ratalna. Wobec braku spłaty, organ pierwszej instancji pismem z dnia 7.11.2022 r., nr [...] poinformował spółkę o rozwiązaniu w/w umowy ratalnej. W powyższym piśmie organ poinformował również, że spółka może wystąpić z wnioskiem o utrzymanie w mocy umowy. Ponadto organ wskazał, że warunkiem utrzymania w mocy umowy ratalnej było opłacenie zadłużenia, które nie jest objęte układem ratalnym. Następnie pismem z 30.11.2022 r. skarżąca wniosła o utrzymanie układu ratalnego, kwestionując rozwiązanie umowy ratalnej z dniem 4.11.2022 r. Na co, pismem z 5.12.2022 r. nr [...] organ wezwał spółkę o uzupełnienie wniosku poprzez uregulowanie bieżących składek. Jak wskazał DIAS, organ pierwszej instancji pismem z dnia 30.12.2022r., nr [...] poinformował spółkę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, gdyż w wyznaczonym terminie skarżąca nie uregulowała zaległych rat i różnic rat. W konsekwencji w ocenie DIAS ustała ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., która była powodem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu DIAS wyjaśniono, że skarżąca złożyła ponowny wniosek o rozłożenie na raty (przy piśmie z 16.02.2023 r.), który organ pierwszej instancji rozpatrzył odmownie.
W konsekwencji DIAS zgodził się z organem pierwszej instancji, że nie zaszła przesłanka, która obligowała organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podano, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z rozłożeniem na raty spłat należności pieniężnej (art. 57 § 1a u.p.e.a.) jest pierwszą okolicznością powodującą modyfikację przepisów o podjęciu zawieszonego postępowania. W takim przypadku organ egzekucyjny podejmuje wprawdzie zawieszone postępowanie, ale wyłącznie w zakresie wskazanym przez wierzyciela, bowiem podjęte postępowanie będzie dotyczyć wyłącznie raty egzekwowanej należności, której termin upłynął. Określone w tym przepisie działanie wierzyciela stanowi realizację zasady obowiązku prowadzenia egzekucji wynikające z art. 6 u.p.e.a., a w szczególności obowiązku podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu. Zobowiązana zaskarżyła postanowienie DIAS w całości oraz wniosła o jego uchylenie. Wniesiono ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej zawarte w skierowanym do niej piśmie organu z dnia 7 listopada 2022r. stwierdzenie o rozwiązaniu z dniem 4 listopada 2022r. umowy ratalnej nie wywołało skutków prawnych. Skarżąca podniosła, iż całą należność wskazaną w piśmie ZUS z dnia 10 października 2022r. w kwocie 56 000,00 zł uregulowała w dniu 3 listopada 2022r., czyli w wyznaczonym terminie zapłaty. Zdaniem spółki § 7 ust. 1 pkt 1 umowy ratalnej nie obejmuje swym zakresem należności nie będących zaległościami w chwili wystawienia wezwania. Spółka podniosła, iż w zakreślonym w wezwaniu z dnia 10.10.2022r. terminie była zobowiązana uregulować zaległości wymagalne w dniu 10.10.2022r., co też uczyniła do dnia 3 listopada 2022r. Jak zaznaczono w skardze, podstawą rozwiązania umowy ratalnej nie może być nieuregulowanie zadłużenie, które było wymagalne dopiero po wystosowaniu wezwania. W przekonaniu skarżącej mając na uwadze § 7 ust. 1 pkt 1 umowy ratalnej nie można przyjmować, iż w wezwaniu z 10.10.2022r. został wyznaczony dodatkowy termin płatności kolejnych należności wymagalnych na dzień 15.10.2022r. (składki za wrzesień 2022r.) i na dzień 20.10.2022r. (3 rata z układu ratalnego) skoro termin płatności tej należności na ówczesną chwilę jeszcze nie nadszedł. W przekonaniu spółki zapisy umowy ratalnej jako zapisy o charakterze restrykcyjnym winny być interpretowane w sposób ścisły, a nawet zawężający. Skoro przesłanką zastosowania sankcji w postaci rozwiązania układu jest brak uregulowania zaległości w dodatkowo wyznaczonym terminie to taką przesłanką nie może być brak uregulowania zaległości nieobjętych dodatkowym wezwaniem w terminie wyznaczonym do uregulowania innych wcześniejszych zaległości.
W ocenie spółki wpłata z dnia 03.11.2022r. winna zostać zarachowana na poczet najdalej wymagalnych należności (najstarszych) według stanu z dnia wpłaty tj. na należności ze składki bieżącej za lipiec 2022 roku (termin płatności do 16.08.2022 r.) czyli na zaległości objęte dodatkowym terminem wyznaczonym pismem ZUS z dnia 10.10.2022 r.. Natomiast należność bieżąca za wrzesień 2022 roku (termin płatności do 17.10.2022 r.) oraz rata 3 układu ratalnego (termin płatności do 20.10.2022 r.) jako później wymagalne nie mogły podlegać rozliczeniom z wpłaconej kwoty 56.000,00 zł przed rozliczeniem wcześniej wymagalnych należności ze składek za lipiec 2022 roku (termin płatności do 16.08.2022r.). W konsekwencji, według skarżącej, oczywistym jest, iż powyższego nie może zmienić później przyjęty skutek rozwiązania umowy ratalnej z dniem 04.11.2022 r., który nawet zgodnie ze stanowiskiem ZUS nie istniał w dniu 03.11.2022 r..
Jak wskazano w skardze, w sytuacji gdyby ZUS prawidłowo rozliczył wpłatę z 03.11.2022r. to musiałby uznać, że wezwanie z dnia 10.10.2022 r. zostało w pełni wykonane przez skarżącą, a wobec tego nie było podstaw do rozwiązania mowy ratalnej.
W skardze zarzucono, że rozwiązując umowę ratalną ZUS powołał się na pozorny brak uregulowania zaległości wskazanych w piśmie ZUS z dnia 10.10.2022 r. wynikający z wadliwego rozliczenia przez ZUS wpłaty z dnia 03.11.2023 r., co nie może obciążać płatnika. Jak podniesiono, pismem ZUS z dnia 10.10.2022 r. został wyznaczony dodatkowy termin płatności do dnia 03.11.2022 r. dla należności z tytułu składki bieżącej za lipiec 2022 r. i części składki bieżącej za sierpień 2022 r. (niedopłata w kwocie 183,46 zł) pod rygorem skutku rozwiązania umowy ratalnej, a wobec uregulowania przez spółkę w całości tych należności w dniu 03.11.2022 r. skutek rozwiązania umowy ratalnej nie mógł wystąpić.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w realiach rozpoznanej sprawy organ egzekucyjny zasadnie odmówił zawieszenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej umowa ratalne pozostaje nadal w mocy i nie uległa rozwiązaniu, a zatem organ winien na zasadzie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zawiesić toczące się postępowanie egzekucyjne. Odmiennego zdania jest organ, który twierdzi, iż umowa ratalna uległa rozwiązaniu, gdyż skarżąca nie regulowała bieżących składek. W konsekwencji w przekonaniu organu ustała ustawowa przesłanka, która była powodem zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Rację w sporze należało przyznać organowi egzekucyjnemu.
Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do, których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostawiają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku można zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, że u.p.e.a. w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,
4) na żądanie wierzyciela,
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zaistnienie jednej z powyższych przesłanek obliguje (zobowiązuje) organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zależy zatem od uznania organu egzekucyjnego, lecz od ustalenia (stwierdzenia), czy wystąpiła obligatoryjna przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziana przez ustawodawcę w wyżej przytoczonym przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zatem zachodzi którakolwiek ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie nie wystąpienia żadnej z przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w analizowanym przepisie, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 670/20).
Przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 oraz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z 6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96). Nie budzi przy tym także wątpliwości fakt, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Należy przyjąć, że dłużnik, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a.
W realiach rozpoznanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, iż odpadła przyczyna, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w postaci umowy ratalnej, która na wcześniejszym etapie obligowała organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W chwili wydania zaskarżonego postanowienia umowa ratalne już nie obowiązywała. W ramach monitorowania realizacji warunków powyższej umowy stwierdzono, iż drugą ratę układu ratalnego opłacono po terminie oraz nie opłacono składek bieżących za lipiec 2022r. W konsekwencji pismem z dnia 10.10.2022r. ZUS wystosował do spółki prośbę o spłatę zadłużenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Organ poinformował również, że jeśli skarżąca spłaci zaległości w wyznaczonym terminie, to zostanie rozwiązana umowa ratalna. Dnia 3 listopada 2022r. spółka dokonała wpłaty na kwotę 56.000,00 zł, jednak kwota ta nie uwzględniała składki za wrzesień 2022r. Ponieważ dokonana wpłata nie pokryła całości należności wymagalnych w dniu dokonania wpłaty, organ pismem z dnia 7 listopada 2022r. poinformował skarżącą o rozwiązaniu umowy ratalnej. W piśmie podano kwotę niedopłaty na dzień 7 listopada 2022r. oraz zawarto informację, iż spółka może złożyć wniosek o utrzymanie umowy w mocy. Jednocześnie organ zawarł zastrzeżenie, że warunkiem utrzymania w mocy umowy jest opłacenie przez spółkę, we wskazanym terminie, zadłużenia, które nie jest objęte umową. Sąd stwierdza, iż tak sformułowane zastrzeżenie nie budzi wątpliwości, iż warunkiem utrzymania w mocy umowy ratalnej była terminowa spłata zadłużenia nie objętego umową. Ponadto pismem z dnia 30 listopada 2022r. skarżąca wniosła o utrzymanie w mocy umowy ratalnej. Po czym pismem z dnia 5 grudnia 2022r. organ wezwał spółkę by w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma uzupełniono wniosek poprzez uregulowanie bieżących składek wraz z należnymi odsetkami do dnia wpłaty włącznie. W powyższym piśmie organ ponownie wskazał, że utrzymanie w mocy ulgi uzależnione jest od terminowego opłacania składek bieżących w pełnej wysokości. Mimo tych informacji dnia 27 grudnia 2022r. spółka wpłaciła kwotę 162.500,00 zł. Jednak wspomniana wpłata nie uwzględniała wymaganych już w tym dniu składek bieżących za listopad 2022r. wraz z należnymi odsetkami. W konsekwencji wniosek spółki o utrzymanie układu ratalnego organ zasadnie pozostawił bez rozpoznania, o czym spółka została poinformowana pismem z dnia 30 grudnia 2022r.
Co istotne, pismem z dnia 16 lutego 2023r. spółka zwróciła się do organu z nowym wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na raty, który został przez organ załatwiony odmownie. Sąd stwierdza, iż na moment wydania postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 18 kwietnia 2023r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, umowa ratalna już nie obowiązywała.
W rezultacie prawidłowa jest konstatacja organów, iż na moment wydania postanowienia organu pierwszej instancji brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji przedstawione w skardze argumenty spółki nie mogły wywołać oczekiwanego skutku. Zatem prawidłowo organy obu instancji przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przeanalizowały przesłanki tego zawieszenia wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a. pod kątem ich wystąpienia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm.) orzekł jak w sentencji.