II FSK 708/12

Naczelny Sąd Administracyjny2014-01-21
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościinfrastruktura kolejowapubliczny transport kolejowyzwolnienie podatkoweustawa o podatkach i opłatach lokalnychzarządca infrastrukturyprzewoźnik kolejowywyłączność wykorzystania

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie podatku od nieruchomości, uznając, że infrastruktura kolejowa wykorzystywana przez spółkę do transportu własnych produktów nie spełniała kryterium wyłączności na potrzeby publicznego transportu kolejowego.

Spółka K. [...] S.A. wniosła o nadpłatę podatku od nieruchomości za 2002 r., powołując się na zwolnienie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dla infrastruktury kolejowej wykorzystywanej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że spółka, będąc jednocześnie zarządcą infrastruktury i przewoźnikiem własnych towarów, nie spełniła warunku wyłączności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji i utrwaloną linię orzeczniczą.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki K. [...] S.A. o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 2002 rok w kwocie 17.504,80 zł. Spółka argumentowała, że przysługuje jej zwolnienie z podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.) dla budowli kolejowych i zajętych pod nie gruntów, które były wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Sąd pierwszej instancji (WSA w Gliwicach) oddalił skargę spółki, uznając, że spółka, będąc jednocześnie właścicielem, zarządcą infrastruktury kolejowej oraz przewoźnikiem kolejowym własnych produktów, nie spełniła warunku "wyłączności" wykorzystania na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. NSA podkreślił, że utrwalona linia orzecznicza NSA stanowi, iż o publicznym charakterze transportu decyduje udostępnianie linii kolejowych uprawnionym przewoźnikom, a nie tylko faktyczne korzystanie z nich. Sąd wskazał, że połączenie funkcji zarządcy infrastruktury i przewoźnika własnych towarów, bez organizacyjnego wyodrębnienia tych działalności, wyklucza możliwość uznania infrastruktury za wykorzystywaną "wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego". NSA odrzucił zarzuty spółki dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów, uznając argumentację WSA za logiczną i spójną z ustaleniami faktycznymi oraz obowiązującym orzecznictwem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, infrastruktura kolejowa nie może być uznana za "wykorzystywaną wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego", jeśli spółka jest jednocześnie zarządcą tej infrastruktury i przewoźnikiem własnych towarów, bez organizacyjnego wyodrębnienia tych funkcji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że połączenie funkcji zarządcy i przewoźnika własnych towarów, bez udostępniania infrastruktury innym przewoźnikom na równych prawach, wyklucza spełnienie przesłanki "wyłączności" na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Brak organizacyjnego wyodrębnienia tych funkcji uniemożliwia traktowanie transportu jako publicznego w rozumieniu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.p.o.l. art. 7 § 1 pkt 4

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Zwolnienie dotyczy budowli wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajętych pod nie gruntów. Kluczowe jest, czy infrastruktura jest udostępniana innym przewoźnikom na równych prawach. Połączenie funkcji zarządcy i przewoźnika własnych towarów wyklucza tę wyłączność.

Pomocnicze

Ustawa o transporcie kolejowym

Przepisy tej ustawy definiują pojęcia związane z transportem kolejowym i infrastrukturą, które mają znaczenie dla interpretacji zwolnienia podatkowego.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 145

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 106 § § 3 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący zarzutów podnoszonych na rozprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Infrastruktura kolejowa wykorzystywana przez spółkę do transportu własnych produktów nie spełnia kryterium wyłączności na potrzeby publicznego transportu kolejowego, gdy spółka jest jednocześnie zarządcą tej infrastruktury i przewoźnikiem. Połączenie funkcji zarządcy infrastruktury i przewoźnika własnych towarów, bez organizacyjnego wyodrębnienia, wyklucza możliwość zwolnienia podatkowego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki o szerszym rozumieniu pojęcia "publiczny transport kolejowy" i "wyłączność" wykorzystania. Zarzuty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w związku z ustawą o transporcie kolejowym. Zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym pominięcia zarzutów dotyczących gruntu.

Godne uwagi sformułowania

o publicznym charakterze transportu przesądza to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe uprawnionym przewoźnikom kolejowym, a nie to, czy faktycznie z linii korzystają tylko niektórzy z nich, którzy mają w tym interes gospodarczy. Połączenie w jednej osobie zarządcy, przewoźnika i korzystającego z przewozu własnego niedostępnego dla innych, wyklucza "wyłączność" wykorzystywania linii kolejowej na potrzeby publicznego transportu kolejowego. transport rzeczy odbywający się na liniach kolejowych dostępnych dla innych przewoźników przez podmiot wykonujący jednocześnie zarząd tymi liniami (infrastrukturą kolejową) jak i przewóz kolejowy, bez organizacyjnego wyodrębnienia tych dwóch sfer działalności, przewożąc wytworzone przez siebie produkty, własnym taborem kolejowym, po posiadanych liniach kolejowych, do własnych punktów sprzedaży, z wyłączeniem innych podmiotów, oznacza, że tak użytkowane budowle kolejowe nie mogły być uznane za wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego.

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący

Bogdan Lubiński

sprawozdawca

Tomasz Kolanowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"wyłączności wykorzystania\" infrastruktury kolejowej na potrzeby publicznego transportu kolejowego w kontekście podatku od nieruchomości, zwłaszcza w przypadkach połączenia funkcji zarządcy i przewoźnika."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2002 r. i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian w przepisach (np. od 2003 r., 2007 r., 2008 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w podatku od nieruchomości związanego z infrastrukturą kolejową i jej wykorzystaniem, co jest istotne dla firm z sektora transportowego i logistycznego.

Czy własna kolej to publiczny transport? NSA rozstrzyga o zwolnieniu z podatku od nieruchomości.

Dane finansowe

WPS: 17 504,8 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 708/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-03-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Bogdan Lubiński /sprawozdawca/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Gl 919/11 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2011-11-24
II FSK 708/11 - Wyrok NSA z 2012-11-30
I SA/Wr 500/10 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2010-10-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
art. 7 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. [...] S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 919/11 w sprawie ze skargi K. [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 919/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. [...] S.A. w K. (zwanej dalej "spółką") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 lipca 2011 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 18 kwietnia 2011 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2002 w kwocie 17.504,80 zł.
Organ odwoławczy na wstępie przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w dniu 11 stycznia 2007 r. spółka złożyła skorygowaną deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2002 wskazując nadpłatę w łącznej wysokości 17.504,80 zł, w tym kwotę 185,13 zł w części dotyczącej budynków, kwotę 17. 319, 67 zł w części dotyczącej budowli. Nadpłata, zdaniem podatnika, wynikała z niesłusznego deklarowania do opodatkowania budowli oraz usytuowanych pod nimi gruntów zwolnionych z opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2010 r., Dz. U. nr 95 poz. 613 ze zm. – zwanej dalej "u.p.o.l.") – w brzmieniu obowiązującym w badanym okresie. Następnie organ wskazał, że organ podatkowy pierwszej instancji decyzją z dnia 18 kwietnia 2011 r. określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2002 w kwocie 17.504,80 zł.
W skardze na decyzję organu odwoławczego spółka wniosła o jej uchylenie wskazując na:
1) nie rozpatrzenie zarzutów podatnika w zakresie ustaleń faktycznych, a konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych;
2) naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w związku z przepisami ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. nr 96, poz. 591 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę – wskazał, że stan faktyczny sprawy był w zasadzie bezsporny. Jak ustaliły to organy podatkowe i czemu strona skarżąca nie przeczyła, w badanym roku podatkowym spółka prowadziła działalność gospodarczą m.in. w zakresie eksploatacji złóż kruszyw oraz świadczenia usług przewozowych w transporcie kolejowym. W ramach wykonywanej przez nią działalności przewozowej, transportowane były również produkty własne kopalni (kruszywa, piasek) do jej punktów sprzedaży. Zakupu towarów (kruszyw) w punkcie sprzedaży mógł dokonywać każdy zainteresowany, a nie tylko podmiot, który wcześniej zamówił dostawę kruszyw i zlecił jej przewóz. Transport z miejsca produkcji do punktu sprzedaży dla odbiorców indywidualnych nie mógł odbywać się z pominięciem linii kolejowej usytuowanej na terenie gminy B. Budowle kolejowe służące do ruchu pojazdów kolejowych na przedmiotowej linii kolejowej stanowiły własność spółki, zaś grunty pod tymi budowlami znajdowały się w jej wieczystym użytkowaniu.
Poza sporem było również, że w 2002 r. spółka, jako właściciel przedmiotowej infrastruktury kolejowej, była zarówno zarządcą infrastruktury kolejowej, jak również przewoźnikiem kolejowym, jednocześnie korzystała z własnej infrastruktury bezumownie, a więc na innych warunkach niż pozostali przewoźnicy oraz, że w 2002 r. skarżąca była zarządcą infrastruktury kolejowej. Bezsporne było również, że podatnik wykonywał transport własnych towarów (kruszyw, piasku), na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie wydobycia i sprzedaży piasku, zatem – infrastruktura kolejowa nie była wykorzystywana wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Spór między stronami sprowadzał się do interpretacji przepisu art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., (w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, o publicznym charakterze transportu kolejowego przesądza to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe uprawnionym przewoźnikom kolejowym, a nie to, że faktycznie z linii korzystają tylko niektórzy z nich, którzy mają w tym interes gospodarczy. O tym, czy mamy do czynienia z wykorzystaniem, czy też z wyłącznym wykorzystaniem (budowli kolejowych w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l.), przesądza konkretny stan faktyczny danej sprawy. Połączenie w jednej osobie zarządcy, przewoźnika i korzystającego z przewozu własnego niedostępnego dla innych, wyklucza "wyłączność" wykorzystywania linii kolejowej na potrzeby publicznego transportu kolejowego, niezależnie od tego, czy na linii tej wykonują przewozy również inni przewoźnicy.
Przy ocenie wyłączności wykorzystywanie infrastruktury kolejowej na potrzeby publicznego transportu kolejowego rozważyć należy, czy była udostępniana uprawnionym przewoźnikom kolejowym na równych prawach, czy też budowle kolejowe były wykorzystywane na inne cele niż publiczny transport kolejowy. Przedmiotowe zwolnienie przysługuje w sytuacji, gdy transport ten wykonywany był również przez skarżącą jako licencjonowanego (koncesjonowanego) przewoźnika, na takich samych zasadach jak przez innych przewoźników kolejowych, zaś omawiane zwolnienie nie obejmuje sytuacji, w których zarządca infrastruktury będącej jednocześnie przewoźnikiem, realizuje na danej linii również transport na własne wewnątrzzakładowe potrzeby.
Zdaniem WSA, odmawiając zastosowania przedmiotowego zwolnienia organy podatkowe stwierdziły, że nie został spełniony warunek "wyłączności" wykorzystywania na potrzeby publicznego transportu kolejowego przedmiotowego fragmentu linii kolejowej, z uwagi na ustalenie, że podatnik przewoził własne produkty jako przewoźnik kolejowy, będący jednocześnie zarządcą tych linii, przy czym produkowane (wydobywane) przez siebie towary dostarczał własnym taborem kolejowym, po własnych liniach kolejowych, do własnych punktów sprzedaży.
Spółka nie kwestionowała tej okoliczności podnosząc, że ocena wyłączności wykorzystania winna obejmować publiczny transport kolejowy w rozumieniu udostępniania przez zarządcę linii kolejowych wszystkim potencjalnym użytkownikom, a więc uprawnionym przewoźnikom oraz twierdząc, że stosując przedmiotowe zwolnienie należy uwzględnić szczególny charakter aktywności społecznej wynikający z ustawy o transporcie kolejowym.
Powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. WSA wskazał, że poza sporem było, iż przedmiotowe budowle kolejowe odpowiadały warunkom z art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., zaś spór dotyczył tego, czy budowle te były w badanym roku podatkowym "wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego".
Skoro publiczny transport kolejowy należy rozumieć jako udostępnienie linii kolejowych uprawnionym przewoźnikom kolejowym na równych prawach, to trudno uznać, że podmiot zarządzający liniami kolejowymi (infrastrukturą kolejową) mógł sam sobie udostępniać zarządzane przez siebie linie kolejowe, na tych samych prawach co innym przewoźnikom. Podatnik jako osoba prawna bez organizacyjnego wyodrębnienia obu działalności, z przyczyn oczywistych, nie mógł zawrzeć umowy o udostępnieniu linii kolejowej z samym sobą. Umowa taka byłaby nieważna z mocy prawa. Nie mógł również sam z sobą pertraktować wielkość, terminy i sposoby uiszczania opłat. Mógł jedynie faktycznie wykonywać własny transport kolejowy na zarządzanych przez siebie liniach i to za zgodą lub zezwoleniem odpowiednich władz.
Podatnik wykonywał transport kolejowy własnych towarów, do własnych punktów ich sprzedaży, realizując w ten sposób własny, niedostępny innym, cel gospodarczy. Wykonując transport własnymi liniami kolejowymi i własnymi środkami transportu kolejowego, na swój własny użytek, znajdował się w innej sytuacji prawnej, czy faktycznej niż pozostali ewentualni przewoźnicy. Fakt, że podatnik nie korzystał z usług (przewozów) innych przewoźników oznacza, iż miał świadomość swojej uprzywilejowanej pozycji oraz korzystał z posiadanych uprawnień z wyłączeniem innych podmiotów. Podatnik nie wykonywał przewozów na rzecz innych kontrahentów, czy odbiorców tej usługi tylko na własny użytek.
W stanie prawnym obowiązującym w 2002 r. transport rzeczy odbywający się na liniach kolejowych dostępnych dla innych przewoźników przez podmiot wykonujący jednocześnie zarząd tymi liniami (infrastrukturą kolejową), jak i przewóz kolejowy, bez organizacyjnego wyodrębnienia tych dwóch sfer działalności, przewożąc wytworzone przez siebie produkty, własnym taborem kolejowym, po posiadanych liniach kolejowych, do własnych punktów sprzedaży, z wyłączeniem innych podmiotów, oznaczał, że tak użytkowane budowle kolejowe nie mogły być uznane za wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Wykonywanie transportu własnych rzeczy przy użyciu budowli kolejowych zarządzanych przez wykonującego taki transport wyłącza cechę wyłącznego wykorzystywania tych budowli na potrzeby publicznego transportu kolejowego.
Podniesiony w skardze zarzut błędu w ustaleniach faktycznych był nieuzasadniony, gdyż poza kwestionowaniem wykładni powołanego wyżej przepisu, w tym użytych w nim pojęć, skarżący nie wskazał na czym błąd ten miałby polegać.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną spółki, która wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, bądź w przypadku uznania, że naruszone zostały jedynie przepisy prawa materialnego uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych lub przedłożonego zestawienia, zarzuciła:
I) naruszenie prawa materialnego - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") - a to, art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) p.p.s.a., poprzez:
1) błędną wykładnię przepisu art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 1, 2 pkt 1, 2, 4, 5 oraz art. 10 ustawy o transporcie kolejowym, polegającą na:
a) braku wykładni pojęcia "transport kolejowy",
b) przyjęciu niewłaściwego rozumienia pojęcia "na potrzeby publicznego transportu kolejowego",
c) uznaniu, że przesłanka "wyłączności" dotyczy oceny zakresu działalności przewoźnika, a nie zarządu kolei,
d) wprowadzeniu pojęć "transport na własne wewnątrzzakładowe potrzeby", "przwóz ładunków dla własnych, prywatnych celów gospodarczych", "własny, niedostępny innym, cel gospodarczy", o których przepis nie wspomina,
2) niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 1, 2 pkt 1, 2, 4, 5 oraz art. 10 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez uznanie, że:
a) "transport rzeczy odbywający się na liniach kolejowych dostępnych dla innych przewoźników przez podmiot wykonujący jednocześnie zarząd tymi liniami (infrastrukturą kolejową) jak i przewóz kolejowy, bez organizacyjnego wyodrębnienia tych dwóch sfer działalności, przewożąc wytworzone przez siebie produkty, własnym taborem kolejowym, po posiadanych liniach kolejowych, do własnych punktów sprzedaży, z wyłączeniem innych podmiotów, oznacza, że tak użytkowane budowle kolejowe nie mogły być uznane za wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego",
b) "wykonywanie transportu własnych rzeczy przy użyciu budowli kolejowych zarządzanych przez wykonującego taki transport wyłącza cechę wyłącznego wykorzystywania tych budowli na potrzeby publicznego transportu kolejowego",
3) niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., co skutkuje:
a) naruszeniem art. 2 Konstytucji i art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zasad powszechności, równości wobec prawa,
b) naruszeniem zasad konkurencyjności, niedyskryminacji,
c) naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej,
d) uznaniem, że organy gminy naruszyły przepisy regulujące dyscyplinę finansów publicznych oraz innych przepisów,
II) naruszenie prawa procesowego - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - a to art. 106 § 3 pkt 1 p.p.s.a., poprzez:
a) pominięcie podniesionego na rozprawie zarzutu dotyczącego braku podstaw do uiszczania podatku od nieruchomości w zakresie dotyczącym gruntu, a co za tym idzie wątpliwości, istnienia podstawy do opodatkowania również budowli,
b) przyjęcie, że "grunty pod tymi budowlami znajdowały się w jej wieczystym użytkowaniu".
Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. spółka złożyła pismo procesowe na poparcie swoich twierdzeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie był wniosek spółki o nadpłatę podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 17.504,80 zł. Do wniosku spółka załączyła skorygowane deklaracje w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r.,
W uzasadnieniu wniosku strona podała, że w deklaracjach korygujących uwzględniła przysługujące jej na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. zwolnienie od podatku budowli i zajętych pod nie gruntów wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego.
Spółka wyjaśniła, że korektą, a w konsekwencji wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty nie zostały objęte budowle kolejowe i grunty wykorzystywane w transporcie wewnątrzzakładowym, jako niekorzystające z przedmiotowego zwolnienia.
W postępowaniu wyjaśniającym ustalono miedzy innymi, a co nie zostało zakwestionowane przez skarżącą, że prowadziła działalność gospodarczą także w zakresie eksploatacji złóż kruszyw i świadczenia usług przewozowych w transporcie kolejowym, w ramach której transportowane były jej własne produkty. Podkreślenia wymaga także, że zakupu kruszyw mógł w jej punkcie sprzedaży dokonać każdy zainteresowany, transport z miejsca produkcji do punktu sprzedaży mógł wyłącznie odbywać się za pomocą linii kolejowej usytuowanej na terenie gminy B., a budowle kolejowe służące do ruchu pojazdów stanowiły jej własność, zaś grunty zajęte pod te budowle były w jej wieczystym użytkowaniu. Ponadto w okresie, którego spór dotyczy skarżąca jako właściciel infrastruktury kolejowej była także jej zarządcą, jak również przewoźnikiem kolejowym własnych towarów na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności zostało także potwierdzone we wniosku skarżącej o nadpłatę.
A zatem przy tak ustalonym stanie faktycznym, spór dotyczy ustalenia, czy przewóz wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej produktów do własnego punktu sprzedaży mógł zostać zakwalifikowany do publicznego transportu kolejowego – jak twierdzi strona, co w konsekwencji spełniało przesłani do zwolnienia wynikające z art. 7 ust.1 pkt 4 u.p.o.l., czy też jak twierdzą organy podatkowe, jego wykorzystanie należy zaliczyć do prywatnych celów właściciela innych niż publiczny transport kolejowy.
Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, przede wszystkim podkreślenia wymaga, że zwolnienie od podatku od nieruchomości infrastruktury kolejowej ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewidywała od początku jej obowiązywania. Do roku 2002 zwolnienie to unormowane było w art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., zgodnie z którym były nim objęte budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajęte pod nie grunty. W latach 2003-2006 o zwolnieniu tym stanowił art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., stwierdzając, że są nim objęte budowle kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy – wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty. Od roku 2007 omawiane zwolnienie wyrażono formułą zawartą w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w nowym brzmieniu, uznając, że są nim objęte budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym oraz zajęte pod nie grunty, jeżeli: (a) zarządca infrastruktury jest obowiązany do jej udostępnienia licencjonowanym przewoźnikom kolejowym lub (b) są przeznaczone wyłącznie do przewozu osób, wykonywanego przez przewoźnika kolejowego, który równocześnie zarządza tą infrastrukturą bez udostępniania jej innym przewoźnikom, lub (c) tworzą linie kolejowe o szerokości torów większej, niż 1.435 mm. Ponadto od 2008 r. zakres zwolnienia rozszerzono przez dodanie w art. 7 ust. 1 u.p.o.l. punktu 1a, na mocy którego zwolnieniem objęto także grunty, budynki i budowle pozostałe po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków.
Wykładnia warunkującego zwolnienie zwrotu o wyłączności wykorzystywania budowli na potrzeby publicznego transportu kolejowego była przedmiotem szeregu wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonywanych zarówno na tle stanu prawnego obowiązującego do roku 2002, jak i obowiązującego w okresie późniejszym. Jako reprezentatywny można wskazać wyrok z dnia 24 lutego 2009 r. (sygn. akt II FSK 1596/07), w którym odwołując się do stanu prawnego obowiązującego w roku 2001 wypowiedziano pogląd, że o publicznym charakterze transportu przesądza to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe uprawnionym przewoźnikom kolejowym, a nie to, czy faktycznie z linii korzystają tylko niektórzy z nich, którzy mają w tym interes gospodarczy. Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny podzielił także w wyrokach: z dnia 29 lipca 2010 r. (sygn. akt II FSK 729/09), z dnia 15 maja 2012 r. (sygn. akt II FSK 2150/10) oraz z dnia 5 października 2012 r. (sygn. akt II FSK 367/11 i sygn. akt 1508/11) oraz z dnia 16 maja 2013 r. (sygn. akt II FSK 2394/11). Pogląd, że udostępnienie linii kolejowej przez zarządcę wszystkim potencjalnym użytkownikom, przez których rozumieć należy uprawnionych (licencjonowanych) przewoźników, świadczy o wykorzystywaniu infrastruktury kolejowej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, należy więc uznać za ugruntowany.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte między innymi w ostatnim z wymienionych orzeczeń, zgodnie z którym ze względu na przedmiotowy charakter zwolnienia podatkowego, określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. (a przed rokiem 2003 - w art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l.), nie ma przy tym znaczenia, kto jest właścicielem (wieczystym użytkownikiem) tych budowli i gruntów. Są one zatem objęte zwolnieniem także wtedy, gdy ich właścicielem (wieczystym użytkownikiem) jest podmiot będący jednocześnie licencjonowanym przewoźnikiem – wszakże pod warunkiem, że nie jest jednocześnie ich zarządcą. Jeżeli jednak łączy on te funkcje, infrastruktura kolejowa nie jest już wyłącznie wykorzystywana na potrzeby publicznego transportu kolejowego, co niweczy możliwość objęcia jej omawianym zwolnieniem podatkowym. W orzeczeniu tym NSA stwierdził także, a co również ma znaczenie w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, że temu skutkowi nie zapobiega możliwe w okresie obowiązywania ustawy o transporcie kolejowym z 1997 r. organizacyjne wyodrębnienie funkcji zarządzania liniami kolejowymi przez utworzenie odrębnej jednostki organizacyjnej w ramach tego samego podmiotu gospodarczego, gdyż nie zapobiega to potencjalnie nierównoprawnemu traktowaniu konkurujących ze sobą przewoźników, niwecząc cechę wyłączności wykorzystywania infrastruktury na cele publicznego transportu kolejowego.
Odnosząc się zatem do sformułowanych w skardze kasacyjnych zarzutów należy przede wszystkim zauważyć, że koncentrują się one w istocie na kwestii ustalenia znaczenia poszczególnych, zamieszczonych w art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. zwrotów w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. (w związku z unormowaniem wprowadzonym przepisami ustawy o transporcie kolejowym). Argumentacja ujawniona w skardze kasacyjnej sprowadza się do próby ustalenia znaczenia wskazanych w jej petitum pojęć w oderwaniu od kontekstu prawnego, w jakim zostały one użyte, także z pominięciem ratio legis poddanej analizie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku regulacji prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niedopuszczalne jest powoływanie się na wyrwane z konkretnego kontekstu prawnego tezy orzecznictwa sądowego, w szczególności zaś z powodu wywodzenia, że w określonych sytuacjach wolno odstąpić od literalnego brzmienia jakiegoś przepisu w celu nadania mu "właściwego" znaczenia, zgodnego z oczekiwaniami zainteresowanego podmiotu. W sprawie, w której wydano zakwestionowany wyrok, Sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił w sposób wyczerpujący, przekonujący i logiczny rozumowanie, które legło u podstaw oddalenia skargi.
Dla celów przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zakwestionowanego wyroku zasadnicze znaczenie ma również fakt, że w jego pisemnych motywach, Sąd wyjaśnił sposób rozumienia pojęć "transport kolejowy", "publiczny" oraz "publiczny transport kolejowy" (s. 7 – 10 uzasadnienia wyroku). Ustalenia w tym przedmiocie nie noszą cech dowolności, przeciwnie - są spójne i logiczne, a co najważniejsze - przystają w pełni do okoliczności rozpoznanej przez Sąd sprawy. Konfrontując je z zarzutami skargi kasacyjnej i ich uzasadnieniem, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że dążenie do podważenia zasadności stanowiska zajętego przez organy podatkowe, a następnie Sąd pierwszej instancji podyktowane było chęcią wykazania prawidłowości szerszego rozumienia przedmiotowego zakresu zwolnienia podatkowego, o którym mowa wcześniej. Nie bez znaczenia dla wyniku wykładni obowiązującego w 2002 r. art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. jest użyty w nim zwrot "wykorzystywany wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego", w zasadzie pominięty w argumentacji zaprezentowanej przez stronę skarżącą.
W tym stanie rzeczy nie sposób twierdzić, że doszło do błędnej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.) w związku z przepisami ustawy o transporcie kolejowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się również uchybienia polegającego na niewłaściwym zastosowaniu owego przepisu. Warto przy okazji podnieść, że sformułowane w tym zakresie zastrzeżenia cechuje wewnętrzna sprzeczność. W skardze kasacyjnej wadliwość tę utożsamia się bowiem z uznaniem, że infrastruktura skarżącej objęta postępowaniem "nie spełnia przesłanek »wykorzystywanej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego«" (s. 2 skargi kasacyjnej). Posłużenie się tym zwrotem dowodziłoby raczej, że autorowi skargi chodziło nie tyle o błąd opisany w art. 174 pkt 1 in fine, co ab initio tego przepisu (błędna wykładnia).
Z kolei zarzucając naruszenie prawa procesowego skarżący poza wskazaniem przepisu, spośród regulujących postępowanie sądowoadministracyjne, naruszonego skarżonym wyrokiem powinien wyjaśnić na czym polegał możliwy, istotny wpływ naruszenia na wynik sprawy - treść wyroku; wywieść, że gdyby Sąd prawa nie naruszył wyrok, co do istoty, byłby odmienny od skarżonego. Skarga kasacyjna winna być zatem tak sformułowana, aby nie wymagała dokonywania zabiegów interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 456/07, Centralna Baza Orzeczeń NSA, wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1401/05, Lex nr 262797; wyrok NSA z dnia 24 marca 2006 r. sygn. akt 741/05, Lex nr 201531 i inne).
Z tych względów za bezpodstawne także należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przedstawione w pkt II a) i b). Na marginesie należy wskazać, że jej autor zarzucając naruszenie art. 106 § 3 pkt 1 p.p.s.a. przywołał przepis nieznany tej ustawie
Z tych względów, na mocy art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI