I SA/LU 622/23

I SA/Lu 622/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Grzegorz Wałejko
Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 204/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 § 1, § 2, art. 67 § 2a, art. 80 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr 0601-IEE.7192.142.2023.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z 24 maja 2023 r. znak: 200000.71.2023.RED.7131062933.S3.23, oddalające skargę J. B. na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w [...]., dokonaną zawiadomieniami z 2 marca 2023 r. o numerach [...].
Jak wynika z jego uzasadnienia, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie, wystawionych przez wierzyciela – ZUS Oddział w Lublinie – tytułów wykonawczych z 1 marca 2023 r., którymi objęto zaległości w płatności składek na ubezpieczenia zdrowotne, ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r. W celu wyegzekwowania należności, zawiadomieniami z 2 marca 2023 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu doręczono 2 marca 2023 r., natomiast skarżącemu – 20 marca 2023 r.
Pismem z 27 marca 2023 r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego – za pośrednictwem pełnomocnika - "skargę na zawiadomienia o zajęciu świadczenia z dnia 2 marca 2023 r.", zarzucając, że czynności zostały wykonane z naruszeniem prawa "na podstawie długu fikcyjnie stworzonego przez ZUS, podczas gdy on podlegał pod KRUS". W jego ocenie tytuły wykonawcze zostały wystawione bez podstawy prawnej przez jednostkę, która nie jest wierzycielem, zaś należności są przedawnione.
Postanowieniem z dnia 24 maja 2023 r., Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie oddalił skargę.
W zażaleniu skarżący zarzucił nieprawidłowe określenie strony postępowania poprzez wskazanie jedynie imienia, nazwiska i adresu do korespondencji. Ponadto według niego zaskarżone postanowienie nie zostało podpisane zgodnie z wymogami prawa, gdyż art. 124 k.p.a. wymaga podpisu z podaniem imienia i nazwiska, a ustawy nie przewidują zastępowania podpisów pieczątkami imiennymi, co istotne jest
w związku z art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a. Skarżący stwierdził również, że działania ZUS naruszają prawo i świadczą o przekraczaniu uprawnień ustawowych. Dodał przy tym, iż jego wniosek z 3 stycznia 2017 r. o wyłączenie dyrektora [...] pozostaje nierozpoznany, a ZUS zajmuje się bezpodstawnym "psychicznym nękaniem".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w pierwszej kolejności podkreślił, że przedmiotem kontroli jest postanowienie organu I instancji oddalające skargę wniesioną 27 marca 2023 r. na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego, dokonaną zawiadomieniami z 2 marca 2023 r. dodając, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a.").
Organ odwoławczy podniósł, że w myśl art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a podstawą skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepisy te stanowią o wyłącznych podstawach skargi, która powinna określać zaskarżoną czynność, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Czynności egzekucyjne to, jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do innych środków zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w jej ramach nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne, związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie orzeka się w nim o zasadności jego wszczęcia (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych czy też nieistnienia obowiązku).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, albowiem nie ma podstaw, aby skargę na czynność egzekucyjną traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (wyroki NSA z: 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13). W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
Zarówno w skardze na czynność egzekucyjną, jak i w zażaleniu skarżący nie wskazał konkretnych argumentów, dotyczących dokonanej czynności zajęcia rachunku bankowego, a jedynie kwestionował zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego z naruszeniem prawa.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z wierzytelności z rachunku bankowego. Analizując przebieg zaskarżonej czynności stwierdził, iż została ona dokonana prawidłowo. Podstawę dokonania zajęcia stanowiły tytuły wykonawcze, wystawione przez ZUS Oddział
w Lublinie. Odpisy przedmiotowych zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisem tytułów wykonawczych doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 marca 2023 r. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało dokonane zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami
z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W myśl art. 81 § 1 i 1a u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest skuteczne
w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu o zajęciu numery tych rachunków. Jest ono również skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany.
W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzenia czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego – czynność przeprowadzona została bowiem zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 80 – 87 u.p.e.a. Zawiadomienia spełniają wymogi o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z § 2a tego artykułu, jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu z 7 lutego 2023 r. zawierają oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego
o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, informację
o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a. Zastosowany w toku przedmiotowej egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiada załącznikowi nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).
Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka z wielu dostępnych organowi. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością.
O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe (choć w tym względzie pewne wskazania wykształciła judykatura). W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący to postępowanie powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale nadto zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne.
Organ odwoławczy podkreślił, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego należy powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a przez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.
W przedmiotowej sprawie zajęcie rachunku było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który ustalił Dyrektor Oddziału ZUS, a sam zobowiązany nie wskazał żadnego innego środka, mniej dla niego uciążliwego, a jednocześnie skutecznego
w toku egzekucji. Organ egzekucyjny zastosował zatem środek egzekucyjny przewidziany w u.p.e.a., a uprawnienie do tego wynika z art. 19 § 4, dającego dyrektorowi oddziału ZUS – jako organowi egzekucyjnemu – prawo do stosowania egzekucji z rachunków bankowych.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 § 1 k.p.a., w tym również spełnienie wymogu jego podpisania przez uprawnioną osobę. Podpis powinien być tak złożony, żeby identyfikował autora – z imiennej pieczątki na ostatniej stronie zaskarżonego postanowienia w sposób oczywisty wynika, kto podpisał przedmiotowe postanowienie. Strona zaskarżonego postanowienia również jest prawidłowo wskazana, zaś adres, to ten który został podany przez skarżącego organom jako adres właściwy do korespondencji.
Pozostałe zarzuty podniesione w skardze i w zażaleniu zostały ocenione jako wykraczające poza zakres niniejszej sprawy.
Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy wyjaśnił jednak, że organ egzekucyjny odrębnym postanowieniem z 24 maja 2023 r. rozpatrzył wniesione przez skarżącego w dniu 27 marca 2023 r. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W skardze do Sądu pełnomocnik skarżącego, nie precyzując żadnych zarzutów pod adresem organu odwoławczego, żądał uchylenia zaskarżonego postanowienia i zarzucił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie nie jest wierzycielem
i nie miał podstaw prawnych do wystawienia tytułów wykonawczych, zaś Dyrektor ZUS Oddział w Lublinie jako organ egzekucyjny nie był uprawniony do ich przyjęcia.
W skardze zarzucono również, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane niezgodnie z art. 124 k.p.a., a jego uzasadnienie zawiera "potoki słów i nie odnosi się do najważniejszych spraw". Pominięty został zarzut braku podstaw, by ZUS Oddział
w Lublinie mógł być wierzycielem, jak również fakt braku zobowiązania, które zostało stworzone w sposób sztuczny z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U.
z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna (tu: postanowienie) podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma nie tylko prawo, ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności
z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
W myśl art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.
Za ugruntowane w judykaturze uznać należy stanowisko, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r., III FSK 1100/22 i przywołane tam orzecznictwo). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można zatem podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie kwestii, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym przede wszystkim zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA z: dnia 9 maja 2023 r., III FSK 4406/21, 31 stycznia 2018 r., II GSK 2972/17; 24 października 2014 r., II GSK 1377/13).
Zobowiązany, wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzucić jej dokonanie
z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (por. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia, czy też nieistnienia obowiązku, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13).
Tymczasem argumentacja skarżącego nie odnosi się do formalnej poprawności dokonanej czynności zajęcia rachunku bankowego, dokonanej zawiadomieniami
z 2 marca 2023 r., lecz do zasadności jej zastosowania.
Sąd stwierdza, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności
z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego została dokonana prawidłowo.
Jak wynika z świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej – rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a zatem środka wskazanego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczeń
z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej.
Organ egzekucyjny nie naruszył przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzenia czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, czynność przeprowadzona została bowiem zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 80-87 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek
z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również
o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu – stosownie do § 3 cyt. wyżej artykułu – organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku
o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienia odpowiadają wymogi, wynikające z art. 67 § 2 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej
w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska
i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji,
o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu z 7 lutego 2023 r. zawierają oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego
o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, jak również informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a.
Zastosowany w toku przedmiotowej egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest zgodny
z wymogami, wynikającymi z załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia
1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).
Z tych wszystkich względów należało uznać, że zaskarżona czynność dokonana została poprawnie. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że w postepowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie można skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Sąd podziela stanowisko organów, wyrażone w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego zajęcie wierzytelności
z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III FSK 243/21; wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2007 r. III SA/Wa 1462/07). Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Co istotne, skarżący nie wskazał innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego, który jednocześnie umożliwiałby skuteczną realizację egzekucji. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego prawidłowo został oceniony jako bezzasadny.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a., albowiem zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa
w tym przepisie, w tym również spełnienie wymogu jego podpisania przez uprawnioną osobę. Podpis powinien być tak złożony, żeby identyfikował autora – a w przedmiotowej sprawie z imiennej pieczątki na ostatniej stronie zaskarżonego postanowienia w sposób oczywisty wynika, kto podpisał przedmiotowe postanowienie. Podstawa prawna zaskarżonego postanowienia również jest wskazana prawidłowo.
Niezależnie od powyższego dodać należy, że w egzekucji administracyjnej ZUS uczestniczy zarówno jako wierzyciel, jak również jako organ egzekucyjny, którego kompetencje wykonują dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Stosownie do art. 1a pkt 13 u.p.e.a. przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W świetle powyższego przepisu – wbrew zarzutom skargi – Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem uprawnionym do domagania się zapłaty nieopłaconych w terminie przez płatnika należności z tytułu składek, natomiast według art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych
z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane
z bieżących świadczeń. Jak jednak wynika z powyższego przepisu, kompetencję do prowadzenia egzekucji administracyjnej mają nie wszyscy, ale tylko wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dyrektorzy oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z dnia 2 września 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411) właściwy minister wyznaczył jako organ egzekucyjny Dyrektora Oddziału ZUS w Lublinie.
Z tych wszystkich względów skargę jako nieuzasadnioną oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.