I SA/Gl 1322/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę spółki I. Sp. z o.o. na postanowienie DIAS w Katowicach, uznając, że dłużnik rzeczowy nie może podnosić zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sprzeciwie od egzekucji administracyjnej.
Spółka I. Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu sprzeciwu w sprawie egzekucji administracyjnej z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową. Spółka, jako dłużnik rzeczowy, podnosiła zarzut przedawnienia pierwotnego zobowiązania podatkowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że dłużnik rzeczowy nie ma legitymacji do kwestionowania istnienia lub wymagalności zobowiązania podatkowego w ramach sprzeciwu, a jego środek ochrony ogranicza się do kwestii związanych z egzekucją z obciążonej rzeczy lub prawa majątkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę spółki I. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu sprzeciwu w sprawie egzekucji administracyjnej. Spółka, będąca właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową zabezpieczającą zobowiązanie podatkowe innego podmiotu (I1. Sp. z o.o.), wniosła sprzeciw, argumentując przedawnieniem tego zobowiązania. Organ administracji oraz Sąd uznali, że dłużnik rzeczowy, zgodnie z art. 27j ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma prawo do sprzeciwu jedynie w zakresie ograniczenia, wyłączenia lub ustania jego własnej odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Nie przysługuje mu natomiast prawo do kwestionowania istnienia, wymagalności czy przedawnienia pierwotnego zobowiązania podatkowego, które jest przedmiotem egzekucji. Sąd podkreślił, że środki ochrony prawnej dłużnika rzeczowego są odrębne od środków przysługujących zobowiązanemu i dotyczą wyłącznie egzekucji z obciążonego przedmiotu. W związku z tym, zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego nie mogły być rozpatrzone w ramach procedury sprzeciwu dłużnika rzeczowego. Skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, dłużnik rzeczowy nie może podnosić zarzutu przedawnienia pierwotnego zobowiązania podatkowego w sprzeciwie od egzekucji administracyjnej. Jego prawo do sprzeciwu ogranicza się do kwestii dotyczących jego własnej odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym.
Uzasadnienie
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 27j) przyznaje dłużnikowi rzeczowemu prawo do sprzeciwu, ale jego podstawą może być wyłącznie ograniczenie, wyłączenie lub ustanie jego własnej odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Zarzuty dotyczące istnienia, wymagalności czy przedawnienia pierwotnego zobowiązania podatkowego przysługują zobowiązanemu, a nie dłużnikowi rzeczowemu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
upea art. 27j
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
upea art. 27i
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 37c § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 26ca § § 1 pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 27f § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 27i § § 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 27j
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Ustawa z dnia 6 lipca 1992 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 109
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 69
Ustawa z dnia 11 października 2002 r. o zmianie Ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych ustaw art. 20 § § 2
OP art. 70 § § 8
Ordynacja podatkowa
OP art. 70 § § 6
Ordynacja podatkowa
ppsa art. 3 § § 1 i § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik rzeczowy nie może podnosić zarzutu przedawnienia pierwotnego zobowiązania podatkowego w sprzeciwie od egzekucji administracyjnej. Zakres dopuszczalnych podstaw sprzeciwu dłużnika rzeczowego ogranicza się do jego własnej odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego jako podstawa sprzeciwu dłużnika rzeczowego. Naruszenie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, art. 27j upea, art. 107 § 3 k.p.a., art. 6 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym dłużnik rzeczowy nie ponosi odpowiedzialności za należność pieniężną w tym samym stopniu co zobowiązany środki ochrony przysługują jedynie zobowiązanemu
Skład orzekający
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
przewodniczący
Beata Machcińska
członek
Piotr Pyszny
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu sprzeciwu dłużnika rzeczowego w egzekucji administracyjnej oraz jego braku legitymacji do podnoszenia zarzutów dotyczących przedawnienia pierwotnego zobowiązania podatkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, gdzie nastąpiła sukcesja własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności rzeczowej w prawie podatkowym i egzekucyjnym, które może mieć znaczenie dla wielu przedsiębiorców posiadających nieruchomości obciążone hipotekami zabezpieczającymi długi innych podmiotów.
“Dłużnik rzeczowy nie obroni się przed egzekucją podatkową, podnosząc zarzut przedawnienia długu pierwotnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 1322/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2023-12-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/ Beata Machcińska Piotr Pyszny /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FZ 546/24 - Postanowienie NSA z 2025-02-11 III FZ 545/24 - Postanowienie NSA z 2025-02-11 III FSK 545/24 - Wyrok NSA z 2024-09-25 I SA/Ke 304/24 - Postanowienie WSA w Kielcach z 2024-09-23 III FSK 546/24 - Wyrok NSA z 2025-08-06 I SA/Ol 35/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-02-21 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 27i, art. 27j Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 lipca 2023 r. nr 2401-IEW3.711.5.2023 UNP: 2401-23-159443 w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 14 lipca 2023 r., znak 2401-IEW3.711.5.2023, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako DIAS, organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. (dalej jako NUS, organ I instancji) z 22 listopada 2022 r., którym oddalono wniesiony przez I. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako strona, Spółka, skarżąca) sprzeciw w sprawie egzekucji administracyjnej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 – dalej jako kpa) oraz art. 18 w związku z art. 27j ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej też upea). Stan sprawy: Pismem z 29 sierpnia 2022 r. Spółka działając na podstawie art. 27j upea, wniosła sprzeciw w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej przeciwko niej z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] i ul. [...], celem zaspokojenia zobowiązania podatkowego I1. Sp. z o.o. za 2000 r. wraz z odsetkami. NUS postanowieniem z 22 listopada 2022 r. oddalił sprzeciw. W wyniku rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez Spółkę, DIAS wydał postanowienie zaskarżone do tutejszego Sądu. W uzasadnieniu prawnym swojego stanowiska DIAS przywołał przede wszystkim art. 27i § 1 i 2 upea, który stanowi, że jeżeli prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową zabezpieczającymi należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie zostało przeniesione na inny podmiot, podstawą do prowadzenia egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego jest tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego; kolejny tytuł wykonawczy wystawiony zgodnie z art. 26ca § 1 pkt 2. § 2. Z kolei art. 27j upea podmiotowi będącemu w dniu zajęcia właścicielem rzeczy lub posiadaczem prawa majątkowego, o których mowa w art. 27i § 1, przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Przepisy art. 27f § 1 zdanie trzecie, § 2, 3 i 5-7 oraz art. 27h stosuje się odpowiednio. Zdaniem organu sprzeciw dłużnika rzeczowego jest odpowiednikiem sprzeciwu małżonka zobowiązanego. Z powyższego względu art. 27j upea zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów normujących prawo sprzeciwu przysługujące małżonkowi zobowiązanego w razie egzekucji z majątku wspólnego. Zgodnie z art. 37c § 1 upea, rozporządzenie rzeczą lub prawem majątkowym po ich zajęciu nie ma wpływu na dalszą egzekucję z tej rzeczy lub prawa majątkowego. Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego może uczestniczyć w egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego na prawach zobowiązanego. Czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji są skuteczne wobec zobowiązanego i nabywcy rzeczy lub prawa majątkowego. Legitymacja Spółki do wniesienia sprzeciwu ani zachowanie terminu do dokonania tej czynności nie budziło wątpliwości organu, ani też nie było przedmiotem sporu między stronami. Spór zaś dotyczył podniesionego w sprzeciwie twierdzenia, jakoby ustała odpowiedzialność Spółki wobec przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika. Odnosząc się do tej kwestii organ stwierdził, że zobowiązanie podatkowe I1. Sp. z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. wynikało ze złożonego 2 kwietnia 2001 r. zeznania CIT-8W. W związku z nieuregulowaniem ww. zaległości podatkowej przez ww. podatniczkę, 7 maja 2001 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr SM4/00015/2001 na zobowiązanego I1. Sp. z o.o. Postanowieniem z 13 czerwca 2001 r. Sąd Rejonowy w C. nadał powyższemu tytułowi klauzulę wykonalności. Jednocześnie Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. pismem z 11 maja 2001 r. złożył wniosek do Sądu Rejonowego w C., wskazując jako podstawę prawną art. 109 ustawy z 6 lipca 1992 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz załączając tytuł wykonawczy nr SM4/ 00015/2001, o ustanowienie hipoteki przymusowej na opisanej na wstępie nieruchomości położonej w C., należącej do Spółki. Sąd powszechny uwzględnił wniosek, w konsekwencji w Dziale [...] księgi wieczystej ustanowiono wpis hipoteki przymusowej. Należące do I1. Sp. z o.o. prawo wieczystego użytkowania ww. nieruchomości, przeniesione zostało na rzecz skarżącej Spółki (dłużnika rzeczowego) na mocy umowy z 7 grudnia 2001 r. W związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny z 12 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] wydanym w sprawie z powództwa Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. przeciwko I. Sp. z o.o. (sprawa związana z nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym) wierzyciel wystawił 24 maja 2022 r. kolejny tytuł wykonawczy nr 1 do tytułu wykonawczego o nr SM4/00015/2001 z 7 maja 2001 r. celem wszczęcia egzekucji z przedmiotu hipoteki przymusowej - w którym jako zobowiązanego wskazał I1. Sp. z o.o., natomiast jako właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej niebędącego zobowiązanym I. Sp. z o.o. (tj. dłużnika rzeczowego). Pismem z 6 czerwca 2022r. organ I instancji skierował do I1. Sp. z o.o. zawiadomienie o zajęciu nieruchomości i wezwanie do zapłaty długu. Pismo to również zostało skierowane do I. Sp. z o.o. jako dłużnika rzeczowego. Wnioskiem z 7 czerwca 2022 r. organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wpis w dziale [...] księgi wieczystej, o zajęciu przedmiotowej nieruchomości na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zawiadomił (data wygenerowania 5 sierpnia 2022 r.), że 15 lipca 2022 r. dokonano wpisu o ograniczeniu w rozporządzaniu nieruchomością i dokonano zajęcia nieruchomości przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C.. Organ wskazał, że następstwem tych zdarzeń skarżąca Spółka stała się dłużnikiem rzeczowym z uwagi na nabycie od I1. Sp. z o.o. prawa wieczystego użytkowania opisanej wyżej nieruchomości, obciążonej hipoteką przymusową na rzecz wierzyciela – organu podatkowego. Odnosząc się do sprzeciwu DIAS wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym dłużnik rzeczowy nie ma możliwości formułowania sprzeciwu na egzekucję w zakresie istnienia lub wymagalności należności pieniężnej, a zatem także jej przedawnienia. Odpowiedzialność rzeczowa jest niezależna od odpowiedzialności osobistej. Zobowiązany odpowiada całym swoim majątkiem, a dłużnik rzeczowy jedynie majątkiem, na którym ustanowiono zabezpieczenie (hipoteka przymusową lub zastaw skarbowy). Dłużnik rzeczowy, tak jak małżonek zobowiązanego, nie ma możliwości kwestionowania egzekwowanej należności pieniężnej, w tym jej wymagalności lub podnoszenia jej wygaśnięcia w ramach sprzeciwu, gdyż sprzeciw ma skonkretyzowane podstawy. Są nimi wyłącznie ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Powołując się na uzasadnienie projektu ustawy, którą wprowadzono art. 27j upea organ wskazał, że ponieważ dłużnik rzeczowy nie podnosi odpowiedzialności za należność pieniężną w tym samym stopniu co zobowiązany, brak jest uzasadnienia, aby jego sprzeciw mógł dotyczyć również prowadzenia egzekucji z majątku zobowiązanego. Odpowiedzialność właściciela rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego prawem zastawniczym ogranicza się jedynie do przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, którego jest właścicielem, i tylko do wysokości wpisu hipoteki przymusowej czy zastawu skarbowego. W ocenie organu argumenty podnoszone przez Spółkę dotyczące ustania odpowiedzialności wobec przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego, wykraczają poza granice, które dotyczą możliwości wniesienia sprzeciwu przez dłużnika rzeczowego. Organ nadmienił również, że kwestia zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego została wyjaśniona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 265/22. W skardze na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, o ile został on przez organ zastosowany jako podstawa odpowiedzialności skarżącej, na co wskazuje treść uzasadnienia, mimo iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ma on zastosowania, a w konsekwencji uznanie, że skarżąca spółka odpowiada hipotecznie bez względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego, - art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r. w zw. z art. 20 § 2 Ustawy z dnia 11 października 2002 r. o zmianie Ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw, który miałby zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, jednak z uwagi na fakt, że przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 przedawnienie zobowiązania podatkowego oznacza jego wygaśnięcie i niemożność dochodzenia także od dłużnika rzeczowego, - art. 27j upea poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że sprzeciw skarżącej dotyczy prowadzenia egzekucji z majątku zobowiązanego, gdyż opiera się na przedawnieniu zobowiązania, podczas gdy w rzeczywistości dotyczy on wyłącznie egzekucji z zabezpieczonej nieruchomości, albowiem nie istnieje podstawa prawna do dochodzenia przedawnionego zobowiązania od dłużnika rzeczowego z uwagi na uchylenie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r., - art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez brak uzasadnienia prawnego wskutek niewskazania podstawy prawnej samoistnej odpowiedzialności skarżącej jako dłużnika rzeczowego niezależnie od istnienia zabezpieczonego hipotecznie zobowiązania, a nadto poprzez nierozpoznanie zarzutów sformułowanych w zażaleniu polegających na naruszeniu przez organ I instancji określonych w nim przepisów wskutek błędnego uznania, że skarżącej nie przysługuje prawo sprzeciwu, - art. 6 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez jego niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że DIAS nie wskazał podstawy prawnej samoistnej odpowiedzialności skarżącej jako dłużnika rzeczowego niezależnie od istnienia zabezpieczonego hipotecznie zobowiązania, czym uchybił przepisowi art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia domniemywać można, że jako podstawę prawną organ przyjął przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. Jednak zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy było błędne, albowiem zobowiązanie podatkowe, które zostało hipotecznie zabezpieczone dotyczy roku 2000 i stało się wymagalne w kwietniu 2001r., a hipoteka została wpisana do księgi wieczystej w listopadzie 2001 r., a zatem ma do niego zastosowanie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przepis ten różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Skarżąca podniosła, że Trybunał Konstytucyjny odniósł się także do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., stwierdzając, że choć przepis ten nie był formalnie przedmiotem orzekania, to w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne. Zdaniem skarżącej organ winien zbadać, czy zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. Odpowiedzialność dłużnika rzeczowego istnieje tylko wtedy, gdy istnieje zobowiązanie zabezpieczone hipotecznie. Z tego względu takiemu dłużnikowi przysługuje, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu, prawo sprzeciwu, które sprowadza się do ustania odpowiedzialności zabezpieczoną hipotecznie nieruchomością, albowiem nie istnieje podstawa prawna tej odpowiedzialności. W przypadku zobowiązań podatkowych przedawnienie powoduje bowiem wygaśnięcie zobowiązania, a sam wpis hipoteki nie ustanawia odrębnej podstawy istnienia tego zobowiązania. Zatem organ był zobowiązany rozstrzygnąć kwestię przedawnienia zabezpieczonego hipotecznie zobowiązania, albowiem w przypadku jego przedawnienia, wierzyciel byłby uprawniony do dochodzenia wyłącznie należności głównej zobowiązania bez należności ubocznych stosownie do treści art. 69 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 20 lutego 2011 r. Zdaniem skarżącej nie do przyjęcia jest brak odniesienia się do zarzutu dotyczącego stwierdzenia przez NUS jakoby za czas trwania postępowania restrukturyzacyjnego należały się odsetki za zwłokę, bowiem okres, w którym toczyło się to postępowanie z mocy prawa powodował wstrzymanie dochodzenia należności publicznoprawnych objętych wnioskiem a nie zwolnienie z naliczania odsetek od zgłoszonych zaległości. Odsetki za zwłokę ze swej zasady należą się od zobowiązania wymagalnego. W sytuacji, gdy istniała prawna niemożność dochodzenia należności wynikająca z ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, nie powinno budzić wątpliwości, że w tym czasie podatnik nie pozostawał w zwłoce i co za tym idzie nie należą się za ten okres odsetki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jend. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do meritum sporu przypomnieć należy, że art. 27 j upea pozwala podmiotowi będącemu w dniu zajęcia właścicielem rzeczy lub posiadaczem prawa majątkowego, o których mowa w art. 27i § 1, prawo sprzeciwu. Jednocześnie jednak ustawodawca wskazał, że podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Przywołany powyżej artykuł, a także art. 27i upea składające się łącznie na szczególną regulację poświęconą egzekucji z przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego w sytuacji, gdy doszło do sukcesji tego przedmiotu (rzeczy lub prawa majątkowego), zostały dodane do upea przez art. 1 pkt 16 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), który wszedł w życie z dniem 30 lipca 2020 r., i od tego dnia znajdują zastosowanie także do postępowań egzekucyjnych będących wówczas już w toku. Podmiotem legitymowanym do wniesienia sprzeciwu jest tylko podmiot - inny niż zobowiązany - będący aktualnie, na dzień wniesienia sprzeciwu, właścicielem rzeczy lub posiadaczem prawa majątkowego obciążonych zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, do których skierowana została egzekucja należności zobowiązanego. Sprzeciw stanowi zatem środek ochrony aktualnego właściciela rzeczy lub posiadacza prawa majątkowego przed prowadzeniem egzekucji administracyjnej z prawa własności lub innego prawa majątkowego. Sprzeciw zatem musi określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie, zgodnie z art. 27f § 1 upea, jednak jego podstawą może być wyłącznie ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Rację ma organ powołując się na uzasadnienie projektu ustawy z 11 września 2019 r. (druk sejmowy VIII kadencji nr 3753), w którym podkreślono, że ponieważ dłużnik rzeczowy nie ponosi odpowiedzialności za należność pieniężną w tym samym stopniu co zobowiązany, brak jest uzasadnienia, aby jego sprzeciw mógł dotyczyć również prowadzenia egzekucji z majątku zobowiązanego. W tym zakresie środki ochrony przysługują jedynie zobowiązanemu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, skoro zarzuty zawarte w sprzeciwie koncentrowały się na zagadnieniu przedawnienia zobowiązań podatnika (a nie skarżącej), organ zasadnie uznał, że okoliczności te nie podlegają badaniu w toku postępowania wszczętego sprzeciwem w trybie art. 27j upea. W postępowaniu zainicjowanym wniesieniem sprzeciwu aktualnemu właścicielowi przysługują środki ochrony dotyczące tylko środka egzekucyjnego zastosowanego do rzeczy obciążonej, natomiast - jak wskazano - nie mogą one dotyczyć prowadzenia egzekucji z majątku zobowiązanego. W tym zakresie środki ochrony przysługują jedynie zobowiązanemu. W niniejszej sprawie zatem skarżącej nie przysługiwało prawo do kwestionowania wymagalności zobowiązań podatnika, ponieważ nabywca nie może uczestniczyć w egzekucji z majątku zobowiązanego, a jego udział w postępowaniu ogranicza się tylko do danej rzeczy lub prawa, które nabył (tak WSA w Łodzi w wyroku z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 379/23). Z tych względów zarzut skargi oparty na błędnej wykładni art. 27j upea jest niezasadny. Podobnie zresztą grupa zarzutów oparta na art. 70 § 6 i 8 OP, czyli na kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu organ prawidłowo nie oceniał kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, a to z tego względu, że podstawą sprzeciwu dłużnika rzeczowego może być wyłącznie ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Podstawy sprzeciwu muszą się zatem odnosić do odpowiedzialności samego dłużnika rzeczowego, a nie do podatnika zobowiązanego do zapłaty zobowiązania podatkowego. Jeżeli zatem skarżąca w sprzeciwie oparła się na przedawnieniu zobowiązania podatkowego, to taka kwestia nie podlegała ocenie DIAS. Przedawnienie dotyczy bowiem relacji pomiędzy podatnikiem i organem, a nie pomiędzy organem i dłużnikiem rzeczowym; nie odnosi się ono do odpowiedzialności rzeczą. Owszem, wygaśnięcie zobowiązania niezależnie od przyczyny wpłynie na odpowiedzialność dłużnika rzeczowego. Jednak wygaśnięcia zobowiązania nie może stwierdzić organ w wyniku sprzeciwu właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości. Organ zatem prawidłowo przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia i ją uzasadnił, co czyni niezasadnym zarzuty skargi oparte na art. 70 OP. Nie ma racji skarżąca twierdząc, że organ naruszył art. 107 kpa nie przedstawiając podstawy samoistnej - jej zdaniem - odpowiedzialności dłużnika rzeczowego za zobowiązanie podatkowe. Jak już wyżej wskazano odpowiedzialność dłużnika rzeczowego nie jest samoistną w tym znaczeniu, że istnieje niezależnie od zobowiązania podatkowego. Organ szczegółowo wyjaśnił tok zdarzeń, które doprowadziły do obciążenia nieruchomości hipoteką, a następnie do zmiany użytkownika wieczystego tej nieruchomości z podatnika na skarżącą Spółkę. Szczegółowy opis tych zdarzeń przedstawiono w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Jednak słusznie organ stwierdził, że cytowany wyżej art. 27j upea wyłącza możliwość powoływania się przez dłużnika rzeczowego w sprzeciwie na argumenty dotyczące bezpośrednio zobowiązania podatkowego podatnika. Dłużnik rzeczowy nie ma możliwości doprowadzenia do stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek jego przedawnienia. Z takim żądaniem może wystąpić podatnik, a nie dłużnik rzeczowy. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI