I SA/GL 1311/24

I SA/Gl 1311/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 110u par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Anna Rotter, Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.328.2024.4/LF/ UNP: 2401-24-218591 w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
1. K. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 30 sierpnia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.328.2024.7/LF/ w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości.
2. Stan sprawy.
2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) prowadzi egzekucję z nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w miejscowości K., ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 1,6875 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] należącej do skarżącego. W toku prowadzonego postępowania, 30 maja 2022 r. organ ten działając w oparciu o art.110o § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 - u.p.e.a.) wydał zawiadomienie o terminie ukończenia ponownego opisu i oszacowania wartości w/w nieruchomości.
Dnia 17 sierpnia 2022 r. o godz. 10.30 organ egzekucyjny rozpoczął ponowny opis i oszacowanie wartości w/w nieruchomości, a ukończył go tego samego dnia o godz. 11.30.
Pismem z 5 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył zarzuty do ponownego opisu i oszacowania wartości nieruchomości gruntowej z 17 sierpnia 2022 r.
Postanowieniem z 28 września 2022 r. organ pierwszej instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na ponowny opis i oszacowanie nieruchomości.
DIAS postanowieniem z 19 stycznia 2023 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 28 września 2022 r.
Prawomocnym wyrokiem z 6 września 2023 r. o sygn. akt I SA/GI 488/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę skarżącego na ww. postanowienie organu nadzoru.
Pismem z 16 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego działając w oparciu o art.111k § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 110u § 2 u.p.e.a. złożył do organu pierwszej instancji wniosek o dokonanie ponownego/dodatkowego opisu i oszacowania ww. nieruchomości.
Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o ponowny oraz dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości.
DIAS po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie, postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Ponownie postanowieniem z 9 czerwca 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości.
2.2. Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie, mocą zaskarżonego w nn. sprawie postanowienia, DIAS utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu organ powołał treść art. 110u § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości, a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości.
Dalej organ podał, że skarżący nie wykazał żadnych istotnych zmian w stanie nieruchomości, które powstałyby po zakończeniu ponownego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. po 17 sierpnia 2022 r.
We wniosku z 16 listopada 2022 r. oraz w piśmie z 13 kwietnia 2023 r., do którego skarżący załączył operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. M., a także w zażaleniu skarżący kwestionuje rzetelność sporządzonej opinii biegłego (poprzez przyjęcie do porównania cen nieruchomości przed wprowadzeniem stanu epidemii COVID-19, co spowodowało znaczny wzrost nieruchomości), metodę przyjętą przez rzeczoznawcę majątkowego przy dokonywaniu wyceny nieruchomości sporządzonej 27 września 2021 r. Natomiast skarżący nie wskazał na inne okoliczności świadczące o zmianie w stanie nieruchomości, które miałyby wpływ na infrastrukturę i funkcjonowanie całej nieruchomości, a w konsekwencji na jej cenę.
Wskazano na ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd (zob. wyrok NSA z 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1072/22), że organ administracji nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, a w istocie tego skarżący oczekiwałby od organu egzekucyjnego. Kwestionowany przez skarżącego operat szacunkowy spełnia wymogi prawne wynikające z art. 110r u.p.e.a., art. 110s u.p.e.a. oraz z wydanego przez Ministra Finansów, z upoważnienia art. 110r § 2 u.p.e.a., rozporządzenia określającego szczegółowy sposób przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Odnotowania wymaga również fakt, że rzeczoznawca majątkowy, w toku postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, w związku z odesłaniem zawartym w art. 18 u.p.e.a., posiada status biegłego w rozumieniu art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.). Organ prowadzący postępowania egzekucyjne z nieruchomości nie jest uprawniony do wykonywania czynności zastrzeżonych dla biegłych. W kwestiach formalnych, organ egzekucyjny może w razie potrzeby zlecić rzeczoznawcy majątkowemu dokonanie stosownych korekt lub uzupełnień. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do ingerowania w kwestie merytoryczne operatu szacunkowego, w zakresie których wymagane są wiadomości specjalne, którymi dysponuje biegły.
Zarzuty skarżącego w stosunku do treści operatu szacunkowego mają w istocie charakter merytoryczny, a mianowicie, że opinia rzeczoznawcy nie odzwierciedla rzeczywistej wartości rynkowej przedmiotu wyceny.
Jeśli strona miała zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to mogła w stosownym czasie skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu, na mocy art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm. - u.g.n.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości należy traktować jako wyjątek w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przesłanką warunkującą dodatkowy opis i oszacowanie są zmiany w nieruchomości, które nastąpiły po sporządzonym opisie i oszacowaniu wartości zajętej nieruchomości, przy czym znaczenie mają wyłącznie zmiany istotne. Sam upływ czasu nie powoduje potrzeby dodatkowego opisu i oszacowania, jeżeli nie wywołał on istotnych zmian w stanie nieruchomości.
Wprawdzie w powołanych wyrokach sądy wskazały powołując się na komentatorów przedmiotu, że przez zwrot" w stanie nieruchomości zajdą istotne zmiany", zawarty w art. 110u § 2 u.p.e.a., powinno się rozumieć także istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego z jakich przyczyn wynikają.
W ocenie organu, upływ czasu może mieć w istocie wpływ na wartość nieruchomości. Jednak podstawowym mechanizmem za pomocą, którego dokonywany jest "pomiar" wartości nieruchomości, jest mechanizm sprzedaży licytacyjnej, który ostatecznie weryfikuje oszacowanie.
3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu:
- art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, a skarżący nie przedstawił, we wniosku z dnia 16 listopada 2022 r. oraz piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r., okoliczności, które potwierdzałyby zajście istotnych zmian w stanie nieruchomości podczas gdy:
- przez zmiany w stanie nieruchomości trzeba rozumieć również zmiany wartości rynkowej, niezależnie od tego, z jakich wynikają przyczyn oraz kiedy zaistniały,
- pominięto, iż przedmiotowa nieruchomość nr [...] w 2013 r. została wyceniona na znacznie wyższą kwotę albowiem wówczas biegły rzeczoznawca wycenił przedmiotową działkę na kwotę 2.645.000,00 zł co stanowi, iż zaistniały istotne zmiany w stanie nieruchomości albowiem należy przez to rozumieć również zmiany wartości rynkowej, niezależnie od tego, z jakich wynikają przyczyn oraz kiedy zaistniały, a przyczyną zmian wartości rynkowej nieruchomości jest nierzetelnie sporządzona opinia biegłego, która już pierwotnie zawierała zaniżoną wartość (chociażby poprzez przyjęcie do porównania cen nieruchomości przed wprowadzeniem stanu epidemii COVID-19), a uzasadnienie braku rzetelności i fachowości biegłego zostało wykazane w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r.,
- nie uwzględniono, iż z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. M. wynika, że realna wartość w/w działki nr [...] wynosi 3.147.000,00 zł, co stanowi, iż zaistniały istotne zmiany w stanie nieruchomości, albowiem należy przez to rozumieć również zmiany wartości rynkowej, niezależnie od tego, z jakich wynikają przyczyn, a przyczyną zmian wartości rynkowej nieruchomości jest nierzetelnie sporządzona opinia biegłego, która już pierwotnie zawierała zaniżoną wartość (chociażby poprzez przyjęcie do porównania cen nieruchomości przed wprowadzeniem stanu epidemii COVID-19), a uzasadnienie braku rzetelności i fachowości biegłego zostało wykazane w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r.,
- pominięto, iż do pisma z dnia 23 lutego 2023 r. załączono sprawozdanie z zarządu nieruchomością, z którego wynikają zmiany w stanie przedmiotowej nieruchomości,
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony, nieuwzględnienie argumentów skarżącego ujętych we wniosku z dnia 16 listopada 2022 r. i w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. w przedmiocie podstaw i przesłanek sporządzenia nowej opinii biegłego oraz sporządzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości i w konsekwencji uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym doszło do istotnych zmian, które mogą wpłynąć na zwiększenie wartości nieruchomość, której dotyczy wniosek o dokonanie dodatkowego opisu i oszacowania nieruchomości, czego nie dopatrzyły się organy, nie uznając argumentacji wskazanej we wniosku skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. oraz w piśmie z dnia 13 kwietnia 2023 r. oraz nie podejmując przy tym żadnych czynności z urzędu celem ustalenia, czy w istocie doszło do zmiany istotnych właściwości nieruchomości wpływających na jej wartość dodatnio bądź ujemnie, a organ pierwszej instancji sam mógł i powinien zweryfikować rzetelność operatu szacunkowego biegłego K. S. w trybie art. 157 u.g.n. z uwagi na podnoszone przez skarżącego zastrzeżenia w tym zakresie.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. I SA/Gl 489/23, a w szczególności przeprowadzenie dowodu ze znajdującego się w aktach tej sprawy: operatu szacunkowego T. M. dotyczącego wyceny działki nr [...], wyciągu z operatu szacunkowego z dnia 2 stycznia 2013 r., sygn. akt [...].
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
4. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
5. Stosownie do art. 110u § 2 u.p.e.a. jeżeli w stanie nieruchomości, w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości, a wyznaczonym terminem licytacji, zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości.
Przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości należy traktować jako wyjątek w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z przepisu art. 110u § 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny może, ale nie ma obowiązku przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie wartości nieruchomości, jeżeli w stanie nieruchomości, w określonym okresie, zajdą istotne zmiany.
"Istotność" owych zmian w stanie nieruchomości jest warunkiem przystąpienia do ponownego jej opisu i oszacowania. Powyższe zmiany mogą dotyczyć zarówno zmian fizycznych nieruchomości (np. powstałych w wyniku powodzi, huraganu, pożaru) oraz zmian spowodowanych stanem prawnym (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2009 r., o sygn. akt II OSK 1108/08 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r., o sygn. akt II SA/Wr 815/11; zob. Postępowanie egzekucyjne w administracji - komentarz, redaktorzy - R. Hauser, A. Skoczylas, Wyd. C.H. BECK Warszawa 2011, s. 500-502).
Z kolei na wartość nieruchomości mogą mieć wpływ czynniki, takie jak zwiększenie lub zmniejszenie podaży, podział działki, wykonanie obiektów infrastruktury technicznej czy też zmiana zagospodarowania terenów sąsiednich, spowodowana uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania. Muszą to być jednak tak ważkie zmiany, które powodują, że rzeczywista wartość nieruchomości w sposób istotny różni się od wartości pierwotnie oszacowanej, a tym samym powodują zdezaktualizowanie się poprzedniego opisu i oszacowania nieruchomości.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i przestawione przez skarżącego okoliczności, nie sposób zasadnie przyjąć, że w nn. sprawie zaistniały podstawy do przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości.
W piśmie z 16 listopada 2022r. dotyczącym nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...], zatytułowanym "Wniosek o dokonanie ponownego opisu i oszacowania nieruchomości", skarżący nie podaje żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że w stanie tej nieruchomości po sporządzeniu opisu i oszacowaniem jej wartości, co nastąpiło 17 sierpnia 2022 r., a datą wniesienia podania zaszły istotne zmiany. Wniosek ten zawiera jedynie zarzuty względem operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego K. S. z 27 września 2021 r.
Podkreślić należy, że wartość nieruchomości nie jest stała i naturalna jest jej zmiana (por. wyrok NSA z 13 lipca 2009 r., II OSK 1108/08). Zdaniem Sądu, pod pojęciem istotnych zmian w stanie nieruchomości należy więc rozumieć także istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego, z jakich przyczyn wynikają (por. postanowienie SN z 23 kwietnia 1998 r., I CKN 639/97, publ. LEX nr 1633882). Jednakże co istne, zmiany te muszę nastąpić w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości, a wyznaczonym terminem licytacji. Nadto na zmianę wartości nieruchomości mogą mieć wpływ ww. czynniki.
W nn. sprawie sporządzenie opisu i oszacowania miało miejsce 17 sierpnia 2022 r., a 16 listopada 2022 r. skarżący złożył wniosek o dokonanie ponownego opisu i oszacowania kwestionując rzetelność operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego K. S. sporządzonego 27 września 2021 r.
Jeszcze raz podkreślić należy, że przesłanką warunkującą dodatkowy opis i oszacowanie są zmiany w nieruchomości, które nastąpiły po sporządzonym opisie i oszacowaniu wartości zajętej nieruchomości. Nadto znaczenie mają wyłącznie zmiany istotne.
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wykazał istotne zmiany w stanie nieruchomości, które powstały po zakończeniu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. po 17 sierpnia 2022 r.
Zdaniem Sądu niezasadne zatem pozostają podniesione w skardze zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono skarżącemu podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, wraz z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie, jak również opisano ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy.
6. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji.