I SA/Gl 1299/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach odmawiającą uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za marzec 2009 r. Podatnik wnioskował o wznowienie postępowania, opierając się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 22 października 2015 r. w sprawie C-277/14, który jego zdaniem doprecyzował wymogi dotyczące należytej staranności podatnika. Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznały jednak, że wyrok TSUE nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania. Argumentowano, że orzeczenie C-277/14 wpisuje się w dotychczasową linię orzeczniczą TSUE i nie ma charakteru precedensowego, a ponadto zapadło w odmiennym stanie faktycznym. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że w sprawie skarżącego doszło do fikcyjnego obrotu fakturami, a towar nigdy nie został faktycznie nabyty. Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia podatku VAT wymaga spełnienia przesłanki materialnej (faktyczne nabycie towaru lub usługi) oraz formalnej (posiadanie faktury). W sytuacji, gdy transakcja nie została zrealizowana materialnie, nie ma podstaw do badania dobrej wiary podatnika ani do stosowania domniemania dobrej wiary. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE C-277/14 nie miał wpływu na decyzję ostateczną, ponieważ nie spełniono przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy wznowienia postępowania podatkowego na podstawie orzeczenia TSUE, gdy orzeczenie to nie ma charakteru precedensowego lub dotyczy odmiennego stanu faktycznego. Potwierdzenie, że brak faktycznego nabycia towaru wyklucza prawo do odliczenia VAT, niezależnie od dobrej wiary.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ustalono fikcyjny obrót fakturami. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-277/14, dotyczące należytej staranności podatnika przy odliczaniu VAT, stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, jeśli stan faktyczny sprawy różni się od stanu faktycznego sprawy przed TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie TSUE C-277/14 nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ nie miało charakteru precedensowego i zapadło w odmiennym stanie faktycznym, w którym nie stwierdzono fikcyjnego obrotu fakturami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TSUE C-277/14 wpisuje się w dotychczasową linię orzeczniczą Trybunału i nie ma charakteru precedensowego. Ponadto, w niniejszej sprawie ustalono fikcyjny obrót fakturami i brak faktycznego nabycia towaru, co odróżnia ją od sprawy rozstrzyganej przez TSUE, gdzie istniały wątpliwości co do tożsamości dostawcy, ale nie kwestionowano samego nabycia towaru.
Czy podatnik może skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego, jeśli faktury dokumentujące transakcję zostały wystawione przez podmiot, który nie dokonał faktycznej dostawy towarów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wymaga spełnienia przesłanki materialnej, tj. faktycznego nabycia towaru lub usługi. Jeśli transakcja nie została zrealizowana materialnie, brak jest podstaw do odliczenia VAT, niezależnie od dobrej wiary podatnika.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kluczowym warunkiem skorzystania z prawa do odliczenia VAT jest faktyczne nabycie towaru lub usługi. W sytuacji, gdy ustalono, że obrót dotyczył wyłącznie pustych faktur, a towar nie został nigdy nabyty, nie można mówić o spełnieniu materialnej przesłanki powstania prawa do odliczenia, co wyklucza możliwość jego zastosowania.
Czy organy podatkowe i sądy administracyjne są zobowiązane do badania należytej staranności podatnika w przypadku, gdy ustalono, że transakcja udokumentowana fakturą nie miała charakteru rzeczywistego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ustalono, że transakcja nie została zrealizowana materialnie (np. doszło do fikcyjnego obrotu fakturami), organy nie mają obowiązku badania dobrej wiary ani należytej staranności podatnika, ponieważ brak jest podstaw do odliczenia VAT.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że badanie dobrej wiary i należytej staranności jest uzasadnione jedynie w przypadku, gdy transakcja została faktycznie zrealizowana. W sytuacji, gdy ustalono brak materialnego nabycia towaru, nie ma podstaw do analizowania świadomości podatnika co do charakteru transakcji, gdyż sama przesłanka materialna prawa do odliczenia nie została spełniona.
Przepisy (8)
Główne
OP art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 11 OP dotyczy orzeczenia TSUE, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określonych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. Orzeczenie to musi mieć charakter precedensowy i dotyczyć tożsamego stanu faktycznego i prawnego.
Pomocnicze
OP art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Katalog przesłanek wznowienia postępowania jest zamknięty. Wznowienie postępowania na podstawie orzeczenia TSUE jest możliwe tylko wtedy, gdy orzeczenie to ma charakter precedensowy i wpływa na wykładnię przepisów krajowych.
OP art. 241 § 2
Ordynacja podatkowa
Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od daty publikacji orzeczenia TSUE.
u.p.t.u. art. 86
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy dotyczące prawa do odliczenia podatku naliczonego.
VI Dyrektywa VAT art. 17 § 2
Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG
Określa materialne przesłanki powstania prawa do odliczenia VAT.
VI Dyrektywa VAT art. 18 § 1
Szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG
Określa formalne przesłanki prawa do odliczenia VAT (posiadanie faktury).
Dyrektywa VAT art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE
Przepis dotyczący powstania prawa do odliczenia VAT.
Dyrektywa VAT art. 168 § a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE
Przepis dotyczący prawa do odliczenia VAT.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-277/14 nie ma charakteru precedensowego i wpisuje się w dotychczasową linię orzeczniczą. • Stan faktyczny sprawy C-277/14 różni się od stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdzie ustalono fikcyjny obrót fakturami i brak faktycznego nabycia towaru. • Prawo do odliczenia VAT wymaga spełnienia przesłanki materialnej (faktyczne nabycie towaru), która w tej sprawie nie została spełniona. • W przypadku braku materialnego nabycia towaru, nie ma obowiązku badania dobrej wiary ani należytej staranności podatnika.
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-277/14 ma bezpośredni wpływ na decyzję i stanowi podstawę do wznowienia postępowania. • Organ błędnie uznał, że wyrok TSUE nie ma wpływu na sprawę, gdyż nie tylko systematyzuje, ale i kategorycznie przesądza o mierniku należytej staranności. • Organ wadliwie odstąpił od badania należytej staranności, co jest sprzeczne z postanowieniami TSUE. • Organ nie zakwestionował prawdziwości dostawy towarów, a jedynie sposób ich rozliczenia, co wymagało zbadania należytej staranności.
Godne uwagi sformułowania
"Występując z wnioskiem o wznowienie postępowania z powodów wskazanych w art. 240 § 1 ww. ustawy, strona zakreśla granice postępowania wznowieniowego." • "Przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej dotyczy podstaw prawnych, a nie faktycznych decyzji." • "Jeżeli zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji w sensie materialnym (dostawy), nie dają one podstawy do odliczenia podatku naliczonego." • "W takiej sytuacji nie ma przesłanek do uznania, że podatnik może korzystać z tzw. domniemania dobrej wiary." • "Wykładnia ta była więc znana organom podatkowym." • "Sądy administracyjne kontrolując decyzje określające wydane wobec skarżącego odniosły się do kwestii dobrej wiary stwierdzając, że podmioty prawa nie mogą powoływać się na przepisy prawa Unii Europejskiej w celu popełnienia przestępstwa lub nadużycia swoich uprawnień." • "Skoro organ podatkowy wykazał, że w przedmiotowej sprawie w świetle zebranego materiału dowodowego brak było towaru, czynność opisana w fakturach nie została dokonana, zatem nie została spełniona materialna przesłanka powstania prawa do odliczenia VAT, to organ nie musi wykazywać, iż skarżący przy zachowaniu należytej staranności co najmniej mógł wiedzieć, iż nabywając usługi wykazane w spornych fakturach uczestniczy w transakcjach wykorzystanych w celu nadużycia prawa." • "W postępowaniu wznowieniowym nie prowadzi się od nowa w całości postępowania wymiarowego, lecz bada się sprawę w…
Skład orzekający
Dorota Kozłowska
przewodniczący
Katarzyna Stuła-Marcela
członek
Piotr Pyszny
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wznowienia postępowania podatkowego na podstawie orzeczenia TSUE, gdy orzeczenie to nie ma charakteru precedensowego lub dotyczy odmiennego stanu faktycznego. Potwierdzenie, że brak faktycznego nabycia towaru wyklucza prawo do odliczenia VAT, niezależnie od dobrej wiary."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ustalono fikcyjny obrót fakturami. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawa do odliczenia VAT i interpretacji orzecznictwa TSUE w kontekście wznowienia postępowania. Pokazuje, jak sądy oceniają wpływ orzeczeń unijnych na polskie prawo podatkowe i jakie są granice stosowania zasady należytej staranności.
“Czy wyrok TSUE zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania? Sąd wyjaśnia, kiedy orzeczenie unijne nie wystarczy.”
Dane finansowe
WPS: 77 921 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.