I SA/Gl 1269/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę podatnika, uznając, że jednorazowa wypłata środków nie spełnia definicji renty z Kodeksu cywilnego, a udostępnienie lokalu wykładowcom stanowi przychód z działalności gospodarczej.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. Skarżący kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję naczelnika urzędu skarbowego, która określiła zobowiązanie podatkowe. Główne zarzuty dotyczyły uznania jednorazowej wypłaty środków na rzecz siostry za darowiznę zamiast renty, co uniemożliwiło jej odliczenie od dochodu, oraz zaliczenia wartości nieodpłatnego używania lokalu przez wykładowców do przychodów spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. D. w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. Spór dotyczył dwóch głównych kwestii: kwalifikacji jednorazowej wypłaty środków na rzecz siostry M. D. oraz zaliczenia wartości nieodpłatnego używania lokalu mieszkalnego przez wykładowców do przychodów spółki. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że umowa zawarta z M. D., mimo nazwania jej umową renty, nie spełniała wymogów renty z Kodeksu cywilnego, zwłaszcza w zakresie trwałości i okresowości świadczeń, a jednorazowa wypłata była bliższa umowie darowizny. Ponadto, sąd uznał, że udostępnienie lokalu wykładowcom stanowiło przychód z działalności gospodarczej spółki, zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT, a przepis art. 16 ust. 2 ustawy nie miał zastosowania, ponieważ lokal nie był własnością skarżącego ani nie został oddany na cele oświatowe. Sąd podkreślił, że organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jednorazowa wypłata nie spełnia wymogów renty z Kodeksu cywilnego (art. 903 i nast.), zwłaszcza w zakresie trwałości i okresowości świadczeń, i powinna być traktowana jako darowizna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa z M. D. nie miała cech renty z uwagi na jednorazowy charakter świadczenia i brak trwałości, co odróżnia ją od umowy darowizny. Brak było również podstaw do uznania jej za trwały ciężar.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dopuszcza odliczenie od dochodu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, z wyłączeniem niektórych. Kluczowe jest, aby świadczenie miało charakter trwały i okresowy.
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 2 pkt 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Stanowi, że przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Pomocnicze
k.c. art. 903
Kodeks cywilny
Definiuje umowę renty jako zobowiązanie do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach.
k.c. art. 903
Kodeks cywilny
Podkreśla, że umowa renty musi kreować zobowiązanie trwałe i stanowić samoistne źródło prawa do renty jako świadczeń periodycznych.
u.p.d.o.f. art. 12 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa sposób ustalania wartości pieniężnej nieodpłatnego świadczenia w postaci udostępnienia lokalu mieszkalnego.
u.p.d.o.f. art. 16 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy sytuacji, gdy właściciel nieruchomości oddaje ją do użytku na cele m.in. oświatowe; nie miał zastosowania w tej sprawie.
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Określa zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny (zgodność z prawem).
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1
Określa podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji przez sąd administracyjny.
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151
Reguluje orzekanie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.
o.p. art. 191
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Reguluje swobodną ocenę dowodów przez organ podatkowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednorazowa wypłata środków na rzecz siostry nie spełnia definicji renty z Kodeksu cywilnego. Udostępnienie lokalu wykładowcom stanowi przychód z działalności gospodarczej spółki. Organ podatkowy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy w ramach swobodnej oceny dowodów.
Odrzucone argumenty
Świadczenie na rzecz M. D. powinno być uznane za rentę, a nie darowiznę. Udostępnienie lokalu wykładowcom powinno być zakwalifikowane jako oddanie lokalu na cele oświatowe. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie postępowania dowodowego i zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Godne uwagi sformułowania
kwestionowaną umową, zawartą w dniu [...] 1999 roku (w zwykłej formie pisemnej) na czas określony (od [...] 1999 roku do [...] 1999 roku, skarżący ustanowił na rzecz siostry – M.D. rentę umowną w wysokości [...] złotych, płatną jednorazowo [...] 1999 r. Tak wypłaconemu świadczeniu, spełnionemu jednorazowo w 1999 r. nie można przypisać przymiotu trwałości i ciągłości. analizowana czynność prawna, mimo nazwania ją "umową renty", stanowiła w istocie umowę darowizny. Prawidłowo więc organy podatkowe ustaliły średnią cenę 1m2 z czterech umów najmu zawartych w zarejestrowanych transakcjach, obliczając je wartość na [...] zł. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń.
Skład orzekający
Eugeniusz Christ
przewodniczący
Małgorzata Wolf-Mendecka
sprawozdawca
Krzysztof Winiarski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia renty na gruncie prawa podatkowego i cywilnego, kwalifikacja przychodów z nieodpłatnych świadczeń w działalności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie umowa nazwana rentą była jednorazowa. Interpretacja przepisów o przychodach z nieodpłatnych świadczeń jest standardowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnych zagadnień podatkowych związanych z kwalifikacją umów i przychodów, co jest interesujące dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy jednorazowa wypłata siostrze to renta czy darowizna? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice dla podatników.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 1269/05 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2005-12-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Eugeniusz Christ /przewodniczący/ Krzysztof Winiarski Małgorzata Wolf-Mendecka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Sygn. powiązane II FSK 525/06 - Wyrok NSA z 2007-01-19 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka ( sprawozdawca), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...], określającą D. D. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynikało w szczególności, iż D. D. prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej "A" w B.. W toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż firma ta zawyżyła przychód z tytułu działalności gospodarczej za 1999 r. o kwotę [...] zł (zaniżając jednocześnie o tę kwotę przychody za 1998 r.). Kwota ta dotyczyła wpłat czesnego dotyczącego studiów nauczycielskich i kursów języków obcych, dokonanych w 1997 r., a odnoszących się do przychodów roku 1998. Wskazano, iż w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. – podwyższono przychód spółki "A" o kwotę [...] zł. Zatem, organ podatkowy wskazał, iż przychód spółki za 1999 r. został niezasadnie zawyżony po raz kolejny o tą samą kwotę. Ponadto, organ podatkowy stwierdził, że do osiągniętego w 1999 roku przychodu należało zaliczyć również przychód z tytułu nieodpłatnego użytkowania w tym roku lokalu mieszkalnego, położonego w B. przy ul. [...]. W toku postępowania ustalono bowiem, że wspomniany lokal przeznaczony był na cel mieszkalny – czasowe zakwaterowanie wykładowców zagranicznych, z którymi nawiązano współpracę. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, iż z treści art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Wskazał równocześnie, iż w niniejszym przypadku nie ma zastosowania przepis art. 16 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co sprawia, że dokonane przez organ podatkowy ustalenia w tym zakresie są prawidłowe. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniając brak podstaw do odliczenia renty ustanowionej na rzecz M. D. (siostry), przywołał treść art. 903 – 906 Kodeksu cywilnego. W konkluzji poczynionych w tym zakresie rozważań stwierdził, iż przekazywane M. D. świadczenie nie posiadało cech renty, o których mowa w art. 903 Kodeksu cywilnego, tj. okresowego charakteru oraz celu prawnego, dla którego przysporzenie zostało dokonane. Wskazał także, iż powyższe świadczenie rentowe nie zostało spełnione w terminie ustalonym w umowie oraz, że przekazanie jednorazowo M. D. kwoty [...] zł w dniu [...] 1999 r. trudno uznać za świadczenie odpowiadające w swojej istocie umowie renty uregulowanej wspomnianymi wyżej przepisami Kodeksu cywilnego. W szczególności niejasną jest causa (cel) zaistniałego pomiędzy stronami zobowiązania. Wskazano, iż M. D. nie wyjaśniła przyczyn ustanowienia renty (w chwili wezwania jej do przesłuchania przybywała czasowo w USA) i brak było jakichkolwiek dowodów wskazujących na potrzebę pomocy materialnej ze strony brata (brak było danych dotyczących jej dochodów, otrzymywanych alimentów i danych dotyczących jej najbliżej rodziny i ich sytuacji materialnej). W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik D. D. domagał się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K., zarzucając naruszenie art. 14 ust. 3 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 1 pkt 36, art. 16 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 903 Kodeksu cywilnego oraz art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 §1, art. 188 oraz art. 193 i art. 197 ustawy Ordynacja podatkowa. W szczegółowym uzasadnieniu skargi wskazano na okoliczności związane z zarachowaniem w 1998 r. przychodów w wysokości [...] zł, wskazując na konieczność wyjaśnienia jaka część usług już zapłaconych została wykonana jeszcze w 1998 r. Pełnomocnik skarżącej wyraził przekonanie, iż organ odwoławczy błędnie zinterpretował treść art. 26 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 903 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że świadczona na rzecz M. D. renta nie może zostać zaliczona do tzw. trwałych ciężarów. Wskazał, iż konkretny cel przysporzenia nie ma znaczenia, a niedostatek osoby na rzecz której ma być świadczona renta, nie jest ustawową przesłanką ważności tej umowy. Przekonywał, że tylko wykazanie, iż w istocie płatność nie wynikała z ważnej umowy renty pozwalała organom podatkowym zakwestionować prawidłowość takiego odliczenia. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż zapewnienie zakwaterowania wykładowcom szkoły prowadzonej przez spółkę należy zakwalifikować jako oddanie lokalu na cele oświatowe po myśli art. 16 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wykonanie obowiązku meldunkowego (przez drugiego wspólnika – J. D.) – w ocenie strony – nie oznacza jeszcze, że zameldowany tam przebywa. Strona skarżąca wyraziła też poglą, iż wniesienie do spółki prawa nieodpłatnego używania lokalu nie powoduje powstania przychodu u wspólników. W końcowej części skargi pełnomocnik podatnika wskazał na naruszenie przywołanych wyżej przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez liczne nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu dowodowym oraz nieprzestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów podatkowych oraz rozstrzyganie wątpliwości na korzyść Skarbu Państwa. Stanowisko swoje strona podtrzymała w piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2005 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Polemizując z zarzutami skargi ponownie wskazał, iż prawo podatkowe nie definiuje pojęcia renty, a tym samym należy odwołać się do jego rozumienia na gruncie Kodeksu cywilnego. Przedstawiona przez podatnika umowa, zawarta pomiędzy nim a M. D., nie odpowiada w swej istocie umowie unormowanej w art. 903 – 906 Kodeksu cywilnego. Co więcej, nie została zachowana wymagana dla niej forma (akt notarialny), zaś przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka nie było możliwe z uwagi na fakt, iż z informacji uzyskanej przez organ podatkowy wynikało, iż przebywał on poza granicami kraju. Wątpliwości organu w tym zakresie wzbudziła również kwestia tzw. causy powstałego zobowiązania, czyli innymi słowy mówiąc celu, na jaki renta ta została ustanowiona. Organ odwoławczy podniósł też, iż z akt sprawy wynika, iż lokal stanowiący własność drugiego wspólnika wykorzystywany był na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą jako miejsce krótkotrwałego pobytu wykładowców i faktu tego nie można utożsamiać z wykorzystaniem lokalu na cele oświatowe. Stanowisko swoje organ podatkowy potrzymał następnie w piśmie procesowym z dnia [...] 2005 r. Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 roku pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż cofa skargę w części dotyczącej zawyżenia przychodów spółki z tytułu rezerwy utworzonej w 1997 r. w kwocie [...] zł. Potrzymał skargę w pozostałym zakresie. Pełnomocnik organu odwoławczego w pełni podtrzymał argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Oceniając stanowisko zajęte w niej przez organy podatkowe należy w pierwszej kolejności sięgnąć do regulacji prawnej zawartej w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 roku, nr 90, poz. 416 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z treścią tego przepisu, podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3 i art. 28 – 30, które ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy można pozostawić na uboczu, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 – 7 lub art. 25, po odliczeniu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że dopuszcza on odliczenie od dochodu podlegającego opodatkowaniu, oznaczonych kwot wydatkowanych przez podatnika w związku z ponoszeniem “trwałych ciężarów", z wyłączeniem jednak niektórych z nich, wyraźnie wskazanych w jego końcowej części. Jednym z tych “trwałych ciężarów" są zaś “renty", na co wyraźnie wskazuje koniunkcja zastosowana w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku. Brak przy tym w tej ustawie definicji pojęcia “renta" sprawia, że zgodnie z regułami wykładni prawa sięgnąć trzeba w tym zakresie do regulacji prawnej zawartej w art. 903 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późniejszymi zmianami). W tych przepisach uregulowana została bowiem umowa renty. Zgodnie z brzmieniem art. 903 Kodeksu cywilnego przez umowę tę jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że umowa renty pełni funkcję alimentacyjną, a jej znamienną cechą jest zobowiązanie się jednej ze stron do dokonywania określonych świadczeń okresowych (tak w szczególności Z. Radwański, J. Panowicz – Lipska : Zobowiązania – część szczegółowa, Warszawa 1996, str. 253 i nast., W. Czachórski : Zobowiązania. Zarys wykładu. Warszawa 1995, str. 394 i nast., J. Szachułowicz [ w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Red. K. Pietrzykowski. Tom II, Warszawa 1998, str. 574 i nast.). Zwraca się przy tym uwagę, iż umowa renty, będąca umową zobowiązującą, odpowiada warunkom przewidzianym w art. 903 Kodeksu cywilnego tylko wówczas, gdy kreuje zobowiązanie trwałe i stanowi samoistne źródło powstania prawa do renty w znaczeniu uprawnienia do oznaczonych świadczeń rentowych jako świadczeń periodycznych (por. S. Dmochowski [w:] Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom II. Warszawa 1997, str. 511). Innymi słowy więc, umowa kreująca stosunek prawny między stronami tylko o tyle może być uznana za umowę renty, o ile zawiera “trwałe" zobowiązanie do oznaczonych świadczeń okresowych. Przez te ostatnie należy zaś rozumieć świadczenia polegające na trwałym dawaniu przez cały czas trwania stosunku prawnego w określonych regularnych odstępach czasu pewnej ilości pieniędzy lub innych rzeczy zamiennych, które jednak nie składają się na z góry co do wielkości określoną całość (por. T. Dybowski [w:] System prawa cywilnego. Tom III. Część 1. Prawo zobowiązań – część ogólna. Ossolineum 1981, str. 102). Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, generalnie podzielić trzeba – zdaniem Sądu – pogląd organów podatkowych, które dokonując oceny umowy (z dnia 1 stycznia 1999 roku) zawartej przez skarżącego (a zwłaszcza spełnienia określonych w niej świadczeń) w świetle regulacji zawartej w art. 26 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uznały, iż istocie nie była to umowa renty, o której mowa w art. 903 i nast. Kodeksu cywilnego. Ocena ta mieści się bowiem w granicach wyznaczonych treścią art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), z którego wynika, że organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana czynność została udowodniona. Aby bowiem określone świadczenie, do ponoszenia którego zobowiązany jest podatnik, uznać za trwały ciężar w rozumieniu przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, musi być ono kwalifikowane jako ciężar, czyli powinność oparta na zasadzie nieekwiwalentności, zaś niezbędnym przymiotem ciążącego na podatniku świadczenia jest również jego trwałość (ciągłość). Kwestionowaną umową, zawartą w dniu [...] 1999 roku (w zwykłej formie pisemnej) na czas określony (od [...] 1999 roku do [...] 1999 roku, skarżący ustanowił na rzecz siostry – M.D. rentę umowną w wysokości [...] złotych, płatną jednorazowo [...] 1999 r. Aneksem do umowy (sporządzonym w dniu [...] 1999 r.) wprowadzono zmianę, polegającą na przyjęciu, iż "przekazanie renty nastąpi w dwunastu ratach tj. po [...] zł co miesiąc w okresie od [...] 1999 r. do [...] 1999 r., po [...] zł co miesiąc w okresie od [...] 1999 r. do [...] 1999 r. – w formie przelewów bankowych i [...] w dniu [...] 1999 r. w formie gotówkowej. Jednakże, zgodnie z "pokwitowaniem odbioru" M. D. potwierdziła odbiór [...] złotych w dniu [...] 1998 roku, tytułem zawartej w dniu [...] 1999 r. umowy renty. Tak wypłaconemu świadczeniu, spełnionemu jednorazowo w 1999 r. nie można przypisać przymiotu trwałości i ciągłości. Wprawdzie art. 903 Kodeksu cywilnego nie precyzuje ile świadczeń okresowych winno być spełnionych, ale wskazuje wyraźnie na szereg określonych świadczeń okresowych. Trudno zatem jedno świadczenie uznać za szereg świadczeń powtarzających się w regularnych odstępach czasu. W związku z tym nie można stwierdzić, że istniejący stosunek obligacyjny pomiędzy stronami ma charakter umowy renty. Choć skarżący powołał się na realizowanie stałych zleceń wpłat (w łącznej wysokości [...] zł) przez bank na rzecz M. D. – to zauważyć należy, że kwoty te przewyższają umówione przez strony świadczenie w wysokości [...] , które siostra podatnika odebrała w całości [...] 1999 r. Zatem, dodatkowe przekazanie przez podatnika siostrze kwoty [...] zł w 1999 r., nie może mieć już istotnego wpływu na ustalenia związane ze spełnieniem umowy z dnia [...] 1999 r. Podkreślenia wymaga również, że co prawda strony mogą dowolnie i na swobodnie przyjętych warunkach określać łączące je stosunki zobowiązaniowe, jednakże – jak wynika to z ugruntowanego w tym zakresie stanowiska judykatury – organy podatkowe uprawnione są do oceny prawnopodatkowych skutków tych czynności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2000 roku, sygn. akt I SA/Ka 2476/99 oraz z dnia 25 lutego 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 121/02). W świetle zebranego materiału dowodowego uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że analizowana czynność prawna, mimo nazwania ją "umową renty", stanowiła w istocie umowę darowizny. Odnosząc się do kwestii dotyczącej określeniem przychodu z tytułu nieodpłatnego użytkowania lokalu w działalności gospodarczej, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymywanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 2, 3 i 3a tej ustawy. Stosownie do art. 12 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli przedmiotem nieodpłatnego świadczenia jest udostępnienie lokalu mieszkalnego, wartość pieniężną tych świadczeń ustala się w wysokości równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu. Prawidłowo więc organy podatkowe ustaliły średnią cenę 1m2 z czterech umów najmu zawartych w zarejestrowanych transakcjach, obliczając je wartość na [...] zł. Brak jest przy tym podstaw do podjęcia rozważań co możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 16 ust. 2 cyt. ustawy, gdyż dotyczy on właściciela nieruchomości, użytkującego nieruchomość na własne potrzeby lub oddania bezpłatnie nieruchomości do użytku na cele m.in. oświatowe. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż właścicielem przedmiotowej nieruchomości nie był skarżący, lecz J. D.. Zauważyć dodatkowo należy, iż organy podatkowe uznały za koszty uzyskania przychodów spółki wydatku związane z powyższym lokalem (opłaty za energię, usługi telekomunikacyjne i in.). Powyższe ustalenia organów podatkowych, w ocenie Sądu, znajdują podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym i zostały dokonane w granicach swobodnej oceny dowodów, jaka należy do kompetencji tych organów z mocy art. 191 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem "organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ podatkowy w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, (tak B. Adamiak “Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz". Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 rok str. 376 – 378, którego tezy zachowują swą aktualność, zdaniem składu orzekającego, także na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów proceduralnych). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W toku postępowania wyjaśniającego organy podatkowe zebrały materiał dowodowy, dokonując jego analizy i oceny tego materiału. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do zgłoszonych przez stronę skarżącą twierdzeń i powołanych przez nią dowodów. To, że organy podatkowe dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych, które prezentuje strona skarżąca nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Wobec powyższych ustaleń organy podatkowe prawidłowo, zdaniem Sądu, określiły D. D. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok. Wskazać również należy, iż argumenty organu odwoławczego dotyczące zaniżenia przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 1999 rok o kwotę [...] złotych (zarzuty skargi strona w tym zakresie wycofała), są trafne i przedstawione zostały w sposób wyczerpujący. Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Sąd uznał również – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI