I SA/GL 1267/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi W. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Katowicach, która utrzymała w mocy własną decyzję odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 2017 r., a ta z kolei utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 2016 r. określającą spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2015 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w łącznej kwocie 315.744 zł, wynikający z dwóch faktur wystawionych przez E. Sp. z o.o. Pierwsza faktura dotyczyła remontu kapitalnego dachu hali, a druga sprzedaży nieruchomości. W przypadku pierwszej faktury organ uznał, że nie dokumentuje ona rzeczywistego zdarzenia gospodarczego (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.), a w przypadku drugiej, że była to czynność pozorna w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c u.p.t.u.). Spółka wniosła o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 254 § 1 o.p., powołując się na oświadczenie z aktu notarialnego z 16 czerwca 2017 r., w którym nowy prezes zarządu E. Sp. z o.o. potwierdził zawarte umowy, mimo że wcześniej spółkę reprezentował nieuprawniony M. D. DIAS odmówił zmiany decyzji, uznając, że art. 254 o.p. nie ma zastosowania, a okoliczności powołane przez stronę nie stanowią faktów prawotwórczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Sąd uznał, że DIAS prawidłowo zastosował się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z 2022 r. i ocenił, że oświadczenie z 16 czerwca 2017 r. nie stanowi zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego. Sąd podkreślił, że tryb z art. 254 o.p. nie służy sanowaniu błędnych ustaleń faktycznych, a wadliwa reprezentacja E. była tylko jednym z wielu argumentów organów, a nie jedynym decydującym. W przypadku remontu dachu, organy wykazały brak dokumentacji, wiedzy o wykonaniu prac, bazy lokalowej i zatrudnienia przez E. Sp. z o.o. W przypadku sprzedaży nieruchomości, organy wskazały na liczne okoliczności świadczące o pozorności transakcji, takie jak brak należytej staranności spółki przy weryfikacji kontrahenta, sztuczne podwyższenie ceny przez pośrednika (E. Sp. z o.o.), szybkie odsprzedanie nieruchomości, brak środków na zakup w momencie uchwały NZW, płatności na prywatny rachunek M. D. zamiast na konto E. Sp. z o.o., co miało na celu uniknięcie spłaty zadłużenia E. Sp. z o.o. Sąd uznał, że potwierdzenie umów przez nowego prezesa E. Sp. z o.o. nie zmienia oceny tych okoliczności i nie uzasadnia odstąpienia od kwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zmiany decyzji ostatecznej (art. 254 o.p.), badania pozorności transakcji na gruncie VAT (art. 88 u.p.t.u. i art. 83 k.c.), oraz wymogów należytej staranności podatnika przy weryfikacji kontrahentów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego wnioski dotyczące interpretacji art. 254 o.p. i badania transakcji VAT mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oświadczenie złożone po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, potwierdzające zawarcie umów przez spółkę, może stanowić podstawę do zmiany tej decyzji na podstawie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej, jeśli pierwotnie kwestionowano te transakcje z powodu wadliwej reprezentacji spółki wystawiającej faktury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie oświadczenie nie stanowi zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, które uzasadniałoby zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 254 § 1 o.p., zwłaszcza gdy pierwotne zakwestionowanie opierało się na wielu innych przesłankach niż tylko wadliwa reprezentacja.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oświadczenie potwierdzające umowy nie zmienia oceny transakcji jako pozornych lub niedokumentujących rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, ponieważ wadliwa reprezentacja była tylko jednym z wielu argumentów organów, a inne ustalenia faktyczne (brak dokumentacji, wiedzy, bazy lokalowej, sztuczne podwyższenie ceny, brak należytej staranności itp.) nadal przemawiały za zakwestionowaniem prawa do odliczenia VAT.
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej remont dachu, uznając, że faktura nie dokumentuje rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, a prace nie zostały wykonane przez wskazany podmiot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia, ponieważ spółka nie wykazała, że prace zostały wykonane przez wystawcę faktury, a brak było dokumentacji, wiedzy o wykonaniu prac, bazy lokalowej i zatrudnienia przez ten podmiot.
Uzasadnienie
Sąd podzielił ustalenia organów, że brak było dowodów na wykonanie remontu przez E. Sp. z o.o., w tym brak dokumentacji, wiedzy o wykonaniu prac, bazy lokalowej i zatrudnienia pracowników. Stwierdzono, że spółka nie dochowała należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta.
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej sprzedaż nieruchomości, uznając transakcję za pozorną w rozumieniu art. 83 k.c. i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c u.p.t.u.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy prawidłowo uznały transakcję za pozorną, ponieważ liczne okoliczności towarzyszące transakcji (m.in. brak należytej staranności spółki, sztuczne podwyższenie ceny przez pośrednika, szybkie odsprzedanie nieruchomości, brak środków na zakup w momencie uchwały NZW, płatności na prywatny rachunek M. D.) wskazywały na cel uzyskania korzyści podatkowej w postaci zwrotu VAT, a nie na rzeczywiste nabycie nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że okoliczności towarzyszące transakcji sprzedaży nieruchomości, takie jak brak należytej staranności spółki, sztuczne podwyższenie ceny przez pośrednika, szybkie odsprzedanie nieruchomości, płatności na prywatny rachunek M. D. zamiast na konto E. Sp. z o.o., wskazują na pozorność transakcji i cel uzyskania zwrotu VAT, co uzasadniało zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c u.p.t.u.
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 254 § 1
Ordynacja podatkowa
Tryb zmiany decyzji ostatecznej możliwy tylko w przypadku zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, których skutki zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Nie służy sanowaniu błędnych ustaleń.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku naliczonego faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane (lit. a) lub czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 k.c. (lit. c).
Pomocnicze
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna dokonana dla pozoru jest nieważna.
k.c. art. 103 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy potwierdzenia czynności prawnych dokonanych przez osobę nieuprawnioną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia VAT z faktur, ponieważ transakcje były pozorne lub nie dokumentowały rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. • Oświadczenie spółki złożone po wydaniu decyzji ostatecznej nie stanowi zmiany okoliczności faktycznych uzasadniającej zmianę decyzji w trybie art. 254 o.p. • Wadliwa reprezentacja spółki E. była tylko jednym z wielu argumentów organów, a nie jedynym decydującym o zakwestionowaniu prawa do odliczenia VAT.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie z 16 czerwca 2017 r. naprawiło wadę reprezentacji i stanowiło podstawę do zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 254 o.p. • Organy podatkowe wybiórczo zastosowały się do wskazań NSA z wyroku I FSK 484/19. • Zakwestionowanie prawa do odliczenia VAT było bezzasadne z uwagi na późniejsze potwierdzenie umów przez nowy zarząd E. Sp. z o.o.
Godne uwagi sformułowania
tryb zmiany decyzji ostatecznej jest podejmowany nie dlatego, że decyzja pierwotna jest wadliwa, lecz dlatego, że nastąpiła zwykła zmiana okoliczności faktycznych przewidzianych i uregulowanych w obowiązujących przepisach. • tryb wynikający z art. 254 § 1 o.p. nie służy sanowaniu błędnych ustaleń faktycznych przyjętych przez organy podatkowe za podstawę orzekania. • organy podatkowe upoważnione i zobligowane są m.in. do badania czy faktury te stwierdzają czynności, które faktycznie zostały dokonane zgodnie z ich opisem lub czy nie dokumentują czynności pozornej.
Skład orzekający
Anna Rotter
sprawozdawca
Beata Machcińska
członek
Dorota Kozłowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany decyzji ostatecznej (art. 254 o.p.), badania pozorności transakcji na gruncie VAT (art. 88 u.p.t.u. i art. 83 k.c.), oraz wymogów należytej staranności podatnika przy weryfikacji kontrahentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego wnioski dotyczące interpretacji art. 254 o.p. i badania transakcji VAT mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność procedury zmiany decyzji ostatecznej i szczegółowe badanie transakcji VAT pod kątem ich pozorności i rzeczywistego charakteru, co jest kluczowe dla praktyki podatkowej.
“Czy późniejsze potwierdzenie umowy naprawi wadliwą transakcję VAT? Sąd wyjaśnia granice zmiany decyzji ostatecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.