I SA/Gl 1265/05

I SA/Gl 1265/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Winiarski
Przemysław Dumana /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Randak
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Auguścik-Michułka, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] roku, nr [...], którym organ ten oddalił zarzuty S. A. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...].
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec S. A. ma podstawie tytułów wykonawczych nr [...] – [...], wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. w oparciu o decyzje z dnia [...] roku, nr [...] do [...] orzekające o odpowiedzialności podatkowej podatnika za zaległości podatkowe Spółki "A" w podatku od towarów i usług.
Pismem z dnia [...] 2005 roku zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, powołując się na przedawnienie zobowiązania podatkowego, objętego realizowanymi tytułami wykonawczymi.
Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami) organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi tj. Naczelnikowi [...] o Urzędu Skarbowemu w C. celem zajęcia stanowiska i wydania postanowienia w tym zakresie.
Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...], wierzyciel uznał w/w zarzuty za bezzasadne. Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie.
Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W związku z ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, wspomnianym wyżej postanowieniem z dnia [...] roku organ egzekucyjny oddalił zarzuty S.A..
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanego zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Podkreślił, iż doręczenie S. A. tytułów wykonawczych dopiero w dniu 3 stycznia 2005 roku sprawiło, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerwało biegu przedawnienia.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności wskazał, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków podatkowych wynikających z decyzji lub postanowień właściwych organów lub bezpośrednio z przepisów prawa. Z kolei art. 6 tej ustawy stanowi, że wierzyciel podejmuje czynności zmierzające do stosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
Następnie organ odwoławczy przypomniał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec S. A. nastąpiło w oparciu o wydane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. decyzje z dnia [...] roku orzekające o jego odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki "A" w podatku od towarów i usług za 1999 rok. Decyzje te poprzedzone zostały decyzjami Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] roku, określającymi Spółce "A" wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za 1999 rok.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że przed upływem terminu przedawnienia wystawione zostały przez organ egzekucyjny tytuły wykonawcze, na podstawie których organ ten zawiadomieniem z dnia [...] 2004 roku, nr [...] zajął konto bankowe S. A., a więc bezsprzecznie w czasie wymagalności zobowiązania w podatku od towarów i usług za 1999 rok. Podkreślił także, że dla ważności tego środka egzekucyjnego bez znaczenia pozostaje argument strony, iż doręczenie tego zawiadomienia zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych miało miejsce już po 31 grudnia 2004 roku, albowiem z brzmienia art. 80 § 1 ustawy egzekucyjnej jednoznacznie wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi, a nie zobowiązanemu, zawiadomienia o zajęciu. Bank "B" S.A. potwierdził otrzymanie przedmiotowego zawiadomienia w dniu [...] 2004 roku, a więc w dacie istnienia określonego w nim zobowiązania podatkowego.
Postanowienie to S. A. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jego uchylenia w całości i umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W podstawie prawnej skargi skarżący zarzucił naruszenie art. 33 pkt 1 i art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu skargi – powołując się na treść art. 366 Kodeksu cywilnego – wskazał, że w przypadku wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej w oparciu o art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej, nie musiała być uprzednio wydana decyzja w sprawie określenia wysokości zaległości podatkowych, gdyż w takiej sytuacji postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej powinno przybrać postać postępowania wymiarowego.
Podkreślił także, iż organ egzekucyjny nie wszczął postępowania egzekucyjnego, które spowodowałoby przerwanie biegu przedawnienia, bowiem tytuły wykonawcze zostały mu doręczone dopiero w dniu 3 stycznia 2005 roku.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968). Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania podatkowego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 tej ustawy, wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 – 5 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 146/02, P. Przybysz – Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2003, str. 136).
Zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968) organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziału – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty (§ 1). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3).
Przywołany wyżej artykuł reguluje podstawowe obowiązki organu egzekucyjnego stosującego środek egzekucyjny należności pieniężnych, jakim jest egzekucja z wierzytelności z rachunków bankowych. Użycie tego środka jest jednym z rodzajów egzekucji z wierzytelności pieniężnych. Ustawodawca wyróżnił jeden szczególny rodzaj wierzytelności pieniężnych – wierzytelności wynikające z posiadanego rachunku bankowego i przewidział dla nich szczególny tryb egzekucji. Nie wyklucza to prowadzenia egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, bowiem możliwości takie wynikają z przepisów art. 89 – 96 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawartych w rozdziale zatytułowanym "Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych" (por. T. Jędrzejewski, P. Rączka – Postępowanie egzekucyjne w administracji z komentarzem. Wydawnictwo Arche, Gdańsk 2000, str. 199 – 200 ).
Organ egzekucyjny, dokonując zajęcia rachunku bankowego, powinien najpierw skierować do banku zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, a następnie – po dokonaniu zajęcia – powiadomić zobowiązanego o zajęciu. Taka kolejność czynności ma na celu uniemożliwienie zobowiązanemu wypłaty pieniędzy z rachunku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 1999 roku, sygn. akt III SA 8330/98 – opublikowany w Systemie Informacji Prawnej "Lex" – nr 47238).
Tak też było w rozpatrywanej sprawie. Zebrany w niej materiał dowodowy wskazuje, że zawiadomieniem "o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem" z dnia [...] 2004 roku, nr [...], otrzymanym przez "B" S.A., Oddział w C. w dniu [...] 2004 roku (zwrotne poświadczenie odbioru – k. 63) organ egzekucyjny zajął konto bankowe zobowiązanego S.A..
Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło więc z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, tj. przed doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zatem zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, tj. zajęcia zobowiązanemu jego rachunku bankowego.
Chybione są również pozostałe zarzuty skargi, a dotyczące w szczególności naruszenia art. 115 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2006 roku, sygn. akt I SA/Gl 383/05 (oddalającym skargę S. A. i A. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten utrzymał mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] roku, nr [...], określającą wyżej wymienionym wspólnikom zlikwidowanej Spółki "A" zobowiązanie w podatku od towarów i usług za [...] 1999 roku w kwocie [...] złotych), w uzasadnieniu którego Sąd szczegółowo odniósł się zarzutów skargi, powtórzonych również w skardze na zaskarżone postanowienie z dnia [...] roku.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.