I SA/GL 1235/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-02-19
NSApodatkoweŚredniawsa
egzekucja administracyjnazwolnienie z egzekucjiskładnik majątkuważny interes zobowiązanegouznanie administracyjnezaległości podatkowesamochódpostępowanie egzekucyjneWSAprawo podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające zwolnienia samochodu spod egzekucji, uznając, że spółka nie wykazała ważnego interesu uzasadniającego zwolnienie.

Spółka złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę zwolnienia samochodu spod egzekucji administracyjnej. Spółka argumentowała, że zwolnienie pojazdu jest w jej ważnym interesie, gdyż pozwoli na obniżenie kosztów bieżącej działalności i zwiększy środki na spłatę zaległości. Sąd uznał jednak, że spółka nie wykazała dostatecznie ważnego interesu, a zwolnienie pojazdu mogłoby zagrozić skuteczności egzekucji, biorąc pod uwagę wysokość zaległości i wartość pozostałego zajętego majątku. Sąd podkreślił uznaniowy charakter decyzji organu egzekucyjnego i ograniczył kontrolę sądową w tym zakresie.

Sprawa dotyczyła skargi A. sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające zwolnienia samochodu marki Audi Q3 spod egzekucji administracyjnej. Spółka wnioskowała o zwolnienie pojazdu, argumentując, że jego sprzedaż pozwoli na obniżenie kosztów bieżącej działalności i zwiększenie kwoty na spłatę zaległości podatkowych, a także że wartość pojazdu spada. Organ egzekucyjny oraz Dyrektor IAS odmówili zwolnienia, wskazując, że spółka nie wykazała istnienia ważnego interesu, który przeważałby nad celem postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązku. Podkreślono, że decyzja o zwolnieniu ma charakter uznaniowy, a spółka musi wykazać, że możliwe jest zaspokojenie należności z innych składników majątku. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając argumentację organów za zasadną. Sąd stwierdził, że spółka nie wykazała dostatecznie ważnego interesu, a zwolnienie pojazdu mogłoby zagrozić skuteczności egzekucji, zwłaszcza w kontekście wysokich zaległości i ograniczonej wartości pozostałego zajętego majątku. Sąd podkreślił również, że postępowanie egzekucyjne było zawieszone z powodu układu ratalnego, co uniemożliwiało bieżącą sprzedaż pojazdu w ramach postępowania egzekucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie wykazała istnienia ważnego interesu, który przeważałby nad celem postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie swojego wniosku. Zwolnienie pojazdu mogłoby zagrozić skuteczności egzekucji, biorąc pod uwagę wysokość zaległości i wartość pozostałego zajętego majątku. Decyzja o zwolnieniu ma charakter uznaniowy, a sąd ogranicza kontrolę w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.e.a. art. 13 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe. Decyzja ma charakter uznaniowy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 13 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 17 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 13 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka nie wykazała istnienia ważnego interesu uzasadniającego zwolnienie pojazdu z egzekucji. Zwolnienie pojazdu mogłoby zagrozić skuteczności egzekucji ze względu na wysokość zaległości i wartość pozostałego majątku. Decyzja o zwolnieniu ma charakter uznaniowy, a organ egzekucyjny działał w granicach tego uznania. Organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Spółka argumentowała, że zwolnienie pojazdu jest w jej ważnym interesie, gdyż pozwoli na obniżenie kosztów bieżącej działalności i zwiększenie środków na spłatę zaległości. Spółka podnosiła, że wartość pojazdu spada, a jego sprzedaż przez spółkę pozwoliłaby na realizację układu ratalnego i bieżące funkcjonowanie. Spółka zarzucała organom naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niepodjęcie działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie może prowadzić do takiej sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna lub będzie trwała dłużej. Rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia z egzekucji ma charakter uznaniowy. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania w sposób przymusowy obowiązków ciążących na zobowiązanym. Zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych.

Skład orzekający

Piotr Pyszny

przewodniczący sprawozdawca

Borys Marasek

członek

Anna Rotter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'ważnego interesu zobowiązanego' w kontekście zwolnienia składnika majątku z egzekucji administracyjnej oraz zakres kontroli sądowej nad uznaniem administracyjnym organu egzekucyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z dużymi zaległościami podatkowymi i wnioskiem o zwolnienie konkretnego składnika majątku (samochodu) w trakcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów o egzekucji administracyjnej i pojęcie 'ważnego interesu zobowiązanego', co jest istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Czy ważny interes spółki zawsze oznacza zwolnienie samochodu z egzekucji? WSA w Gliwicach wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1235/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Borys Marasek
Piotr Pyszny /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 13 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. sp. z o. o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr 2401-IEE.7192.355.2024.8.LF. UNP: 2401-24-201083 w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 8 sierpnia 2024 r., znak 2401-IEE.7192.355.2024.8.LF., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 5 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątku A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako dłużniczka, Spółka, skarżąca).
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej k.p.a.), oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 13 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. - dalej u.p.e.a.).
Stan sprawy przedstawia się następująco:
NUS prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki w oparciu o m.in. tytuły wykonawcze o powołanych w postanowieniu numerach, wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.. Protokołem zajęcia ruchomości z 9 czerwca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dokonał zajęcia m.in. samochodu marki Audi Q3.
Organ wskazał, że Spółka korzystała z ulg w spłacie zaległości, stąd postępowania egzekucyjne prowadzone do jej majątku były zawieszane. Postanowieniem z 5 stycznia 2024 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. w oparciu o wskazane w postanowieniu tytuły wykonawcze z uwagi na układ ratalny.
Spółka 8 maja 2024 r. złożyła wniosek o zwolnienie ww. samochodu spod egzekucji. We wniosku wskazała, że zachodzi ważny interes Spółki, ponieważ jego uwzględnienie doprowadzi z jednej strony do obniżenia kosztów bieżącej działalności spółki, zaś z drugiej "do zwiększenia kwoty, którą dłużniczka może przekazać na rzecz spłaty należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. Nadto, zwolnienie pojazdu nie spowoduje komplikacji w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż zawarte z organem podatkowym porozumienie ratalne jest wykonywane. Tymczasem wartość pojazdu z roku na rok obniża się, co z kolei utrudnia realizację celu postępowania egzekucyjnego. Dłużniczka podniosła również, że instrument prawny ustanowiony art. 104a u.p.e.a. w niniejszej sprawie nie ma szans realizacji, gdyż oszacowanie wartości pojazdu na 65.000 zł jest nietrafne i nieodpowiadające rzeczywistości.
NUS nie uwzględnił wniosku Spółki.
Spółka wnosząc zażalenie poza zarzutami dotyczącymi uzasadnienia postanowienia, przekroczenia granic uznania administracyjnego, nielogicznego przyjęcia wniosku o niecelowości zbycia pojazdu, zwróciła uwagę na ciągle spadającą jego wartość. Przedłożyła zlecenie naprawy samochodu celem wykazania jej kosztów sięgających 4.514,70 zł netto, oszacowanie przez Komornika Sądowego pojazdu na kwotę 55.000 zł, certyfikat ubezpieczenia, z którego wynika określona przez ubezpieczyciela wartość na 50.000 zł.
DIAS po rozpatrzeniu zażalenia utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Podniósł, że przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia spod egzekucji jest istnienie ważnego interesu zobowiązanego. Ważny interes zobowiązanego to taki, który przeważa nad podstawowym celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. O jego istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz zobiektywizowane kryteria. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie może jednak prowadzić do takiej sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna lub będzie trwała dłużej. Zobowiązany musi więc wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych.
Organ wskazał również, że rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny podejmuje na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przez organ egzekucyjny istnienia w sprawie określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Jednak, aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji, Spółka powinna przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za jego zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. W niniejszej sprawie jednak z uwagi na zawieszenie postępowania wskazanie majątku niczego nie zmieni. Organ i tak nie będzie miał możliwości zajęcia tego majątku.
Zaległości Spółki wobec Skarbu Państwa (wraz z odsetkami za zwłokę) ogółem na dzień wydania skarżonego postanowienia wynosiły 6.758.089,40 zł, z czego kwota zaległości wykazana na zajęciu ruchomości wynosi ogółem 2.713.922,87 zł. Najstarszym okresem należności objętej tytułem wykonawczym jest październik 2016 r. Daty powstania zaległości oraz ich wysokości wskazują, że zwolnienie z egzekucji jednego ze składników majątkowych może zagrozić skuteczności egzekucji, przy ewentualnym podjęciu zwieszonego postępowania egzekucyjnego. Faktem jest, że zajęcie z 9 czerwca 2022 r. obejmuje również inne ruchomości. Wartość szacunkowa pozostałych zajętych ruchomości wynosi ogółem 1.749.000 zł. Jest zatem niższa niż wartość zaległości.
DIAS zgodził się z dłużniczką co do tego, że samochód traci na wartości, a jego wartość stanowi ok 0,96 % zaległości. Jednak - w ocenie DIAS - zwolnienie zajętego pojazdu spod egzekucji, a co za tym idzie odstąpienie od egzekucji z tego pojazdu, przy jednoczesnym braku możliwości zaspokojenia dochodzonych należności, oznaczałoby działanie na szkodę wierzyciela i byłoby sprzeczne z celem egzekucji.
Organ zwrócił również uwagę, że w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym nie może dokonywać żadnych czynności egzekucyjnych, tym bardziej generujących koszty, a takie byłyby zapewne przy podjęciu czynności sprzedaży spornego pojazdu. Wywiązanie się przez dłużniczkę z umowy zawartej z organem podatkowym spowoduje, że zajęcie będzie uchylone.
Konkludując DIAS stwierdził, że Spółka nie wykazała dostatecznego interesu przemawiającego za zwolnieniem pod egzekucji zajętego pojazdu. Proponowane zwolnienie spod egzekucji i sprzedaż tego pojazdu przez Spółkę nie zabezpiecza interesu organu egzekucyjnego. Zwolnienie spod egzekucji wnioskowanego pojazdu, nastąpiłoby z pokrzywdzeniem wierzyciela.
W skardze na to postanowienie skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 13 § 2 u.p.e.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia nieprzekonującego, nieuwzględniającego sytuacji, w jakiej Spółka się znajduje, będącego wyrazem arbitralnej woli DIAS, który tylko pozornie podjął polemikę z argumentacją Spółki, ograniczając się przy tym jedynie do ogólnikowych stwierdzeń, które nie przystają do standardów dobrej administracji, a nadto DIAS w zasadzie ograniczył się do powielenia stanowiska organu I instancji, bez szczegółowego uzasadnienia motywów swego rozstrzygnięcia;
- art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające m.in. na niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w tym braku przeprowadzenia dowodu z dokumentów przedłożonych przez Spółkę w załączeniu do jej zażalenia;
- art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez:
a). brak jego zastosowania, będący rezultatem akceptacji nietrafnego stanowiska NUS, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia z egzekucji samochodu Audi Q3, podczas gdy w ocenie skarżącej wykazała ona istnienie ważnego interesu zobowiązanego, stąd też DIAS powinien był uznać, że przesłanka przewidziana w przedmiotowym przepisie została spełniona, a w dalszej konsekwencji zastosować przedmiotowy przepis;
b). przekroczenie granic przyznanego organowi uznania administracyjnego, gdyż DIAS wydał rozstrzygnięcie nie tyle swobodne, co dowolne, tj. bez należytego uwzględnienia tej istotnej wartości, jaką jest ważny interes zobowiązanego;
c). nietrafne przyjęcie, jakoby daty powstania zaległości oraz ich wysokości wskazują, że zwolnienie z egzekucji jednego ze składników majątkowych może zagrozić skuteczności egzekucji, przy ewentualnym podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, podczas gdy skoro zaległość Spółki wobec Skarbu Państwa wynosiła na dzień 5 czerwca 2024 r. ogółem ponad 6,5 mln zł, a przedmiotowy samochód oszacowany został na 65 tys. zł, to samochód przedstawia wartość wynoszącą zaledwie 0,96 % zaległości Spółki;
d). nielogiczne i nieracjonalne przyjęcie, że proponowane przez skarżącą zwolnienie spod egzekucji i sprzedaż tego pojazdu (...) w żaden sposób nie zabezpiecza interesu organu egzekucyjnego zainteresowanego realizacją interesu wierzyciela, podczas gdy sprzedaż zajętego samochodu Audi Q3 doprowadziłaby do obniżenia kosztów bieżącej działalności Spółki oraz zwiększyłaby kwotę, którą skarżąca może przekazać na spłatę należności publicznoprawnych (a tym samym doszłoby do zrealizowania podstawowego celu postępowania egzekucyjnego).
Skargę na postanowienie DIAS wniósł również drugi pełnomocnik Spółki, który zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zbadanie prawidłowości postępowania organu w zakresie stosowanego uznania administracyjnego i wadliwe uzasadnienie odmowy zwolnienia w sytuacji, gdy wobec wniosku o zwolnienie spod egzekucji celem umożliwienia bieżącego funkcjonowania, a w tym wykonania egzekwowanych zobowiązań na zasadzie przyznanego układu ratalnego, stwierdzenie przez organ odwoławczy, że nie zachodzi ważny interes zobowiązanego bez pogłębionej analizy sytuacji strony, wykracza poza granice uznania administracyjnego w rozumieniu art., 13 § 1 u.p.e.a.;
- art. 13 § 1 u.p.e..a, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę zwolnienia spod egzekucji mimo, że zwolnienie takie jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanej, a także przez błędną wykładnię polegającą na warunkowaniu zwolnienia spod egzekucji od wskazania przez zobowiązanego innego majątku w miejsce zwalnianego, w sytuacji, w której taki warunek nie wynika z przepisu.
W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Sąd drugą skargę Spółki potraktował jako uzupełnienie pierwotnej skargi. Argumenty powołane w obu skargach są niezasadne.
Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.
Rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia z egzekucji w trybie komentowanego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "może" świadczy o tym, że zwolnienie, o którym mowa w tym przepisie następuje w ramach uznania administracyjnego. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyroki NSA z dnia: 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; 13 października 2000 r., III SA 3416/99; 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96; 7 lutego 2018 r., II FSK 3609/15, 13 września 2017 r., II FSK 2090/15).
Odnosząc się w tym kontekście do stawianych w skardze zarzutów należy przede wszystkim podkreślić, że organ zbadał sytuację skarżącej w stopniu wystarczającym do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że organ wziął pod uwagę nie tylko już wcześniej zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego ustalił wysokość ciążących na Spółce zobowiązań, datę ich powstania oraz dotychczasowy przebieg egzekucji. Miał również na uwadze fakt, że wartość pojazdu, którego zwolnienia domagała się skarżąca, stanowi niewielką część kwoty zobowiązania ogółem. Wbrew twierdzeniom skargi organ swoje ustalenia oparł również na przedłożonych do skargi dowodach potwierdzających wydatki serwisowe pojazdu. Zgodził się ze Spółką, że samochód traci na wartości, że Spółka ponosi koszty serwisowania, jednak i tak nie uznał tych argumentów za wystarczające do uznania, że w sprawie zachodzi ważny interes zobowiązanego, przemawiający za zwolnieniem spod egzekucji samochodu.
W ocenie Sądu zatem nie są zasadne zarzuty, jakoby organ nie poczynił wystarczających ustaleń co do sytuacji majątkowej Spółki, wysokości zobowiązania, daty wymagalności, daty powstania zobowiązań, czy też stosunku w jakim pozostaje kwota zaległości do wartości zajętych składników majątku Spółki. Nie doszło zatem do przekroczenia uznania administracyjnego, ponieważ podstawa uznania została dostatecznie wyjaśniona.
Celem instytucji zwolnienia z egzekucji jest eliminowanie sytuacji zmierzających do wyrządzenia zobowiązanemu nadmiernych dolegliwości. Pozwala ona na zmniejszenie uciążliwości egzekucji wówczas, gdy ta jest prowadzona ze składnika majątkowego szczególnie ważnego dla zobowiązanego. W tym zakresie należy mieć jednak na uwadze, że uciążliwość egzekucji nie może stanowić samodzielnej przesłanki przesądzającej o zwolnieniu z egzekucji, ponieważ sensem postępowania egzekucyjnego jest przymusowa ingerencja w sytuację majątkową zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej, co z zasady jest dolegliwe. Egzekucja jest następstwem zaniechania przez podmiot zobowiązany dobrowolnej zapłaty ciążącej na nim należności. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania w sposób przymusowy obowiązków ciążących na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne musi być zatem z jednej strony skuteczne, z drugiej zaś organ winien stosować środki, które zostały przewidziane w ustawie, powinien też brać pod uwagę, aby były one jak najmniej uciążliwe dla dłużnika (tak NSA w wyroku z 11 października 2024 r., sygn. akt III FSK 1422/22).
Jednak stopień uciążliwości dla dłużnika stosowanych środków egzekucyjnych nie jest jedyną wartością, jaką organ winien brać pod uwagę. Przede wszystkim bowiem należy mieć na względzie cel postępowania egzekucyjnego. Brak dobrowolnej zapłaty zobowiązania powoduje obciążenie tym zobowiązaniem pozostałych obywateli. Słusznie zaś organ wywiódł, że obecnie nie jest możliwa sprzedaż pojazdu w toku postępowania egzekucyjnego. Organ wykazał, że po zajęciu samochodu 9 czerwca 2022 r., postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone 11 sierpnia 2022 r. z uwagi na rozłożenie na raty zaległości podatkowych Spółki. Następnie między styczniem a grudniem 2023 r. postępowanie egzekucyjne pozostawało zawieszone z uwagi na zmianę ustaleń zawartych w decyzji podatkowej. Następnie 5 stycznia 2024 r. organ ponownie zawarł układ ratalny, który spowodował zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Nie jest zatem tak, że to organ swoim zachowaniem prowadzi do zmniejszania wartości zajętego samochodu. Niemożność jego zbycia w postępowaniu egzekucyjnym jest spowodowana takim, a nie innym przebiegiem tego postępowania.
Nie przemawia też za zwolnieniem spod egzekucji twierdzenie, jakoby środki ze sprzedaży Spółka zamierzała przeznaczyć na realizację układu ratalnego i bieżące funkcjonowanie Spółki. Po pierwsze w tym zakresie skarżąca nie przedstawiła we wniosku o zwolnienie spod egzekucji pogłębionej argumentacji. Trudno zatem domyślać się sposobu, w jaki sprzedaż samochodu miałaby wpłynąć na funkcjonowanie skarżącej. To nie rolą organu jest poszukiwanie dowodów potwierdzających takie stanowisko, lecz rolą skarżącej było należyte wykazanie zasadności wniosku o zwolnienie spod egzekucji. Zwolnienie spod egzekucji nie daje też organowi gwarancji, że zwolniony pojazd zostanie sprzedany, a środki w ten sposób uzyskane rzeczywiście trafią na rachunek organu podatkowego.
To między innymi z tych względów w orzecznictwie funkcjonuje tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji.
Również w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że zwolnienie określonych składników majątkowych nie może prowadzić do udaremnienia podstawowego celu egzekucji, a tak stałoby się niewątpliwie wtedy, gdyby z egzekucji zostały zwolnione wszystkie składniki majątkowe należące do zobowiązanego (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2024).
Tymczasem w niniejszej sprawie organ słusznie wskazuje, że najstarsze zaległości Spółki sięgają 2016 r., a zajęte przez organ ruchomości, inne niż ów samochód, przedstawiają wartość niższą, niż suma zaległości. W konsekwencji rację ma organ twierdząc, że każdy spośród zajętych składników majątku Spółki niesie za sobą wartość istotną z punktu widzenia celu postępowania egzekucyjnego.
Organ wywiązał się zdaniem Sądu z obowiązku poczynienia ustaleń dotyczących majątku, jakim dysponuje Spółka i czy zwolnienie na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., samochodu, nie utrudni egzekucji (wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12). Artykuł 13 § 1 u.p.e.a. ma bowiem na celu ochronę interesów, tak zobowiązanego jak i wierzyciela, a tym samym nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja stałaby się bezskuteczna. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie chodzi tu o całkowitą bezskuteczność egzekucji, lecz o taki stan, który prowadzi do zmniejszenia stopnia zaspokojenia wierzyciela. Wszak każde zwolnienie spod egzekucji prowadzi do wyłączenia składnika majątkowego spod działania organu egzekucyjnego. Z tego względu zobowiązany ubiegając się o zwolnienie spod egzekucji, musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15). Jako niewystarczające w tym zakresie należy ocenić twierdzenie, że środki uzyskane ze sprzedaży pojazdu Spółka zamierzała przeznaczyć na zaspokojenie zaległości i bieżące funkcjonowanie. Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc w uzasadnieniu skargi, że organ przyjął przesłankę nieistniejącą polegającą na konieczności zapewnienia składnika majątkowego w zamian zwalnianego. Zwolnienie spod egzekucji jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie nie może niweczyć celu postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI