I SA/Gl 1234/21

I SA/Gl 1234/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 473/22 - Wyrok NSA z 2023-08-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64 par. 1 i par. 6, art. 64c par. 1 i 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
1. A S.A. w B. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych po wznowieniu postępowania.
2. Stan sprawy.
2.1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta R. z [...] r. nr od [...] dotyczących zaległości w podatku od nieruchomości za 2008 r., które zostało zakończone w wyniku wyegzekwowania należności.
Pismem z 16 września 2016 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie ww. postępowania egzekucyjnego. Argumentując skargę skarżąca odniosła się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym orzekł on o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie: t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - u.p.e.a.) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej.
Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wznowienia postępowania egzekucyjnego, na które skarżąca wniosła zażalenie do DIAS, który postanowieniem z [...] r. uchylił je w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu.
Rozpatrując sprawę ponownie organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. odmówił wznowienia postępowania. DIAS w wyniku rozpoznania zażalenia z 24 maja 2017 r. na ww. postanowienie, utrzymał je w mocy postanowieniem z [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 963/17 oddalił skargę skarżącej spółki na ww. postanowienie DIAS. W wyniku zaskarżenia tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1383/18 w przedmiocie wznowienia postępowania egzekucyjnego uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił zaskarżone postanowienie DIAS oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z [...] r., zalecając organowi egzekucyjnemu wznowienie postepowania i wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. (dalej: NUS w B.) postanowieniem z [...] r. wznowił postępowanie egzekucyjne przeprowadzone wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta R. z [...] r. nr od [...] dotyczących zaległości w podatku od nieruchomości za 2008 r.
W związku z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 29 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2444), zmieniającym rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania, które weszło w życie 1 stycznia 2021 r. NUS w B. stał się właściwym organem do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek NUS w B. postanowieniem z [...] r. określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł, powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącej.
2.2. Na ww. postanowienie w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych, skarżąca wniosła zażalenie z 4 marca 2021 r., w którym zarzuciła naruszenie art. 64 § 1 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi w wysokości wskazanej w zaskarżanym postanowieniu jest zasadne, podczas gdy wysokość kosztów wynikająca z tego postanowienia nie została ustalona z uwzględnieniem wytycznych zaprezentowanych w ww. wyroku, gdyż organ dokonał mechanicznego odniesienia ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna, podczas gdy winien był tak ustalony limit odnieść do całego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o jedną decyzję podatkową.
W ocenie skarżącej, koszty egzekucyjne stwierdzone zaskarżanym postanowieniem, nie spełniają wytycznych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sprzeciw skarżącej budzi odnoszenie ww. limitu do każdego z tytułów wykonawczych z osobna. Według skarżącej jest to niezgodne ze stanem prawnym ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W przedmiotowej sprawie egzekucja dotyczyła jednej należności publicznoprawnej (określonej w jednej decyzji podatkowej), tj. podatku od nieruchomości za 2008 r. Egzekucja została przeprowadzona na podstawie trzech tytułów wykonawczych, ale wszystkie dotyczyły tego samego zobowiązania, tj. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Wystawienie kilku tytułów wykonawczych zamiast jednego wynikało wyłącznie z przyczyn technicznych - odpowiedni formularz nie uwzględniał bowiem specyfiki podatku od nieruchomości, w tym płatności jego rat. Tym niemniej podstawą wydania wszystkich tytułów egzekucyjnych była ta sama decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym do ww. tytułów wykonawczych było pobranie u skarżącej pieniędzy oraz zajęcie jej rachunku bankowego.
2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia DIAS postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, że bezsprzecznie organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. nr od [...] dokonał skutecznych czynności egzekucyjnych i doręczył skarżącej [...] r. ich odpisy (oraz pobrał w tym dniu pieniądze).
Do powyższych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zastosował skutecznie następujące środki egzekucyjne:
1) pobranie pieniędzy u zobowiązanego [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r.,
2) zajęcie zawiadomieniem z [...] r. istniejącej wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A.
Organ egzekucyjny zobowiązany był zatem naliczyć koszty egzekucyjne w postaci opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu do 19 lutego 2021 r., które naliczył osobno do każdego tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 64 c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Według organu egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 64c § 2-4 u.p.e.a.
Organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych stwierdził, iż nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w którym orzekł on o niezgodności przepisów u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określono maksymalnej wysokości opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną, a nie, że opłata taka jest nienależna, bądź nie można stosować opłaty stosunkowej.
Według organu egzekucyjnego, u.p.e.a. przewiduje ograniczenie wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości poprzez wskazanie kwotowo maksymalnej wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości, nie więcej niż 34.200 zł. Przepis art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. określa zatem maksymalną wysokość opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości.
W związku z powyższym organ egzekucyjny za punkt odniesienia do określenia kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie przyjął regulacje u.p.e.a., dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości. Opłata w przypadku dokonania zajęcia nieruchomości wynosi 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. Niezasadne byłoby obciążenie opłatą za zajęcie wierzytelności, w tym rachunku bankowego oraz za pobór pieniędzy u zobowiązanego w kwocie przekraczającej stawkę maksymalną w wysokości 34.200 zł, określoną w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z tytułu egzekucji z nieruchomości uznawanej za najbardziej skomplikowaną i pracochłonną czynność egzekucyjną. Organ egzekucyjny zauważył, że czynności zajęcia wierzytelności, w tym rachunku bankowego, poboru pieniędzy oraz czynności manipulacyjne są czynnościami mniej skomplikowanymi od czynności zajęcia nieruchomości, zatem i nakład pracy przy tych czynnościach jest mniejszy, a w konsekwencji i pobrana opłata musi być mniejsza.
W związku z tym ustawodawca za te czynności określił mniejszą opłatę stosunkową, która wynosi [...], a za czynności manipulacyjne 1%, a nie 8% jak za zajęcie nieruchomości.
Miarkując koszty według zasady proporcjonalności, organ egzekucyjny wyliczył w ten sposób opłatę manipulacyjną, wynoszącą maksymalnie [...] kwoty 34.200 zł, czyli [...] zł i koszty pobrania pieniędzy u zobowiązanego i zajęcia rachunku bankowego, wynoszące maksymalnie [...] kwoty 34.200 zł, czyli [...] zł.
Organ egzekucyjny wyjaśnił, iż sądy administracyjne podzielają powyższy sposób liczenia kosztów egzekucyjnych. Biorąc powyższe pod uwagę, organ egzekucyjny przedstawił w tabeli koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego, tj. od każdego z tytułów wykonawczych określono opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł, koszty zajęcia w wysokości [...] oraz koszty pobrania w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł.
Organ egzekucyjny zauważył, że wyliczone koszty egzekucyjne dla ww. tytułów wykonawczych:
- nie są rażąco wysokie, czyli nie nastąpiło całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością wyliczonych kosztów,
- nie przekraczają maksymalnych kosztów określonych z zastosowaniem miarkowania w wyżej przedstawiony sposób.
Organ egzekucyjny ustalając kwotowo górną granicę kosztów egzekucyjnych zakreślił maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ograniczył kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Organ egzekucyjny wypełnił zalecenia Trybunału Konstytucyjnego ujęte w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.
Organ egzekucyjny stwierdził na koniec, że z uwagi na przedstawiony stan faktyczny i prawny, zasadnym jest dokonanie zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością kosztów pobranych od zobowiązanego ([...] zł), a wysokością kosztów egzekucyjnych określonych postanowieniem organu egzekucyjnego, wydanym w wyniku wznowienia postępowania.
Dalej podano, że ustawodawca uwzględniając wytyczne Trybunału Konstytucyjnego ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1553), która obowiązuje od 20 lutego 2021 r. zmienił przepisy regulujące koszty egzekucyjne w sposób kompleksowy, ustalając nowe zasady ich naliczania i poboru.
W myśl jednak art. 6 ww. ustawy z 4 lipca 2019 r., w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a więc przed 20 lutego 2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11.
Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta R. z [...] r. nr od [...] do [...], dotyczących podatku od nieruchomości za 2008 r., zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, nie zostało jednak zakończone przed dniem wejścia jej w życie, gdyż NUS w B. postanowieniem z [...] r. wznowił postępowanie egzekucyjne przeprowadzone wobec skarżącej na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W omawianej sprawie istotne są przede wszystkim zapisy art. 7-8 ww. ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli do dnia 20 lutego 2021 r.) opłata, o której mowa w ust. 1 została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Natomiast w myśl art. 7 ust. 3 nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.
Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, przed dniem wejścia w życie ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, wyegzekwowano w całości należność główną, odsetki i koszty egzekucyjne, zatem przepisy art. 7 ust. 1-3 ww. ustawy nie będą miały w tej sprawie zastosowania, a organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo obliczył opłatę manipulacyjną (miarkował) dla każdego tytułu wykonawczego w wysokości 40.000 zł.
Podobnie w myśl art. 8 ust. 1 ww. ustawy, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia jej życie opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł.
Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przed dniem wejścia jej w życie opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40.000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40.000 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy, nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł.
Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, przed dniem wejścia w życie ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, wyegzekwowano w całości należność główną, odsetki i koszty egzekucyjne, zatem przepisy art. 8 ust. 1-3 ww. ustawy nie będą miały w sprawie zastosowania, a organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo obliczył opłaty za czynności egzekucyjne (miarkował) dla każdego tytułu wykonawczego.
Dalej przytoczono treść wyroku NSA z 4 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 1301/21, gdzie Sąd wyraźnie stwierdził, że organ egzekucyjny miał podstawę do tego, aby wyliczyć należne opłaty egzekucyjne oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, nie ma bowiem żadnych podstaw, aby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozciągać na art. 64 § 3 u.p.e.a. (w brzmieniu do 19 lutego 2021 r.). Na etapie bowiem wystawienia tytułu wykonawczego, to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny decyduje, czy należność pieniężna ma zostać objęta jednym, czy też wieloma tytułami wykonawczymi. To wierzyciel winien liczyć się z konsekwencjami uruchomienia postępowania egzekucyjnego w oparciu o kilka wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych.
Wobec zatem braku określenia w u.p.e.a. w brzmieniu do 19 lutego 2021 r. stawek maksymalnych za dokonanie czynności egzekucyjnych, uzasadnione było określenie stawek opłaty manipulacyjnej i opłaty za czynności egzekucyjne proporcjonalnie do stawki maksymalnej wynikającej z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu naruszenie przepisów prawa, tj. art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że obciążenie spółki kosztami egzekucyjnymi w wysokości wskazanej w postanowieniu NUS jest zasadne, podczas gdy wysokość kosztów wynikająca z tego postanowienia nie została ustalona z uwzględnieniem wytycznych zaprezentowanych w wyroku TK, gdyż organ dokonał mechanicznego odniesienia ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna, podczas gdy winien był tak ustalony limit odnieść do całego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o jedną decyzję podatkową.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że przeprowadzone wobec spółki czynności egzekucyjne polegały na zajęciu rachunku bankowego i pobraniu pieniędzy u zobowiązanego. W związku z tym zdaniem spółki wysokość kosztów wskazana w zaskarżonym postanowieniu ([...] zł) jest oderwana nie tylko od wzorców konstytucyjnych wynikających z wyroku TK, ale również od realiów polskiej gospodarki - próżno bowiem szukać na polskim rynku usług o równie nieskomplikowanym charakterze, za które należne byłoby wynagrodzenie zbliżone do wysokości uznanej przez orany za "nierażąco wysokie".
Spółka podkreśliła, że ma świadomość, iż miarkowanie wysokości kosztów egzekucyjnych z uwzględnieniem przepisów dotyczących egzekucji z nieruchomości to sposób działania, który w orzecznictwie jest dopuszczany jako narzędzie pomocne przy ustalaniu takiej wysokości kosztów egzekucyjnych, która spełniałaby standardy konstytucyjne (w stanie prawnym sprzed nowelizacji u.p.e.a.). Jednakże należy zaznaczyć, że w sprawie spółki obliczone we wskazany sposób limity, zostały następnie mechaniczne odniesione do każdego tytułu wykonawczego z osobna, pomimo że wszystkie tytuły wykonawcze dotyczyły tego samego zobowiązania publicznoprawnego, tj. podatku od nieruchomości za 2008 rok. Zauważono, że wystawienie kilku tytułów wykonawczych zamiast jednego wynikało wyłącznie z przyczyn technicznych - odpowiedni formularz nie przewidywał bowiem specyfiki podatku od nieruchomości. Tym niemniej podstawą wydania wszystkich tytułów egzekucyjnych była ta sama decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 rok. Zaznaczenia również wymaga, że wzory formularzy tytułów wykonawczych zmieniały się na przestrzeni lat, więc odnoszenie limitów osobno do każdego z wystawionych w danej sprawie tytułów wykonawczych, skutkowałoby nierównym traktowaniem zobowiązanych, uzależnionym od tego jaki kształt urzędowego formularza obowiązywał w danym roku.
Podkreślono też, że środkiem egzekucyjnym zastosowanym do ww. tytułów wykonawczych było pobranie pieniędzy u spółki oraz zajęcie rachunku bankowego spółki. Nie ulega wątpliwości, że są to czynności dalece mniej skomplikowane i pracochłonne niż czynność zajęcia nieruchomości. Tymczasem górny limit opłaty (34.200 zł) przyjęty przez organy jako punkt wyjścia dla ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych zgodnej ze stanem prawnym ukształtowanym wyrokiem TK, dotyczy właśnie zajęcia nieruchomości, czyli czynności nieporównywalnie bardziej skomplikowanej i pracochłonnej niż dokonane w toku przedmiotowej sprawy pobranie pieniędzy i zajęcie rachunku bankowego. Nie stanowiło to jednakże dla organów przeszkody by uznać za zasadne obciążenie spółki kosztami w wysokości dużo wyższej od ww. limitu, czyli kwotą [...] zł.
Dalej podano, że pogląd zgodnie z którym mechaniczne odnoszenie limitu ustalonego w oparciu o przepisy dotyczące zajęcia nieruchomości, nie spełnia standardów wynikających z wyroku TK, został podzielony m.in. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w wydanym wobec spółki postanowieniu z dnia [...] r. dotyczącym sprawy, w której czynności egzekucyjne polegały na zajęciu rachunku bankowego spółki, a także w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w wyrokach wydanych wobec spółki.
Następnie wskazano, że stanowisko zaprezentowane w powołanym przez DIAS wyroku NSA nie jest jednolite. W innych orzeczeniach NSA (por. wyroki NSA z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt III FSK 1348/21, III FSK 916/21) prezentowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym w celu realizacji wyroku TK przy określaniu wysokości kosztów egzekucyjnych wstanie prawnym sprzed nowelizacji mającej zapewnić zgodność art. 64 u.p.e.a. z Konstytucją, analiza adekwatności poziomu kosztów egzekucyjnych powinna obejmować kwestię liczby tytułów wykonawczych. W orzeczeniach tych podkreśla się, że fakt iż wyrok TK nie odnosił się wprost do art. 64 § 3 u.p.e.a. nie skutkuje tym, by racjonalną wysokość kosztów egzekucyjnych w każdym przypadku można było określać w zupełnym oderwaniu od liczby wystawionych w danej sprawie tytułów wykonawczych, dokonując jedynie odniesienia limitów kosztów ustalonych w oparciu o stawki maksymalne przy zajęciu nieruchomości, do każdego tytułu wykonawczego z osobna.
Nadto w ocenie spółki z punktu widzenia obowiązującej organy zasady zaufania, niezrozumiałe jest powoływanie się przez DIAS na wyroki, które zapadły w innych sprawach, skoro wyroki w tej kwestii wydane wobec spółki są jednoznaczne.
Podsumowując, w ocenie spółki wysokość kosztów egzekucyjnych określona w niniejszej sprawie świadczy o tym, że organy nie zrealizowały celu wznowionego postępowania egzekucyjnego, jakim było doprowadzenie do zgodności z wyrokiem TK nałożonych na spółkę kosztów egzekucyjnych. Nie sposób bowiem uznać by postanowienie, w którym wysokość kosztów egzekucyjnych jest efektem automatycznego odniesienia limitu ustalonego w oparciu o przepisy dotyczącej maksymalnych stawek przy zajęciu nieruchomości, do każdego z tytułów wykonawczych z osobna, stanowiło rozstrzygnięcie uwzględniające stan prawny ukształtowany Wyrokiem TK.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
4. Skarga okazała się niezasadna.
W niniejszej sprawie słusznie podstawą rozstrzygnięcia organu nadzoru stały się przepisy art. 64 § 1 i § 6 oraz art. 64c § 1 i 7 u.p.e.a. w brzemieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.
5. Na wstępie wskazać należy, że z dniem 20 lutego 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a, w aktualnym brzmieniu, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Według § 2 tego przepisu, obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego.
Z kolei art. 64 § 4 u.p.e.a stanowi, że organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115 § 1 pkt 1-1c. Maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40.000 zł.
Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., maksymalną wysokość opłat egzekucyjnych, o których mowa w § 4 i 5, stosuje się odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego. W przypadku wyegzekwowania lub uzyskania środków pieniężnych na zaspokojenie należności pieniężnych, odsetek z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztów upomnienia dochodzonych na podstawie więcej niż jednego tytułu wykonawczego, opłatę egzekucyjną dzieli się proporcjonalnie do wysokości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia wyegzekwowanych lub uzyskanych na podstawie jednego tytułu wykonawczego.
W myśl jednak art. 6 ww. ustawy z 4 lipca 2019 r., w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a więc przed 20 lutego 2021 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11.
Postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Burmistrza Miasta R. z [...] r. nr od [...] do [...], dotyczących podatku od nieruchomości za 2008 r., zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, nie zostało jednak zakończone przed dniem wejścia jej w życie, gdyż NUS w B. postanowieniem z [...] r. wznowił postępowanie egzekucyjne przeprowadzone wobec skarżącej na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Dalej zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.
Zgodnie z art. 7 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
W myśl z kolei art. 7 ust. 3, nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.
W myśl art. 8. ust. 1 ustawy zmieniającej, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5, i oraz i ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40 000 zł.
Zgodnie z art. 8 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
Z kolei w myśl art. 8 ust. 3, nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł.
Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizacyjnej (Sejm VIII.3379), w odniesieniu do kosztów egzekucyjnych naliczanych zgodnie z przepisami dotychczasowymi w toczących się postępowaniach egzekucyjnych przyjęto w przepisach przejściowych zawartych w art. 7-9 projektu ustawy zasadę, że dotyczą one wyłącznie kosztów egzekucyjnych niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, przed dniem wejścia w życie ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, wyegzekwowano w całości należność główną, odsetki i koszty egzekucyjne, zatem przepisy art. 7 ust. 1-3. oraz art. 8 ust. 1-3 ww. ustawy, nie będą miały w tej sprawie zastosowania.
Prawidłowo zatem podstawą rozstrzygnięcia organu stały się przepisy art. 64 § 1 i § 6 oraz art. 64c § 1 i 7 u.p.e.a. w brzemieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.
6. Z przepisu art. 64c § 1 i 4 u.p.e.a. wynika, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.
Dalej wspomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, orzekł, że:
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;
- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba, że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust. 3). Postanowienia organów obu instancji zostały wydane już po obaleniu domniemania konstytucyjności analizowanych przepisów u.p.e.a., a tym samym organy powinny uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wymienionego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.
Swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.
Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną.
Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla, bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym.
Trybunał uznał, że regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.
Z treści orzeczenia Trybunału wynika również, że poruszone w wyroku Trybunału problemy niekonstytucyjności regulacji ustawowej należy odnieść między innymi także do art. 64 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Z uzasadnienia powyższego wyroku należy wyprowadzić zatem wniosek, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.
W nawiązaniu do wyroku Trybunału z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 zasadnie organ drugiej instancji przyjął, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), jako metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych (tak również NSA w wyrokach z 6 marca 2018 r., II FSK 2206/17 i z 28 lutego 2019 r., II FSK 2094/18 – orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organy prawidłowo ustaliły również górne limity opłat, którymi można obciążyć stronę: za pobranie pieniędzy u zobowiązanego, za zajęcie wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 6 u.p.e.a.). Trafnie w tej mierze organy odwołały się do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zgodnie z którym opłaty pobrane za zajęcie nieruchomości wynoszą 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. W ocenie Sądu, uzasadniając przyjęte stanowisko organy zasadnie wskazały, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności pobrania pieniędzy i zajęcia wierzytelności (art. 64 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.) oraz co do opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a.) należy uwzględnić mniejszy nakład pracy organu egzekucyjnego. Dlatego w sposób uprawniony przyjęły, że w związku z brakiem ustawowej interwencji ustawodawcy po wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 6 u.p.e.a. powinny być proporcjonalnie obniżone, przy przyjęciu za punkt odniesienia górnego limitu opłaty, który został wskazany w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
W konsekwencji, Sąd stwierdza, że aprobuje stanowisko organów, iż skoro opłata za zajęcie nieruchomości wynosi 8% egzekwowanej należności, lecz maksymalna jej kwota nie może przekroczyć 34.200 zł, to:
- maksymalny wymiar opłaty manipulacyjnej może wynosić [...] zł (1%, czyli [...] z 34.200 zł);
- maksymalny wymiar opłaty za pobranie pieniędzy u zobowiązanego może wynosić [...] zł ([...], czyli [...] z 34.200 zł),
- maksymalny wymiar opłaty za zajęcie tzw. innej wierzytelności może wynosić [...] zł ([...], czyli [...] z 34.200 zł).
Stanowisko to zaaprobował także NSA np. w wyroku z 28 lutego 2019 r., II FSK 2094/18. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że taka metoda odpowiada wytycznym Trybunału Konstytucyjnego, jako że uwzględnia stopień pracochłonności i skomplikowania czynności egzekucyjnych z uwagi na przedmiot, do którego jest skierowana.
Zatem stosując wykładnię prokonstytucyjną – organy prawidłowo ustaliły limity opłat (na poziomie [...] zł oraz [...] zł).
7. Nadto należy wskazać, że na gruncie tej sprawy organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne, na podstawie trzech tytułów wykonawczych, ale podstawę wystawienia wszystkich tytułów stanowiła jedna decyzja Burmistrza określająca zobowiązanej spółce podatek od nieruchomości za 2008 r. Wielość tytułów wykonawczych wynikała z tego, że każdy z nich dotyczył czterech miesięcy roku 2008 r.
W zakresie mnożenia tytułów wykonawczych stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest jednolite. W wyroku z 5 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3044/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że okoliczności danej sprawy powinny skłonić organy do poddania ocenie przez pryzmat standardów wynikających z orzeczenia TK z 28 czerwca 2016 r., także treści art. 64 § 3 i § 6 zdanie drugie in medio u.p.e.a. - czyli właśnie wystawienia wielu, w miejsce możliwego jednego tytułu wykonawczego, i z tego powodu bezpodstawnego windowania kosztów egzekucyjnych.
Z kolei w najnowszym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd odmienny. W wyrokach z 10 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 1449/21 i sygn. akt III FSK 1448/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nie ma podstaw, aby skutki omawianego wyroku Trybunału rozciągać na art. 64 § 3 i art. 64 § 6 u.p.e.a.
W wyrokach tych NSA wskazał, że "Trybunał nie wypowiadał się w kwestii niezgodności z Konstytucją art. 64 § 3 u.p.e.a. Przepis ten, w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, stanowił, że opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Natomiast w odniesieniu do przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał wypowiadał się w zakresie w jakim przepis ten nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. zdanie drugie opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym. Zatem (...) organ egzekucyjny miał podstawę do tego, aby wyliczyć należne opłaty egzekucyjne (określając ich maksymalną wysokość w związku z ww. wyrokiem Trybunału w drodze analogii do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego. Nie ma podstaw, aby skutki omawianego wyroku Trybunału rozciągać na art. 64 § 3 i art. 64 § 6 u.p.e.a. ( w zakresie w jakim nie dotyczył wyrok Trybunału). Na etapie wystawienia tytułu wykonawczego to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, decyduje, czy należność pieniężna ma zostać objęta jednym, czy też wieloma tytułami wykonawczymi. W tej sprawie wierzyciel wystawił dwanaście oddzielnych tytułów wykonawczych obejmujących jedną należność. W konsekwencji znajdował tu zastosowanie art. 64 § 3 u.p.e.a., którego brzmienie nie budzi wątpliwości i co do którego istnieje domniemanie konstytucyjności. W świetle tego przepisu, w powiązaniu z art. 64c § 4 u.p.e.a., wierzyciel powinien liczyć się z konsekwencjami uruchomienia postępowania egzekucyjnego w oparciu o kilkanaście wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych. W konsekwencji nie można zgodzić się z sądem pierwszej instancji, który uchylając zaskarżone postanowienie nakazał organom dodatkowe rozważanie, czy koszty egzekucyjne ustalone na podstawie wielu tytułów wykonawczych pozostają w "racjonalnej zależności" z podjętymi czynnościami egzekucyjnymi".
Z treści przepisów u.p.e.a. wynika, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłatę manipulacyjną oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, z uwagi na powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje dokonywania wyliczeń opłaty w odniesieniu do każdego tytułu odrębnie.
8. W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę na ukształtowaną w ostatnim czasie linię orzeczniczą NSA, którą skład orzekający w niniejszej sprawie również podziela. Pogląd, o którym będzie mowa poniżej został wyrażony przez NSA również w wyrokach z dnia 10 marca 2021 r., wspomnianych powyżej. W myśl tego zapatrywania, miarkowanie opłat w oparciu o kryterium pracochłonności, skuteczności i ekwiwalentności czynności egzekucyjnych także w sytuacji, gdy nie przekraczają kwot maksymalnych, nie ma uzasadnienia prawnego. NSA wskazał, że co prawda w uzasadnieniu wyroku Trybunał nawiązał do efektywności działań organu egzekucyjnego, niemniej wolno sądzić, że argumentacja ta jest ukierunkowana na uwypuklenie niedopuszczalności traktowania opłat egzekucyjnych jako sankcji za niewykonanie obowiązku, którą to potencjalną wadliwość w przypadku egzekwowania obowiązków pieniężnych o znacznej wartości właśnie eliminuje kwotowe określenie górnej granicy opłaty, limitujące kwotę określaną procentowo. Takie rozumienie stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyklucza możliwość przyjęcia, jakoby następstwem jego wyroku było obowiązywanie tylko przewidzianych w analizowanych przepisach minimalnych stawek opłat, ale także poddaje w wątpliwość usankcjonowanie miarkowania opłat w oparciu o obiektywnie nieprecyzowalne i labilne kryteria, jak czasochłonność, pracochłonność i stopień skomplikowania, a nawet efektywność prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2020 r., II FSK 2950/19, wyrok NSA z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 1301/21). NSA zauważył, że problem ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14, był już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są różne stanowiska na temat jego skutków dla praktyki ustalania opłat za czynności egzekucyjne. Najdalej idące zakłada, że skoro niezgodne z Konstytucją jest pominięcie w kwestionowanych przepisach maksymalnej wysokości opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej czy maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, to stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga zrezygnowania z pobierania tych opłat (por. wyroki NSA z dnia 8 stycznia 2019 r., II FSK 2576/18; z dnia 18 września 2019 r., II FSK 3238/17). Jednak w większości judykatów składy orzekające opowiedziały się za możliwością pobierania opłat egzekucyjnych z zachowaniem odpowiedniej proporcji. W tej grupie można odnotować orzeczenia, w których wskazano na konieczność miarkowania tych opłat, uzależniając ich wysokość od realiów konkretnego postępowania egzekucyjnego, czyli jego pracochłonności, czasochłonności i stopnia skomplikowania (por. wyroki NSA: z dnia 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15; z dnia 10 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16; z dnia 26 kwietnia 2018 r., II FSK 2621/17; z dnia 14 marca 2019 r., II FSK 3700 i 3701/18; z dnia 10 stycznia 2020 r., II FSK 869/18), orzeczenia negujące pogląd, że obowiązują tylko stawki minimalne opłat i tylko one mogą być stosowane przez organ egzekucyjny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2018 r., II FSK 2206/17), a także orzeczenia wskazujące, że skoro Trybunał Konstytucyjny zakwestionował tylko brak maksymalnych stawek opłat, a nie ich stosunkowy charakter, miarkowanie tych opłat może odnosić się tylko do przypadków przekraczania rozsądnych granic, których wyznaczenie może nastąpić z zastosowaniem obiektywnego kryterium w postaci maksymalnej stawki opłaty za zajęcie nieruchomości, z uwzględnieniem jednak mniejszego stopnia skomplikowania innych czynności egzekucyjnych, odzwierciedlonego w przewidzianej w odnośnych przepisach niższej stawce procentowej (por. wyroki NSA: z dnia 20 lutego 2019 r., II FSK 2094/18; z dnia 24 maja 2019 r., II FSK 407/19; z dnia 26 czerwca 2019 r., II FSK 2549/17).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić trzeba, że koszty egzekucyjne zostały w niej określone w sposób prawidłowy, jako że przyjęta opłata manipulacyjna w wysokości [...] zł, a także opłata za zajęcie innych wierzytelności w wysokości [...] zł oraz opłata za pobranie pieniędzy u zobowiązanego w kwocie odpowiednio [...], [...], [...] zł, nie przekraczają maksymalnych kwot tych opłat wyliczonych przez odpowiednie zastosowanie analogii z maksymalną wysokością opłat za zajęcie nieruchomości (odpowiednio kwoty [...] zł i [...] zł), a miarkowanie tych opłat w rozpoznawanym przypadku nie ma prawnego umocowania. Taki sposób ustalenia tych opłat zyskał aprobatę Trybunału Konstytucyjnego z zastrzeżeniem jedynie - podkreślając ponownie - konieczności wyznaczenia górnej granicy tych opłat, limitującej kwotę określoną procentowo.
9. Nie znajdują wobec powyższego uzasadnienia podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz § 6 u.p.e.a.
Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa, które przemawiałyby za wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - p.p.s.a.).
10. Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.