I SA/Gl 1222/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia świadczeń emerytalno-rentowych, uznając, że organ egzekucyjny działał właściwie.
Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na zajęcie świadczeń emerytalno-rentowych. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa przez brak publikacji zarządzenia Prezesa ZUS określającego właściwość miejscową oddziału oraz kwestionowała uprawnienia Dyrektora Oddziału ZUS do prowadzenia egzekucji. Sąd uznał, że Dyrektor ZUS był właściwy miejscowo i rzeczowo, a czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami.
Przedmiotem skargi była czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonana przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Skarżąca podnosiła, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z naruszeniem prawa, ponieważ podstawę do jego wszczęcia powinno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, które nie zostało oficjalnie opublikowane. Kwestionowała również uprawnienia Dyrektora Oddziału ZUS do prowadzenia egzekucji oraz prawidłowość tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że Dyrektor Oddziału ZUS w Z. był właściwy miejscowo i rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną służy ocenie prawidłowości dokonanych czynności, a nie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości postępowania wymiarowego. Wskazał, że właściwość organu egzekucyjnego wynika z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS, a wewnętrzne akty organizacyjne nie wymagają publikacji. Sąd stwierdził, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami, a zarzuty skarżącej nie znalazły uzasadnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Dyrektor Oddziału ZUS jest właściwy miejscowo i rzeczowo, a wewnętrzne zarządzenia organizacyjne nie wymagają publikacji, aby mogły być stosowane w zakresie określania właściwości organu egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że właściwość organu egzekucyjnego wynika z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS. Wewnętrzne akty organizacyjne, takie jak zarządzenia Prezesa ZUS, nie podlegają obowiązkowi publikacji, a ich treść określa wewnętrzną strukturę i właściwość oddziałów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.e.a. art. 19 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa Dyrektora Oddziału ZUS jako organ egzekucyjny dla należności pieniężnych, w tym składek.
u.p.e.a. art. 19 § 4a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wskazuje na rozporządzenie Ministra Finansów określające właściwość rzeczową i miejscową Dyrektorów Oddziałów ZUS jako organów egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 22 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa, że zasięg terytorialny działania organu egzekucyjnego wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS.
u.p.e.a. art. 54 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Stanowi podstawę do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną z powodu naruszenia ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 54 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa wymogi formalne skargi na czynność egzekucyjną.
t.j. z 2023 r., poz. 2505
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz.U. 2023 poz 2505
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy lub uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.a. do postępowań egzekucyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektor Oddziału ZUS jest właściwy miejscowo i rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wewnętrzne zarządzenia organizacyjne ZUS nie wymagają publikacji. Skarga na czynność egzekucyjną nie służy kwestionowaniu zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami prawa.
Odrzucone argumenty
Postępowanie egzekucyjne narusza prawo, ponieważ podstawę stanowi nieopublikowane zarządzenie Prezesa ZUS. Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów prawa.
Godne uwagi sformułowania
Skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie wprowadza niczego nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Skład orzekający
Borys Marasek
sprawozdawca
Bożena Pindel
członek
Paweł Kornacki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów egzekucyjnych ZUS oraz zakresu skargi na czynność egzekucyjną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z egzekucją należności ZUS i interpretacją przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego, jakim jest właściwość organu i zakres dopuszczalnych środków zaskarżenia, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.
“Właściwość organu ZUS w egzekucji: Czy nieopublikowane zarządzenie to podstawa do uchylenia zajęcia?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 1222/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-03-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Borys Marasek /sprawozdawca/ Bożena Pindel Paweł Kornacki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 19 par. 4, par. 4a, art. 22 par. 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Borys Marasek (spr.), Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.381.2024.2.MSN UNP: 2401-24-187066 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. S.(dalej: skarżąca, zobowiązana) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z dnia 24 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.381.2024.2.MSN utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: Dyrektor ZUS, organ egzekucyjny) z dnia 13 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności organu egzekucyjnego dokonanego zawiadomieniem z dnia 16 maja 2024 r. nr [...] zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 15 maja 2024 r. nrTW1480024007515, obejmującego zaległości składkowe za marzec 2024 r., dokonując zawiadomieniem z dnia 16 maja 2024 r. nr [...] zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył skarżącej 21 maja 2024 r. W odpowiedzi na powyższe zajęcie, zobowiązana wniosła skargę na zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego z dnia 16 maja 2024 r. W uzasadnieniu zarzuciła, iż zaskarżone zajęcie narusza prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Dalej skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 7 konstytucji RP organy publiczne mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym, skoro Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działa na podstawie zarządzenia, do treści którego nikt spoza ZUS nie ma dostępu, to działanie takie narusza konstytucję i tym samym narusza prawo. Zarządzenia prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny zostać oficjalnie opublikowane. Jeśli do tego nie doszło, to nie mogą być stosowane. W Polsce obowiązuje zasada jawności prawa. Jeśli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003 r., w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeśli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. Jeżeli takie zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone, to nie może ono być stosowane. Jeśli w Polsce obowiązuje zasada jawności prawa to taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowa egzekucyjnego, ze względu na brak zgodnych z konstytucją podstaw do jego wszczęcia. Tym bardziej, że takie postępowanie wszczyna dyrektor oddziału, a nie prezes ZUS. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusza prawa dłużnika, a Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. W toku tego postępowania, postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r., organ egzekucyjny, oddalił skargę zobowiązanej na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego dokonanego zawiadomieniem z dnia 16 maja 2024 r. W zażaleniu skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Dodała, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów prawa, jednocześnie wnosząc o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Zaskarżonym postanowieniem, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz na podstawie art. 17 § 1 i art. 18, art. 19 § 4 i § 4a, art. 22 § 2, art. 23 § 4, art. 54 § 1-5, art. 67 § 1-2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), DIAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS. W uzasadnieniu DIAS podniósł, że zaskarżona czynność egzekucyjna zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego ww. zawiadomieniem nie narusza przepisów; ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną. Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia za pomocą którego można skutecznie kwestionować ewentualne wadliwości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a które mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie egzekucyjnej. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu skargowym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się postępowania wymiarowego, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania egzekucyjnego, czy należność jest wymagalna, czy egzekucja jest niedopuszczalna czy istnieją okoliczności do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz czy zostało doręczone upomnienie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 stycznia 2021 r., sygn. I SA/Gd 944/20, WSA w Poznaniu z 3 grudnia 2020 r., sygn. I SA/Po 609/20, NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. II FSK 1324/18). DIAS podkreślił, że zarówno w skardze, jak i w zażaleniu, skarżąca podniosła, że podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Jednocześnie podkreśliła, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Dodała, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów prawa. Właściwość rzeczowa i miejscowa Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego wynika z przepisu art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś zasięg terytorialny działania w tej sferze, tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, niepodlegających stosownej publikacji. W ocenie DIAS, z całą pewnością, egzekucja należności pieniężnych wobec skarżącej jest prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów ZUS, nie wprowadza nic nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem tę identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona. Zgodnie z art. 19 § 4a ustawy egzekucyjnej i Rozporządzeniem Ministra Finansów z 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. właściwy miejscowo wyznaczony jest do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Oczywistym jest zdaniem DIAS, że wierzycielem należności pieniężnych wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest zaś Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych. DIAS przypomniał, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z jego § 1 zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. DIAS stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącej Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia z przyczyn wskazanych przez zobowiązaną w skardze i zażaleniu. Skarga oparta na art. 54 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej może dotyczyć zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, bądź też zastosowania co prawda dopuszczalnego środka egzekucyjnego, jednakże w sposób naruszający ustawę. W niniejszej sprawie zarówno we wniesionej skardze na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 16 maja 2024 r. zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, jak i w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z 13 czerwca 2024 r., skarżąca podniosła, że dokonana ona została z rażącym naruszeniem prawa. Zatem skargę oparła na przesłance z art. 54 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. DIAS wyjaśnił, że zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego dokonano zgodnie z trybem wskazanym w art. 79 ustawy egzekucyjnej. Zawiadomienie z 16 maja 2024 r. nr [...], jak wskazał organ egzekucyjny, zostało doręczone organowi rentowemu 16 maja 2024 r. Natomiast skarżącej ww. zawiadomienie doręczono 21 maja 2024 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Sporządzone przez organ egzekucyjny, w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego spełniają wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów, określone w przepisach art. 67 § 2 u.p.e.a. DIAS zauważył, że organ I instancji z własnej inicjatywy rozszerzył zakres żądania skargi zobowiązanej na czynność egzekucyjną. W związku z czym, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarł argumenty potwierdzające słuszność oddalenia skargi wniesionej na podstawie art. 54 § 1 pkt 1, jak i pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Nie zwracając przy tym uwagi na fakt, że nie podniosła ona zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W ocenie DIAS, w przypadku gdy strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, tak jak to miało miejsce w tej sprawie, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne. Tym samym, organ I instancji w sposób nieuprawniony wykroczył poza zakres skargi rozpoznając zbytnią uciążliwość. DIAS przypomniał, że strona składająca skargę na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej określa zakres żądania, a nie czyni tego organ egzekucyjny. Natomiast wniosek skarżącej o doręczenie informacji wskazującej źródło prawne zawierające pełnomocnictwo dla Dyrektora Oddziału ZUS w Z., winien skierowany zostać do organu egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła, że czynności egzekucyjne realizowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Dyrektora Oddziału w Z., w zakresie egzekucji administracyjnej, naruszają prawo gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Zgodnie z art. 7 konstytucji RP organy publiczne mogą działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. W związku z tym, skoro Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działa na podstawie zarządzenia, do treści którego nikt spoza ZUS nie ma dostępu, to działanie takie narusza konstytucję i tym samym narusza prawo. Zarządzenia prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny zostać oficjalnie opublikowane. Jeśli do tego nie doszło, to nie mogą być stosowane. W Polsce obowiązuje zasada jawności prawa. Jeśli kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych Minister Finansów uregulował w rozporządzeniu z 19 listopada 2003 r., w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych - to jeśli dla ZUS nie ma takich regulacji, prowadzenie postępowań egzekucyjnych jest niedopuszczalne. Takie zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone, więc nie może ono być stosowane. W związku z obowiązywaniem w Polsce zasady jawności prawa, taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowa egzekucyjnego realizowanego przez organ terytorialny ZUS, ze względu na brak zgodnych z konstytucją podstaw do jego wszczęcia. Tym bardziej, że takie postępowanie wszczyna dyrektor oddziału, a nie prezes ZUS. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusz prawa dłużnika, a Dyrektor Oddziału ZUS nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Zajęcie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowych tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę DIAS, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie DIAS oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany środek zaskarżania ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym i technicznym. Podkreślić należy, że w postępowaniu skargowym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się postępowania wymiarowego, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania egzekucyjnego, czy należność jest wymagalna, czy egzekucja jest niedopuszczalna czy istnieją okoliczności do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz czy zostało doręczone upomnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. II FSK 1324/18, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. I SA/Gd 944/20, w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. I SA/Po 609/20, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii właściwości rzeczowej i miejscowej Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego, wskazać należy, że art. 19 § 4 i art. 22 § 2 u.p.e.a. stanowi, iż zasięg terytorialny działania w tej sferze, tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, nie podlegających stosownej publikacji. W ocenie Sądu, DIAS zasadnie twierdzi, że egzekucja należności pieniężnych wobec skarżącej jest prowadzona przez właściwy miejscowo i rzeczowo organ tj. przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z.. Szczegółowe, w istocie wewnątrzorganizacyjne, określenie właściwości terytorialnej i rzeczowej dla poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie wprowadza niczego nowego w ukształtowane przepisem art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej zasady określenia właściwości Dyrektora danego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem tę identyfikuje się poprzez miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, która to zasada w rozpoznawanej sprawie nie została naruszona. Zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. i Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej Dyrektorów Oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. wyznaczony jest do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wobec skarżącej. Zdaniem Sądu przepis art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Nie ulega zatem wątpliwości, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest zaś Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem Sądu zaskarżone czynności egzekucyjne dokonane zostały w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonych zajęć z przyczyn wskazanych przez skarżącą. W doktrynie wskazuje się, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym "dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej, a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. (...) Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. Można również wskazywać na naruszenie innych ustaw niż komentowana ustawa. Rozumując a contrario, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną naruszenie przepisów rozporządzenia. (...) Skoro skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, to nie ma podstaw do oceny formalnej poprawności wszystkich czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu, których prawidłowość nie została zakwestionowana daną skargą. Tak więc przedmiotem oceny są wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora lub poborcy skarbowego w świetle przepisów ustawy regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych" (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023). W tych ramach przypomnieć należy, iż w przypadku gdy Strona nie podnosi zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, tak jak to miało miejsce w tej sprawie, to uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest zbędne, tym samym organ I instancji w sposób nieuprawniony wykroczył poza zakres skarg rozpoznając zbytnią uciążliwość. Strona składająca skargę na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej określa zakres żądania, a nie czyni tego organ egzekucyjny. Takie też stanowisko zajął w analogicznych stanach faktycznych tut. Sąd w wyrokach z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. I SA/GI 524/22, 18 października 2023 r, sygn. I SA/GI 771/23, z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. I SA/Gl 946/24 (opubl. w CBOSA), oddalając skargi zobowiązanej w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI