I SA/Gl 1217/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-02-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnazabezpieczenie majątkowezajęcie wierzytelnościzwrot kosztów postępowaniaustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiKodeks postępowania administracyjnegoprokuratororgan egzekucyjnysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, uznając ją za zgodną z prawem pomimo braku bezpośredniego wskazania w pierwotnym postanowieniu prokuratora.

Skarżąca kwestionowała czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, argumentując, że pierwotne postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym nie obejmowało tej wierzytelności. Organy egzekucyjne i sąd administracyjny uznały jednak, że późniejsze postanowienie prokuratora, wydane w ustawowym terminie, sanowało wadę pierwotnego zajęcia, a sama czynność egzekucyjna była zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sprawa dotyczyła skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca podnosiła, że pierwotne postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym nie obejmowało tej wierzytelności, a zatem organ egzekucyjny dokonał zajęcia bez podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że choć pierwotne postanowienie prokuratora mogło być nieprecyzyjne co do przedmiotu zajęcia, to późniejsze postanowienie wydane w ustawowym terminie (7 dni) przez prokuratora, które objęło zajętą wierzytelność, sanowało tę wadę. Sąd podkreślił, że postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne nie jest środkiem do kwestionowania zasadności postanowień innych organów (np. prokuratora), a jedynie prawidłowości formalnoprawnej czynności egzekucyjnej. W ocenie sądu, czynność egzekucyjna była zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym z art. 166d i 166j, a późniejsze postanowienie prokuratora potwierdziło zasadność zajęcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, czynność ta jest dopuszczalna, jeśli prokurator w terminie 7 dni od dokonania zajęcia wyda postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, które obejmuje zajętą wierzytelność, co sanuje pierwotną wadę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że późniejsze postanowienie prokuratora, wydane w ustawowym terminie, które objęło zajętą wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, potwierdziło zasadność zajęcia i sanowało ewentualną wadę pierwotnego postanowienia. Postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne nie jest właściwe do badania zasadności postanowień prokuratora.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.e.a. art. 166d

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora.

u.p.e.a. art. 166j § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny może dokonać zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego na poczet grożącej należności, jeżeli kwota należności jest wyższa niż wartość zabezpieczanego majątku.

u.p.e.a. art. 54 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, m.in. z powodu dokonania czynności z naruszeniem ustawy.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 166j § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zajęcie podlega uchyleniu, jeżeli prokurator nie wydał postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w terminie 7 dni od dnia dokonania zajęcia.

u.p.e.a. art. 67 § § 2 pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zawiera określenie stosowanego świadka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 89 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu.

u.p.e.a. art. 164 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy odpowiedniego stosowania przepisów o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych do zajęcia zabezpieczającego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do organów administracji publicznej.

Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych art. § 1 pkt 6

Określa wzór zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (załącznik nr 6).

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych art. § 2

Reguluje możliwość stosowania wzorów dokumentów z poprzedniego rozporządzenia pod pewnymi warunkami.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności, jeśli narusza prawo.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Późniejsze postanowienie prokuratora wydane w ustawowym terminie sanuje wadę pierwotnego zajęcia. Postępowanie skargowe na czynności egzekucyjne nie jest właściwe do badania zasadności postanowień prokuratora. Czynność egzekucyjna była zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odrzucone argumenty

Zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego było sprzeczne z tytułem wykonawczym (pierwotnym postanowieniem prokuratora). Organ egzekucyjny uchylił się od obowiązku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. Postępowanie organu egzekucyjnego naruszyło zasadę zaufania do organów administracji.

Godne uwagi sformułowania

Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia. W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Skład orzekający

Eugeniusz Christ

przewodniczący-sprawozdawca

Agata Ćwik-Bury

członek

Anna Rotter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu skargi na czynności egzekucyjne oraz dopuszczalności sanowania wadliwego zajęcia przez późniejsze postanowienie prokuratora."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zabezpieczeniem majątkowym przez prokuratora i późniejszym zajęciem wierzytelności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających oraz precyzyjne granice kontroli sądowej nad czynnościami organów.

Czy zajęcie wierzytelności może być legalne, nawet jeśli pierwotnie nie było na nie zgody prokuratora?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1217/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Anna Rotter
Eugeniusz Christ /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 990/22 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 67, art. 164 § 4, art. 54, art. 89
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021, 735) oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2020. 1427 ze zm.) – dalej ustawa egzekucyjna, po rozpoznaniu zażalenia pani K. W.(dalej strona lub zobowiązana) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...] o oddaleniu skargi strony na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ nadzoru) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor wskazał, że wobec strony prowadzone jest postępowanie zabezpieczające na podstawie postanowienia Prokuratury Okręgowej w G. o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] r., którym zabezpieczono na mieniu strony jako podejrzanej grożące jej kary łącznie ([...] zł), przepadek korzyści ([...] zł), obowiązek naprawienia szkody (nie mniej niż [...] zł) i przepadek równowartości korzyści (co najmniej [...] zł) oraz dokonano zabezpieczenia tych kar i korzyści poprzez zajęcie wierzytelności strony z tytułu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym zadeklarowanego w deklaracji podatkowej VAT-7 za okres od kwietnia do listopada 2010 r. Na podstawie tego postanowienia zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w J.. Strona złożyła skargę na tę czynność wskazując na naruszenie art. 67 § 2 pkt 3 w związku z art. 164 § 4, art. 89 § 1 w związku z art. 164 § 4 ustawy egzekucyjnej oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej.
Oddalając skargę postanowieniem z dnia [...] r., organ egzekucyjny wyjaśnił, że w trybie skarg na czynności egzekucyjne nie jest uprawniony do badania podstaw do dokonania zabezpieczenia majątkowego przez prokuraturę, zaś argumenty strony mogą być podstawą do złożenia zażalenia do Sądu. Na postanowienie to strona złożyła zażalenie wskazując na naruszenie art. 67 § 1 w związku z art. 67 § 6 w związku z art. 67 § 2 pkt 8 ustawy egzekucyjnej w związku z § 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. 2021.26) – dalej rozporządzenie, art. 67 § 2 pkt 3 w związku z art. 164 § 4, art. 54 § 1 w związku z art. 89 § 1 w związku z art. 164 § 4 ustawy egzekucyjnej oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej podnosząc, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] zł wraz z odsetkami oraz podkreślając, że postanowieniem z dnia [...] r. Prokurator wskazał te same kwoty jak w postanowieniu z dnia [...] r., a tym samym należało uznać, że organ dokonał w sposób nieuprawniony zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania, gdyż nie było ku temu podstawy prawnej - tytułu wykonawczego upoważniającego do zajęcia tej wierzytelności.
Następnie Dyrektor przytoczył przepisy art. 166d, art. 166n pkt 1 i art. 54 ustawy egzekucyjnej, by stwierdzić, że organ egzekucyjny wykonał postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydane przez Prokuratora w dniu [...] r. oraz podkreślając, że przepis art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowi środek ochrony prawnej zobowiązanego i ma charakter subsydiarny wobec innych środków prawnych. Wyjaśnił, że w postępowaniu skargowym nie jest możliwe podnoszenie kwestii zasadności i wymagalności obowiązku objętego postanowieniem o zabezpieczeniu majątkowym wydanym przez prokuraturę. Dodał, że sporne zawiadomienie z dnia [...] r. sporządzone zostało według wzoru stanowiącego załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. 2018. 1804). Wzór taki jest stosowany odpowiednio w postępowaniu zabezpieczającym. Dyrektor stwierdził, że przedmiotowe zawiadomienie jest zgodne z § 2 rozporządzenia. Odnosząc się do kwestii zabezpieczenia wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego Dyrektor wyjaśnił, powołując się na art. 166 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, że Prokuratura dokonała zabezpieczenia w ustawowym terminie postanowieniem z dnia [...] r. obejmującym już zabezpieczenie wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, której zajęcia zabezpieczającego dokonał organ egzekucyjny w dniu [...] r.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika będącego adwokatem, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła naruszenie:
1) art. 67 § 2 pkt 3 i 4 w zw. z art. 164 § 4 ustawy egzekucyjnej poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej w sposób sprzeczny z tytułem wykonawczym, a to poprzez zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w kwocie [...] zł wraz z odsetkami, podczas gdy tytuł wykonawczy w postaci postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. z [...] r. upoważniał jedynie do zajęcia środków z tytułu nadwyżki VAT, podczas gdy [...] r. zajęto również wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów sądowych, pomimo iż nie było ku temu podstawy prawnej, zaś postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. pozwalające na zabezpieczenie również wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] zł wraz z odsetkami wydane zostało dopiero po dokonanym zajęciu, tj. [...] .
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia sprawy,
3) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów administracji.
Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przebieg postępowania, a następnie wskazał, że w pkt II postanowienia Prokuratora z dnia [...] r. stwierdzono, iż zabezpieczenie kar i roszczeń (opisanych w pkt I) ma zostać dokonane poprzez zajęcie wierzytelności strony z tytułu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym zadeklarowanego w deklaracji podatkowej VAT-7 za okres od kwietnia do listopada 2020 r. Wśród obowiązków wymienionych w postanowieniu podlegających zabezpieczeniu brak jest wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego co zdaniem pełnomocnika strony oznacza, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności w sposób sprzeczny z treścią tytułu wykonawczego. Zauważył, że w postanowieniu z dnia [...] r. Prokurator wskazał, że te same kwoty co w postanowieniu z dnia [...] r. mogłyby zostać zabezpieczone poprzez zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zatem organ dokonał zajęcia tych wierzytelności bez tytułu wykonawczego upoważniającego do jej zajęcia. W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej odniósł się do wydanego przez Prokuratora postanowienia będącego podstawą zajęcia zabezpieczenia dowodząc, że zostało ono wydane wbrew przepisom prawa.
Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że dotyczyło ono skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zabezpieczającego inną wierzytelność pieniężną w sytuacji, gdy doszło do zabezpieczenia majątkowego na podstawie postanowienia Prokuratora Okręgowego, w którym określono przedmiot zajęcia jako zwrot różnicę podatku naliczonego nad należnym zadeklarowanego w stosownej deklaracji VAT-7 za dany okres, gdy tymczasem zajęcie objęło wierzytelność w postaci zwrotu kosztów postępowania sądowego w określonej kwocie.
Organy egzekucyjne twierdziły, że zajęcie wierzytelności obejmujących zwrot kosztów postępowania sądowego należnych zobowiązanej było dopuszczalne z uwagi na treść art. 166j § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, zaś zdaniem skarżącej skoro tytuł wykonawczy w postaci postanowienia Prokuratora Okręgowego upoważniał jedynie do zajęcia środków z tytułu zwrotu nadwyżki VAT brak było podstaw do zajęcia innych wierzytelności, a więc z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Poza sporem było, że organ egzekucyjny prowadził przedmiotowe postępowanie zabezpieczające na podstawie postanowienia Prokuratora Okręgowego w G. z dnia [...] r. o zabezpieczeniu majątkowym, mocą którego dokonano zabezpieczenia na mieniu zobowiązanej z tytułu wymienionych w nim należności, przy czym zabezpieczenie tych kar i roszczeń dokonano poprzez zajęcie wierzytelności zobowiązanej z tytułu zwrotu podatku VAT. Na podstawie tego postanowienia organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w Urzędzie Skarbowym w J., zaś zajęcie to objęło wierzytelność przysługującą zobowiązanej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z kolei w dniu [...] r. Prokurator Okręgowy w G. wydał kolejne postanowienie o zabezpieczeniu (tożsame co z dnia [...] r.) ze wskazaniem, że zabezpieczenie ma dotyczyć wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania zabezpieczającego w sprawie miały zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy ustawy egzekucyjnej (po dniu 29 lipca 2020 r.).
Zgodnie z treścią art. 166d ustawy egzekucyjnej "Organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora (...)". W myśl art. 166j § 1 pkt 1 i § 2 tej ustawy jeżeli kwota należności pieniężnej podlegającej zabezpieczeniu jest wyższa niż wartość zabezpieczanego majątku organ egzekucyjny może dokonać zajęcia nieruchomości, wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego na poczet grożącego przypadku równowartości przedmiotów albo równowartości korzyści majątkowej (§ 1 pkt 1). Zajęcie to podlega uchyleniu "jeżeli prokurator (...) nie wydał postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w terminie 7 dni od dnia dokonania zajęcia (§ 2). Stosownie do brzmienia art. 166n pkt 1 ustawy egzekucyjnej w zakresie wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym stosuje się przepisy działu I z wyłączeniem wskazanych tam artykułów, wśród których nie umieszczono przepisu art. 54 tej ustawy co oznacza, że przepis ten znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z nim zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest m.in. dokonanie czynności egzekucyjnych z naruszeniem ustawy (§ 1 pkt 1), skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (§ 2). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie skargi (§ 4), zaś na postanowienie to przysługuje zażalenie (§ 5). Stosownie do art. 1a pkt 12a ustawy egzekucyjnej środkiem egzekucyjnym jest również egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.
Z powyższego wynika m.in., iż "Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności" (tak wyrok NSA z dnia 20 października 2021 r. sygn. akt III FSK 370/21). "Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego" (tak wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt III FSK 4238/21). "W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym okoliczności, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a." (tak wyrok NSA z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt III FSK 2232/21).
Jak wynika z akt sprawy skarga zobowiązanej dotyczyła dwóch kwestii tj. naruszenia przepisów art. 67 § 2 pkt 3 i art. 89 § 1 w związku z art. 164 § 4 ustawy egzekucyjnej poprzez oznaczenie rodzaju wierzytelności jako podlegające zajęciu w sposób uniemożliwiający jej zidentyfikowanie i egzekwowanie (1) oraz poprzez dokonanie zajęcia zabezpieczającego, w sytuacji gdy nie było podstaw do dokonania zabezpieczenia majątkowego przez Prokuratora Okręgowego w G., a w konsekwencji czego w nieuprawniony sposób dokonano zajęcia zabezpieczającego. Skarga złożona w tej postaci wiązała organ egzekucyjny w myśl art. 54 § 2 ustawy egzekucyjnej. Dopiero w zażaleniu na postanowienie oddalające skargę rozszerzono jej zakres poprzez wskazanie na naruszenia art. 67 § 1 w związku z art. 67 § 6 w związku z art. 67 § 2 pkt 8 ustawy egzekucyjnej w związku z § 1 pkt 6 rozporządzenia oraz art. 89 § 1 w związku z art. 164 § 4 ustawy egzekucyjnej.
Zgodnie z treścią art. 67 § 2 pkt 3 i pkt 8 ustawy egzekucyjnej zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera określenie stosowanego świadka egzekucyjnego (pkt 3), oraz pouczenia zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia (pkt 8), zaś przepis art. 89 § 1 tej ustawy stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, art. 164 § 4 ustawy egzekucyjnej dotyczy m.in. odpowiedniego stosowania przepisów o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych do zajęcia zabezpieczającego. Przepis § 1 pkt 6 rozporządzenia określa wzór zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, załącznik nr 6 do rozporządzenia, przy czym zgodnie z § 2 tego rozporządzenia wzory dokumentów stanowiących załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. 2018. 1804 ze zm.) mogą być stosowane pod warunkiem dołączenia do nich: 1) informacji o nieobowiązywaniu pouczeń zawartych w tych wzorach oraz 2) pouczeń zawartych w odpowiadających im wzorach dokumentów stanowiących załączniki do rozporządzenia – nie dłużej jednak niż przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia t.j. od dnia 30 lipca 2020 r.
Z dołączonego do akt sprawy zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] r. wynika, że spełnia ono wszelkie przewidziane prawem wymogi, w tym sporządzone zostało według wzoru stanowiącego załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. i zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 2020 r. zawiera informacje, o których mowa w § 2 tego ostatniego rozporządzenia przy czym sporządzone zostało przed upływem 9 miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia. W zawiadomieniu tym zawarto wszystkie niezbędne elementy m.in. datę wydania zarządzenia zabezpieczającego i kwoty zabezpieczonych należności. Nie określono natomiast tytułu, z którego zajęta wierzytelność powstała ani jej kwoty, gdyż dane te nie zostały ujęte w treści art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej. Tym samym należy zgodzić się z organem egzekucyjnym, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu pozostaje w zgodzie z powołanym przepisem, a przez to dokonana czynność zabezpieczenia nie naruszała prawa. Co prawda zajęcie to stosowano do innej wierzytelności niż wymienione w zarządzeniu zabezpieczającym jednakże postępowanie takie w myśl przepisów ustawy egzekucyjnej nie jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy prokurator w terminie 7 dni od dokonania tej czynności wyda postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, w którym zabezpieczy dochodzone kary i roszczenia wskazując wierzytelności, które zostały już zajęte wcześniej. Tak też było w niniejszej sprawie. Po dokonaniu czynności z dnia [...] r. Prokurator w terminie 7 dni od dnia jej dokonania wydał stosownej treści postanowienie, w którym wymienił zajęte wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w oznaczonej kwocie, ze wskazaniem daty ich zabezpieczenia przez organ egzekucyjny. Tym samym czynność ta nie uległa uchyleniu i nadal pozostaje w mocy z uwagi na treść art. 166i § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej. W sytuacji, gdy egzekucja w postaci zajęcia wierzytelności zostanie skierowana do wierzytelności zobowiązanego nie określonych w postanowieniu prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, to czynność taka nie narusza prawa, o ile spełnione zostały przesłanki z art. 166 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że skarżona czynność nie została dokonana z naruszeniem ustawy, a postępowanie organów egzekucyjnych było prawidłowe.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że sporne zajęcie nie zostało dokonane w sposób sprzeczny z prawem, gdyż po jej dokonaniu, w przewidzianym ustawą terminie, prokurator wydał postanowienie o zabezpieczeniu obejmujące zajęcie spornych wierzytelności przez co sanował przedmiotowe zabezpieczenie w sposób zgodny z prawem. Organy egzekucyjne podjęły wszystkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu sprawy, a nadto nie naruszyły zasady zaufania, skoro w istocie zarzuty strony dotyczyły postępowania innego niż egzekucyjne organu, który postępowania egzekucyjnego nie prowadzi. Należy bowiem podnieść, że zarzuty te dotyczyły postanowień zabezpieczających wydanych przez prokuratora oraz prowadzonego przez niego postępowania karnego, w tym zasadności wydania postanowienia zabezpieczającego w okolicznościach ujawnionych w toku postępowania karnego, kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i obejścia przepisów prawa podatkowego, egzekwowania zobowiązania już przedawnionego, czy też wysokości kwoty zabezpieczenia. Kwestie te pozostają poza granicą niniejszej sprawy, która dotyczy wyłącznie prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego, a nie innych zarzutów dotyczących postępowania innych, niż egzekucyjne, organów. Ponownie należy podnieść, że przepis art. 54 § 1 ustawy podatkowej dopuszcza badanie tylko tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu i obejmuje badanie wyłącznie zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Tym samym w ramach postępowania skargowego można podnieść wyłącznie kwestie formalnoprawne. W szczególności postępowanie to nie obejmuje badania prawidłowości działania czy orzeczeń innych organów wydanych w innych postępowaniach czy też celu dokonanego zabezpieczenia. Słusznie więc Dyrektor uznał, że kwestia zasadności i wymagalności spornego obowiązku nie mogła być rozstrzygana w postępowaniu skargowym.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2022. 329) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI