I SA/Gl 1209/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-02-07
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyzwrot podatkuenergia elektrycznaeksportkoszty uzyskania przychodówOrdynacja podatkowarozporządzeniepostępowanie podatkoweorgan odwoławczyWSA

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej, uznając, że organ odwoławczy nieprawidłowo zinterpretował zasady postępowania skargowego i nie uwzględnił prawidłowego stanu faktycznego i prawnego.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki A S.A. o zwrot podatku akcyzowego od energii elektrycznej, gdzie kluczowa była interpretacja przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 2002 r. oraz Ordynacji podatkowej. Spółka domagała się zwrotu części akcyzy, argumentując, że udział wydatków na energię w kosztach uzyskania przychodów przekroczył 18%, a sprzedaż eksportowa była znacząca. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odrzucając żądanie ponownego przeliczenia zwrotu. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na naruszenie zasad postępowania podatkowego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i dwuinstancyjności, oraz błędną interpretację zasady skargowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi A S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej. Spółka złożyła wniosek o zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie zakupionej energii elektrycznej, argumentując, że udział wydatków związanych z nabyciem energii w kosztach uzyskania przychodów przekroczył 18% w miesiącu rozliczeniowym, a przychody z eksportu były znaczące. Organ pierwszej instancji uwzględnił wniosek, jednak Dyrektor Izby Celnej, rozpatrując odwołanie, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odrzucając żądanie ponownego przeliczenia zwrotu. Kwestią sporną stało się ustalenie, czy organ odwoławczy mógł zmienić decyzję organu pierwszej instancji zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu, zwłaszcza w kontekście wadliwie sformułowanego wniosku przez stronę skarżącą (np. brak dokumentów SAD w terminie). Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy nieprawidłowo zinterpretował zasady postępowania podatkowego. Sąd podkreślił, że postępowanie o zwrot akcyzy jest postępowaniem skargowym, ale nie zwalnia to organów z przestrzegania zasad ogólnych, takich jak prawda obiektywna i dwuinstancyjność. Sąd wskazał, że organ odwoławczy miał obowiązek doprowadzić do sytuacji, w której decyzja rozstrzygająca o żądaniu podatnika jest oparta na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym. Brak dokumentów SAD w terminie został uznany za brak formalny, który mógł być uzupełniony, a nie przeszkodę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 120, 121, 122 oraz art. 187 § 1, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy ma obowiązek doprowadzić do sytuacji, by decyzja rozstrzygająca o żądaniu podatnika była oparta na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i znajdowała oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy, działając w ramach zasady prawdy obiektywnej i dwuinstancyjności, musi zapewnić zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Wadliwość wniosku strony (np. brak dokumentów formalnych) nie wyłącza obowiązku organu do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego, a braki formalne mogą być uzupełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

Ord.pod. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy rozstrzygnięć organu odwoławczego.

u.p.t.u. i p.a. art. 38 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Reguluje kwestie związane z podatkiem akcyzowym.

u.p.t.u. i p.a. art. 38 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Reguluje kwestie związane z podatkiem akcyzowym.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej art. 2 § 1

Określa zasady zwrotu podatku akcyzowego dla podatników eksportujących towary.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej art. 2 § 3

Wskazuje, że przychody i koszty ustala się zgodnie z przepisami o podatku dochodowym.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej art. 3

Zawiera wzór do wyliczenia kwoty zwrotu podatku akcyzowego.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej art. 4 § 1

Określa termin składania wniosku o zwrot podatku akcyzowego.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej art. 4 § 2

Wymienia minimalne wymogi wniosku o zwrot podatku akcyzowego.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej art. 4 § 3

Określa dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o zwrot podatku akcyzowego.

u.p.d.o.p. art. 12 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Definiuje przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

u.p.d.o.p. art. 12 § 3a

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa datę powstania przychodu.

Ord.pod. art. 165 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy wszczynania postępowania podatkowego.

Ord.pod. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

Ord.pod. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy obowiązku zebrania materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy stwierdzenia, że decyzja nie podlega wykonaniu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

Pomocnicze

Ord.pod. art. 167 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy możliwości rozszerzenia żądania wniosku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nieprawidłowo zinterpretował zasady postępowania skargowego i nie zapewnił prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Brak dokumentów formalnych (np. SAD) w terminie nie wyłącza obowiązku organu do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i możliwości ich uzupełnienia. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 122, 187 § 1).

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, uznając, że decyzja została wydana zgodnie z wnioskiem podatnika i nie można jej zarzucić uchybień. Strona skarżąca mogła skorzystać z uprawnienia art. 167 § 1 Ordynacji podatkowej lub zasygnalizować niemożność skompletowania dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy podatkowej. Złożenie wniosku spełnia podwójną rolę – proceduralną i materialnoprawną. Brak wniosku w wyznaczonym terminie skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do uzyskania zwrotu podatku. Dokumenty te – jak wcześniej podkreślono – to materiał dowodowy stanowiący podstawę ustaleń faktycznych a ich złożenie wraz z wnioskiem to brak formalny który może być uzupełniony w toku postępowania.

Skład orzekający

Anna Wiciak

sprawozdawca

Ewa Karpińska

przewodniczący

Mirosław Kupiec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania odwoławczego w sprawach podatkowych, zwłaszcza w kontekście wadliwości wniosków strony i obowiązku organu do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej, ale zasady proceduralne są uniwersalne dla postępowań podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i jak sąd może interweniować, gdy organ odwoławczy błędnie interpretuje swoje obowiązki, nawet jeśli strona popełniła błędy formalne.

Błąd formalny we wniosku nie zawsze oznacza przegraną: WSA chroni prawa podatnika przed błędami organów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1209/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Wiciak /sprawozdawca/
Ewa Karpińska /przewodniczący/
Mirosław Kupiec
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Karpińska Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.) Asesor WSA Mirosław Kupiec Protokolant Anna Charchuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego - uchyla zaskarżoną decyzję; - stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku; - zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ( [...] ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 38 ust. 1, art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późniejszymi zmianami ), § 2, § 3, § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej ( Dz. U. Nr 111, poz. 971 z późniejszymi zmianami ), Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną. W dniu [...] A SA złożyła w Urzędzie Celnym w K. wniosek o zwrot podatku akcyzowego od zakupionej w miesiącu [...] energii elektrycznej w kwocie [...] zł. Do wniosku Spółka dołączyła – wydruk sprzedaży produkcji podstawowej na eksport, wydruk sprzedaży pyłów na eksport, wyliczenie podatku akcyzowego zgodnie ze wzorem, oryginały faktur za energię elektryczną, wykaz dokumentów odprawy celnej SAD z fakturami sprzedaży na eksport. Wniosek ten został uzupełniony poprzez przedłożenie zestawienia konta 419 – energia elektryczna za miesiąc [...] dokumentów PK dotyczących zmniejszenia kosztów zakupu energii o planowany zwrot akcyzy, rejestru sprzedaży eksportowej za miesiąc [...] – deklaracji CIT-2 za miesiąc [...].
Po przedstawieniu sytuacji Spółki w [...] takich jak wydatki, wysokość przychodów ogółem, koszty uzyskania przychodów, wartość przychodów ze sprzedaży towarów na eksport, do których dostarczono dokumenty potwierdzające fakt wywozu za granicę, a także ilość zakupionej energii elektrycznej wskazano, że udział wydatków związanych z nabyciem energii elektrycznej w kosztach uzyskania przychodów w miesiącu [...] przekroczył 18 %.
Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. w dniu [...] Nr [...] uwzględniającej w całości żądanie Spółki wniesiono odwołanie domagając się w nim ponownego przeliczenia wysokości zwrotu podatku akcyzowego uwzględnieniem faktur eksportowych wraz z kartą SAD 1 A wystawionych w [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z uchyleniem art. 12 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, wysokość przychodu ze sprzedaży za miesiąc [...] została ustalona w wysokości faktur wystawionych w miesiącu [...], natomiast wysokość przychodu z tytułu eksportu została pomniejszona o faktury, dla których A S.A. na dzień złożenia wniosku, nie posiadała kart SAD 1A potwierdzających wywóz towarów za granicę RP. Jednocześnie spółka stwierdziła, że przysługuje jej zwrot akcyzy w stosunku do całej sprzedaży danego miesiąca przedkładając jednocześnie korektę wyliczenia zwrotu akcyzy.
Odnosząc się do treści odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. nawiązał na wstępie do regulacji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2002 r.( Dz. U. Nr 111, poz. 971 ) w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej, zgodnie z którymi niektórym podatnikom podatku od towarów i usług dokonującym eksportu towarów przysługuje zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie zakupionej energii elektrycznej.
Zwrot ten obejmuje sytuacje, w których udział wydatków związanych z nabyciem energii elektrycznej w kosztach stanowiących koszty uzyskania przychodów przekracza 18 % w miesiącu rozliczeniowym. W takiej sytuacji podatnicy są uprawnieni do zwrotu kwoty podatku akcyzowego od nabytej ilości energii elektrycznej przekraczającej 18 % - w proporcji odpowiadające w tym miesiącu udziałowi przychodów ze sprzedaży towarów na eksport w przychodach ogółem ( § 2 ust. 1rozporządzenia ).
Przychody i koszty, o których mowa w rozporządzeniu, ustala się zgodnie z przepisami o podatku dochodowym ( § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia ).
Do wyliczenia kwoty zwrotu stosuje się wzór zawarty w § 3 w/w rozporządzenia, a mianowicie : 18 X CA
KO = ( CA ----------------------) X UE
100
gdzie : KO – oznacza kwotę podatku akcyzowego od energii elektrycznej przysługującą podatnikowi w danym miesiącu do zwrotu
CA – oznacza kwotę podatku akcyzowego od energii elektrycznej nabytej w miesiącu rozliczeniowym, obliczoną jako iloczyn ilości nabytej energii i stawki 0,02k Wh,
UE – oznacza udział przychodów ze sprzedaży towarów na eksport do przychodów ogółem w miesiącu rozliczeniowym.
Dalej podkreślono, że zwrot akcyzy przysługuje podatnikowi pod warunkiem złożenia przez niego wniosku, który składany jest za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym ( § 4 ust. 1 rozporządzenia ), zaś wniosek taki winien zawierać co najmniej : określenie ilości energii elektrycznej nabytej w miesiącu rozliczeniowym, określenie przychodów z tytułu eksportu towarów w miesiącu rozliczeniowym, określenie przychodów ogółem w miesiącu rozliczeniowym, kwotę podatku akcyzowego wyliczoną zgodnie ze wzorem określonym w § 3, numer rachunku bankowego, na który powinien zostać dokonany zwrot ( § 4 ust. 2 ).
Wraz z wnioskiem podatnik jest zobowiązany złożyć oryginały faktur dokumentujących zakup energii elektrycznej oraz dokument odprawy celnej SAD potwierdzający wywóz towarów poza granice RP ( § 4 ust. 3 rozporządzenia ).
Nawiązując do przebiegu dotychczasowego postępowania wskazano, że kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, czy zasadnym jest sformułowane w odwołaniu żądanie ponownego przeliczenia wysokości zwrotu podatku akcyzowego na podstawie dokumentów ( faktur i SAD ) przedłożonych do wniosku z dnia [...] oraz korekty kwoty zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej za miesiąc [...].
Uzasadniając pogląd, iż stanowisko to nie jest zasadne, organ odwoławczy wskazał na treść § 2 ust. 3 powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 4 lipca 2002 r., przychody i koszty, o których mowa w rozporządzeniu, ustala się zgodnie z przepisami o podatku dochodowym.
W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. w myśl art. 12 ust. 3 ustawy
z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.), przychodami z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej są m.in. przychody należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. Wg zapisu w art. 12 ust. 3a za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3 uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c i 3d, dzień wystawienia faktury ( rachunku ), nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym :
1) wydano rzecz, zbyto prawo majątkowe lub
2) wykonano usługę, w tym częściowo wykonano usługę, jeżeli jej częściowe wykonanie stanowi wynikający z umowy lub odrębnych przepisów tytuł do zapłaty lub
3) otrzymano zapłatę za wykonanie świadczenia – w pozostałych przypadkach.
Zatem do przychodów miesiąca [...] należało zaliczyć przychody
z faktur wystawionych w tym miesiącu. Następnie zwrócono uwagę na treść § 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zwrotu podatku akcyzowego w którym wskazano dokumenty jakie podatnicy występujący o zwrot podatku akcyzowego winni dołączyć do wniosku. Oprócz oryginału faktur określających ilość nabytej energii wymagane jest przedłożenie dokumentu odprawy celnej SAD potwierdzającego wywóz towarów wyprodukowanych z jej udziałem poza granicę RP.
Załączenie do wniosku tych dokumentów należy potraktować jako spełnienie wymogu o charakterze formalnym. Stąd udokumentowanie faktycznego wywozu towarów wyprodukowanych przy udziale energii elektrycznej poza polski obszar celny w drodze przedłożenia dokumentu SAD jest warunkiem sine qua non dla merytorycznego rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego, dokonywanego w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej.
Podkreślono też, że z omawianego rozpatrzenia wynika, iż zwrot kwoty podatku akcyzowego następuje na wniosek podatnika – złożony w nieprzekraczalnym terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym. Oznacza to, iż wniosek strony złożony po tym terminie nie może być uwzględniony. Określenie wyżej wskazanego terminu do złożenia wniosku miało m.in. na celu umożliwienie uzyskania i skompletowania dokumentów odprawy celnej SAD potwierdzających wywóz towarów ujętych w fakturach wystawianych w ostatnich dniach danego miesiąca poza granice RP. Przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości dokonania korekt wniosków o zwrot akcyzy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi po przedstawieniu przebiegu postępowania zaakcentował, że pogląd organów rozstrzygających sprawę prowadzi do sytuacji, gdy działanie zgodne z przepisami prawa celnego innego organu administracji państwowej ( Urzędu Celnego ) który przesyła A druki SAD 1A w terminie 60 dni od daty ich wystawienia i dokonania odprawy celnej, skutkuje pozbawieniem strony prawa zwrotu części akcyzy przyznanego mu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2002 roku. W praktyce bowiem, nagminne jest, że organy celne przesyłają rzeczone druki po dniu 25 następnego miesiąca, uniemożliwiając podatnikowi skorzystanie z tego prawa.
Kontynuując wywód, pełnomocnik skarżącej powołał się na wyroki NSA dotyczące zasad rozliczania kosztów uzyskania przychodów i stwierdził w ich kontekście, że przy stosowaniu przepisów cytowanego rozporządzenia, należy uwzględniać pojęcie przychodów i kosztów uzyskania przychodów w ujęciu miesięcznym. W tym zaś zakresie organy podatkowe nie mają wątpliwości, że przychody zostały uzyskane przez A wg wielkości zgłoszonej we wniosku A.
Wskazano też, że rozważane tu przepisy nie przewidują prekluzji w zakresie zgłaszania przez podatnika roszczeń wynikających z tego uregulowania. Regulacja zawarta w § 5 ust. 1 wskazuje na to, że z góry założono możliwość składania przez podatnika faktur i dokumentów SAD w późniejszych okresach.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślono, że nic nie stało na przeszkodzie, by skarżąca dokonała wyliczenia należnego jej zwrotu zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, w terminie wynikającym z jego przepisów, a następnie wniosek uzupełniła po uzyskaniu brakujących dokumentów SAD. Dodano też, że strona mogła skorzystać z uprawnienia jakie daje art. 167 § 1 Ordynacji podatkowej i do czasu wydania decyzji przez organ I instancji rozszerzyć żądanie wniosku. Mogła też zasygnalizować organowi rozstrzygającemu sprawę niemożności skompletowania dokumentów.
Wywód podsumowano stwierdzeniem, że tryb odwoławczy umożliwia wzruszenie decyzji wadliwych czyli wydanych z naruszeniem prawa materialnego bądź procesowego, a skoro decyzja wydana została zgodnie z wnioskiem podatnika, to nie można jej zarzucić takich uchybień.
W piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik skarżącej przedstawił sprzeczności jakie jego zdaniem występują w treści rozporządzenia z dnia 4 lipca 2002 roku po jego nowelizacji z dniem 1 stycznia 2004 roku między zasadami obliczania podatku do zwrotu a wymogami formalnymi wniosku. Jego zdaniem, gdyby strona postąpiła zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego, organ I instancji nie mógł by dokonać zwrotu zgodnie z wnioskiem który nie był należycie udokumentowany. Uważa też, że nie jest możliwe stosowanie art. 167 § 1 Ordynacji podatkowej w sytuacji gdy przyjmie się, iż termin do złożenia wniosku ma charakter prekluzyjny.
Odpowiadając na to pismo, Dyrektor Izby Celnej zwrócił między innymi uwagę na to, że z akt sprawy wynika, że w dniu składania wniosku za [...] strona skarżąca dysponowała już dokumentami SAD za ten miesiąc, a zatem treść wniosku wynika raczej z nieznajomości przepisów prawa a nie braku wymaganych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy Dyrektor Izby Celnej działający jako organ odwoławczy mógł zmienić decyzje organu I instancji zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu. Rozważania nad tą kwestią rozpocząć należy od przypomnienia, że zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych przedstawienia formie decyzji ale przedstawienia normują inicjatywę do podjęcia załatwienia określonych rodzajów spraw. W zakresie oparcia postępowania podatkowego na zasadzie skargowości żądanie strony wyznacza przedmiot i granice postępowania podatkowego.
Treść żądania wypływa z przepisów prawa materialnego i musi w nich mieć oparcie.
Analiza regulacji zawartych w powoływanym już rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 4 lipca 2002 roku w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od energii elektrycznej (...) nie pozostawia wątpliwości co do tego, że postępowanie oparte na przepisach tego aktu jest postępowaniem prowadzonym na zasadzie skargowości.
Wynika to z treści § 4 ust. 1 zgodnie z którym zwrot akcyzy przysługuje podatnikowi pod warunkiem złożenia przez niego wniosku, który składany jest za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rozliczeniowym.
Złożenie zatem wniosku spełnia podwójną rolę – proceduralną i materialnoprawną.
Po pierwsze, wszczyna postępowanie którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie zasadności żądania zwrotu podatku ( funkcja proceduralna ). Funkcja materialnoprawna sprowadza się do tego, że złożenie wniosku jest warunkiem uzyskania zwrotu podatku.
Z uwagi na drugą z wymienionych funkcji, zakreślony do złożenia wniosku termin jest terminem prekluzyjnym. Brak wniosku w wyznaczonym terminie skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do uzyskania zwrotu podatku.
Wniosek jest skuteczny prawnie, gdy w terminie wskazanym w § 4 ust. 1 strona zawrze w nim dane wymienione w § 4 ust. 2 rozporządzenia.
Są to minimalne wymogi wniosku. Ich spełnienie decyduje o merytorycznej zasadności wniosku a ich treści równocześnie wyznacza przedmiotowy zakres żądania.
Nawiązując do zawartego w § 3 wzoru niezbędnego do wyliczenia kwoty zwrotu wskazać trzeba, że najistotniejsze elementy wniosku to takie które pozwalają obliczyć kwotę podatku akcyzowego od energii elektrycznej nabytej w miesiącu rozliczeniowym, obliczoną jako iloczyn ilości nabytej energii i stawki 0,02 kWh i udział przychodów ze sprzedaży towarów na eksport do przychodów ogółem w miesiącu rozliczeniowym.
Złożenie wraz z wnioskiem faktur dokumentujących zakup energii elektrycznej oraz dokumentów odprawy celnej SAD potwierdzających wywóz towarów za granicę RP, to z jednej strony warunek formalny wniosku, mogący zostać uzupełniony z drugiej zaś materiał dowodowy w oparciu o który organy podatkowe rozstrzygają o żądaniu strony.
Nie ulega wątpliwości, że złożenie w terminie wniosku wszczyna postępowanie podatkowe w trakcie którego organy podatkowe mają obowiązek stosować się do zasad określonych w Ordynacji podatkowej.
Jedną z naczelnych zasad regulujących to postępowanie jest zasada prawdy obiektywnej ( art. 122 ) czyli obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Przenosząc te uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że nie może być sporu co do tego, że przedmiotem postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej Spółki było żądanie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie zakupionej energii elektrycznej za [...]. Nie ulega też wątpliwości, że wniosek ten sformułowany został wadliwie. Nie uwzględniał bowiem stanu prawnego zgodnie z którym, najogólniej mówiąc, przy określaniu wysokości przychodu ( ogółem ) oraz z tytułu eksportu towarów w miesiącu rozliczeniowym należało brać pod uwagę faktury wystawione w [...].
Owa wadliwość wniosku mogła wynikać już z dokumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą na żądanie organu I instancji.
Była zaś oczywista w świetle treści odwołania, w którym strona skarżąca przyznała swój błąd w wyliczeniu wysokości podatku podlegającego zwrotowi na podstawie przepisów rozporządzenia. Przechodzimy zatem do rozważenia samej istoty sporu, czyli do tego, czy organ odwoławczy miał obowiązek uwzględnić żądanie zawarte w odwołaniu, które sprowadzało się do tego, by kwota zwrotu podatku odpowiadała zarówno ustaleniom faktycznym poczynionym w sprawie jak i przepisom prawa materialnego.
Odpowiedź na to pytanie musi być twierdząca.
Rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Granice postępowania dowodowego generalnie zatem wyznaczają zasady ogólne postępowania podatkowego a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej i zasada dwuinstancyjności.
Zasada ogólna prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy podatkowej. Z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnym z prawem rozstrzygnięciem sprawy podatkowej. Z zasady dwuinstancyjności wynika, że organ odwoławczy może rozpoznać tylko sprawę, która już była wcześniej rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji. Przedmiot postępowania odwoławczego wyznacza zatem tożsamość pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.
Tożsamość przedmiotowa powoduje, że organ odwoławczy nie może zmienić podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, jak i nie może rozszerzyć rozstrzygnięcia na zakres nie objęty decyzją organu pierwszej instancji ( por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004 r. Wyd. UNIMEX s. 765 ).
Kwestie tożsamości podmiotowej jako w sprawie niniejszej nie występujące można
w tym wywodzie pominąć.
Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Podkreśla to NSA w wyroku z 7.7.1998 r. ( IV SA 451/88; Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, str. 281 ).
Organ odwoławczy jako organ o charakterze reformacyjnym ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
W wyroku z 21.06.1988 r. ( SA/Lu 151/88; ONSA, Nr 2, poz. 138 ), NSA stwierdził : "Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu I instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Natomiast w wyroku z 9.08.1988 r. ( SA/Ka 378/88 ; niepublk.), NSA przyjął : "Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji, a orzeczeniem II instancji".
Stan faktyczny ustala organ odwoławczy w oparciu o materiał dowodowy zebrany
w postępowaniu w pierwszej instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji pierwszej instancji uległy zmianie oraz te, które w świetle zmienionych przepisów prawa mają dla sprawy znaczenie prawne. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 122 ) i zasadą swobodnej oceny dowodów ( art. 191 ), dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed pierwszą instancją ( por. op. cit. s. 766 ).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż u podstaw zaskarżonej decyzji legł pogląd organu odwoławczego o istocie toczącego się przed nim postępowania który jest nie do zaaprobowania w świetle tego co wcześniej wywiedziono. Z uzasadnienia decyzji wyprowadzić też można wniosek, iż organ ten( podobnie zresztą jak skarżący ) opacznie rozumieją samą istotę postępowania podatkowego toczącego się na zasadzie skargowości, czyli jak już wyjaśniono – na wniosek podatnika. Zasada ta nie oznacza przecież, że organy podatkowe są zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania podatkowego, a jedynie inicjatywa wszczęcia postępowania leży po stronie podatnika.
Jeśli zatem przyjąć, że przedmiotem żądania strony skarżącej sformułowanego we wniosku to postępowanie inicjującego był zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie zakupu energii elektrycznej za [...], a wniosek ten zawierał wadliwe wyliczenie kwoty należnego podatku wynikające z błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, co przyznał podatnik, to obowiązkiem organu odwoławczego było doprowadzenie do sytuacji by decyzja rozstrzygająca o żądaniu podatnika była oparta na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i znajdowała oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego.
Dla doprowadzenia do takiej sytuacji organ odwoławczy dysponował regulacjami zawartymi w art. 233 Ordynacji podatkowej.
Nie może stanowić przeszkody do takiego, zgodnego z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej rozstrzygnięcia to, że podatnik nie dopełnił warunku formalnego wniosku poprzez niedołączenie do niego dokumentów celnych potwierdzających wywóz towarów za granicę RP.
Dokumenty te – jak wcześniej podkreślono – to materiał dowodowy stanowiący podstawę ustaleń faktycznych a ich złożenie wraz z wnioskiem to brak formalny który może być uzupełniony w toku postępowania. Przepis nakładający na podatnika obowiązek ich dołączenia do wniosku ma charakter wyłącznie porządkowy a nie merytoryczny.
Reasumując przedstawione wywody stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem powołanych wcześniej przepisów Ordynacji podatkowej ( art. 120, 121, 122 ) a także art. 187 § 1 tej ustawy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego, działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 152 tej samej ustawy stwierdzono, iż decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności wyroku, zaś na podstawie art. 200 orzeczono o kosztach postępowania sądowego.