I SA/Gl 1207/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący, J. L., były członek zarządu spółki A Sp. z o.o., zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. orzekającą o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2013 r. Skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym dotyczących naruszenia przepisów o właściwości miejscowej organów podatkowych, błędnej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej (o.p.) i Prawa upadłościowego i naprawczego (u.p.u.n.) w zakresie odpowiedzialności osób trzecich oraz przesłanek egzoneracyjnych. Sąd administracyjny w Gliwicach, po analizie zebranego materiału dowodowego, uznał skargę za bezzasadną. Sąd potwierdził, że organ I instancji był właściwy miejscowo do wydania decyzji, odrzucając argumentację skarżącego o zastosowaniu art. 18b o.p. (perpetuatio fori). Sąd stwierdził, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie, gdy powstawały zaległości podatkowe (od marca 2013 r. do stycznia 2014 r.), a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, co stanowiło pozytywne przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej. Ponadto, sąd uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, w szczególności nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie (do 9 maja 2013 r.), a także nie udowodnił braku winy w niezgłoszeniu tego wniosku. Sąd podkreślił, że obowiązek monitorowania stanu finansów spółki spoczywał na członku zarządu, a nieznajomość sytuacji finansowej nie zwalniała go z odpowiedzialności. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące błędnego naliczenia odsetek i kosztów egzekucyjnych oraz naruszenia przepisów postępowania, uznając, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości organów podatkowych w sprawach odpowiedzialności osób trzecich, stosowanie art. 18b o.p., przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, moment powstania niewypłacalności spółki, obowiązki członka zarządu w zakresie zgłoszenia wniosku o upadłość, ocena winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do końca 2015 r. w zakresie niektórych przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego. Interpretacja przepisów o właściwości miejscowej może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ podatkowy właściwy miejscowo do orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki jest organ właściwy dla podatnika, czy też właściwość ta utrwala się na podstawie art. 18b Ordynacji podatkowej w związku z postępowaniem kontrolnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organem właściwym miejscowo w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest organ podatkowy właściwy dla podatnika (art. 17a w zw. z art. 18a o.p.). Przepis art. 18b o.p. nie ma zastosowania w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, zwłaszcza gdy decyzja wymiarowa została wydana przez jednostkę kontroli skarbowej, a nie organ podatkowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że właściwość organu w sprawach odpowiedzialności osób trzecich jest pochodną właściwości dla podatnika. Podkreślono, że art. 18b o.p. nie stosuje się do postępowań w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, a jednostki kontroli skarbowej nie są organami podatkowymi w rozumieniu tego przepisu.
Czy w przypadku zaległości podatkowych spółki, które powstały w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, członek zarządu ponosi solidarną odpowiedzialność za te zaległości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu ponosi solidarną odpowiedzialność, jeżeli nie wykaże zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, takich jak zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie lub brak winy w jego niezgłoszeniu, ani nie wskaże mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie powstawania zaległości podatkowych (marzec 2013 r. - styczeń 2014 r.) oraz że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna. Te dwie przesłanki pozytywne uzasadniają odpowiedzialność osoby trzeciej.
Czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie (do 9 maja 2013 r.) przez członka zarządu, który nie wykazał braku winy, wyłącza możliwość zastosowania przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie, przy braku wykazania braku winy, wyłącza możliwość zastosowania przesłanek egzoneracyjnych.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że spółka stała się niewypłacalna najpóźniej z dniem 26 kwietnia 2013 r., co oznaczało obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość do 9 maja 2013 r. Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, a nieznajomość stanu finansów spółki nie stanowiła usprawiedliwienia.
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do powołania biegłego w celu ustalenia momentu niewypłacalności spółki i właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o upadłość?
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie ma obowiązku powoływania biegłego, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do samodzielnej oceny sytuacji finansowej spółki i ustalenia właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o upadłość.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe posiadają wystarczającą wiedzę do oceny sytuacji finansowej spółki i ustalenia momentu niewypłacalności bez konieczności angażowania biegłego, zwłaszcza gdy dostępne dokumenty i przepisy pozwalają na dokonanie takich ustaleń.
Przepisy (29)
Główne
o.p. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
o.p. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
W przypadku gdy osoba prawna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest zobowiązana do jego zapłaty.
o.p. art. 116 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych.
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka egzoneracyjna: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe).
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka egzoneracyjna: niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu.
o.p. art. 116 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka egzoneracyjna: wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
u.p.u.n. art. 10
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.
u.p.u.n. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
u.p.u.n. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
u.p.u.n. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
Pomocnicze
o.p. art. 17a
Ordynacja podatkowa
Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jest organ podatkowy właściwy dla podatnika.
o.p. art. 18a § § 1
Ordynacja podatkowa
Właściwość organu ustala się zgodnie z art. 17 o.p., według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika.
o.p. art. 18b
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej pozostają właściwe we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które jest przedmiotem postępowania lub kontroli, chociażby w trakcie postępowania lub kontroli nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w sprawach orzekania o odpowiedzialności osób trzecich.
o.p. art. 107 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych.
o.p. art. 108 § § 2 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 116 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
o.p. art. 116 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu.
u.p.t.u. art. 103 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatnicy są obowiązani do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy.
u.k.s. art. 24 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
Jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania kontrolnego, nie nalicza się odsetek za zwłokę za okres od dnia wszczęcia postępowania kontrolnego do dnia doręczenia decyzji.
u.p.e.a. art. 59 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli stwierdzono, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych art. 5 ust. 9b pkt 7 lit. c
Wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego może dotyczyć osób prawnych zarządzanych przez nierezydenta lub gdy nierezydent dysponuje co najmniej 5% głosów.
Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych art. 5a ust. 1 pkt 1
Zmiana właściwości naczelnika urzędu skarbowego następuje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym nastąpiło włączenie do danej kategorii podatników.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych art. § 2
Określa siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo art. § 2 ust. 1 pkt 7 lit. c
Kategoria podatników i płatników obejmuje osoby prawne zarządzane przez nierezydenta lub gdy nierezydent dysponuje co najmniej 5% głosów.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo art. § 4 ust. 1 pkt 2
Zaliczenie do kategorii następuje z dniem 1 stycznia roku następującego po zakończeniu roku podatkowego, w którym został spełniony warunek.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo art. § 5
Właściwym dla podatników jest naczelnik urzędu skarbowego określony w załączniku do rozporządzenia.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie niektórych podatników i płatników, w odniesieniu do których zadania są wykonywane przez naczelnika urzędu skarbowego innego niż właściwy miejscowo art. § 7
W przypadku podatników, dla których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia właściwym był naczelnik urzędu skarbowego wyznaczony w zakresie niektórych kategorii podatników, właściwym pozostaje ten naczelnik urzędu skarbowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw art. 22
Do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość miejscowa organu podatkowego do orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej jest pochodną właściwości dla podatnika. • Przepis art. 18b o.p. nie ma zastosowania w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. • Pełnienie funkcji członka zarządu w okresie powstawania zaległości podatkowych oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki stanowią pozytywne przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej. • Niezgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie (do 9 maja 2013 r.) oraz brak wykazania braku winy w tym zakresie wyłączają zastosowanie przesłanek egzoneracyjnych. • Nieznajomość stanu finansów spółki nie zwalnia członka zarządu z obowiązku monitorowania sytuacji finansowej i zgłoszenia wniosku o upadłość. • Organ podatkowy nie ma obowiązku powoływania biegłego do oceny sytuacji finansowej spółki, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów o właściwości miejscowej organów podatkowych. • Zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego i naprawczego w zakresie odpowiedzialności osób trzecich i przesłanek egzoneracyjnych. • Zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym braku ustaleń, dowolnej oceny dowodów, niezastosowania przepisów o biegłych oraz pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. • Zarzut błędnego naliczenia odsetek za zwłokę.
Godne uwagi sformułowania
właściwość do wszczęcia postępowania w stosunku do osoby trzeciej jest pochodną właściwości dla dłużnika pierwotnego • organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej pozostają właściwe we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniem podatkowym • za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna • nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) • nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy • nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części • dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych • nieznajomość stanu finansów spółki nie może uzasadniać niezłożenia przez członka zarządu w terminie wniosku o upadłość
Skład orzekający
Wojciech Gapiński
przewodniczący
Agata Ćwik-Bury
członek
Katarzyna Stuła-Marcela
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów podatkowych w sprawach odpowiedzialności osób trzecich, stosowanie art. 18b o.p., przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, moment powstania niewypłacalności spółki, obowiązki członka zarządu w zakresie zgłoszenia wniosku o upadłość, ocena winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do końca 2015 r. w zakresie niektórych przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego. Interpretacja przepisów o właściwości miejscowej może ewoluować wraz ze zmianami legislacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności byłego członka zarządu za długi podatkowe spółki, co jest częstym problemem w praktyce. Szczegółowo analizuje przesłanki odpowiedzialności i egzoneracyjne, co jest cenne dla prawników i przedsiębiorców.
“Były prezes spółki odpowie za jej VAT-owskie długi. Sąd rozwiewa wątpliwości ws. właściwości organów i winy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.