I SA/Gl 1185/24

I SA/Gl 1185/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący/
Mikołaj Darmosz
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr COF.OUR.6375.34363.2019 ŁD.JJ.ZZ 08061709 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 11 lipca 2024 r. nr [...], 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. nr COF.OUR.6375.34363.2019 ŁD.JJ.ZZ 08061709, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej jako Wierzyciel), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "k.p.a.") i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej jako "u.p.e.a.") oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej jako u.o.a., "ustawa abonamentowa"), po rozpatrzeniu zażalenia M. C. (dalej jako zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie własne z 11 lipca 2024 r. nr COF.OUR.6375.34363.2019 WR.TB.P 08061709.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W zarzutach do wszczętego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze 20104E1-56/SZ/2022 z 4 kwietnia 2022 r. zobowiązana podniosła nieistnienie obowiązku z uwagi dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, błąd co do zobowiązanego oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Wierzyciel w postanowieniu z dnia 11 lipca 2024 r. zawarł jednoznaczne stanowisko, w którym:
- oddalił zarzut nieistnienia obowiązku,
- oddalił zarzut błędu co do zobowiązanego,
- oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana wskazała na naruszenie art. 6,7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz "art. 33 pkt 1" u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wierzyciel wskazał na art. 2 ust. 1-3 u.o.a. i wyjaśnił, że obowiązek realizacji opłat abonamentowych związany jest z faktem zarejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, który trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania. Zaznaczono, że ustawa abonamentowa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu. W okresie poprzedzającym wejście w życie przepisów ustawy abonamentowej, obowiązek dotyczący rejestracji odbiorników i uiszczania opłat abonamentowych ukształtowany został regulacjami prawnymi zawartymi w:
- ustawie z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U., nr 45, poz. 307),
- ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275),
- ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1722).
Zdaniem Wierzyciela w zaskarżonym postanowieniu z 11 lipca 2024 r. prawidłowo zajęto stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym numer 20104E1-56/SZ/2022 z 4 kwietnia 2022 r. oraz zarzutu błędu co do zobowiązanego.
Wierzyciel stwierdził istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej pozostający po stronie zobowiązanej, bowiem w bazie danych o abonentach znajduje się rejestracja odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] S., zgłoszona na imię i nazwisko zobowiązanej. Wierzyciel zauważył, że przedmiotowej rejestracji odbiorników zobowiązana nie zaprzecza zarówno w złożonych zarzutach jak i zażaleniu. W sprawie bezsporny również pozostaje fakt, że 15 listopada 1996 r. zobowiązana wystąpiła o wydanie nowej książeczki radiofonicznej z powodu wyczerpania dowodów wpłat w książeczce o nr [...], w wyniku czego wydana została książeczka radiofoniczna o nr [...] .
Dalej wskazano, że operator wyznaczony, odnotował w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A., uiszczenie ostatniej zrealizowanej opłaty abonamentowej w dniu 28 czerwca 2003 r. za okres od stycznia 2002 r. do grudnia 2002 r. w kwocie 169,20 zł opłaty abonamentowej oraz 25,48 zł tytułem odsetek, na okoliczność czego do postanowienia załączył dowód w postaci wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający dokonywanie wpłat do dnia 28 czerwca 2003 r.
Wierzyciel stwierdził następnie, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), operator publiczny (obecnie operator wyznaczony), w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r.
Ustalono, że na dzień wejścia w życie przepisów ww. rozporządzenia, zobowiązana posiadała status zarejestrowanego użytkownika odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, zobowiązanego do wnoszenia opłat abonamentowych. W związku z powyższym zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane do zobowiązanej pismem z dnia 24 lipca 2008 r. na adres: ul. [...], [...] S. - będący adresem zameldowania od 12 kwietnia 1994 r. do 29 czerwca 2012 r., czyli aktualny w dacie wysłania przedmiotowego zawiadomienia.
Wierzyciel zauważył, że w kwestii dotyczącej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, istota sporu sprowadza się do nieistnienia egzekwowanego obowiązku z innych przyczyn, a mianowicie w ocenie zobowiązanej do istnienia po stronie operatora publicznego obowiązku przedstawienia dowodu na nadanie tego zawiadomienia. W tym względzie Wierzyciel stwierdził, że prawodawca nie wprowadził obowiązku, aby dla skuteczności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, konieczne było posiadanie przez operatora dowodu doręczenia zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, nie wprowadzają. Potwierdza się, że przesłanie zawiadomienia ma wobec powyższego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Zatem, dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Wierzyciel odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych na poparcie powyższego stwierdzenia.
Wierzyciel zauważył również, że obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej nie znosi niedoręczenie lub brak dowodu doręczenia stronie skarżącej przez operatora publicznego indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Po zarejestrowaniu odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 - część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Obowiązek ten wygasa w wyniku wyrejestrowania odbiorników, ale nie w wyniku nieotrzymania przez abonenta indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
W świetle powyższego, Wierzyciel oddalił zarzut nieistnienia obowiązku argumentowany obowiązkiem wierzyciela w zakresie wykazania dowodu potwierdzającego zarówno nadanie jak również doręczenie użytkownikom odbiorników zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Następnie Wierzyciel odniósł się do twierdzenia zobowiązanej, że w 2012 roku w związku ze zmianą miejsca zamieszkania (wyjazd do Wielkiej Brytanii) w dniu 29 czerwca 2012 r. zobowiązana wymeldowała się z pobytu stałego pod adresem: ul. [...] w S. oraz dokonała wyrejestrowania odbiorników w placówce pocztowej.
W pierwszej kolejności wierzyciel zauważył, że skoro zobowiązana twierdzi, że odbiorniki zostały wyrejestrowane to nie zaprzecza, że odbiorniki posiadała, użytkowała i zarejestrowała a kwestią sporną pozostaje brak okazania dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników w 2012 roku. W tym zakresie wierzyciel odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w wyroku z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt SAGI 647/23.
Zaznaczono, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Zatem w przypadku zmiany miejsca zamieszkania - wyjazd z kraju do Wielkiej Brytanii, jako użytkownik zarejestrowanych odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego zobowiązana powinna była zgłosić ten fakt i dopełnić formalności wyrejestrowania. W 2012 roku w celu zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników, użytkownik przedmiotowych odbiorników był zobowiązany złożyć w placówce pocztowej "Formularz zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określał załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Pracownik placówki pocztowej potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Kopię "Formularza zgłoszenia zmiany danych" pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast oryginał "Formularza zgłoszenia zmiany danych" (potwierdzony datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], a dokument zarchiwizowany. Poczta Polska S.A prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania.
W niniejszej sprawie Wierzyciel wezwał zobowiązaną do przesłania dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Pismem nadanym w dniu 24 czerwca 2024 r. została udzielona odpowiedź na ww. wezwanie, gdzie wskazano że z uwagi na upływ czasu zobowiązana nie posiada dokumentu, który potwierdziłby dokonanie czynności związanej z wyrejestrowaniem odbiorników w 2012 roku.
Zdaniem Wierzyciela, jeżeli wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] było okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych, to na zobowiązanej spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników (wyjazd do Wielkiej Brytanii w 2012 roku), do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania i przechowywania dowodu na tę okoliczność.
W ocenie Wierzyciela, nie znajduje uzasadnienia podnoszona przez zobowiązaną argumentacja braku w chwili obecnej dowodu wyrejestrowania odbiorników w 2012 roku. Sądy wielokrotnie rozpatrywały sprawy gdzie abonenci podnosili kwestie wyrejestrowania odbiorników, braku posiadania dowodów na tę okoliczność z uwagi na upływ czasu. Zdaniem Wierzyciela okazany, przy piśmie stanowiącym zarzuty, dokument w postaci Zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Miasta S. z 2 maja 2024 r. nie stanowi podstawy do uznania roszczeń zobowiązanej w tym względzie, bowiem jedynie świadczy, że z dniem 29 czerwca 2012 r. zobowiązana wymeldowała się z pobytu stałego z lokalu numer [...] znajdującego się przy ul. [...] w S.. Wyłącznie okazanie dokumentu, tj. Formularza zgłoszenia zmiany danych, potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Jednocześnie wskazano, że Wierzyciel w zakresie wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego sprawdził zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i stwierdza jednoznacznie, iż nie posiada na dzień wydania niniejszego postanowienia dokumentu, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązaną formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników w 2012 roku jak również do chwili obecnej.
w świetle powyższego, Wierzyciel uznał, że zobowiązana nie dokonała zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, gdyż nie przedstawiła dowodu w przedmiotowym zakresie, w związku z powyższym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku w tym zakresie.
Ostatecznie Wierzyciel wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu właściwie zajęto stanowisko w zakresie zgłoszonego zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Wierzyciel zebrał w tym zakresie materiał dowodowy, dokonał jego analizy i stwierdził, iż Poczta Polska S.A. wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek, w dniu 27 września 2021 r. skierowała do zobowiązanej listem poleconym [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru EPO) upomnienie numer [...] wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych pod adres: ul. [...], [...] S. (będący ostatnim i jedynym znanym wierzycielowi adresem zameldowania).
Upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a., na okoliczność czego do zaskarżonego postanowienia załączono dowód w postaci upomnienia z dnia 27 września 2021 r. numer [...] oraz koperty zwrotnej zawierającej upomnienie z dnia 27 września 2021 r.
Ponieważ przesyłka zawierająca ww. upomnienie przesłana została za elektronicznym potwierdzeniem odbioru (EPO) do zaskarżonego postanowienia wierzyciel załączył raport ze zintegrowanego systemu teleinformatycznego, który jest informacją elektroniczną wygenerowaną na podstawie danych przechowywanych w systemie Poczty Polskiej S.A. (stanowiący dowód awizowania przesyłki - uzyskany przez wydrukowanie obrazu w formacie PDF). W tym miejscu wierzyciel dodaje, że elektroniczne potwierdzenie odbioru (EPO) stanowi wygodną alternatywę dla papierowej, tradycyjnej formy pokwitowania, wystawianego dla przesyłek poleconych. Polega na doręczeniu przesyłki na podstawie zapisu przesyłki w systemie teleinformatycznym oraz złożeniu podpisu przez odbiorcę na urządzeniu mobilnym - tablecie.W ramach Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru (EPO) pozyskuje się informacje zawierające: datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy, datę i miejsce pozostawienia awiza, datę pozostawienia powtórnego awiza miejsce przechowywania awizowanej przesyłki, powód zwrotu (niedoręczenia) przesyłki, datę zwrotu przesyłki.
Jak wynika z przedstawionego raportu ZST śledzenia przesyłki poleconej nr R [...], w dniu 29 września 2021 r. dokonana była próba doręczenia przedmiotowej przesyłki. Przesyłki nie udało się doręczyć adresatowi ani pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, tj. osobie która podjęłaby się oddania przesyłki adresatowi i dlatego w tym też dniu 29 września 2021 r. przesyłka była awizowana, a awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Dalej z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, w dniu 7 października 2021 r. przesyłka była ponownie awizowana. Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni od pierwszego awiza przesyłka została odesłana do nadawcy w dniu 14 października 2021 r. Awizacje dokonane były przez AP S., ul. [...], [...] S., a zawiadomienia (awiza) pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata, co potwierdza załączony do zaskarżonego postanowienia raport ZST śledzenia przesyłki poleconej nr [...].
Dodano, że na mocy uprawnień wskazanych w art. 7 ust. 1a ustawy abonamentowej, Poczta Polska S.A. jest uprawniona do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz.736). Poczta Polska w sytuacjach koniecznych do doręczenia abonentowi przesyłek (gdy on sam nie zaktualizował danych adresowych) weryfikuje lub uzupełnia kategorie danych np. adres zamieszkania abonenta, celem dostarczenia korespondencji do abonentów posiadających zaległości w opłatach abonamentowych. Niemniej to abonent ma obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych czy o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, co wynika z obowiązujących przepisów.
Wierzyciel ustalił, że adresem zameldowania zobowiązanej od dnia 12 kwietnia 1994 r. do dnia 29 czerwca 2012 r. jest adres: ul. [...], [...] S. będący ostatnim adresem znanym wierzycielowi i pod ten adres w dniu 27 września 2021 r. wysłane zostało upomnienie numer [...].
W zaskarżonym postanowieniu zatem prawidłowo uznano, iż zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane należy oddalić.
Nadmienia się nadto, iż Poczta Polska S.A. nie została zobowiązana do informowania abonentów o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Sama opłata abonamentowa ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji ale w drodze czynności materialne - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje zatem z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą.
Odnosząc się końcowo do zarzutów naruszenia przez organ przepisów art. 6, 7, 77 k.p.a. wskazano, że obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie może być absolutyzowany.
Organ w toku postępowania podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy, dokonując jego oceny. Ustalenia poczynione przez organ, znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w sprawie dowodach, zaś zobowiązana nie przedstawiła dowodów, które podważałyby istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, uznane przez organ za udowodnione. Zatem organ przeprowadził dowody z dokumentów, które pozwoliły na pełną kontrolę postanowienia. Wierzyciel działał w granicach prawa, a rozpoznając sprawę co do jej istoty, podjął wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego, celem oceny wartości dowodowej poszczególnych dowodów.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana podniosła, że dokonała wyrejestrowania odbiornika rtv w placówce Poczty Polskiej w S. w 2012 r. Zaznaczyła, że w chwili obecnej nie jest w stanie znaleźć dowodu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiornika. W jej ocenie, brak uwidocznienia tego faktu wynika z winy pracownika, który nieprawidłowo wprowadził dane do systemu. Zatem obciążenie zobowiązanej opłatami abonamentowymi jest bezpodstawne. Zaznaczyła także, że skoro obowiązuje 5 letni okres przedawnienia, to nie można nakładać obowiązku przechowywania dokumentu dłużej niż ten okres.
Odnosząc się do braku doręczenia upomnienia zobowiązana podniosła, że po wyrejestrowaniu i wyprowadzeniu się z dotychczasowego miejsca zamieszkania nie była obowiązana zgłaszać nowego miejsca zamieszkania. Jednocześnie przepisy wyraźnie nakazują doręczenie upomnienia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem skierowano je na adres, pod którym nie mieszka od 12 lat. Zobowiązana zaznaczyła, że nowy adres był znany w urzędzie skarbowych – choćby w związku ze składanymi deklaracjami. Wierzyciel zaś nie zadał sobie trudu by adres ten ustalić.
Ostatecznie zobowiązana wskazała, że do dnia wniesienia skargi nie doręczono jej odpisu tytułu wykonawczego.
W odpowiedzi na skargę Wierzyciel wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu jest kwestia uznania przez wierzyciela w części podniesionych zarzutów za niezasadne (zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest on wymagany).
Należy zatem wskazać, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 ww. przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., podnosząc zarzuty nieistnienia obowiązku, a także braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Zdaniem Sądu, twierdzenie organu, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
W niniejszej sprawie strona skarżąca nie kwestionowała dokonania rejestracji odbiornika. Zarówno w zarzutach, zażaleniu, jak i w skardze wręcz przyznała powyższą okoliczność. Zresztą sam Wierzyciel przedstawił dowodowy potwierdzające ten fakt. Dowodem jest uwierzytelniona kserokopia wniosku o rejestrację odbiornika rtv złożonego przez skarżącą.
Zatem fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek strony skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje, bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).
W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązana wyrejestrowała odbiorników rtv, sama strona skarżąca również na taki dowód nie wskazuje. Opiera się jedynie na błędnym przekonaniu, że skoro po wizycie syna na poczcie i "złożeniu przez niego oświadczenia" nie była do niej kierowana korespondencja w przedmiocie opłat abonamentowych, to doszło do wyrejestrowania odbiornika. Jednakże, w ocenie Sądu, błędne przekonanie skarżącej nie może stanowić podstawy do uwzględnienia jej zarzutu, bowiem to okoliczność wyrejestrowania z woli ustawodawcy determinuje wygaśnięcie obowiązku. Tymczasem skarżąca poza ww. twierdzeniem nie przedstawiła dowodu w postaci wyrejestrowania odbiornika ani przez nią samą (wręcz wskazuje, że sama nie dopełniła czynności wyrejestrowania), ani w postaci złożonego przez syna oświadczenia.
W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązana chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika rtv, czego nie uczyniła.
Sąd wskazuje, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.
Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".
Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).
Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: Rozporządzenie) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie Rozporządzenia.
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Obowiązki związane z rejestracją odbiorników rtv i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach aktualnie obowiązującej u.o.a., a także obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.
W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.
Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika telewizyjnego, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawarte w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Za utrwalone uznać należy stanowisko, aprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym to na zobowiązanym spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że wyrejestrował on odbiornik radiowy / telewizyjny. W sytuacji, gdy żadna ze stron nie dysponuje jakimkolwiek dowodem świadczącym o wyrejestrowaniu odbiornika, ciężar dowodu w tym zakresie nie przechodzi na organ. Tym bardziej nie ma podstaw aby organ udowadniał, że ma miejsce korzystanie (posiadanie) odbiornika, gdyż jest to prawnie irrelewantne, a podstawą do uwolnienia się od obowiązku płacenia abonamentu jest udowodnienie przez zobowiązanego niezbędnej okoliczności, tj. wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 852/23). W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 481/15).
Tym samym, aby skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, czego strona skarżąca nie uczyniła. Jak przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z z 22 sierpnia 2024 r., I GSK 849/23, w stanie prawnym do 16 czerwca 2005 r. obowiązywał § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), zgodnie z którym posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z kolei w stanie prawnym obowiązującym do 13 grudnia 2007 r., a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem (por. wyroki NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 837/18; 22 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 1343/16; 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 429/18, tamże), aby wyrejestrować odbiornik RTV należało uczynić to w określonej przepisami formie, którą był zapis w książeczce abonamentowej. Na podstawie tych przepisów posiadacz imiennej książeczki radiofonicznej był zobowiązany powiadomić placówkę operatora publicznego o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (§ 3). Zgłoszenia zaprzestania używania wszystkich odbiorników RTV należało dokonać po przedstawieniu w urzędzie pocztowym dwóch wypełnionych odcinków "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Urząd pocztowy zatrzymywał okładkę książeczki, wraz z jednym odcinkiem "W", a pozostałą część książeczki, wraz z drugim odcinkiem "W", potwierdzonym podpisem pracownika poczty i odciskiem datownika, zwracał klientowi. Zasady postępowania w przypadku wyrejestrowania odbiorników RTV zawarte były w książeczce radiofonicznej. Natomiast w stanie prawnym regulowanym rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) do skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV – koniecznym było złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia danych" o zaprzestaniu używania odbiorników RTV.
Natomiast w ocenie Sądu, Wierzyciel nieprawidłowo oddalił natomiast zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Celem instytucji upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Upomnienie przypomina przy tym nie tylko o obowiązku, który znany jest zobowiązanemu, ale i o powinności jego wykonania. Zasadą jest, że upomnienie tylko jednokrotnie przypomina zobowiązanemu o powinności wykonania danego obowiązku pod rygorem jego przymusowego prawnego wyegzekwowania (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 19 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1178/22).
Przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak stanowi art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu (§ 1). W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: 1) przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (§ 2). W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896, 1933 i 2042), albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (§ 3).
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
W art. 44 k.p.a. ustawodawca przewidział, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Po myśli art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1640) w przypadku przesyłek pocztowych doręczanych za pośrednictwem operatora pocztowego przez adres należy rozumieć oznaczenie miejsca doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym wskazanego przez nadawcę albo oznaczenie miejsca ich zwrotu do nadawcy.
Zgodnie z art. 7 ust. 1a u.a. wierzyciel jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na adres: [...] S., ul. [...]. Przesyłka pocztowa zawierająca ten dokument została poddana przez operatora pocztowego procedurze dwukrotnej awizacji, po czym uznano ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. Od momentu wniesienia przez skarżącą zarzutów skarżąca konsekwentnie wskazywała jednak adres do korespondencji: ul. [...], [...] S. podnosząc równocześnie, że pod adresem: [...] S., ul. [...] nie mieszka od 2012 r.
W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel powołał się na uprawnienie do otrzymania danych z bazy PESEL wynikający z art. 7 ust. 1a u.o.a. Z akt sprawy w żaden jednak sposób nie wynika czy przed skierowaniem do skarżącej upomnienia z dnia 27 września 2021 r. wierzyciel podjął czynności zmierzające do ustalenia jej aktualnego adresu zamieszkania poprzez weryfikację posiadanych przez niego danych adresowych z danymi znajdującymi się w rejestrze PESEL. W szczególności w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego na okoliczność otrzymania danych z rejestru PESEL w trybie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności np. wydruku z sytemu rejestru PESEL, notatki urzędowej sporządzonej przez upoważnionego pracownika wierzyciela po zapoznaniu się z danymi zamieszczonymi w rejestrze PESEL, obejmującej dane dotyczące skarżącej, z której wynikałby aktualny adres zameldowania, ewentualnie innego dokumentu pozyskanego z ww. rejestru we właściwym trybie w zakresie wskazanych danych. Nie jest zatem wiadome czy adres, na który skierowano upomnienie był adresem miejsca, o którym stanowi art. 42 k.p.a.
Sąd orzekający wskazuje, że skoro ustawodawca przyznał wierzycielowi możliwość weryfikacji danych abonentów w rejestrze PESEL to przed wystawieniem tytułu wykonawczego wierzyciel powinien dokonać takiej weryfikacji, w szczególności w przypadku, gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że do zarejestrowania odbiorników doszło wiele lat temu, a zobowiązany zaprzestał uiszczania opłat abonamentowych.
Powyższe powoduje, że na podstawie akt sprawy nie było możliwe do zweryfikowania czy doręczenia upomnienia z dnia 27 września 2021 r. dokumentu dokonano w sposób prawidłowy w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości, co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona (tak: Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Gdańsku w wyroku z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 260/21).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.
Sąd uznając, że wierzyciel dopuścił się naruszenia art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz zdecydował także na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu postanowienia pierwszoinstancyjnego.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi 100 zł.