I SA/Gl 1170/22

I SA/Gl 1170/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1800
art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Anna Rotter, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOD-1.4100.8.2021.19.IL UNP: 2401-22-171290 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za maj 2018 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za maj 2018 r., 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4.052 (cztery tysiące pięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi L. z siedzibą na Malcie (dalej: Spółka, Skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOD-1.4100.8.2021.19.IL UNP: 2401-22-171290 w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych od przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za maj 2018 r. w kwocie 13 050,00 zł z tytułu wypłaconej dywidendy od akcji S. S.A.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Wnioskiem z 22 listopada 2019 r. Spółka zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 27 550,00 zł pobranym przez płatnika: I. z tytułu dywidendy wypłaconej 18 maja 2018 r.
W oparciu o dokonane ustalenia Naczelnik decyzją z dnia 2 marca 2021 r. nr [...], [...], [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych od przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za maj 2018 r. w kwocie 27 550,00 zł z tytułu wypłaconej dywidendy od akcji S. S.A. oraz stwierdzająca nadpłatę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych od przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium RP za maj 2018 r. w kwocie 13.050,00 zł z tytułu wypłaconej dywidendy od akcji S. S.A.
2.2. W odwołaniu od ww. decyzji Spółka, podnosząc zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, nie podzieliła stanowiska Naczelnika, iż nie spełnia warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm., w brzmieniu obowiązującym na moment dokonywania wypłaty, dalej: u.p.d.o.p.), co w konsekwencji oznacza, że nie może korzystać ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
Zdaniem Skarżącej L1. posiada status spółki zarządzającej a zakres jej działań wynikający z pełnienia przez nią funkcji spółki zarządzającej wynika z memorandum ofertowego. Zarządzanie obejmuje nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa (akcji inwestorskich), lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie zasadami polityki inwestycyjnej. Podstawową/wyłączną działalnością L1. jest zarządzanie funduszami oraz ma miejsce wyodrębnienie z Funduszu podmiotu zarządzającego - L1..
Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 27 550,00 zł pobranego z tytułu dywidendy wypłaconej w 2018 r. przez S. S.A oraz orzeczenie co do istoty sprawy, tj. stwierdzenie nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych również co do kwoty 14 500,00 zł, tj. w łącznej kwocie 27 550 ,00 zł.
2.3. Zaskarżoną decyzją Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Naczelnika.
W uzasadnieniu wskazał, iż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Fundusz L2. spełnia warunki do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. i czy jest podmiotem porównywalnym z funduszami krajowymi, tj. czy posiada cechy charakteryzujące działanie polskich funduszy.
Dalej Dyrektor odwołał się ustalonego przez Naczelnika stanu faktycznego. Przywołał także mające w sprawie zastosowanie przepisy u.p.d.o.p. w tym art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. określające warunki zwolnienia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dyrektor przywołał także art. 6 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p. określający instytucje wspólnego inwestowania.
Wskazane w ww. przepisie instytucje wspólnego inwestowania mogą korzystać ze zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. pod warunkiem spełnienia wszystkich kryteriów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f (łącznie). Tak więc, warunkiem objęcia zagranicznych funduszy inwestycyjnych, mających siedzibę w państwie UE i EOG zwolnieniem przedmiotowym jest istnienie zawartej z państwem ich siedziby m.in. umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawierającej postanowienie przewidujące możliwość uzyskania przez polski organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa siedziby funduszu inwestycyjnego albo emerytalnego. Postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania są wzorowane na postanowieniach konwencji modelowej OECD w sprawie podatku od dochodu i od majątku. Wymianę informacji podatkowych reguluje art. 26 tej konwencji tak więc warunek ten jest spełniony w stosunku do wszystkich państw EU i EOG.
Dokonując oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego Dyrektor wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż na moment wypłaty dywidendy Spółka była programem zbiorowego inwestowania utworzonym jako wielofunduszowa spółka inwestycyjna o zmiennym kapitale zakładowym (SICAV), której przedmiotem działalności było zbiorowe inwestowanie środków m.in. w papiery wartościowe w celu rozłożenia ryzyka inwestycyjnego i umożliwienia członkom czerpanie korzyści z wyników zarządzania tymi środkami. Spółka mogła utworzyć jeden lub więcej Subfunduszy, składających się z jednej klasy lub wielu klas Akcji Inwestorskich. Na moment wypłaty Spółka posiadała jeden następujący Subfundusz; L2.. Celem inwestycyjnym Funduszu było dążenie do zapewnienia inwestorom atrakcyjnych zysków skorygowanych o ryzyko poprzez inwestycje długofalowe, oportunistyczne, powiązane ze szczególnymi sytuacjami i wydarzeniami i/lub sytuacjami kryzysowymi, przy jednoczesnym dążeniu do ograniczenia ryzyka nieudanych inwestycji, co wynika m.in. z dokumentu "Memorandum Informacyjne" (k. 23-24).
Zgodnie z definicją zawartą w maltańskiej ustawie o usługach inwestycyjnych (ISA), program zbiorowego inwestowania może być prowadzony m.in. w formie spółki inwestycyjnej, która winna uzyskać od MFSA (Maltański Urząd ds. Nadzoru Finansowego) licencję na prowadzenie programu zbiorowego inwestowania. Spółka uzyskała [...] r. taką licencję na prowadzenie działalności w ramach programu zbiorowego inwestowania w formie branżowego funduszu inwestycyjnego (PIF) dostępnego dla inwestorów określanych jako "inwestorzy kwalifikowani".
Ponadto na podstawie maltańskiej ustawy o usługach inwestycyjnych (ISA), branżowe fundusze inwestycyjne (PIF) to programy zbiorowego inwestowania stworzone z myślą o inwestorach branżowych oraz inwestorach z dużym kapitałem własnym, określanych zbiorczo jako "inwestorzy kwalifikowani", co oznacza wymóg minimalnego poziomu inwestycji w wysokości 100.000 dolarów lub minimalnej wartości netto na poziomie 1 min dolarów.
Z dokumentu "Memorandum ofertowe" (k. 77-78) wydanego w związku z ofertą objęcia udziałów inwestorskich w Funduszu, jednostki uczestnictwa proponowane są jedynie zamkniętej grupie inwestorów, którym przedłożono ten dokument oraz pod warunkiem, że posiadają status "Inwestora kwalifikowanego" w rozumieniu tego dokumentu, za którego należy rozumieć m.in. osobę fizyczną, której wartość netto lub jej wspólna wartość netto wraz z małżonkiem przekracza 750.000 euro (lub ekwiwalent tej sumy wyrażony w innej walucie).
L1. uzyskała licencję jako zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym oraz została zarejestrowana w rejestrze podmiotów gospodarczych MFSA pod nr [...], co wynika z licencji wydanej przez Maltański Urząd ds. Nadzoru Finansowego [...] r. (k. 19).
Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor uznał, iż Skarżąca spełnia warunki określone w następujących, przywołanych powyższej przepisach u.p.d.o.p.: art. 17 ust. 1 pkt 58 w związku z art. 6 ust. 4 pkt. 1 lit. b oraz w art. 17 ust. 11-12.
Odnosząc się natomiast do kwestii spełnienia przez Skarżącą warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 58 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-e u.p.d.o.p. Dyrektor wskazał, iż Fundusz: 1) podlegał w państwie, w którym ma siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania (tzw. rezydencja podatkowa), co potwierdza certyfikat rezydencji za 2018 r. wystawiony dla L1. (k. 26); 2) działalność Spółki podlegała bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ma siedzibę, tj. MFSA (Maltański Urząd ds. Nadzoru Finansowego), co wynika z przedłożonego Memorandum Informacyjnego L1.. oraz przyznanej licencji przez MFSA (k. 19 oraz k. 23 i n.); 3) posiadał depozytariusza przechowującego aktywa, którym był I.. z siedzibą w K., co wynika z Umowy o świadczenie usług związanych z papierami wartościowymi (k. 13 i nast.).
Dalej Dyrektor wskazał, iż wątpliwości Naczelnika wzbudziła kwestia spełnienia przez Fundusz warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. Ostatecznie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał on, że Fundusz nie spełnia tego warunku i na moment wypłaty dywidendy nie był podmiotem zarządzanym przez podmiot niezależny.
Ustosunkowując się do kwestii spornej w niniejszej sprawie Dyrektor w pierwszej kolejności odniósł się obszernie do okoliczności związanych z nowelizacją u.p.d.o.p. i wprowadzeniem do tej ustawy przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.
Oceniając rozwiązania przyjęte w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. pod kątem ich zgodności z zasadą swobody przepływu kapitału (art. 63 TFUE) Dyrektor podniósł, że odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Dyskryminacja może polegać tylko na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji. Interpretacja norm krajowych w kontekście zasady swobody przepływu kapitału winna dotyczyć warunków tworzenia i działania funduszy, z uwzględnieniem w szczególności przedmiotu ich działania, ich obowiązków oraz stosowanych wobec nich środków kontroli. Fundusze zagraniczne nie muszą być zatem identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi, prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych.
Warunek zarządzania przez podmiot zewnętrzny dotyczy wszystkich funduszy oraz instytucji wspólnego inwestowania, które chcą skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych. W przypadku funduszy prawa polskiego przyjęcie innego modelu zarządzania jest niemożliwe z uwagi na brzmienie przepisów zawartych w ustawie z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnym.
Przepisy u.p.d.o.p. umożliwiły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym instytucjom wspólnego inwestowania na analogicznych zasadach, jakie obowiązują fundusze inwestycyjne działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych.
Warunki zwolnienia sformułowane w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. zostały określone w oparciu o cechy charakteryzujące fundusze działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych, zostały ujęte w tej ustawie. Tym samym nastąpiło zrównanie w zakresie opodatkowania w Polsce funduszy zarówno polskich, jak i zagranicznych, działających na analogicznych zasadach.
Biorąc pod uwagę taką konstrukcję przepisów u.p.d.o.p. należy uznać, iż są one zgodne z przepisami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 18, art. 63 Traktatu poprzez interpretację przepisów krajowych, prowadzącą do odmowy równego traktowania Wnioskodawcy pod względem podatkowym w Polsce w stosunku do krajowych funduszy inwestycyjnych, mimo obiektywnej porównywalności sytuacji ww. podmiotów.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. warunkiem skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym jest, aby instytucja wspólnego inwestowania zarządzana była przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
Pojęcie "zarządzania" określone w tym przepisie należy rozumieć szeroko. W ujęciu podstawowym oznacza ono prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. Natomiast w wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, ale także całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego funduszu zasadami polityki inwestycyjnej.
Na takie szersze rozumienie wskazuje również treść załącznika nr II Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z 2009 r. Nr 302, str. 32, gdzie w ramach funkcji zarządzania wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną polegającą na wykonywaniu czynności takich, jak obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.
Na podstawie przedłożonych przez Spółkę dokumentów dotyczących kwestii zarządzania należy uznać, że L1. jako podmiot analogiczny do polskich TFI zarządza L2. poprzez Radę Dyrektorów i Komitet Inwestycyjny. Komitet Inwestycyjny jest powoływany przez Radę Dyrektorów, która jest powoływana przez udziałowców głosujących L1.. Rada Dyrektorów jest organem L1.. Komitet Inwestycyjny jest powołany do zarządzania L2.. Komitet Inwestycyjny jako organ L1. działa w jej imieniu w zakresie wykonywanych przez nią funkcji zarządzania funduszem L2.;
- okoliczności, iż L1. posiada status spółki zarządzającej znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w rejestrze firm zarządzających, w których L1. oznaczona jest jako "A.";
- zakres działań L1. wynikający z pełnienia przez nią funkcji spółki zarządzającej wynika z memorandum ofertowego. Zadania spółki zarządzającej w zakresie zarządzania funduszem L2. polegają m.in. na: 1) monitorowaniu i przeglądzie polityki inwestycyjnej i wyników L2., 2) ustawianiu i przeglądzie wytycznych dotyczących inwestycji L2., 3) wydawaniu zasad wyboru akcji i ustalaniu struktury portfela i alokacji aktywów L2., 4) przedstawianiu zaleceń Radzie dyrektorów,
- Spółka zarządzająca L1. oraz fundusz L2. posiadają wyodrębniony kapitał. Udziałowcem L1. są posiadacze akcji założycielskich, natomiast udziałowcami funduszu L2. są posiadacze akcji inwestorskich, co potwierdza kapitałowe wydzielenie funduszu L2. z L1.;
Dodatkowo w piśmie z 23 grudnia 2020 r. (k. 142) będącym uzupełnieniem pisma z 16 listopada 2020 r. Spółka podniosła: "(...) w zakresie wyjaśnień dotyczących spółki zarządzającej, wskazuję, iż L1. działa na podstawie zezwolenia wydanego przez maltański organ nadzoru MFSA, tj. organu państwa, w którym spółka zarządzająca posiada siedzibę. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p (w związku z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.do.p.) stanowi natomiast, że zwolnienie dotyczy funduszy zarządzanych przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Mając na uwadze fakt, że L1. posiada siedzibę na Malcie, w świetle ww. przepisu właściwym organem nadzoru, który powinien wydać zezwolenie na prowadzenie działalności jest właściwy organ na Malcie.
Spółka, na poparcie prezentowanego stanowiska, przywołała wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r. III SA/Wa 2620/15, z którego wynika, że fundusz inwestycyjny nie musi mieć zewnętrznej spółki zarządzającej, aby mógł skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego. Tym samym warunek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. (w związku z art. 17 ust. 1 pkt. 58 u.p.d.o.p.), podobnie jak pozostałe przesłanki warunkujące zwolnienie, jest w przedmiotowej sprawie spełniony.
W dalszej kolejności Dyrektor, analizując spełnienie warunku wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 10 a lit. f) u.p.d.o.p. podniósł, iż należy ustalić, czy instytucja zbiorowego inwestowania posiadająca status SICAV jest równoważną polskiemu funduszowi inwestycyjnemu.
Według polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi z 27 maja 2004 r. fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, co oznacza, że może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. Fundusz inwestycyjny jest jednak specyficzną osobą prawną, z uwagi na to, że stanowi on jedynie masę majątkową utworzoną z wpłat uczestników i nabytych za te wpłaty aktywów. Jako organ zarządzający funduszem inwestycyjnym działa towarzystwo funduszy inwestycyjnych (dalej również jako TFI). Cechą TFI jest ich m.in. ich niezależność i oddzielenie od samych funduszy inwestycyjnych. Reprezentują one fundusze w relacjach zewnętrznych z innymi podmiotami. Zgodnie z art. 38 tej ustawy towarzystwem funduszy inwestycyjnych może być wyłącznie spółka akcyjna z siedziba na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która uzyskała zezwolenie Komisji na wykonywanie działalności określonej w art. 45. W przepisie tym wskazano, iż przedmiotem działalności towarzystwa jest wyłącznie tworzenie funduszy inwestycyjnych otwartych lub funduszy zagranicznych, zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowanie ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych.
Polski ustawodawca przyjął model, zgodnie z którym fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja ta zakłada więc, że organem jednej osoby prawnej jest inna osoba prawna. Dzięki takiemu rozwiązaniu majątek przekazany przez uczestników do funduszu i aktywa nabyte w zamian pozostają cały czas odrębnym majątkiem, nie związanym z TFI. Dzięki takiemu rozwiązaniu ograniczeniu ulega ryzyko upadłości czy wystąpienia innych negatywnych zdarzeń gospodarczych w stosunku do towarzystwa, nie występują też reperkusje w postaci pogorszenia się sytuacji uczestników funduszu inwestycyjnego. Oddzielenie aktywów funduszu inwestycyjnego od aktywów organu zarządzającego przekłada się na rozdzielnie ryzyka inwestycyjnego i ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. Dzięki temu środki gromadzone przez fundusz inwestycyjny pozostają oddzielną masą majątkową, co oznacza, iż w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej podmiotu zarządzającego środki zgromadzone w funduszu inwestycyjnym pozostają bezpieczne i nie wchodzą do masy upadłościowej spółki zarządzającej. Jest to istotny element konstrukcji funduszy inwestycyjnych, bo współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa działalności funduszy inwestycyjnych.
Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi przewiduje szczególne konstrukcje funduszy inwestycyjnych, takie jak np. fundusze inwestycyjne z wydzielonymi subfunduszami. Fundusze takie działają w ten sposób, że aktywa funduszu podzielone są na poszczególne subfundusze, nie posiadające osobowości prawnej, z których każdy może stosować inną politykę inwestycyjną. Zobowiązania związane z działalnością subfunduszu obciążają tylko tę część aktywów, która jest przypisana temu subfunduszowi, a egzekucja może być skierowana wyłącznie wobec aktywów tego subfunduszu, którego obciążają zobowiązanego.
Dyrektor wskazał, iż z wyjaśnień przywołanych powyżej wynika, iż L1. jest firmą inwestycyjną powołaną do zarządzania funduszami (analogicznie jak w polskich regulacjach do zarządzania funduszami inwestycyjnymi i ich reprezentowania powołane są towarzystwa funduszy inwestycyjnych). Relacja L1. - L2. jest skonstruowana analogicznie jak relacja pomiędzy TFI a funduszem inwestycyjnym. W obu przypadkach L1. oraz TFI reprezentują fundusz i nim zarządzają.
Należy zatem uznać, że L1. jako podmiot analogiczny do polskich TFI zarządza L2. poprzez Radę Dyrektorów i Komitet Inwestycyjny.
Dyrektor wskazał, iż Spółka wyjaśnia, że potwierdzeniem statusu L1. jako spółki zarządzającej jest oznaczenie jej w rejestrze podmiotów gospodarczych jako: "A." (zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym) oraz uzyskanie licencji na prowadzenie programu zbiorowego inwestowania w formie branżowego funduszu inwestycyjnego [PIF] skierowanego do inwestorów kwalifikowanych. Spółka zarządzająca L1. oraz fundusz L2. posiadają wyodrębniony kapitał. Udziałowcami L1. są posiadacze akcji założycielskich, natomiast udziałowcami funduszu L2. są posiadacze akcji inwestorskich, co potwierdza kapitałowe wydzielenie funduszu L2. z L1.. Ponadto L2. nie posiada osobowości prawnej, dlatego też jest reprezentowana prze L1..
Reasumując Dyrektor uznał, iż L1. nie stanowi zewnętrznego podmiotu zarządzającego funduszem L2. w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.
Z dokumentów tych wynika, że L1. jest zarządzanym samodzielnie funduszem (programem zbiorowego inwestowania), który na mocy przepisów wewnętrznych Malty utworzony został w formie wielofunduszowej spółki inwestycyjnej typu SICAY (na moment wypłaty posiadającym jedyny subfundusz - L2.). Zatem posiada strukturę analogiczną do funduszu parasolowego z wydzielonymi subfunduszami ("Memorandum informacyjne", k. 111).
Ponadto jedynym przedmiotem działalności L1. jest zbiorowe inwestowanie środków w papiery wartościowe i/lub inne mienie ruchome i nieruchome (na podstawie pkt 4.1 Umowy Spółki L1., k. 192-194). Natomiast przedmiotem działalności TFI jest tylko działalność związana z organizacją funduszy inwestycyjnych, w tym w szczególności zarządzanie i reprezentowanie funduszy.
Z dokumentu "Umowa [...]" (k. 134-136) wynika, że L1. posiada jeden kapitał zakładowy, który w momencie założenia Spółki wynosił 125 000 EUR i dzielił się na: 1000 akcji założycielskich bez wartości nominalnej wyemitowanych w cenie 1 EUR za jedną akcję (które nie będą stanowiły odrębnego Subfunduszu) oraz 1240 akcji dystrybucyjnych w euro klasy A bez wartości nominalnej w Subfunduszu Licencjonowanym (L2.) wyemitowanych w cenie 100 EUR za jedną akcję. Ponadto Spółka może emitować jedną lub kilka klas akcji inwestorskich, które stanowią odrębne Subfundusze lub będą stanowiły jeden istniejący Subfundusz a aktywa i zobowiązania każdego z Subfunduszu Spółki będą traktowane, w sensie prawnym, jako majątek odrębny od aktywów i zobowiązań każdego z pozostałych Subfunduszy, tak jak to ma miejsce w przypadku polskich funduszy parasolowych (pkt 5.3-5.5 Umowy Spółki L1., k. 134-136).
Z "Umowy [...]" i "Memorandum informacyjnego" wynika, że Spółka L1. stanowi zarządzany samodzielnie program zbiorowego inwestowania, który nie został objęty dyrektywą w sprawie ZAFI. Sprawy Spółki prowadzone są przez Zarząd składający się nie z mniej niż trzech i nie więcej niż pięciu dyrektorów, z których wszyscy muszą być osobami zatwierdzonymi przez MFSA. Zarząd natomiast powołał Komitet Inwestycyjny do wykonywania obowiązków związanych z zarządzaniem inwestycjami w odniesieniu do aktywów swojego subfunduszu L2.. Nadmienić tutaj należy, iż zarówno w skład Zarządu jak i Komitetu Inwestycyjnego wchodzi T. J. - założyciel oraz posiadacz 999 akcji założycielskich i 1240 akcji dystrybucyjnych klasy A. Zgodnie z Umową Spółki L1.. (pkt 8.2, k. 134-136) to właśnie posiadacze akcji założycielskich powołują Dyrektorów Spółki, którzy następnie powołują Komitet Inwestycyjny. W przedmiotowym zakresie m.in. T. J. jako właściciel większości akcji założycielskich powołał Zarząd, gdzie funkcję Prezesa Zarządu pełni również T. J., a następnie Zarząd powołał Komitet Inwestycyjny, w którym także T. J. pełnił funkcję przewodniczącego.
Z powyższego wynika, że L1. (a tym samym subfundusz L2.) nie był zarządzany przez podmiot zewnętrzy tylko przez Zarząd, który w ramach Spółki powołał specjalny organ w celu zarządzania inwestycjami w odniesieniu do aktywów Subfunduszu licencjonowanego (L2.).
W przypadku funduszu nieposiadającego spółki zarządzającej (czyli fundusz sam zarządza swoimi sprawami) powinien on sam kierować działalnością swoją i swoich subfunduszy oraz uzyskać stosowne licencje/zezwolenia.
Zatem w sytuacji, gdy L1. jest zarządzaną samodzielnie wielofunduszową spółką inwestycyjną, była zobowiązana do uzyskania stosownych zezwoleń, które uzyskuje "zewnętrzy" podmiot zarządzający, bowiem samodzielnie zarządza działalnością swoją i swoich subfunduszy.
Przedstawiony przez Spółkę model zarządzania L1. oparty na Zarządzie w skład którego wchodzą osoby fizyczne nie posiadające "siedziby", lecz miejsce zamieszkania lub prowadzenia działalności gospodarczej nie jest zgodny z warunkiem określonym w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. z uwagi na to że zgodnie z nim instytucja wspólnego inwestowania musi być zarządzana przez odrębny od niej podmiot (niebędący osobą fizyczną).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika więc, że L1. stanowi zarządzany samodzielnie program zbiorowego inwestowania, prowadzony w formie spółki inwestycyjnej z wydzielonym subfunduszem L2. więc nie spełnia wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. warunku zarządzania przez podmiot, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.
Ustawodawca uzależnił uzyskanie zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f u.p.d.o.p. od spełnienia przez podmiot kumulatywnie wszystkich warunków wymienionych w tych przepisach - niewypełnienie chociaż jednego z nich skutkuje uniemożliwieniem skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w tym przepisie. Zatem z uwagi na to, że Spółka nie spełnia warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. ustawy nie mogą skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
Dyrektor nie dopatrzył się naruszenia przez organ pierwszej instancji następujących przepisów TFUE, tj.; art. 49, art. 63 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 18 poprzez uznanie, że w sprawie zachodzą podstawy do stosowania ograniczenia zasady równości, swobody przedsiębiorczości i przepływu kapitału między państwami członkowskimi, które uzasadniają odmowę Funduszowi będącemu instytucją wspólnego inwestowania zwolnienia od podatku, którym objęte są polskie fundusze inwestycyjne wskazać należy (mowa była już o tym w niniejszej decyzji) że w odróżnieniu od podatków pośrednich, podatki dochodowe zostały zharmonizowane w ramach UE jedynie w ograniczonym zakresie. Odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Dyskryminacja może polegać tylko na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji. Interpretacja norm krajowych w kontekście zasady swobody przepływu kapitału winna dotyczyć warunków tworzenia i działania funduszy, z uwzględnieniem w szczególności przedmiotu ich działania, ich obowiązków oraz stosowanych wobec nich środków kontroli. Fundusze zagraniczne nie mają zatem być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi, prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych.
Zdaniem Dyrektora, Naczelnik w niniejszej sprawie, dokonał oceny stanu faktycznego i wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. z poszanowaniem zasad traktatowych Unii Europejskiej. Uwzględnił warunki tworzenia i działania funduszu inwestycyjnego, w szczególności odniósł się do formy zarządzania nim. Oczywiste jest, o czym była już mowa powyżej, że fundusze zagraniczne nie muszą być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi, zaś prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych.
W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 58 i art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. nie znajdują uzasadnienia.
Dalej Dyrektor argumentował, iż z uwagi na to, że Spółka nie mogła skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., należało zweryfikować zasadność wniosku w świetle innych przepisów regulujących opodatkowanie w przypadku wypłaty dywidendy dla nierezydentów.
Biorąc pod uwagę to, że: Spółka nie prowadzi na terenie RP działalności poprzez zakład (zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku o stwierdzenie nadpłaty), nie posiada nie mniej niż 10% akcji w kapitale spółki wypłacającej dywidendę (zgodnie z oświadczeniem zawartym w piśmie z 06 lipca 2020 r., k. 110) oraz w 2018 r. była rezydentem podatkowym Malty (co wynika z certyfikatu rezydencji wystawionego 07 maja 2019 r., k. 26) wypłacona Spółce przez płatnika - I.. 20 czerwca 2018 r. dywidenda od akcji S. S.A. w kwocie netto 117 450,00 zł (tj. po potrąceniu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych według stawki 19%, tj. w wysokości 27 550,00 zł, co wynika z dokumentu "Potwierdzenie wypłaty odsetek", k. 26) powinna zostać opodatkowana według stawki 10%, a więc należny podatek powinien wynieść 14.500,00 zł (zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. b Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Malty).
Zatem podatek pobrany według stawki 19% w kwocie 27 550,00 zł został pobrany przez płatnika w wysokości większej od należnej. Różnica w wysokości 13.050,00 zł (27 550,00 – 14 500,00) stanowi zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) nadpłatę. Prawidłowo zastosowano art. 75 § 1 O.p.
Końcowo Dyrektor wskazał, iż nie doszło do naruszenia zasady postępowania określone w przepisach Ordynacji podatkowej, tj. zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego (art. 121 § 1), zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej określonej (art. 122), zasadę przekonywania strony w postępowaniu podatkowym (art. 124), zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy (art. 191) oraz zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (art. 2a). Dyrektor argumentował bowiem, iż spór w sprawie nie dotyczy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwala na ustalenie stanu faktycznego, ale kwestii uznania na podstawie tego materiału, czy Spółka spełnia warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. Rozbieżność stanowisk w tej sprawie nie wynika więc z interpretacji poszczególnych przepisów, ale z oceny treści zgromadzonego materiału dowodowego.
Stanowisko organu potwierdza wyrok NSA z 21 lipca 2017 r. II FSK 1777/15.
2.5. W skardze, Skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, zaskarżyła decyzję Dyrektora w części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w kwocie 27 550,00 zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za maj 2018 r. z tytułu wypłaconej dywidendy od akcji S. SA.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
a) art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że Skarżąca nie spełniała wszystkich warunków uprawniających ją do skorzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., podczas, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wszelkie przestanki warunkujące prawo do skorzystania z ww. zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych zostały przez nią spełnione;
b) art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że przesłanka określona w tym przepisie jest spełniona tylko wówczas, gdy instytucja wspólnego inwestowania jest zarządzana przez inny, zewnętrzny wobec niej podmiot, podczas gdy taki warunek nie wynika z brzmienia tego przepisu; a tym samym dokonania przez Dyrektora interpretacji tego przepisu wychodzącej poza znaczenie słów w nim użytych, podczas gdy początkiem procesu wykładni tekstu prawnego powinna być wykładnia językowa, która na gruncie prawa podatkowego zakreśla ramy dla rezultatów wykładni celowościowej i systemowej, co w konsekwencji skutkowało pominięciem przez Dyrektora faktu, iż relacje pomiędzy Skarżącą i L1. - podmiotem zarządzającym spełniają postawione przez Organ warunek (wychodzący poza ramy zakreślone przez rezultaty wykładni językowej): zarządzana przez inny, zewnętrzny wobec Funduszu;
c) art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. w zw. z art. 18 i art. 63 TFUE poprzez dokonanie przez Dyrektora sprzecznej z zasadami traktatowymi interpretację przepisów krajowych, co skutkowało odmową równego traktowania Skarżącej pod względem podatkowym w Polsce w stosunku do krajowych funduszy inwestycyjnych, mimo obiektywnej porównywalności sytuacji Skarżącej i polskich funduszy;
d) art. 49, art. 63 ust. 1 i art. 55 ust. 1 w zw. z art. 18 TFUE poprzez uznanie przez Dyrektora, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do stosowania ograniczenia zasady równości, swobody przedsiębiorczości i przepływu kapitału między państwami członkowskimi, które uzasadniają odmowę Skarżącej będącej instytucją wspólnego inwestowania zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych, którym objęte są polskie fundusze inwestycyjne w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. ze względu na inną specyfikę systemu prawnego Malty - państwa rejestracji Skarżącej oraz siedziby spółki zarządzającej Skarżącą, w tym w szczególności z uwagi na różnice w instytucjonalnym ukształtowaniu zasad działalności funduszy inwestycyjnych maltańskich (w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.), co prowadzi do nieuzasadnionego, dyskryminującego traktowania Skarżącej w zakresie opodatkowania dochodów w stosunku do krajowych funduszy inwestycyjnych znajdujących się w porównywalnej sytuacji oraz instytucji wspólnego inwestowania mających siedzibę w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
e) art. 75 § 1 O.p. poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącej prawa do uzyskania stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych;
f) art. 121 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez niewypełnienie przez Dyrektora wynikającego z art. 191 O.p. obowiązku dokonania oceny całego zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji uznanie, że Skarżąca nie spełniła przesłanki wskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p., podczas gdyby Dyrektor dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego musiałby uznać, że Skarżąca będąca instytucją wspólnego inwestowania jest zarządzana przez zewnętrzny (wyodrębniony funkcjonalnie i majątkowo, posiadający innych udziałowców) wobec niej podmiot: L1.;
g) art. 2a O.p. tj. zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, gdyż pomimo że: 1) Skarżąca przedstawiła dowody i wskazała na okoliczności świadczące o jej odrębności od podmiotu zarządzającego oraz wyjaśniła specyfikę funduszy wspólnego inwestowania działających na Malcie, których zasady funkcjonowania są porównywalne do zasad działania polskich funduszy wspólnego inwestowania. Dyrektor mając wątpliwości dokonał oceny stanu faktycznego na niekorzyść Skarżącej, 2) istniały wątpliwości co do interpretacji art. 5 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. Dyrektor wybrał taki rezultat wykładni tego przepisu, który jest niezgodny z jego brzmieniem i jest niekorzystny dla Skarżącej;
h) art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, iż Skarżąca nie spełniła przesłanki wskazanej w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.; w sytuacji gdyby Dyrektor dokonał prounijnej wykładni ww. przepisu uznałby, że warunek wynikający ze wskazanego przepisu został spełniony a sytuacja faktyczna zagranicznego funduszu inwestycyjnego i polskiego funduszu inwestycyjnego w niniejszej sprawie - uwzględniając stopień bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (polskiej oraz maltańskiej) - jest porównywalny;
i) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 127 O.p. poprzez instrumentalne potraktowanie prowadzonej sprawy i wydanie rozstrzygnięcia pod z góry założony cel - odmowę stwierdzenia nadpłaty i uniemożliwieniu Skarżącej skorzystania ze zwolnienia w podatku dochodowym wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., pomimo spełnienia przez Skarżącą wszelkich warunków, od których uzależniona jest możliwość zastosowania ww. zwolnienia.
j) art. 210 § 1 pkt 6) i § 4 w zw. z art. 124 O.p. poprzez wydanie zaskarżonej Decyzji z wewnętrznie sprzecznym uzasadnieniem, z jednej bowiem strony Dyrektor odwołuje się do zasad wynikających z TFUE wskazując przy tym, że "Fundusze zagraniczne nie mają zatem być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi (...)" z drugiej strony odmawia Skarżącej stwierdzenia nadpłaty z uwagi na brak spełnienia warunku wynikającego z art.. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p., gdyż fundusz maltański nie funkcjonował w sposób identyczny jak określony w polskich przepisach regulujących funkcjonowanie polskich funduszy inwestycyjnych, tj. przede wszystkim w ustawie o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu strona argumentowała, że kluczowe znaczenie ma status poszczególnych podmiotów, tj. L1. oraz L2. ("L2." lub "Fundusz"), a także istniejących pomiędzy nimi relacji. Z przedstawionej poniżej charakterystyki wprost wynika, iż w przypadku Skarżącej zostały spełnione wszystkie warunki umożliwiające skorzystanie ze zwolnienia wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.
L1. jest firmą inwestycyjną powołaną do zarządzania funduszami. Podobnie jak w polskim prawie (ustawy o funduszach inwestycyjnych) do zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi i ich reprezentowania powołane są towarzystwa funduszy inwestycyjnych i tylko takie podmioty mogą używać oznaczenia "towarzystwo funduszy inwestycyjnych" lub "TFI", oznaczenie "Sicav" na podstawie maltańskiej ustawy o spółkach oznacza firmę inwe9stycyjną, która zarządza funduszami inwestycyjnymi.
Relacja L1. - L2. jest skonstruowana analogicznie jak relacja pomiędzy TFI - fundusz inwestycyjny. W obu przypadkach L1. oraz TFI reprezentują fundusz i nim zarządzają. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w ustawie o funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którą TFI jest organem funduszu inwestycyjnego zarządzającym nim i reprezentującym go w stosunkach z osobami trzecimi. Należy zatem uznać, że L1. jako podmiot funkcjonujący analogicznie do polskich TFI posiadający osobowość prawną zarządza L2. poprzez swoje organy: Radę Dyrektorów i Komitet Inwestycyjny.
Innymi słowy, L2. jest zarządzana przez zewnętrzny podmiot: L1.. Fakt, że L1. zarządza Funduszem poprzez swoje organy: Komitet Inwestycyjny i Radę Dyrektorów, niemniej jednak nie można przyjąć z powyższego, że osoby fizyczne zarządzają L2.. Polskie TFI ma również swoje organy, w skład których wchodzą osoby fizyczne.
Okoliczność, iż L1. posiada status spółki zarządzającej znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w rejestrze firm zarządzających, w którym L1. oznaczona jest jako "A.".
Zakres działań L1. wynikający z pełnienia przez nią funkcji spółki zarządzającej wynika z memorandum ofertowego. Zarządzanie funduszem L2. przez L1. obejmuje nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa (akcji inwestorskich), lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie zasadami polityki inwestycyjnej. Należy zwrócić uwagę, że na ten szerszy aspekt zarządzania wskazuje również treść załącznika II Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) ("dyrektywa UCITS"), gdzie w ramach funkcji zarządzania wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną polegającą na wykonywaniu takich czynności, jak obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów, wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.
Podsumowując podstawową/wyłączną działalnością L1. jest zarządzanie funduszami. Tym samym, ma miejsce wyodrębnienie z Funduszu podmiotu zarządzającego - L1..
Spółka zarządzająca L1. oraz fundusz L2. posiadają wyodrębniony kapitał. Udziałowcami L1. są posiadacze akcji założycielskich (Tounders Shares), natomiast udziałowcami funduszu L2. są posiadacze akcji inwestorskich (lnvestor Shares) - stanowiących odpowiednik certyfikatów inwestycyjnych, co wskazuje na kapitałowe wydzielenie funduszu L2. z L1..
Ta forma uczestnictwa w Funduszu odpowiada charakterowi uczestnictwa w polskich funduszach wspólnego inwestowania, w szczególności nie obciąża inwestorów ryzykiem zadłużenia lub upadłości spółki zarządzającej L1.. Innymi słowy, ten model Funduszu charakteryzuje się oddzieleniem majątku inwestorów od majątku spółki zarządzającej Funduszem. Uczestnicy Funduszu podlegają ochronie prawnoadministracyjnej.
Oddzielenie aktywów Funduszu od aktywów organu zarządzającego przekłada się na rozdzielnie ryzyka inwestycyjnego i ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. Dzięki temu środki gromadzone przez Fundusz inwestycyjny pozostają oddzielną masą majątkową zgodnie z przepisami prawa maltańskiego, co oznacza, iż w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej podmiotu zarządzającego - L1., - środki zgromadzone w Funduszu pozostają bezpieczne i nie wchodzą do masy upadłościowej spółki L1.. Jest to zatem istotny element konstrukcji Funduszu, bo współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa i jest elementem charakterystycznym dla polskich funduszy inwestycyjnych podlegających zwolnieniu od podatku dochodowego.
Innymi elementami wskazującymi na zbieżny charakter działalności Funduszu i polskich funduszy inwestycyjnych jest fakt nadzoru nad Funduszem i L1.. sprawowany przez uprawniony organ na Malcie (MFSA).
Wskazane powyżej okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają, iż L1. pełni funkcję spółki zarządzającej w stosunku do funduszu L2..
Uwzględniając powyższe Fundusz spełnia warunki do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. W szczególności, Fundusz należy uznać za porównywalny z funduszami krajowymi, tj. posiadający cechy charakteryzujące działania polskich funduszy.
Dalej, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. oraz art. 6 ust, 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. Skarżąca wskazała, iż w niniejszej sprawie, bezsporny jest fakt, iż pierwsze trzy z wymienionych warunków zostały przez Skarżącą spełnione, gdyż potwierdza to również Dyrektor.
Formułowany przez Dyrektora w zaskarżonej decyzji zarzut dotyczy warunku posiadania przez Fundusz niezależnego, zewnętrznego podmiotu zarządzania, a więc warunku wykreowanego przez ten organ, od którego spełnienia Dyrektor uzależnia stwierdzenie Skarżącej nadpłaty.
Istotne jest w dokonywanej analizie warunku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. uwzględnienie kontekstu unijnego i jego prounijnej wykładni. W tych ramach strona skarżąca przywołała okoliczności wprowadzenia do obrotu prawnego przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., cele nowelizacji oraz uzasadnienie jej projektu. Mając na uwadze powyższe wskazała, iż każdy ze wskazanych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. musi być interpretowany z uwzględnieniem nadrzędnych zasad obowiązujących w Unii Europejskiej - zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników mających siedzibę w UE. W tym celu, konieczne jest odwołanie się do dyrektywy UCITIS, która ujednoliciła wymogi stawiane przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania w celu ochrony i bezpieczeństwa inwestorów. "Przyjęcie w dyrektywie takich uregulowań, stanowiących pewnego rodzaju wspólny mianownik i zapewniających porównywalność funduszy inwestycyjnych z poszczególnych krajów członkowskich oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego umożliwiało także praktyczną realizację zasad traktatowych, .in.. swobody przepływu kapitału oraz zapobiegało naruszaniu zasady niedyskryminacji. Chodziło tu zatem zasadniczo o to, oby porównywalnym (równoważnym) funduszom z różnych krajów członkowskich zapewnić analogiczne warunki funkcjonowania, czego istotnym elementem jest również sposób ich opodatkowania (brak opodatkowania)" (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2021 r. II FSK 2663/18).
Tymczasem Dyrektor, odwołując się w zaskarżonej decyzji do dokonania prounijnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., tak naprawdę jej nie zastosował, uzależniając stwierdzenie nadpłaty od spełnienia przez Skarżącą wymogów identycznych z tymi stawianymi polskim funduszom inwestycyjnym. Całkowicie pomijając przy tym istniejące różnice w systemach prawnych Polski i Malty, a tym samym różnice w tworzeniu i funkcjonowaniu funduszy inwestycyjnych.
Na poparcie prezentowanego stanowiska Spółka przywołała wyroki NSA: z dnia 29 stycznia 2021r. II FSK 2663/18, z dnia 2 grudnia 2021 r. II FSK 699/19, z dnia 18 listopada 2020 r. II FSK 1866/18, z dnia 16 czerwca 2015 r. II FSK 1279/13, z dnia 4 grudnia 2015 r., II FSK 2482/13, z dnia 9 maja 2016 r. II FSK 3047/13).
W świetle przytoczonego orzecznictwa istotne jest, wbrew stanowisku Dyrektora, aby sposób funkcjonowania Funduszu byt jedynie porównywalny z zasadami funkcjonowania polskich funduszy inwestycyjnych. Nie musi on być tożsamy. W przypadku warunku wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 10 a lit. f u.p.d.o.p. nie jest zatem istotne czy podmiot zarządzający jest podmiotem zewnętrznym. Istotne jest to, aby podmiot zarządzający gwarantował wypełnienie podstawowego celu dyrektywy UCITIS, tj. zapewnienie ochrony i bezpieczeństwa inwestorów.
W niniejszej sprawie ma to miejsce, gdyż jak Skarżąca opisała to w pkt. 3.1 skargi - Spółka zarządzająca L1. oraz fundusz L2. posiadają wyodrębniony kapitał. Udziałowcami L1. są posiadacze akcji założycielskich (F.S.), natomiast udziałowcami funduszu L2. są posiadacze akcji inwestorskich (lnvestor Shares) - stanowiących odpowiednik certyfikatów inwestycyjnych, co wskazuje na kapitałowe wydzielenie funduszu L2. z L1..
Ta forma uczestnictwa w Funduszu odpowiada charakterowi uczestnictwa w polskich funduszach wspólnego inwestowania, w szczególności nie obciąża inwestorów ryzykiem zadłużenia lub upadłości spółki zarządzającej L1.. Innymi słowy, ten model Funduszu charakteryzuje się oddzieleniem majątku inwestorów od majątku spółki zarządzającej Funduszem. Uczestnicy Funduszu podlegają ochronie prawnoadministracyjnej.
Z powyższej charakterystyki wynika, iż de facto L1. i Fundusz to dwa odrębne podmioty posiadające odrębny kapitał.
Co więcej, nieistotny jest fakt, iż L1. działa za pośrednictwem swoich organów, w skład których wchodzą osoby fizyczne. Przepisy u.p.d.o.p., jak również dyrektywa UCITIS takiego ograniczenia nie przewidują (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r. III SA/Wa 3011/12)
Tym samym, istotne jest aby instytucja wspólnego inwestowania zarządzana była przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony.
Mając na uwadze powyższe, pozbawienie Skarżącej prawa do odzyskania nadpłaconego podatku jest sprzeczne nie tylko z jednoznacznymi przepisami ustawy CIT, które nie wymagają, aby spółka zarządzająca stanowiła "zewnętrzny" w stosunku do funduszu podmiot, ale również z orzecznictwem sądów administracyjnych i zasadami wynikającymi z TFUE.
Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie doszło do naruszenia również podstawowych zasad wynikających z TFUE, przede wszystkim naruszony został zakaz dyskryminacji, zakaz ograniczania swobody przedsiębiorczości oraz naruszona została zasada swobody przepływu kapitału. Zgodnie z TFUE państwa członkowskie mogą oczywiście stosować przepisy odmiennie traktując podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału, czy też podejmować mogą one środki niezbędne do zapobiegania naruszeniom ich ustaw i aktów wykonawczych, zwłaszcza w sferze podatkowej i w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi. Niemniej, co istotnie, a co całkowicie zostało pominięte przez Dyrektora - środki i procedury te nie powinny stanowić arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności (art. 63 ust. 3 TFUE). W niniejszej sprawie Dyrektor uniemożliwiając Skarżącej skorzystanie ze zwolnienia wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. naruszył w sposób rażący wskazane powyżej zasady. Dyrektor uzależniając możliwość skorzystania ze zwolnienia od istnienia zewnętrznego, niezależnego podmiotu zarządzającego instytucją wspólnego inwestowania, zignorował literalne brzmienie przepisu, tworząc de facto nowy, nieistniejący warunek.
Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r. II FSK 2663/18 odnosząc się do interpretacji art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. że: (...) istotny jest przede wszystkim cel tego przepisu istotny jest przede wszystkim cel tego przepisu, tj. zapewnienie realizacji podstawowych europejskich zasad traktatowych, tj. zasady niedyskryminacji (art. 18 TFUE), zasady swobody przepływu kapitału (art. 63 ust. 1 TFUE), a także zasady swobody przedsiębiorczości (art. 49 TFUE) (por. również wyroki NSA z dnia 2 grudnia 2021 r. II FSK 699/19, z dnia 18 grudnia 2018 r., II FSK 1866/18, z dnia 1 grudnia 2021 r. II FSK 2965/18).
Dyrektor pozbawił Skarżącą prawa do zwolnienia od podatku dochodowego de facto tylko ze względu na inną formę prawną niż polski fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Dyrektor (a wcześniej Naczelnik) rozpoznając wniosek Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty pominął kluczowy fakt, tj. wykazanie przez Fundusz, iż cechą wspólną jego oraz polskich funduszy inwestycyjnych jest przede wszystkim bezpieczeństwo inwestycji gwarantowane na poziomie instytucjonalnym, majątkowym oraz regulacyjnym. Tym samym, przez Skarżącą w pełni realizowany jest główny cel dyrektywy UCITS-gwarancja bezpieczeństwa inwestorów świadczy to również o porównywalnych charakterze funkcjonowania tych podmiotów. Na ten właśnie cel wielokrotnie wskazywał NSA: "Jak już była o tym mowa, jednym z najważniejszych przesłań towarzyszących przyjęciu Dyrektywy UCITS było zapewnienie bezpieczeństwa inwestorom lokującym swoje środki w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania. W tym celu wprowadzonych zostało no gruncie tej dyrektywy cały szereg rozwiązań instytucjonalnych i różnorakiego rodzaju prawnych zabezpieczeń, które miały służyć urzeczywistnieniu tego właśnie celu" (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r. II FSK 699/19).
W związku z powyższym, wbrew stanowisku Dyrektora w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. w zw. z art. 18 i art. 63 TFUE oraz naruszenia art. 49, art. 63 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 18 TFUE. Dyrektor oraz Naczelnik bezpodstawnie uniemożliwili Skarżącej odzyskanie nadpłaconego podatku tylko z tego powodu, że Fundusz (podlegający jurysdykcji maltańskiej) nie jest de facto identycznym podmiotem co polski fundusz inwestycyjny. Podczas gdy sytuacja faktyczna i prawna obu podmiotów: Funduszu i polskiego funduszu inwestycyjnego - uwzględniając stopień bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (polskiej oraz maltańskiej) - jest porównywalna, Jak wynika bowiem z przytoczonego przez Skarżącą orzecznictwa sądów administracyjnych, w celu zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wystarczające jest, aby zagraniczny fundusz inwestycyjny był porównywalny pod względem funkcjonalnym do polskiego funduszu inwestycyjnego. W niniejszej sprawie z taką porównywalnością mamy do czynienia.
W dalszej kolejności strona skarżąca uzasadniła podniesione w skardze naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, podnosząc, że Dyrektor dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego całkowicie pominął fakt, iż zagraniczne fundusze inwestycyjne nie muszą być identyczne z polskimi funduszami, a jedynie podobne. Dyrektor posiadając powyższą wiedzę oraz znając orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wprost wynika konieczność dokonywania prounijnej wykładni art. 6 ust, 1 pkt 10a u.p.d.o.p. całkowicie to zignorował. W konsekwencji, wydał niekorzystne dla Skarżącej rozstrzygnięcie.
W ocenie Skarżącej, zaskarżona Decyzja nie uwzględnia również uregulowanej w art. 2a O.p. zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Decyzja ta jest wewnętrznie sprzeczna, a w konsekwencji, dla jej adresata (tu: Skarżącej) decyzja jest niezrozumiała i nie spełniająca postulatu przekonywania strony. Dyrektor pominął znaczenie przepisów Ordynacji podatkowej, zasad wynikających z TSUE czy orzecznictwa wydanego w podobnych sprawach.
2.6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł i jej oddalenie. Odnosząc się do prezentowanego w skardze stanowiska, odmiennego od dotychczasowego, zgodnie z którym "L2. jest zarządzana przez zewnętrzny podmiot: L1.. Fakt, że L1. zarządza Funduszem poprzez swoje organy: Komitet Inwestycyjny i Radę Dyrektorów, niemniej jednak nie można przyjąć z powyższego, że osoby fizyczne zarządzają L2.", Dyrektor wskazał, iż nie znajduje ono potwierdzenia w aktach sprawy.
2.7. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2023 r. Sąd zawiesił z urzędu postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedzi na pytania prejudycjalne sformułowane WSA w Gliwicach z dnia 28 listopada 2022 r. I SA/Gl 942/22.
Postanowieniem z dnia 24 marca 2025 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie w związku z wydaniem przez TSUE w dniu 27 lutego 2025 r. wyroku w sprawie C-18/23.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna.
3.2. Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zasadne twierdzi Dyrektor, iż strona skarżąca nie może skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. z uwagi na fakt, iż podmiot zarządzający L1. nie stanowi zewnętrznego podmiotu zarządzającego funduszem L2. w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p., co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nadpłaty.
Poza sporem pozostaje natomiast, że strona skarżąca spełnia pozostałe – oprócz wskazanego powyżej - warunki do zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., co potwierdził Dyrektor w zaskarżonej decyzji. Spostrzeżenie to jest istotne, albowiem determinuje treść dalszych rozważań.
Formułowany przez Dyrektora w zaskarżonej decyzji zarzut dotyczy warunku posiadania przez Fundusz niezależnego, zewnętrznego podmiotu zarządzania, a więc warunku wykreowanego przez ten organ, od którego spełnienia Dyrektor uzależnia stwierdzenie Skarżącej nadpłaty.
3.3. Zdaniem Sądu zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy ma wyrok Trybunału z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23, zgodnie z którym 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania zarządzanych zewnętrznie.
Z wykładni przepisów prawa unijnego dokonanej przez TSUE w wyroku C-190/12, w tym przede wszystkim art. 63 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczącego swobodnego przepływu kapitału wynika, że znajduje on zastosowanie do sytuacji, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia (pkt 35 wyroku). Stwierdzenie to było jedynie punktem wyjścia rozważań TSUE co do obowiązywania zwolnienia z opodatkowania w Polsce dywidend dla funduszy inwestycyjnych mających siedzibę poza UE i EOG. Za istotne dla prawidłowego zastosowania prawa unijnego (a zatem także polskiego zwolnienia z opodatkowania) TSUE uznał to, aby informacje dostarczane przez fundusz inwestycyjny domagający się zwolnienia z opodatkowania zostały zweryfikowane w zakresie warunków tworzenia i działania funduszy na okoliczność, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii Europejskiej (pkt 87, 88 i 105 wyroku TSUE C-190/12).
Reguły te zostały potwierdzone i rozwinięte w wyroku TSUE w sprawie C-18/23. Trybunał wskazał w nim, że w świetle przepisów krajowych mających na celu zwolnienie dochodów przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i zmierzających do zrównania pod względem podatkowym inwestycji dokonywanych za pośrednictwem takich przedsiębiorstw z inwestycjami dokonywanymi bezpośrednio, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania posiadające wewnętrzny sposób zarządzania (inaczej niż w przypadku polskich funduszy inwestycyjnych, które mogą być zarządzane wyłącznie zewnętrznie) nie znajduje się w sytuacji obiektywnie odmiennej od przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania posiadającego zewnętrzny sposób zarządzania. Co istotne, zdaniem Trybunału, ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału można dopuścić jedynie wtedy, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i odpowiednie dla zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego przez nie celu oraz nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Jak wskazywały organy podatkowe zarówno w sprawie niniejszej, jak i w sprawie rozstrzyganej przez TSUE, warunek dotyczący zewnętrznego sposobu zarządzania ma na celu ochronę interesu inwestorów i ma na celu oddzielenie ich kapitału zebranego w funduszu inwestycyjnym od majątku spółki zarządzającej, a przez to oddzielenie ryzyka inwestycyjnego od ryzyka związanego z utworzeniem funduszu i zarządzaniem nim. Zdaniem Trybunału jednak, środek podatkowy mający na celu uczynienie mniej atrakcyjnymi inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania mające siedzibę w innym państwie i podlegające w tym państwie kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym, lecz zarządzane wewnętrznie, nie jest odpowiedni do osiągnięcia zamierzonego celu ochrony inwestorów. Przyznanie zwolnienia podatkowego w odniesieniu do dochodów przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mającego siedzibę w innym państwie członkowskim (a zatem także poza UE) nie pociąga za sobą konsekwencji w zakresie form prawnych, jakie przybierają fundusze, które państwo to może rejestrować na swoim terytorium. I w żadnym razie, jak sugeruje to organ, nie stanowi to o dyskryminacji podmiotów polskich, które muszą spełniać warunki określone w ustawie z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 1034, t.j.). Jak wskazał NSA m.in. w wyroku w sprawie II FSK 4/22, rozwijając pojęcie równoważności ram regulacyjnych, w orzecznictwie TSUE wskazuje się, że ustawodawstwo krajowe, które stosuje się bez rozróżnienia do podmiotów gospodarczych będących i niebędących rezydentami, może stanowić ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Nawet zróżnicowanie, które opiera się na obiektywnych kryteriach, może de facto niekorzystnie wpływać na sytuacje transgraniczne (wyroki: z 30 stycznia 2020 r., C-156/17, EU:C:2020:51, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo; z 16 grudnia 2021 r., C-478/19 i C-479/19, EU:C:2021:1015, pkt 39). Jest tak w szczególności w przypadku, gdy przepisy krajowe, stosowane bez rozróżnienia do podmiotów będących rezydentami i niebędących rezydentami, zastrzegają możliwość uzyskania korzyści podatkowej w sytuacjach, w których podmiot gospodarczy spełnia przesłanki lub obowiązki, które ze względu na ich charakter lub de facto są właściwe dla rynku krajowego, tak że jedynie podmioty działające na rynku krajowym mogą spełnić te warunki lub obowiązki, a podmioty niebędące rezydentami mające porównywalne cechy zazwyczaj ich nie spełniają (wyroki: 30 stycznia 2020 r., C-156/17, EU:C:2020:51, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo; z 16 grudnia 2021 r., C-478/19 i C-479/19, EU:C:2021:1015, pkt 40, z 7 kwietnia 2022 r., C-342/20,. EU:C:2022:276).
Zdaniem Sądu założeniem prawodawcy unijnego (a za nim także krajowego, o czym świadczy uzasadnienie do ustawy wprowadzającej art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.) było więc to, by warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne (a nie identyczne, tożsame) polskim funduszom inwestycyjnym, a równoważność ta ma zasadniczo dotyczyć celu i sposobu działania takiego podmiotu, a nie jego otoczenia prawnego. Konieczne zatem staje się każdorazowo, z punktu widzenia organu prowadzącego postępowanie podatkowe, przeanalizowanie charakteru, zasad funkcjonowania, formy prawnej, zakresu działania oraz szczegółowych zadań realizowanych przez taki podmiot w kontekście ustalonych w ustawie warunków, których wykładnia nie może mieć charakteru zawężającego, ale powinna uwzględniać priorytet (wynikający z zasady niedyskryminacji) równego traktowania w sferze podatkowej (zob. K. Lasiński – Sulecki, Swobodny przepływ kapitału a opodatkowanie funduszy inwestycyjnych. Wyrok TS z 27.02.2025 r., C-18/23, PP 2025/4/53-55). Przywołane orzecznictwo TSUE (w szczególności wyrok w sprawie C-18/23) w sposób wyraźny wskazuje, że ocena porównywalności danej kategorii podmiotów utworzonych w oparciu o ustawodawstwo różnych państw powinna być oparta na ocenie funkcji ekonomicznych oraz zasadniczego celu realizowanego przez te podmioty, a nie na ich cechach formalnoprawnych. Aby zatem przepisy podatkowe mogły zostać uznane za zgodne z postanowieniami TFUE dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, odmienne traktowanie powinno obejmować sytuacje, które nie są obiektywnie porównywalne. Dla uznania funduszy zagranicznych za porównywalne wystarczającym powinno być zatem to, że uwarunkowania prawne, w ramach których podmiot taki powstał i funkcjonuje, są zbliżone, a konstrukcja prawna i schemat działania są podobne do funduszy krajowych. Przesłanek zwolnienia podatkowego nie należy więc interpretować wyłącznie gramatycznie, ale uwzględniać wykładnię prounijną i realizację zasad traktatowych, takich jak zakaz dyskryminacji i swoboda przepływu kapitału oraz cel wprowadzenia regulacji jakim zasadniczo jest uniknięcie podwójnego opodatkowania na poziomie instrumentu inwestycyjnego i na poziomie posiadaczy jego jednostek uczestnictwa oraz traktowanie pod względem podatkowym inwestycji realizowanych za pośrednictwem przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w taki sam sposób, jak inwestycji dokonywanych bezpośrednio (tak: wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r., C-18/23 w punkcie: W przedmiocie istnienia obiektywnie porównywalnych sytuacji; także: W. Nykiel, M. Wilk w: glosa do wyroku TSUE z 10 kwietnia 2014 r., C-190/12, EPS 2015, nr 6, s. 37-43; A. Wesołowska, Zagraniczny fundusz inwestycyjny a zwolnienie z CIT. Omówienie wyroku TS z dnia 27 lutego 2025 r., C-18/23, Lex/el. 2025). Jak zaznaczono w wyroku TSUE z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt C-342/20, skoro państwo członkowskie przewiduje korzyść podatkową na rzecz niektórych przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, warunki na jakich przyznawana jest ta korzyść nie powinny stanowić ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.
3.4. Odnosząc się w dalszej kolejności do regulacji krajowych przypomnieć należy, iż godnie z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. zwalnia się od podatku dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1, spełniające warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f, z wyłączeniem dochodów określonych w pkt 57 lit. a-g.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 10a (w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie) zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki: a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy: – prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz – zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro, d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji, f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
Ustawodawca w art. 6 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p. wymienił instytucje wspólnego inwestowania, które mogą korzystać ze zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. pod warunkiem spełnienia wszystkich kryteriów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f (łącznie), a w szczególności zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę (art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f).
Warunkiem objęcia zagranicznych funduszy inwestycyjnych, mających siedzibę w państwie UE i EOG zwolnieniem przedmiotowym jest istnienie zawartej z państwem ich siedziby m.in. umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawierającej postanowienie przewidujące możliwość uzyskania przez polski organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa siedziby funduszu inwestycyjnego albo emerytalnego. Postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania są wzorowane na postanowieniach konwencji modelowej OECD w sprawie podatku od dochodu i od majątku. Wymianę informacji podatkowych reguluje art. 26 tej konwencji tak więc warunek ten jest spełniony w stosunku do wszystkich państw EU i EOG.
3.5. W niniejszej sprawie Dyrektor wskazał na brak spełnienia przez Fundusz warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p. Warunek ten odnosi się do zarządzania instytucji wspólnego inwestowania przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Przyjął także, wbrew powołanemu wyżej wyrokowi TSUE w sprawie C-18/23, iż warunki zwolnienia sformułowane w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p., w tym określone w pkt f powołanego przepisu są zgodne z przepisami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, tj. art. 18, art. 63 Traktatu.
Stanowisko takie jest błędne i doprowadziło w rezultacie do przyjęcia, że L1. stanowi zarządzany samodzielnie program zbiorowego inwestowania, prowadzony w formie spółki inwestycyjnej z wydzielonym subfunduszem L2. więc nie spełnia wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. warunku zarządzania przez podmiot, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.
Odwołując się ponownie do wykładni dokonanej w wyroku C-18/23, swobodny przepływ kapitału zostałby pozbawiony skuteczności, gdyby przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania niebędące rezydentem, które przyjęło sposób zarządzania dozwolony przez przepisy państwa, w którym ma siedzibę i prowadzi działalność zgodne z tymi przepisami, zostało pozbawione korzyści podatkowej mającej zastosowanie do dochodów uzyskanych z jego inwestycji w innym państwie wyłącznie z tego względu, że sposób zarządzania tym przedsiębiorstwem nie odpowiada sposobowi wymaganemu dla przedsiębiorstw tego typu mających siedzibę w tym ostatnim z wymienionych państw. Przepisy, które wprowadzają taki warunek, mogą zniechęcać przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania niebędące rezydentami do inwestowania (...), a zatem stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zakazane co do zasady przez art. 63 ust. 1 TFUE. Takie odmienne traktowanie można dopuścić tylko wtedy, gdy dotyczy sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne lub, w przeciwnym razie, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., C-342/20).
Przy okazji odpowiedzi na pytanie prejudycjalne w sprawie C-18/23 i analizy przesłanki zwolnienia podatkowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p. funduszu samozarządzającego, TSUE wskazał na cel zwolnienia (o czym była już mowa powyżej). W tym kontekście Trybunał uznał, że cel zwolnienia polegający zasadniczo na uniknięciu podwójnego opodatkowania oraz traktowania tak samo pod względem podatkowym inwestycji dokonywanych bezpośrednio i z pośrednictwem przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, może zostać osiągnięty niezależnie od sposobu zarządzania instrumentem inwestycyjnym, ponieważ cel ten zależy od systemu podatkowego mającego zastosowanie do dochodów uzyskiwanych i wypłacanych przez takie przedsiębiorstwo, przy czym sam sposób zarządzania nie ma wpływu na opodatkowanie tych dochodów.
Jeśli przyjąć, że zasadniczym celem omawianej regulacji jest zapewnienie pewności prawa w odniesieniu do działalności funduszu jako przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania odrębnego od partykularnych interesów poszczególnych uczestników funduszu, jak też oddzielenie majątku tych uczestników od majątku organu zarządzającego, który samodzielnie ponosi odpowiedzialność za zarządzanie funduszem, to niewątpliwie najważniejszą kwestią jest to, w jaki sposób sprawowana jest funkcja zarządzania inwestycjami (portfelem).
W niniejszej sprawie zarządzanie Funduszem nie powierzono podmiotowi zewnętrznemu (wbrew twierdzeniom skargi), co jednak nie oznacza, że przesłanka z art. 6 ust. pkt 10a lit f u.p.d.o.p. nie została spełniona. W ocenie Sądu istotne znaczenie ma fakt, że dla osiągnięcia celów zwolnienia podatkowego, ale też celów związanych z bezpieczeństwem działalności Funduszu, realizuje on przesłankę, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p.
Jak wynika z akt sprawy spółka zarządzająca - L1. działa na podstawie zezwolenia wydanego przez maltański organ nadzoru MFSA, tj. organu państwa, w którym spółka zarządzająca posiada siedzibę. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p (w związku z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.) stanowi natomiast, że zwolnienie dotyczy funduszy zarządzanych przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Mając na uwadze fakt, że L1. posiada siedzibę na Malcie, w świetle ww. przepisu właściwym organem nadzoru, który powinien wydać zezwolenie na prowadzenie działalności jest właściwy organ na Malcie. Ponadto L1. jest firmą inwestycyjną powołaną do zarządzania funduszami (analogicznie jak w polskich regulacjach do zarządzania funduszami inwestycyjnymi i ich reprezentowania powołane są towarzystwa funduszy inwestycyjnych). Relacja L1. - L2. jest skonstruowana analogicznie jak relacja pomiędzy TFI a funduszem inwestycyjnym. W obu przypadkach L1. oraz TFI reprezentują fundusz i nim zarządzają.
Należy zatem uznać, że L1. jako podmiot analogiczny do polskich TFI zarządza L2. poprzez Radę Dyrektorów i Komitet Inwestycyjny.
Potwierdzeniem statusu L1. jako spółki zarządzającej jest oznaczenie jej w rejestrze podmiotów gospodarczych jako: "A." (zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym) oraz uzyskanie licencji na prowadzenie programu zbiorowego inwestowania w formie branżowego funduszu inwestycyjnego [PIF] skierowanego do inwestorów kwalifikowanych. Spółka zarządzająca L1. oraz fundusz L2. posiadają wyodrębniony kapitał. Udziałowcami L1. są posiadacze akcji założycielskich, natomiast udziałowcami funduszu L2. są posiadacze akcji inwestorskich, co potwierdza kapitałowe wydzielenie funduszu L2. z L1.. Ponadto L2. nie posiada osobowości prawnej, dlatego też jest reprezentowana prze L1..
Spółka zarządzająca L1. oraz fundusz L2. posiadają wyodrębniony kapitał. Udziałowcami L1. są posiadacze akcji założycielskich (T. S.), natomiast udziałowcami funduszu L2. są posiadacze akcji inwestorskich (lnvestor Shares) - stanowiących odpowiednik certyfikatów inwestycyjnych, co wskazuje na kapitałowe wydzielenie funduszu L2. z L1..
Ta forma uczestnictwa w Funduszu odpowiada charakterowi uczestnictwa w polskich funduszach wspólnego inwestowania, w szczególności nie obciąża inwestorów ryzykiem zadłużenia lub upadłości spółki zarządzającej L1.. Innymi słowy, ten model Funduszu charakteryzuje się oddzieleniem majątku inwestorów od majątku spółki zarządzającej Funduszem. Uczestnicy Funduszu podlegają ochronie prawnoadministracyjnej
Oddzielenie aktywów Funduszu od aktywów organu zarządzającego przekłada się na rozdzielnie ryzyka inwestycyjnego i ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. Dzięki temu środki gromadzone przez Fundusz inwestycyjny pozostają oddzielną masą majątkową zgodnie z przepisami prawa maltańskiego, co oznacza, iż w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej podmiotu zarządzającego - L1., - środki zgromadzone w Funduszu pozostają bezpieczne i nie wchodzą do masy upadłościowej spółki L1.. Jest to zatem istotny element konstrukcji Funduszu, bo współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa i jest elementem charakterystycznym dla polskich funduszy inwestycyjnych podlegających zwolnieniu od podatku dochodowego.
Innymi elementami wskazującymi na zbieżny charakter działalności Funduszu i polskich funduszy inwestycyjnych jest fakt nadzoru nad Funduszem i L1.. sprawowany przez uprawniony organ na Malcie (MFSA).
Wskazane powyżej okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają, iż L1. pełni funkcję spółki zarządzającej w stosunku do funduszu L2..
Natomiast przedstawione w skardze stanowisko, odmienne od prezentowanego na etapie postępowania przed organami podatkowymi, zgodnie z którym "L2. jest zarządzana przez zewnętrzny podmiot: L1.. Fakt, że L1. zarządza Funduszem poprzez swoje organy: Komitet Inwestycyjny i Radę Dyrektorów, niemniej jednak nie można przyjąć z powyższego, że osoby fizyczne zarządzają L2." nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, na co zasadnie zwrócił uwagę Dyrektor w odpowiedzi na skargę.
Mając na uwadze powyższe, Sąd podzielił zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. w zw. z art. 18 i art. 63 TFUE oraz naruszenia art. 49, art. 63 ust. 1 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 18 TFUE. Dyrektor oraz Naczelnik bezpodstawnie uniemożliwili Skarżącej odzyskanie nadpłaconego podatku tylko z tego powodu, że Fundusz (podlegający jurysdykcji maltańskiej) nie jest de facto identycznym podmiotem co polski fundusz inwestycyjny. Podczas gdy sytuacja faktyczna i prawna obu podmiotów: Funduszu i polskiego funduszu inwestycyjnego - uwzględniając stopień bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (polskiej oraz maltańskiej) - jest porównywalna, Jak wynika bowiem z przytoczonego przez Skarżącą orzecznictwa sądów administracyjnych, w celu zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. wystarczające jest, aby zagraniczny fundusz inwestycyjny był porównywalny pod względem funkcjonalnym do polskiego funduszu inwestycyjnego. W niniejszej sprawie z taką porównywalnością mamy do czynienia.
W konsekwencji zdaniem Sądu doszło do naruszenia art. 75 § 1 O.p., zgodnie z którym jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku, poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącej prawa do uzyskania stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych.
3.6. Sąd podzielił także zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6) i § 4 w zw. z art. 124 O.p. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (gdyby nie doszło do naruszenie powołanych przepisów rozstrzygnięcie mogłoby być inne) poprzez wydanie zaskarżonej Decyzji z wewnętrznie sprzecznym uzasadnieniem. Zasadnie bowiem twierdzi Skarżąca, iż z jednej bowiem strony Dyrektor odwołuje się do zasad wynikających z TFUE wskazując przy tym, że "Fundusze zagraniczne nie mają zatem być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi (...)" z drugiej strony odmawia Skarżącej stwierdzenia nadpłaty z uwagi na brak spełnienia warunku wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p., gdyż fundusz maltański nie funkcjonował w sposób identyczny jak określony w polskich przepisach regulujących funkcjonowanie polskich funduszy inwestycyjnych, tj. przede wszystkim w ustawie o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi.
Sąd nie podzielił natomiast pozostałych naruszeń prawa podniesionych w skardze, w szczególności odnoszących się do naruszeń prawa procesowego. Sąd uznał bowiem, iż wystarczającą podstawą do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji są wskazane w skardze naruszenia prawa materialnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor uwzględni wykładnię przepisów zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku, w szczególności rozstrzygnięcie TSUE w sprawie C-18/23.
3.7. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej: p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Na zasądzoną kwotę kosztów sądowych 4.052 zł składa się wpis w wysokości 435 zł, koszty zastępstwa radcowskiego 3.600 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.