I SA/Gl 1159/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2009-03-23
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnepodatek dochodowyzaległość podatkowatytuł wykonawczydoręczeniepełnomocnikumorzenie postępowaniaWSAprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności w zakresie doręczania pism pełnomocnikowi.

Sprawa dotyczyła skargi E. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości podatkowych. Skarżący podnosili m.in. zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego oraz naruszenia przepisów proceduralnych, w tym doręczania pism pełnomocnikowi. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 32 K.p.a. w związku z doręczaniem pism pełnomocnikowi, nie były zasadne w kontekście braku formalnego ustanowienia pełnomocnika w tej konkretnej sprawie egzekucyjnej. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a przed tym momentem nie można uznać go za stronę postępowania działającą przez pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę E. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Skarżący argumentowali, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, ponieważ decyzja wymiarowa została uchylona wyrokiem WSA. Podnosili również liczne zarzuty proceduralne, w tym dotyczące wadliwego doręczenia tytułu wykonawczego i innych pism z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, a także naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania cywilnego. Dyrektor Izby Skarbowej oraz Naczelny Sąd Administracyjny (w poprzednim postępowaniu kasacyjnym) uznali te argumenty za niezasadne. Sąd administracyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy, stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych nie miały wpływu na wynik sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że pełnomocnictwo złożone w innej sprawie nie mogło zobowiązywać organu do doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż nie było formalnie ustanowione w tej konkretnej sprawie. Sąd podkreślił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a przed tym momentem nie można uznać go za stronę postępowania działającą przez pełnomocnika. Ponadto, sąd wskazał, że zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej czy Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd stwierdził również, że organ egzekucyjny zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji, a tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony. Nie stwierdzono wystąpienia żadnej z przesłanek obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie powinno nastąpić bezpośrednio do zobowiązanego, jeśli pełnomocnik nie został formalnie ustanowiony w konkretnej sprawie egzekucyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy nie może zobowiązywać organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż nie było ono formalnie ustanowione w tej sprawie. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a przed tym momentem nie można uznać go za stronę postępowania działającą przez pełnomocnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Enumeratywnie wymienia przypadki zastosowania umorzenia postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 59

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymienia przypadki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

k.p.a. art. 32

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Sąd uznał, że doręczenie tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nie wymaga osobistego działania strony.

u.p.e.a. art. 26 § § 5 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 26 § § 5 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi, gdy dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, a zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego.

u.p.e.a. art. 29

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 27

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, zawierał wymagane elementy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 40 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Pisma doręcza się pełnomocnikowi, jeśli został ustanowiony w sprawie.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

u.p.e.a. art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzuty zobowiązanego oparte na tym przepisie są przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak formalnego ustanowienia pełnomocnika w konkretnej sprawie egzekucyjnej. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a przed tym momentem nie można uznać go za stronę postępowania działającą przez pełnomocnika. Zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej czy Kodeksu postępowania cywilnego. Zarzuty oparte na art. 33 ustawy egzekucyjnej są przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu. Tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i zawierał wymagane elementy. Nie wystąpiła żadna z przesłanek obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odrzucone argumenty

Egzekwowany obowiązek podatkowy nie istnieje, ponieważ decyzja wymiarowa została uchylona wyrokiem WSA. Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym doręczenia pism pełnomocnikowi. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania cywilnego.

Godne uwagi sformułowania

pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy nie może, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika skarżącego ustanowionego w innej sprawie administracyjnej. nie przedłożono do akt administracyjnych tej sprawy dokumentu z którego wynikałoby, iż P. M. był umocowany do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może więc zostać uznany za stronę postępowania. Nie jest więc możliwe, aby mógł on działać przez pełnomocnika.

Skład orzekający

Anna Wiciak

przewodniczący

Anna Tyszkiewicz-Ziętek

członek

Małgorzata Wolf-Mendecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w kontekście ustanowienia pełnomocnika w powiązanych sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego ustanowienia pełnomocnika w danej sprawie egzekucyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, jakim jest prawidłowość doręczeń i rola pełnomocnika, co jest istotne dla praktyków prawa.

Pełnomocnik w innej sprawie – czy to wystarczy w egzekucji administracyjnej?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1159/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2009-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Wolf-Mendecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 1649/11 - Wyrok NSA z 2013-04-26
II FSK 1593/08 - Wyrok NSA z 2010-02-25
II FSK 1539/09 - Wyrok NSA z 2010-06-02
I SA/Gd 235/08 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2008-06-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 59
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009 r. sprawy ze skargi E. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], nr [...], którym organ ten odmówił A. S. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...], obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok.
W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną:
W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., działając jako wierzyciel wystawił na zobowiązanych (A. i E. S.) tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok. Podstawą wystawienia powyższego tytułu wykonawczego była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], nr [...], którą organ ten określił E. i A. S. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok w kwocie [...] złotych.
Wszczynając postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., odpis powyższego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 4 września 2006 roku o zajęciu rachunku bankowego w A oraz w B, doręczył zobowiązanym w dniu 25 września 2006 roku.
Pismem z dnia 28 września 2006 roku A. S. zwrócił się do organu egzekucyjnego o doręczenie czytelnego odpisu w/w tytułu wykonawczego i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił zobowiązanemu umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie A. S. wskazał na nieistnienie egzekwowanego obowiązku, dowodząc, że decyzja wymiarowa Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nie może stanowić podstawy prawnej wystawienia tytułu wykonawczego, gdyż wyrokiem z dnia 13 marca 2006 roku (sygn. akt I SA/GL 760/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] (wydaną w trybie art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podniósł, że w rezultacie wydanego przez sąd wyroku, organ odwoławczy winien uchylić decyzje organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie podatkowe.
W konkluzji uzasadnienia zażalenia podkreślił, że powołany w tytule wykonawczym obowiązek podatkowy nie istnieje, a zatem postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności wskazał, że "argument o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku nie może przesądzać o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, albowiem jest zastrzeżony w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) dla zarzutów, będących obecnie w toku rozpoznawania".
W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 59 ustawy egzekucyjnej, który w § 1 enumeratywnie wymienia przypadki jej zastosowania, tj :
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W końcowej części uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy podkreślił, iż w odniesieniu do zobowiązanych żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie występuje, albowiem dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok jest wymagalne.
W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E. i A. S. domagali się :
- uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K.,
- umorzenia postepowania egzekucyjnego,
- wstrzymania czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania skargi,
- zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili :
- naruszenie art. 137 § 4, art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 92 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego – poprzez niewłaściwą ich wykładnię i zastosowanie w związku z niedoręczeniem odpisu tytułu wykonawczego oraz wszystkich decyzji i postanowień ustanowionemu pełnomocnikowi,
- naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w adminmistrascji,
- naruszenie art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku – poprzez prowadzenie egzekucji przeciwko małżonkom mimo, iż E. S.nie została wymieniona w tytule wykonawczym,
- naruszenie art. 56 § 1, § 3 i § 4 ustawy egzekucyjnej – poprzez nie rozpoznanie wniosku podatników z dnia 30 października 2006 roku oraz zażalenia z dnia 18 grudnia 2006 roku (dot. zawieszenia postępowania egzekucyjnego),
- naruszenie art. 27 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej – poprzez nie wskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (nieczytelny tytuł wykonawczy),
- naruszenie art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej – poprzez błędne wskazanie w tytule wykonawczym osoby zobowiązanej,
- naruszenie art. 29 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji prowadzonej na podstawie wadliwie wystawionego tytułu wykonawczego,
- naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej,
- naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej – poprzez nie respektowanie i nie wykonywanie wyroków sądowych.
W uzasadnieniu skargi podtrzymali stanowisko wyrażone w postępowaniu administracyjnym oraz wskazali na nieprawidłowości organu egzekucyjnego w sprawie wniesionych zarzutów na toczące się wobec nich postępowanie egzekucyjne.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko w sprawie.
Odnośnie kwestii działania pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym i konieczności skierowania do niego, a nie do strony odpisu tytułu wykonawczego oraz innych pism, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej – wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i tak też postąpił organ egzekucyjny.
Organ wskazał także, iż zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej czy też Kodeksu postępowania cywilnego.
W końcowej części uzasadnienia odwiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził również, że zarzuty z art. 33 ustawy egzekucyjnej są przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu i dlatego też nie mogą być rozpatrzone w sprawie dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W piśmie procesowym z dnia 5 września 2007 roku skarżąca ponownie podniosła :
- zarzut nie istnienia obowiązku podatkowego za 2000 rok,
- zarzut pominięcia pełnomocnika podatników,
- zarzut wystawienia wadliwego tytułu wykonawczego,
- zarzut nie zbadania dopuszczalności egzekucji,
- zarzut nie rozpoznania wniosku dotyczącego zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu tego pisma skarżąca podkreśliła, iż postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił postanowienie wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.), którym organ ten nie uznał zarzutów zobowiązanych z dnia 5 listopada 2006 roku na prowadzone postępowanie egzekucyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Odpowiadając na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę i wskazał, iż zarzuty zawarte w tym piśmie nie zasługują na uwzględnienie.
W pismach procesowych z dnia 27 grudnia 2007 roku, 21 stycznia 2008 roku oraz 8 lutego 2008 roku skarżący ponowili swoje zarzuty zawarte w skardze oraz piśmie procesowym z 5 września 2007 roku.
Odpowiadając na powyższe pisma organ odwoławczy w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę oraz piśmie z dnia 7 stycznia 2008 roku (pisma z 14 i 27 lutego 2008 roku).
Rozpoznając skargę na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W motywach wyroku Sąd wskazał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mogły być uwzględnione. Uznano za zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego, z którego wynika że, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznaczało to, zdaniem Sądu, iż ustawodawca obarczył organy podatkowe obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Tym samym, jeśli nie doręczono ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi pism (decyzji, postanowień) należało orzeczenia te raz jeszcze skierować do pełnomocnika, w celu wprowadzenia ich do obrotu prawnego. Inaczej pisma te nie wywoływały skutków prawnych, a postanowienia organu drugiej instancji nie można było uznać za prawidłowe ze względu na naruszenie wyżej powołanego przepisu. Sąd stał na stanowisku, iż organy nadzoru w sposób nieprawidłowy zinterpretowały art. 32 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu czynność doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułem wykonawczym nie jest czynnością, która wymaga osobistego działania strony, szczególnie w sytuacji, gdy już wcześniej doszło do skutecznego zajęcia rachunku bankowego. Czynność ta polegająca na odbiorze korespondencji nie wiąże się ani z poddaniem się przez stronę przesłuchaniu, ani ze złożeniem wyjaśnień, ani ze stwierdzeniem tożsamości strony. Skoro w postępowaniu administracyjnym możliwe jest doręczenie decyzji administracyjnej, z której mogą wynikać również obowiązki natury majątkowej – np. konieczność zapłaty podatku w określonej wysokości – pełnomocnikowi, Sąd nie widział przeszkód do doręczenia tytułu wykonawczego, z którego wynikają między innymi kwoty egzekwowanych w drodze przymusu należności, jak również zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, po wcześniejszym dokonaniu czynności tego zajęcia, pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie przez stronę. Inaczej, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, doszłoby do naruszenia art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma zastosowanie w sprawie na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadności doręczenia stronie tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz innych pism dokonanych z pominięciem prawidłowo umocowanego pełnomocnika, co pozbawiło stronę, w ocenie tegoż Sądu, możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym za pośrednictwem pełnomocnika.
Wyrokiem z dnia 28 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt II FSK 1247/08 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, zasądzając od E. S. i A. S. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy nie może, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika skarżącego ustanowionego w innej sprawie administracyjnej. Sąd wskazał, iż nie przedłożono do akt administracyjnych tej sprawy dokumentu z którego wynikałoby, iż P. M. był umocowany do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym. To z kolei uzasadniało doręczanie przez organy egzekucyjne pism bezpośrednio zobowiązanym, gdyż w myśl art. 40§2 k.p.a. pisma doręcza się pełnomocnikowi tylko wtedy, kiedy został ustanowiony w sprawie. W myśl art. 26 §5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi, gdy dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, a zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może więc zostać uznany za stronę postępowania. Nie jest więc możliwe, aby mógł on działać przez pełnomocnika. Organ nie mógł zatem doręczyć korespondencji, której doręczenie oznacza wszczęcie postępowania egzekucyjnego pełnomocnikowi zobowiązanego, to jest skarżących, którzy status zobowiązanego otrzymali dopiero z momentem ich doręczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wskazane przez stronę naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego nie jest tego rodzaju, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r.) w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji podatkowej czy też Kodeksu postępowania cywilnego. Powołać w tym zakresie należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 28 stycznia 2005 r. sygn. akt FSK 1324/2004 (Lex Polonica 2008), że "do spraw dotyczących egzekucji administracyjnej nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej".
Zwrócić należy także uwagę, iż zarzuty zobowiązanego oparte na art. 33 ustawy egzekucyjnej są przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu i dlatego też nie mogły być ponownie rozpatrzone w sprawie dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać w pierwszej kolejności należy, iż zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...] oraz odpisy wszystkich decyzji i postanowień doręczono prawidłowo skarżącemu. Sąd podziela w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w opisanym wyżej wyroku, że nie przedłożono do akt sprawy dokumentu, z którego by wynikało, że pełnomocnik P. M. był umocowany do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym. To z kolei, uzasadniało doręczenie przez organy egzekucyjne pism bezpośrednio zobowiązanym, gdyż w myśl art. 40 §2 k.p.a. pisma doręcza się pełnomocnikowi tylko wtedy kiedy został on ustanowiony w sprawie.
Ponadto, w myśl art. 26 § 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi, gdy dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, a zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem postępowania zobowiązany nie może więc zostać uznany za stronę postępowania. Nie jest więc możliwe, aby mógł on działać przez pełnomocnika. Organ nie mógł zatem kierować korespondencji, której doręczenie oznacza wszczęcie postępowania egzekucyjnego pełnomocnikowi strony, która status strony zobowiązanej otrzymała dopiero z momentem doręczenia pism, o jakich mowa w cyt. art. 26 § 5 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. W związku z powyższym nie zostało naruszone prawo skarżącego do obrony.
Zauważyć też należy, iż postępując zgodnie z art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie był natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie spełnione zostały dwie konieczne rodzaje przesłanek dopuszczalności prowadzenia egzekucji tj. przesłanka dopuszczalności wszczęcia egzekucji i przesłanka dopuszczalności prowadzenia egzekucji.
Odnosząc się do treści skargi wyjaśnić dodatkowo należy, iż tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, gdyż zawiera wszystkie elementy wskazane enumeratywnie w art. 27 ustawy egzekucyjnej. W razie zaznaczenia w pozycji 9 formularza tytułu wykonawczego kwadratu 1 tj. małżeństwo, można było następnie wpisać dane wybranego przez organ jednego z małżonków. Znajdujące się obok oznaczenie inna osoba fizyczna zostało przekreślone (co zostało potwierdzone parafą). Zwrócić trzeba uwagę, że przepisy ustawy egzekucyjnej nie wymagają, żeby wypełnienie formularza tytułu wykonawczego nastąpiło w jakiś szczególny sposób, dlatego przyjąć należy, że tytuł wykonawczy wypełniony przez organ częściowo pismem maszynowym, a częściowo ręcznym nie narusza prawa. Trudności w odczytaniu poz. 29 kopii tytułu wykonawczego doręczonego zobowiązanym zostały usunięte poprzez (informacyjne) wysłanie do zobowiązanych kserokopii pierwszej kartki oryginału tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...].
W świetle powyższego należało uznać, że sposób działania organów nie naruszył art. 6,8 i 9 k.p.a.
W sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w art. 59 ustawy egzekucyjnej co powoduje, że nie istniały podstawy do obligatoryjnego umorzenia postępowania.
Przepis ten bowiem stanowi, iż postępowanie egzekucyjne umarza się jedynie w przypadkach:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
9) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Skarżący nie wykazali skutecznie, aby wystąpiła w ich przypadku jedna z wyżej wymienionych przesłanek, a w szczególności nie kwestionowali tego, że dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok nie było wobec nich wymagalne. Omawiane zobowiązanie podatkowe skarżących tj. państwa E. i A. S. w podatku dochodowym za 2000 r. pozostaje więc nadal wymagalne w wysokości określonej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]. Uchylanie się skarżących od dobrowolnego uregulowania należności podatkowej doprowadziło do zgodnego z prawem wszczęcia przeciwko nim postępowania egzekucyjnego. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że wobec Skarżących obowiązek podatkowy jest egzekwowany niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu podatkowego.
W przedmiotowej sprawie nie zaistniały też podstawy do wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych, co zresztą znalazło wyraz w postanowieniu tut. Sądu z dnia 20 września 2007 roku, sygn. akt I SA/GI 714/07.
Z uwagi na powyższe, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i jako taka podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o czym orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI