I SA/Gl 1152/04

I SA/Gl 1152/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-04-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Winiarski
Marek Kołaczek
Przemysław Dumana /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 28 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Przemysław Dumana (sprawozdawca), Sędzia NSA : Marek Kołaczek, Sędzia WSA : Krzysztof Winiarski, Protokolant : Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 roku sprawy ze skargi J. i E. W. (W.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]roku, nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]nr [...] W. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok w kwocie [...]złotych.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny. Wynikało z niego zaś, że w złożonym w dniu [...] roku zeznaniu podatkowym, dotyczącym wysokości dochodu osiągniętego w 2002 roku, podatnicy określili wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] złotych oraz wykazali nadpłatę w kwocie [...] złotych. [...] roku podatnicy złożyli korektę wyżej wymienionego zeznania, w której J. W. wykazała dochód z tytułu alimentów otrzymanych od męża w wysokości [...] złotych. W korekcie tej podatnicy wykazali zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...]złotych oraz podatek do zapłaty w kwocie [...] złotych. [...] roku J. i E. W. złożyli kolejną korektę zeznania podatkowego za 2002 rok, określając w niej kwotę zobowiązania podatkowego w wysokości [...] złotych oraz nadpłatę w kwocie [...]złotych. W korekcie tej podatniczka nie wykazała dochodu z tytułu alimentów uzyskanych od małżonka.
Organ podatkowy pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego odmówił J. i E. W. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok wspomnianą wyżej decyzją z dnia[...].
W odwołaniu od tej decyzji podatnicy domagali się jej uchylenia w całości. Uzasadniając swoje żądanie wskazali, że uzyskane przez J.W. alimenty nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podnieśli, iż postępowanie rozwodowe jest zawieszone i nadal istnieje między nimi wspólność majątkowa małżeńska oraz, że spełniają wszelkie przesłanki dotyczące łącznego opodatkowania dochodów.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, iż uwzględnienie żądania podatników w trybie art. 75 § 2 pkt 1 lit.a Ordynacji podatkowej mogłoby nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia, że w złożonym zeznaniu podatkowym o wysokości osiągniętego w 2002 roku dochodu, skorygowanym w dniu [...] roku, wykazali oni zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek. Ocena w tym zakresie musi mieć jednak miejsce na gruncie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 roku, nr 14, poz. 176 z późniejszymi zmianami).
Następnie Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, stanowią dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Ponieważ w 2002 roku J. W. uzyskała dochód z tytułu alimentów w kwocie [...] złotych (informacja PIT 8C wystawiona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przekazana do organu podatkowego pierwszej instancji w dniu[...]roku), zobowiązana ona była – zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – wykazać go i opodatkować według skali podatkowej w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu, a następnie tak ustaloną kwotę należnego podatku wpłacić na rachunek urzędu skarbowego do 30 kwietnia 2003 roku.
W konkluzji uzasadnienia decyzji organ odwoławczy podniósł, iż opodatkowanie dochodu z którego alimenty te były potrącane, tj. emerytury E. W., nie jest równoznaczne z opodatkowaniem alimentów. W myśl bowiem przepisów ustawy podatkowej zarówno emerytura, jak i alimenty są dochodami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem dochodowym po stronie osób, które te dochody otrzymują (art. 12 ust. 17 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Decyzję tę podatnicy zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż postanowieniem z dnia [...] roku, sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w K. zobowiązał E. W. do płacenia alimentów na rzecz J. W. w kwotach po [...] złotych miesięcznie. Podkreślili, iż pozostają nadal w związku małżeńskim oraz, że łączy ich wspólność majątkowa małżeńska. Wyżej wymienione postanowienie było jedynie "zastosowaniem instrumentu prawnego" umożliwiającego skarżącej sięgnięcie do wspólnego dochodu, w sytuacji gdy jej mąż nie chciał dobrowolnie zaspakajać potrzeb rodziny.
W końcowej części uzasadnienia skargi wskazali, że Sąd niefortunnie nazwał zasądzone świadczenia "alimentami", a organy podatkowe kierując się gramatycznym brzmieniem art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej nakazały ich opodatkowanie. Wydane bowiem – na podstawie art. 443 Kodeksu postępowania cywilnego – postanowienie, umożliwiło skarżącej wyłącznie na korzystanie ze środków majątkowych w ramach tej samej majątkowej wspólności.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do oceny instytucji świadczeń alimentacyjnych pod kątem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1 i 9 oraz 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. w Dz.U. z 2000 roku, nr 14, poz. 176 z późniejszymi zmianami) emerytura i alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, stanowią źródło przychodu i na podstawie art. 9 ust. 1 tejże ustawy podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że osoba otrzymująca zarówno emeryturę, jak i alimenty – z wyjątkiem dzieci uzyskujących alimenty – posiada źródło przychodu podlegające opodatkowaniu. W związku z powyższym osoba uzyskująca dochód z tytułu alimentów obowiązana jest go wykazać, zgodnie z art. 45 ustawy podatkowej, w zeznaniu rocznym i zapłacić z tego tytułu należny podatek.
Skarżąca uważała, iż obowiązek podatkowy nie dotyczy sytuacji, w której alimenty są wypłacane z emerytury męża, który to dochód należy do wspólności majątkowej małżeńskiej (art. 31 i 36 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Jej zdaniem, wypłacane w taki sposób alimenty nie mogą stanowić przychodu, a jedynie przesunięcie środków majątkowych w ramach tej samej majątkowej wspólności. Tezę tą poparła poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 1998 roku, sygn. akt I SA/Gd 1216/97.
Nie sposób jednak zgodzić się z takim tokiem rozumowania. Oznaczałoby to bowiem, iż o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku podatkowego mogą zadecydować przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego, a nie ustawa podatkowa.
Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczące majątku wspólnego, nie mogą mieć przesądzającego znaczenia przy wykładni przepisów podatkowych, chociażby ze względu na autonomiczność prawa podatkowego w stosunku do innych gałęzi prawa (por. uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1996 roku, sygn. FPK 6/96, ONSA 1996, z. 3, poz. 106, s. 89). Art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie określa alimenty, jako źródła przychodu, a więc podlegające opodatkowaniu. Wyłączeniu od generalnej zasady opodatkowania alimentów podlegają wyłącznie alimenty na rzecz dzieci. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie zachodzi. Wolą ustawodawcy jest zatem opodatkowanie (poza przedstawionym wyjątkiem) wszelkiego rodzaju alimentów, niezależnie od tego kto jest nimi obciążony, jaki zachodzi stosunek rodzinny między zobowiązanym, a uprawnionym, wreszcie z jakiego rodzaju przychodów są one wypłacane. Brak odesłania w ustawie podatkowej do jakiejkolwiek innego aktu prawnego czyni ocenianą regulację podatkową zupełną, całościowo ujmującą rozpatrywany problem. Na gruncie prawa rodzinnego i opiekuńczego należy doszukiwać się wyłącznie odpowiedzi na pytanie czy analizowane świadczenia są alimentami. W rozpatrywanej sprawie kwestia ta nie budzi wątpliwości. Gdyby ustawodawca zamierzał wyłączyć z opodatkowania alimenty wypłacane drugiemu małżonkowi z dochodów wchodzących w skład wspólności małżeńskiej majątkowej, przewidziałby to w ustawie podatkowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2004 roku, sygn. akt I SA/Ka 87/03 – niepubl.).
Na marginesie można podnieść również wątpliwość, czy wypłata alimentów następowała rzeczywiście z majątku wspólnego. Do majątku wspólnego zalicza się pobrane wynagrodzenia za pracę (art. 32 § 2 pkt 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a co za tym idzie również pobrane świadczenia emerytalne (tak jak wynagrodzenia za pracę należy traktować świadczenia, które w rodzinie spełniają taką samą funkcję ekonomiczną, tj. emeryturę, rentę i in. – por. H. Ciepła i in., Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, Warszawa 2000, s. 148). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca otrzymywała alimenty za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czyli wypłacane przed przekazaniem świadczenia mężowi.
Wskazać również należy, iż argumenty organu odwoławczego dotyczące odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok są trafne i przedstawione zostały w sposób wyczerpujący.
Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia.
Sąd stwierdził również, że organy podatkowe nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.