I SA/Gl 1141/18

I SA/Gl 1141/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Nita
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący/
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 292/20 - Wyrok NSA z 2023-12-20
I GZ 55/19 - Postanowienie NSA z 2019-03-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 33 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA, Sędzia WSA Monika Krywow ( spr.), Adam Nita, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "Dyrektor" lub "organ nadzoru"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia B. B. (dalej jako "zobowiązana" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...] r. nr [...], o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...]r. o nr [...].
Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] r. o nr [...] obejmującego zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych.
Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej dnia [...] r. wraz z zawiadomieniami z dnia [...]r, o nr od [...] do [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S. A.
Pismem z dnia 21 maja 2018 r. zobowiązana wniosła zarzuty, podnosząc brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zaniechanie pouczenia o uprawnieniach, np. o możliwości złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie składek oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...].
Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego organ egzekucyjny wydał, na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., postanowienie z dnia [...] r. nr [...], którym uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.
Na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie, zarzucając wydanemu postanowieniu brak podstawy faktycznej i prawnej oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny.
W uzasadnieniu ponownie wskazała na brak doręczenia upomnienia z art. 15 § 1 u.p.e.a., niedopuszczalności prowadzonego postępowania oraz nie wskazanie wysokości zobowiązania.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor w pierwszej kolejności wskazał, że zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Posiada on możliwość obrony przed wszczętą egzekucją administracyjną i wniesienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zarzutów, wskazując przyczyny taksatywnie wymienione w katalogu przypadków, które mogą być przedmiotem zarzutu. Stwierdził przy tym, że zostały one określone w art. 33 § 1 u.p.e.a. i przytoczył jego treść. Jednocześnie zaznaczył, że tryb postępowania organu egzekucyjnego przy rozpoznawaniu zarzutów reguluje art. 34 u.p.e.a. Wskazał zatem, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z zapisem art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.
Podkreślił, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, a zatem, w jego ocenie, zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów.
Rozpoznając zgłoszone zarzuty organ nadzoru za nieuzasadniony uznał zarzut braku otrzymania upomnienia wzywającego do uiszczenia należności. Stwierdził, że wierzyciel poinformował, iż pismem z dnia [...]r. nr [...] skierowano do zobowiązanej upomnienie, które zostało odebrane przez nią osobiście w dniu [...] r., a potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy. Jednocześnie w oparciu o ten dokument organ nadzoru uznał, że nie wynika z niego, aby doręczenie tego dokumentu było nieprawidłowe. Zobowiązana w dniu [...] r. własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór przesyłki.
Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., Dyrektor podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Uznał zatem, iż również ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że niedopuszczalność egzekucji może wynikać z różnych powodów: w danej sprawie może być dopuszczalna egzekucja sądowa, a nie administracyjna, egzekucja może być niedopuszczalna wobec danej osoby, korzystającej z immunitetu itp. Podkreślił także, że w przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § i pkt 1 i 2 tej ustawy. Tym samym, w ocenie organu nadzoru, niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty i odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2011r., sygn. akt II FSK 461/10. Wskazał także, że może też wchodzić w rachubę niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, np. niedopuszczalność stosowania przymusu bezpośredniego przez organy cywilne wobec osób wymienionych w art. 153-153a § 1, niedopuszczalność stosowania określonych środków egzekucyjnych wobec jednostek budżetowych (art. 69) lub zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie (np. wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wyższym wymiarze, niż przewiduje ustawa).
Dyrektor stwierdził, że okolicznością, na którą powołała się zobowiązana podniesioną w zarzucie niedopuszczalności egzekucji jest naruszenie przez organ egzekucyjny art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, który stanowi, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z ust. 2, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.
Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1364/10 oraz wyrok tut. Sądu z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 120/17, organ nadzoru wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie ma podstaw, aby przeprowadzić postępowanie dowodowe, co do tego, czy aby egzekucją nie została objęta kwotą wolną od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Jeżeli zatem doszło do naruszenia tego przepisu, to należy to rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, gdzie drogą dochodzenia praw z tego tytułu jest droga cywilnoprawna, a nie zaś określona w art. 54 § 1 u.p.e.a.
Zdaniem Dyrektora, także zarzut braku wskazania wysokości zobowiązania nie zasługiwał na uwzględnienie. Stwierdził, że informacja taka znajduje się na tytule wykonawczym oraz na zawiadomieniach z dnia [...] r. o nr [...] otrzymanych przez zobowiązaną dnia [...]r.
Jednocześnie, w ocenie organu nadzoru, zajęcie rachunku bankowego dokonane zawiadomieniami z dnia [...]r. o nr [...] nie było zbyt uciążliwe dla zobowiązanej. Wskazując na treść art. 1a pkt 12 lit. a i art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. stwierdził, że w katalogu środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, znajduje się m. in. egzekucja z rachunków bankowych. Wyjaśnił także, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zmierzał do wykonania obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym, stosując środek egzekucyjny dopuszczony przez przepisy ustawy egzekucyjnej przy egzekucji należności pieniężnych. Podkreślił, że dokonując wyboru środka egzekucyjnego organ winien mieć również na uwadze cel egzekucji, którym jest zaspokojenie roszczeń wierzyciela a także organ egzekucyjny powinien więc wybrać środek najmniej uciążliwy, ale spośród tych środków, które będą prowadziły do wyegzekwowania zaległości. Nadrzędnym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela, przy zastosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Jednak wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Zauważył przy tym, że w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązana nie wskazała jednak, jaki środek egzekucyjny miałby zastosować organ, jak również nie wyjaśniła na czym utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu poprzez zajęcie rachunku bankowego miałoby polegać. Zaznaczył, że zawsze czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli środek był zbyt uciążliwy to zobowiązana winna wskazać inny składnik majątkowy. Zatem, zdaniem Dyrektora, działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, iż zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.
Zdaniem Dyrektora niezasadne jest twierdzenie Strony, że organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne albowiem zaniechał pouczenia jej o uprawnieniach tj. złożenie wniosku o odroczeniu płatności lub umorzeniu składek. Podkreślił, że art. 9 k.p.a. stosowany w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tym samym powołany przepis prawa nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Zdaniem organu nadzoru, z treści tego przepisu nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. Zasady ogólne k.p.a. mają bowiem chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego.
Tym samym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że do zajęcia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach oszczędnościowych lub oszczędnościowo-rozliczeniowych doszło na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym. W ocenie skarżącej czynność ta została dokonana z naruszeniem prawa, a wręcz w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania powyższego środka.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał przy tym stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.
W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że niniejsza sprawa jest kolejną ze spraw skarżącej jakie podlegały kontroli Sądu, a dotyczącą zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Wierzyciela, tj. ZUS. W postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1137/18, tutejszy Sąd oceniał prawidłowość postanowień organów rozpoznających zgłoszone przez zobowiązaną, w związku z doręczeniem jej tytułu wykonawczego tego samego wierzyciela z tej samej daty jednakże o nr [...], o identycznej treści jak w niniejszej sprawie. Stąd Sąd posłuży się argumentacją zawartą we wskazanym powyżej wyroku, albowiem nie straciła ona na aktualności.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Z unormowania tego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są w sposób enumeratywny wskazane i stanowią sformalizowany środek prawny służący ochronie zobowiązanego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem jednolicie, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2012 r., II FSK 1469/10). W konsekwencji kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5 i 7 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności podkreślić należy, że wobec tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego zbędnym było wydawanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Tym samym organ egzekucyjny wydał zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. postanowienie z dnia [...]r., którym uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.
Oceniając podniesione przez skarżącą zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnienia. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżącej doręczono w dniu [...]r. upomnienia o nr [...] z dnia [...]r., co potwierdziła osobiście swoim podpisem. Doręczenie należy uznać jednocześnie za prawidłowe. Rację mają również organy, iż wysokość zobowiązania została wskazana zarówno w tytule wykonawczym (Część E tytułu), jak i w zawiadomieniach o zajęciu z dnia [...]r. zarówno poprzez wskazanie należności głównej oraz odsetek przy każdym tytule wykonawczym podanym w zawiadomieniu, jak i w ramach podsumowania ("RAZEM"). Ponadto należy zauważyć, że zobowiązana w zarzutach nie wykazała niedopuszczalności egzekucji. Samo podniesienie tego zarzutu nie może odnieść zamierzonego skutku. Podkreślenia bowiem wymaga, że w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Trafnie przy tym organ nadzoru uznał, że w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność taka musi wynikać zatem z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (wyrok NSA z dnia 26.08.2011r., II FSK 461/10).
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela przy tym stanowisko organu nadzoru, że może chodzić o niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, np. niedopuszczalność stosowania przymusu bezpośredniego przez organy cywilne wobec osób wymienionych w art. 153-153a § 1, niedopuszczalność stosowania określonych środków egzekucyjnych wobec jednostek budżetowych (art. 69) lub zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie (np. wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wyższym wymiarze, niż przewiduje ustawa).
Jednocześnie wymaga zauważenia, że w odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, okolicznością, na którą powołała się zobowiązana był zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Zgodnie z tym przepisem środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z ust. 2, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.
Należy zatem zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1364/10, wyraził stanowisko, że stosunki między klientem banku a bankiem są stosunkami z dziedziny prawa cywilnego, a w przepisach Kodeksu cywilnego (art. 725 - 733 k.c.) zawarto regulacje dotyczące umowy rachunku bankowego. Zgodnie z art. 86a § 1 u.p.e.a., wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku i niezwłocznie zawiadamia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego inne oddziały banku, inne banki, placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe i inne podmioty uprawnione do dokonywania wypłat zobowiązanemu z zajętego rachunku. Zajęcie nie dotyczy kwot wolnych od egzekucji.Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu określonej kwoty stanowi czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, bank natomiast ma obowiązek wstrzymania wypłat z rachunku na mocy art. 86a § 1 u.p.e.a. Wstrzymanie przez bank wypłat z rachunku bankowego nie jest działalnością z zakresu administracji publicznej i nie podległa kontroli sądów administracyjnych. Natomiast nieprawidłowe wykonywanie przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego może być kwestionowane na drodze cywilnej.
Jednocześnie tut. Sąd w wyroku z dnia 25.04.2017 r., I SA/Gl 120/17 wskazał, że regulacja art. 54 ust. 1 p.b. skierowana jest do banku. Bank bowiem w ramach zawartej umowy z posiadaczem rachunku bankowego, stosownie do brzemienia w/w uregulowania, jest zobligowany do zabezpieczenia znajdujących się na nim środków. Organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie ma wiedzy na temat ilości środków pieniężnych zgromadzonych na nim. Bank takiej informacji nie udziela organowi egzekucyjnemu wobec obowiązującej go tajemnicy bankowej. Bank zobligowany jest jedynie do poinformowania organu egzekucyjnego o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, np. w przypadku braku środków (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Art. 54 ust. 1 p.b. wyznacza granice tzw. przywileju egzekucyjnego. Posiadaczowi stosownego rachunku bankowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w tym przepisie, i bez znaczenia jest źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższe poglądy stwierdzając, że ewentualne przekazanie przez bank egzekwowanej kwoty w sytuacji, gdy na rachunku środki nie przekraczały minimum wolnego od zajęcia, o którym mowa w art. 54 ust. 1 p.b., stanowi naruszenie umowy o prowadzeniu rachunku bankowego. Relacje umowne znajdują się zaś poza kognicją organów administracyjnych. W takim przypadku strona umowy może dochodzić swych praw na drodze cywilnej.
Trafnie przy tym organ nadzoru wskazał, że zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W konsekwencji powyższej regulacji wolą ustawodawcy wyłączono możliwość kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego w bankach, potwierdzając gwarancję pozycji banku jako instytucji zaufania społecznego, która wynika z art. 95 ustawy Prawo bankowe. Tym samym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ustalenia, czy egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Naruszenie powyższego przepisu, rozważać należy w kontekście nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, przy zastosowaniu drogi cywilnoprawnej, a nie w ramach art. 54 § 1 u.p.e.a.
Ostatnim z zarzutów był zarzut zastosowania przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżąca nie wskazała przy tym, jaki środek egzekucyjny miał zastosować organ.
Rozpatrując zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., w pierwszej kolejności należy odwołać się do art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Bez wątpienia wybór środka egzekucyjnego przez organ każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Zauważenia również wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" w świetle art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność, czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 26/08; czy tutejszego Sądu z 29 kwietnia 2014 r., sygn. I SA/Gl 953/13).
W ocenie Sądu zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych nie może być kwalifikowany jako zbyt uciążliwy i dolegliwy. Żaden przepis prawa nie zabrania jednocześnie zajęcia kilku rachunków bankowych. Jest to tym bardziej znamienne, że zobowiązana nie wyjaśniła na czym konkretnie utrudnienie w życiu codziennym poprzez zajęcie rachunków bankowych miałoby polegać. Tym samym zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Jedynie na marginesie wskazać należy, że co do zasady czynności egzekucyjne będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli środek był zbyt uciążliwy to zobowiązany winien wskazać inny składnik majątkowy. Jednocześnie judykatura zgodnie przyjmuje, że zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.
Zdaniem Sądu niezasadne jest również twierdzenie Strony, że organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne albowiem zaniechał pouczenia jej o uprawnieniach tj. złożenie wniosku o odroczeniu płatności lub umorzeniu składek.
Z przepisów u.p.e.a. nie sposób wyprowadzić normy prawnej zobowiązującej organ egzekucyjny do udzielania stronie postępowania administracyjnego porad prawnych w żądanym przez nią zakresie. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1889/18, zgodnie z którym art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z treści art. 9 k.p.a. nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności, czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności.
Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a) skargę oddalił.