I SA/Gl 1139/23

I SA/Gl 1139/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Beata Machcińska /przewodniczący/
Borys Marasek
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 1 pkt 1 i 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 22 czerwca 2023 r. nr COF.OUR.635.4330.2023 ŁD.JJ.ZZ 08926562 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023r. nr COF.OUR.635.4330.2023 ŁD.JJ.ZZ 08926562 Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej: wierzyciel, organ) utrzymała w mocy własne postanowienie z dnia 25 maja 2023r. nr COF.OUR.635.4330.2023 ŁD.JK1.P 08926562, którym oddalono zarzut A. M. (dalej: zobowiązana, skarżąca) nieistnienia obowiązku oraz oddalono zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 775, dalej: k.p.a.) i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1689, dalej: u.o.a.).
Stan sprawy.
Skarżąca pismem z dnia 11 kwietnia 2023r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. wniosła zarzut nieistnienia obowiązku wskazując na niezawiadomienie jej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. W piśmie wyjaśniono, że brak zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowi dowód nieistnienia rejestracji. Zdaniem zobowiązanej nie otrzymała ona pisma z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz decyzji administracyjnej z nakazem rejestracji w przypadku stwierdzenia niezarejestrowanego odbiornika. Ponadto nie otrzymała żadnego ponaglenia za zwłokę oraz upomnienia o obowiązku zapłaty zaległego abonamentu. Skarżąca podniosła również, że od 2018r. pobiera emeryturę i załączyła kopię dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość pobieranego świadczenia.
Organ postanowieniem z dnia 25 maja 2023r. oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie zażalenie, w którym wyjaśniła, że "odbiornik, który był zarejestrowany pod adresem [...] w S., z uwagi na tragiczne w skutkach okoliczności od roku 2014 pozostaje poza zakresem mojej decyzyjności. Zmuszona zostałam do zmiany adresu zamieszkania, a postępujące problemy osobiste i zdrowotne uniemożliwiły mi świadome podjęcie wielu decyzji, z wyrejestrowaniem odbiornika włącznie.". Ponadto w ocenie zobowiązanej przedstawiony przy zaskarżonym postanowieniu dowód w postaci kserokopii upomnienia z dnia 29 sierpnia 2022 r, nigdy nie miał mocy prawnej, gdyż nigdy nie podjęto próby doręczenia upomnienia.
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023r. wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 25 maja 2023r.
Wierzyciel wskazał, iż w zaskarżonym postanowieniu z dnia 25 maja 2023 r. prawidłowo zajęto stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym o numerze [...] z dnia 14 lutego 2023 r,
Zdaniem organu istnienie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej pozostający po stronie zobowiązanej, gdyż w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajduje się rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego (dalej RTV) używanych pod adresem: [...], [...] S., zgłoszona na jej imię i nazwisko. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna numer [...] służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Kolejne książeczki radiofoniczne posiadały numery: [...], [...], [...],
Wierzyciel wskazał na wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający zarejestrowanie skarżącej jako abonenta w elektronicznej bazie danych oraz na wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający wymianę książeczek radiofonicznych oraz dokonywanie opłat abonamentowych do dnia 11 września 2002 r.
Organ wyjaśnił, że baza danych o abonentach Poczty Polskiej S.A jest zorganizowanym zbiorem usystematyzowanych informacji (danych) przechowywanych w systemie komputerowym w formie elektronicznej i stanowi zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników. Funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów (w wyniku zgłoszenia rejestracji odbiorników), którzy powinni być z założenia zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian danych.
Jak wyjaśniono, z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, uprawnione było, po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342, dalej: rozporządzenie), nadanie zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Podano również, że przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu powyższego numeru została wysłana do zobowiązanej pismem z dnia 17 Iipca 2008 r., na adres: [...], [...] S. - zgodny z adresem podanym przy zgłoszeniu rejestracji oraz aktualnym w dacie wysłania przedmiotowego zawiadomienia gdyż skarżąca zameldowana była pod tym adresem do 2014 roku.
Podano również, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Ponadto dla jego realizacji nie było wymagane powtórne zarejestrowanie odbiorników przez dotychczasowych posiadaczy, jak również potwierdzenie przez nich użytkowania odbiorników. Co więcej, wierzyciel nie był w tej sytuacji zobowiązany do obligatoryjnej kontroli posiadania przez abonenta odbiornika radiofonicznego czy telewizyjnego.
Podkreślono także, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze, a zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane.
Wskazano również, że - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 05 września 2018 r., sygn. akt i GSK 2271/18 - zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (v. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gi 804/14, wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt 11 GSK 5276/16).".
W przekonaniu wierzyciela przepisy § 5 tryb nie odwoływał się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia" kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą. Zdaniem wierzyciela spełnił on nałożony na niego w/w rozporządzeniem obowiązek nadania zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], jak i powiadomienia o jego nadaniu, przesyłając przedmiotowe zawiadomienie przesyłką zwykłą.
Zauważono ponadto, że skarżąca nie zaprzecza dokonania rejestracji odbiorników RTV.
Wierzyciel zauważył również, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania jako użytkownik odbiorników RTV skarżąca zobowiązana była zgłosić ten fakt i po aktualizacji danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast w sytuacji, jeżeli w nowym miejscu zamieszkania zobowiązana nie posiadała odbiorników należało niezwłocznie dopełnić wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania odbiorników Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Organ zaznaczył, że nie posiada na dzień wydania niniejszego postanowienia dowodu, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązaną formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników a skarżąca takiego dokumentu nie przedstawiła.
Wyjaśniono ponadto, że przedstawiony przy piśmie z dnia 11 kwietnia 2023 r., stanowiącym zarzuty, dokument w postaci decyzji o przeliczeniu emerytury z dnia 15 marca 2023 r. nie stanowi podstawy do uznania roszczeń zobowiązanej, a jedynie świadczy, iż pobiera ona świadczenie emerytalne. Jak stwierdzono, skarżąca nie przedstawiła dokumentu świadczącego o dopełnieniu formalności zwolnienia od opłat abonamentowych.
Tymczasem warunkiem do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych jest jedynie dopełnienie formalności w myśl art. 4 ust. 3 u.o.a., a zwolnienie od opłat przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 896) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.
W postanowieniu wierzyciela stwierdzono, że nie posiada on dokumentu, który potwierdzałby aktualizację ze strony skarżącej adresu zamieszkania, dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników jak również nie posiada dokumentu świadczącego o zwolnieniu od opłat abonamentowych przed dniem 2 czerwca 2023 r., co prowadzi do konkluzji, że wszczęte postępowanie jest uzasadnione.
W przekonaniu wierzyciela zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane jest niezasadny. Jak podniesiono, Poczta Polska S.A. wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. w dniu 29 sierpnia 2022r. skierowała do zobowiązanej listem poleconym o numerze [...] (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru EPO) upomnienie numer [...] wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych, pod adres ul, [...], [...] G. (będący aktualnym adresem zameldowania skarżącej).
Upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a,, na okoliczność czego do zaskarżonego postanowienia załączono dowód w postaci kserokopii koperty zwrotnej, zawierającej upomnienie numer [...] z dnia 29 sierpnia 2022 r. oraz kserokopii upomnienia z dnia 29 sierpnia 2022 r. numer [...],
Według organu, z przedstawionego raportu ZST śledzenia przesyłki poleconej nr [...] oraz z danych na kopercie, w dniu 1 września 2022 r. dokonana była próba doręczenia przedmiotowej przesyłki. Przesyłki nie udało się doręczyć adresatowi ani pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, tj. osobie która podjęłaby się oddania przesyłki adresatowi i dlatego w tym też dniu 01 września 2022 r, przesyłka była awizowana, a awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Dalej z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, w dniu 9 września 2022 r, przesyłka była ponownie awizowana.
Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni od pierwszego awiza przesyłka została odesłana do nadawcy w dniu 16 września 2022 r. Awizacje dokonane były przez FUP G., ul. [...], [...] G., a zawiadomienia (awiza) pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata, co potwierdza załączony do zaskarżonego postanowienia z dnia 25 maja 2023 r. raport ZST śledzenia przesyłki poleconej nr [...].
Ponadto wierzyciel dokonał dodatkowych ustaleń w zakresie awizacji przesyłki poleconej numer [...] z pracownikiem Urzędu Pocztowego G., który oświadczył, że podczas obsługi rejonu zawsze podejmuje próby doręczenia listu, a w przypadku niezastania adresata wypisuje awizo i pozostawia w skrzynce doręczeń. Tak było również w przypadku doręczenia przesyłki poleconej numer [...] zawierającej przedmiotowe upomnienie (oświadczenie pracownika w aktach sprawy).
Z uwagi na fakt, iż awizo umieszczone zostaje przez doręczyciela w skrzynce odbiorczej adresata, nie jest możliwym, zdaniem wierzyciela, przedstawienie skarżącej przedmiotowego awizo.
Z zebranego materiału dowodowego wynika w ocenie organu, iż dotrzymano procedury awizacji przesyłki poleconej numer [...] zawierającej upomnienie numer [...] z dnia 29 sierpnia 2023 r.
W rezultacie wierzyciel uznał, że w zaskarżonym postanowieniu zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane nalzało oddalić.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do tut. Sądu.
W skardze zarzucono organowi brak uznania faktycznych podstaw nieistnienia obowiązku dokonywania opłat abonamentu od czerwca 2018r, brak doręczenia upomnienia, brak rzetelnego zbadania sprawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Skarżąca wniosła o uznanie za faktyczne podstawy nieistnienia obowiązku dokonywania opłat abonamentu od czerwca 2018r. ponieważ przemawia za tym interes społeczny oraz słuszny interes strony. Wniesiono również o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych prawem.
Zobowiązana podała, że odbiornik, który był zarejestrowany pod adresem pl. [...] w S., z uwagi na tragiczne w skutkach okoliczności od roku 2014 pozostaje poza zakresem mojej decyzyjności. Skarżąca zmuszona została do zmiany adresu zamieszkania, a postępujące problemy osobiste i zdrowotne uniemożliwiły jej świadome podjęcie wielu decyzji, z wyrejestrowaniem odbiornika włącznie. Zobowiązana wyjaśniła, że od 2015r. lecz się [...] i wszelkie środki przeznacza na leczenie. W ocenie skarżącej, gdyby miała ona świadomość oraz możliwości fizyczne dokonałaby zgłoszenia już w czerwcu 2018r. kiedy to wypełniła ustawowe warunki zwolnienia z opłaty abonamentu. Brak szkody z jednoczesnym oczekiwaniem zapłaty bez świadczenia wzajemnego jest, według zobowiązanej, szczególną formą opresji względem obywatela. Podała również, że Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował wielokrotnie w sprawie ściągania należności z tytułu zaległego abonamentu RTV.
W zakresie doręczenia upomnienia skarżąca zaznaczyła, iż wierzyciel nie wykazał niczego poza przyjęciem oświadczenia od pracownika UP, który to nie ma żadnego obowiązku dostarczać dowodów na swoją winę. Tym bardziej, mając perspektywę konsekwencji zawodowych w przypadku przyznania się do nierzetelnego wykonywania swoich obowiązków. W ocenie skarżącej przedstawiony rzekomy dowód, czyli kserokopia upomnienia z dnia 29 sierpnia 2022 roku nie przedstawia żadnej mocy prawnej z uwagi na to, że nigdy nie podjęto próby jego doręczenia. Skarżąca stwierdziła, że przede wszystkim, powinna nastąpić próba doręczenia upomnienia, a takiej próby nawet nie podjęto.
Zobowiązana podniosła, że informacja od organu egzekucyjnego o wszczęciu postępowania była pierwszą informacją w sprawie abonamentu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te – zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 roku w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 2070), podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku,
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,
3) błąd, co do zobowiązanego,
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne,
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Według art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, a ich rola sprowadza się do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności.
W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
W ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Podnieść należy, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 306 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 roku, a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 roku w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 roku w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy miedzy innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 roku weszła w życie u.o.a. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia wżycie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
W konsekwencji zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega wyegzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym
Jak zasadnie przyjęto rejestracja odbiornika RTV zgłoszona została na imię i nazwisko skarżącej pod adresem: [...], [...] S.. Powyższej rejestracji zobowiązana nie zaprzecza. Jak wynika z akt sprawy – załączonego wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego wymianę książeczek radiofonicznych oraz dokonywanie opłat abonamentowych do dnia 11 września 2002r. – po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...] służąca do dokonywania opłat abonamentowych.
Skarżąca nie przedstawia żadnego dokumentu, który świadczyłby choćby pośrednio o wyrejestrowaniu odbiorników RTV w placówce pocztowej. Dokumentem takim nie dysponuje również organ.
W przekonaniu Sądu zebrane dane potwierdzają, że sporny obowiązek powstał i nie przestał istnieć .
Stosowanie do postanowień art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (Część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn.. akt I SA/Gl 236/13 – CBOSA.
To skarżąca jako abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat powinna wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadamiania urzędu pocztowego. m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 roku rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. (Dz. U. z 2007r., Nr 187 poz. 1342 ze zm.) oraz § 11 – 12 rozporządzenia Ministra Administracji i cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (poprzez złożenie w placówce A Formularza zgłoszenia danych") m. in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny.
Stosownie do treści § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia wżycie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.
Co istotne u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane.
Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., w sprawie sygn.. akt II FSK 2116/16 W swoich wywodach NSA stwierdził, iż u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.
Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.
W przekonaniu Sądu organ prawidłowo uznał, iż nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utrata mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.
W aktach sprawy znajduje się duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z dnia 17 lipca 2008 roku. Nie dołączono do powyższego duplikatu dowodu wysłania (choćby kopi koperty). Zawiadomienie zostało wysłane na adres: [...], [...] S., który był adresem zameldowania skarżącej do 2014r.
Z uwagi na podniesione powyżej argumenty, ta okoliczność nie ma znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie obowiązek skarżącej do uiszczenia opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązana dokonał rejestracji odbiornika RTV.
Podnieść należy, iż w art. 4 ust. 5 u.o.a. ustawodawca określił, że w drodze rozporządzenia Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wskaże rodzaje dokumentów uprawniających do uzyskania zwolnienia oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 4. u.o.a., osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 2, obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła.
U.o.a. przewiduje, iż zwolnienie od opłat z tytułu abonamentu mogą uzyskać m.in. osoby:.
- które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalonym przez prezesa GUS,
- co do których orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne.
Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.o.a., zwolnienia od opłat w powyższych przypadkach, przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora wyznaczonego (placówce pocztowej) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.
Prawidłowo organ przyjął, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych, nie powoduje automatycznej zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówkach pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Jeżeli skarżąca spełniała kryteria wskazane w u.o.a., to należało dopełnić stosownych formalności w placówce pocztowej i uzyskać zwolnienie od opłat abonamentowych. Zwolnienie od opłat abonamentowych nie odbywa się bowiem z mocy prawa, lecz wymaga udziału abonenta.
W konsekwencji organ prawidłowo przyjął, iż zobowiązana nie wykazała, aby przed dniem 2 czerwca 2023r. dokonała formalności w myśl art. 4 ust. 3 u.o.a., a warunkiem do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych jest przedstawienie w placówce pocztowej dokumentów potwierdzających uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych. Formalności związane z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych z tytułu ukończenia 60 lat oraz posiadania prawa do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ogłaszanego przez Prezesa GUS, dopełnione zostały przez zobowiązaną dopiero w dniu 2 czerwca 2023r. Reasumując niezasadny okazał się zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).
W aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia upomnienia nr [...] wraz z kserokopią koperty zwrotnej, stanowiącej opakowanie upomnienia. Na kserokopii koperty znajduje się datownik placówki pocztowej potwierdzające dwukrotną awizację przesyłki: w dniu 1 września 2022 roku oraz w dniu 9 września 2022r. roku. Przesyłkę zwrócono wierzycielowi jako niepodjęte w dniu 16 września 2022r.
Sąd stwierdza, iż nie można jednak zgodzić się z organem, że doszło do skutecznego doręczenia wskazanego upomnienia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 1288/17, opubl. w CBOSA). W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć żadne wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie, doręczona.
Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a., zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej, oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 2171/19, Lex nr 3044842). "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia "awizo", o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia "awizo" wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a. Nadawca przesyłki pocztowej nie może poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia "awizo" we właściwym do tego miejscu zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 886/18, dostępny w CBOSA)" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. II GSK 226/21, opubl. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Analiza przesyłki z dnia 29 sierpnia 2022r. wskazuje, że nie jest do niej dołączony druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "powtórne awizo 1 września 2022r." wraz z pieczątką i podpisem, a także "Zwrot nie podjęto w terminie" oraz "awizowano powtórnie 09.09.2022r." Oznacza to, że nie zawiera ona wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż nie sporządzono zapisu o dacie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Ponadto brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a. Wobec powyższego nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia zobowiązanemu w warunkach art. 44 k.p.a. Zatem istnieje rozbieżność pomiędzy adnotacjami na kopercie a wpisami w elektronicznym potwierdzeniu odbioru. W konsekwencji uznać należy, że zarzut skarżącego naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. jest zasadny.
Stanowiska tego nie zmieniają znajdujące się w aktach oświadczenie listonosza M. G. złożone w dniu 21 czerwca 2023r., z którego wynika, m. in. że zawsze podejmuje on próbę doręczenia listu i tak było również w spornym przypadku. Zdaniem Sądu wątpliwości budzi to, czy po tak długim czasie (9 miesięcy), osoby zajmujące się obsługą doręczania przesyłek, są w stanie pamiętać szczegółowe okoliczności związane z doręczaniem konkretnej przesyłki. Ponadto oświadczenie to nie odnosi się do braków w zakresie adnotacji pisemnej na kopercie i nie wyjaśnia braku zwrotnego poświadczenia odbioru w sprawie.
Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zobowiązując wierzyciela, aby uwzględnił przedstawione powyżej stanowisko.
Z uwagi na wielość zarzutów skargi, Sąd odniósł się do nich w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. I FSK 1660/15, opubl. w CBOSA).
O kosztach postępowania w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na kwotę tę składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.