Lexedit
Szukaj orzeczeń

I SA/Gl 1122/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-02-26
NSApodatkoweWysokawsa
egzekucja administracyjnarachunek bankowyzajęcieświadczenia emerytalnewynagrodzenie za pracękwota wolna od zajęciaprawo bankowepostępowanie egzekucyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, uznając, że przepisy o ochronie świadczeń emerytalnych i wynagrodzenia nie mają zastosowania do egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego.

Skarżąca kwestionowała zajęcie rachunku bankowego, twierdząc, że obejmowało ono środki wolne od egzekucji (emerytury, wynagrodzenie). Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że przepisy chroniące te świadczenia nie mają zastosowania w przypadku egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego. Podkreślono, że przedmiotem zajęcia jest wierzytelność wobec banku, a nie same środki, a bank prawidłowo uwzględnił kwotę wolną od zajęcia.

Sprawa dotyczyła skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Skarżąca argumentowała, że zajęcie objęło środki pochodzące ze świadczeń emerytalnych i wynagrodzenia za pracę, które są ustawowo wolne od egzekucji. Wniosła o uchylenie czynności egzekucyjnej i zwrot nienależnie pobranych kwot. Zarzuciła organom naruszenie przepisów Kodeksu pracy i ustawy o emeryturach i rentach, a także przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że w egzekucji z rachunku bankowego nie stosuje się przepisów o ochronie świadczeń emerytalnych i wynagrodzenia, ponieważ przedmiotem zajęcia jest wierzytelność wobec banku, a nie same środki. Podkreślono, że bank prawidłowo uwzględnił kwotę wolną od zajęcia zgodnie z Prawem bankowym, a przedstawione przez skarżącą dowody dotyczące pochodzenia środków nie miały wystarczającej wartości dowodowej. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie mają zastosowania w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego, ponieważ przedmiotem zajęcia jest wierzytelność wobec banku, a nie same środki pieniężne.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przedmiotem zajęcia egzekucyjnego z rachunku bankowego jest wierzytelność posiadacza rachunku wobec banku, a nie same środki pieniężne. Wpis na rachunku bankowym nie ma wpływu na charakter prawny środków, a bank jest zobowiązany do uwzględnienia kwoty wolnej od zajęcia zgodnie z Prawem bankowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (44)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

t. j. Dz.U.2023.2505 ze zm.

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 54b § 1 i 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 35 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27e § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 9 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 10 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § 2a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 10 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § 2a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26e § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27g § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54 § 6 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 54b § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 79 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 144

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.e.r. art. 140 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1251

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

KP art. 87 § 3 pkt 2 i 4

Ustawa Kodeks pracy

KP art. 87 § 1

Ustawa Kodeks pracy

KP art. 87 § 1 pkt 1

Ustawa Kodeks pracy

KPA art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 77 § 1 i 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

t.j. Dz.U.2024.572

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

PB art. 54

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2488 ze zm.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

PB art. 54 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

PB art. 54 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

PB art. 54a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

Dz. U. z 2020 r., poz. 2207 oraz z 2023 r., poz. 1667

Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

KC art. 725

Kodeks cywilny

KC art. następne

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy o ochronie świadczeń emerytalnych i wynagrodzenia za pracę nie mają zastosowania do egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego. Bank prawidłowo uwzględnił kwotę wolną od zajęcia zgodnie z Prawem bankowym. Przedłożone przez skarżącą dowody dotyczące pochodzenia środków nie miały wystarczającej wartości dowodowej.

Odrzucone argumenty

Zajęcie rachunku bankowego obejmowało środki wolne od egzekucji (emerytury, wynagrodzenie). Organ egzekucyjny naruszył przepisy KPA poprzez zaniechanie zebrania wszystkich dowodów i wszechstronnej analizy materiału dowodowego. Zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem ustawy.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem zajęcia egzekucyjnego nie jest ani gotówka, ani sama kwota zapisana, inaczej mówiąc zaksięgowana, na rachunku bankowym, lecz wierzytelność posiadacza rachunku bankowego wobec banku o wypłatę tej kwoty.

Skład orzekający

Agata Ćwik-Bury

sprawozdawca

Bożena Pindel

przewodniczący

Mikołaj Darmosz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących egzekucji z rachunku bankowego w kontekście ochrony świadczeń emerytalnych i wynagrodzenia za pracę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji z rachunku bankowego, a nie bezpośrednio z wynagrodzenia czy emerytury.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu osób: możliwości zajęcia środków na koncie bankowym, które pochodzą z emerytury lub wynagrodzenia. Wyjaśnia, dlaczego ochrona tych świadczeń może nie działać w oczekiwany sposób w przypadku egzekucji z rachunku bankowego.

“Czy Twoje pieniądze na koncie są bezpieczne przed komornikiem? Wyrok WSA wyjaśnia pułapki egzekucji z rachunku bankowego.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

egzekucja administracyjnarachunek bankowyzajęcieświadczenia emerytalnewynagrodzenie za pracękwota wolna od zajęciaprawo bankowepostępowanie egzekucyjne

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1122/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Bożena Pindel /przewodniczący/
Mikołaj Darmosz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.292.2024.5/AD UNP: 2401-24-182205 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi J. T. (dalej: Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 19.07.2024 r. nr 2401-IEE.7192.292.2024.5/AD UNP: 2401-24-182205, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: NUS) z 22.04.20240r. nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego z 5.01.2024 r., nr [...] w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Z akt sprawy wynika, iż 4.01.2024 r. US wystawił wobec G.T. (małżonka Skarżącej) tytuł wykonawczy nr 2436-SEW.723.63.2024, obejmujący należności w podatku od towarów i usług za okres od maja do września 2017 r., na podstawie decyzji DIAS z 7.12.2023 r., nr 2401-IOV2.4103.61.2021 utrzymującej w mocy decyzję NUS z 9.06.2020 r., nr [...].
Zawiadomieniem z 5.01.2024 r., nr [...], NUS dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej G.T. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS).
Zawiadomieniem z 5.01.2024 r., nr [...], NUS dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w B S.A. Zawiadomienie to doręczono ww. Bankowi 5.01.2024 r. 15.01.2024 r. B S.A. przekazał NUS kwoty 51795,57 zł, 78828,75 zł, 13105,61 zł i 126114,33 zł tytułem częściowej realizacji zajęcia z 5.01.2024 r.
15.03.2024 r. B S.A. przekazał NUS kwotę 33718,54 zł, zaś 20.03.2024 r. kwotę 196,44 zł, tytułem częściowej realizacji zajęcia z 5.01.2024 r.
2.2. Pismem z 21.03.2024 r., wniesionym 21.03.2024 r., Skarżąca, działając w oparciu o art. 27e § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.2023.2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.), wniosła o zawiadomienie o aktualnej wysokości egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
Odrębnym pismem z 21.03.2024 r., wniesionym 21.03.2024 r., działając na podstawie art. 54b § 1 i § 4 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a.. Skarżąca wraz małżonkiem zwrócili się do NUS z żądaniem niezwłocznego uchylenia ww. czynności egzekucyjnej z 5.01.2024 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A., w zakresie pobrań z tego rachunku z 15.01.2024 r. i 15.03.2024 r. oraz wpłat na rachunek NUS niepodlegających zajęciu z mocy prawa kwot: świadczeń emerytalnych zobowiązanego oraz małżonki zobowiązanego, w związku z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1251, dalej: u.e.r.); świadczenia ze stosunku pracy na rzecz Skarżącej na podstawie art. 87 § 3 pkt 2 i § 4 oraz art. 87 § 1 ustawy Kodeksu pracy (dalej: "KP"); oraz niezwłocznego zwrotu na ten rachunek bankowy nienależnie pobranych kwot.
Ponadto, na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku w ww. przepisami u.e.r. i KP, zobowiązany wraz z małżonką wnieśli skargę na ww. czynność egzekucyjną z 5.01.2024 r. w postaci realizacji zajęcia wierzytelności z ww. rachunku bankowego, w zakresie pobrania z tego rachunku z 15.03.2024 r. i wpłaty na rachunek bankowy NUS niepodlegających zajęciu z mocy prawa kwot świadczeń emerytalnych zobowiązanego i małżonki zobowiązanego oraz kwoty świadczenia ze stosunku pracy na rzecz małżonki zobowiązanego, żądając na tej podstawie uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej, jako dokonanej z naruszeniem ustawy, oraz niezwłocznego zwrotu na ww. rachunek bankowy nienależnie pobranych kwot. Zobowiązany wraz z małżonką wnieśli także na podstawie art. 54 § 7 u.p.e.a. o wstrzymanie dalszej realizacji środka egzekucyjnego do dnia w którym postanowienie w sprawie skargi stanie się ostateczne. W uzasadnieniu wskazali, że w ramach realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, 15.01.2024 r. B S.A. dokonał przelewu na konto NUS kwoty 13105,61 zł (były to środki pochodzące z wpłat ZUS z tytułu świadczeń emerytalnych zobowiązanego oraz jego małżonki), zaś 15.03.2024 r. kwoty 33718,54 zł (były to środki pochodzące z wpłat ZUS z tytułu świadczeń emerytalnych zobowiązanego i jego małżonki oraz środki pochodzące z wpłaty P z tytułu świadczenia pracowniczego małżonki zobowiązanego). Świadczenie emerytalne zobowiązanego jest pomniejszone o potrącenia dokonywane przez organ rentowy w związku z zajęciem dokonanym w ZUS, a więc kwoty wpływające z tego tytułu na ww. rachunek bankowy są kwotami po potrąceniu. Oznacza to, że świadczenie emerytalne, które wpłynęło na ww. rachunek bankowy i zostało przekazane w całości NUS stanowiło świadczenie niepodlagające zajęciu z mocy ustawy oraz, że czynność nastąpiła z naruszeniem przepisów prawa. Zarzut ten odnosi się również do świadczenia emerytalnego Skarżącej oraz świadczenia z tytułu stosunku pracy Skarżącej, które wpływają na ww. rachunek bankowy. Egzekucja administracyjna nie może obejmować tej części uposażenia emerytalnego oraz tej części świadczenia ze stosunku pracy, które na podstawie u.e.r. i KP nie podlegają zajęciu. Organ egzekucyjny jest każdorazowo zobowiązany badać źródło pochodzenia otrzymywanych w ramach czynności egzekucyjnych środków i uchylać te czynności, które obejmują kwoty niepodlegające zajęciu z mocy ustawy (por. wyroki NSA z 11.01.2023 r. III FSK 1437/21, WSA w Gdańsku z 24.03.2020 r. I SA/Gd 2149/19 i z 17.03.2020 r. I SA/Gd 1914/19). W ramach realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego bank nie miał prawa przelać na rachunek bankowy NUS kwot pochodzących z wpłat ZUS z tytułu świadczenia emerytalnego zobowiązanego w całości, kwot pochodzących z wpłat ZUS z tytułu świadczenia emerytalnego Skarżącej w części przekraczającej 25 % wysokości świadczenia emerytalnego oraz kwot pochodzących z wpłat pracodawcy z tytułu świadczenia ze stosunku pracy na rzecz Skarżącej w części przekraczającej połowę świadczenia. Jednocześnie NUS nie miał prawa przyjąć ww. wpłat jako dokonanych z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Zobowiązany wraz z małżonką wskazali, że organ egzekucyjny winien z urzędu uchylić ww. czynność egzekucyjną, w oparciu o art. 54b § 1 u.p.e.a., jako dokonaną z naruszeniem ustawy.
Niezależnie od powyższego żądania, uzasadnione jest jednoczesne wniesienie skargi na ww. czynność egzekucyjną w zakresie pobrania z ww. rachunku bankowego 15.03.2024 r. ww. kwoty i wpłaty na rachunek NUS, jako dokonanej z naruszeniem prawa. Zakres pojęcia czynność egzekucyjna, o którym mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., należy interpretować niezwykle szeroko, jako zbiór wszystkich czynności faktycznych i prawnych podejmowanych w celu realizacji danego środka egzekucyjnego. Czynnościami egzekucyjnymi będą zarówno czynności faktyczne (wykonawcze) jak i wydawane przez organy akty prawne - o ile ich podjęcie warunkuje zastosowanie lub realizację egzekucji z danego aktywa majątkowego (wyroki NSA z 26.04.2023 r. I GSK1986/19 i z 22.12.2020 r. II FSK 2176/18). Pojęcie czynności egzekucyjnych nie ogranicza się wyłącznie do konkretnych czynności wykonywanych przez organ egzekucyjny, lecz obejmuje również wszelkie działania podejmowane na zlecenie lub w imieniu organu egzekucyjnego, w tym działania podejmowane przez banki czy inne instytucje ustawowo zobligowane do przekazania środków zobowiązanego na rzecz organu egzekucyjnego (wyroki WSA w Gdańsku z 24.03.2020 r. ISA/GI 2149/19, NSA z 31.01.2019 r. II FSK 3034/18). Zobowiązany wraz z małżonką wskazali, że najwcześniej 15.03.2024 r. mieli możliwość uzyskania wiedzy o naruszeniu wskazanych wyżej przepisów, w związku z przekazaniem ww. kwoty przez ww. Bank na rachunek bankowy NUS. W okolicznościach tej sprawy, za moment doręczenia zobowiązanemu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej należy uznać dzień, w którym B S.A. dokonał przelewu nienależnej kwoty na rachunek bankowy NUS, co zostało uwidocznione w historii rachunku. Dopiero z chwilą dokonania tej czynności doszło do dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy i siłą rzeczy zobowiązany wraz z małżonką powzięli o tym wiadomość. W konsekwencji, przedmiotowa skarga została złożona w terminie przewidzianym w art. 54 § 3 u.p.e.a.
Przy kolejnym piśmie z 21.03.2024 r., wniesionym 21.03.2024 r., zobowiązany wraz z małżonką przekazali NUS historię rachunku bankowego ze wskazaniem przelewów realizowanych z tego rachunku bankowego od stycznia do marca 2024 r.
10.04.2024 r. B S. A. przekazał NUS kwotę 2401,98 zł tytułem częściowej realizacji zajęcia z 5.01.2024 r.
W odpowiedzi na pytania NUS B S.A. pismem z 18.04.2024 r. poinformował, że zajęty rachunek bankowy to rachunek wspólny należący do zobowiązanego i współmałżonka. Jest to rachunek osobisty, na którym bank uwzględnia kwotę wolną od zajęcia. Ponadto na rachunek organu egzekucyjnego nie zostały przekazane kwoty niepodlegające zajęciu z mocy ustawy.
Pismem z 22.04.2024 r., nr [...] NUS zawiadomił Skarżącą o aktualnej wysokości egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, jednocześnie pouczając o zakazie rozporządzania uprzednio zajętą rzeczą lub prawem majątkowym wchodzącym w skład majątku wspólnego oraz zakazie realizacji tego prawa majątkowego poza częścią wolną od zajęcia. Zawiadomienie to doręczono pełnomocnikowi małżonki zobowiązanego 6.05.2024 r.
Postanowieniem z 22.04.2024 r., nr [...], NUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez zobowiązanego skargi na czynność egzekucyjną dokonaną ww. zawiadomieniem z 5.01.2024 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi zobowiązanego 6.05.2024 r.
Postanowieniem z 22.04.2024 r., nr [...], NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawartego w piśmie z 21.03.2024 r. wniosku zobowiązanego o uchylenie z urzędu ww. czynności egzekucyjnej z 5.01.2024 r., tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi zobowiązanego 6.05.2024 r.
Postanowieniem z 22.04.2024 r., nr [...], NUS oddalił skargę strony skarżącej na ww. czynność egzekucyjną z 5.01.2024 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B S. A. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 6.05.2024 r.
Postanowieniem z 22.04.2024 r., nr [...], NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawartego w piśmie z 21.03.2024 r. wniosku Skarżącej o niezwłoczny zwrot na zajęty rachunek bankowy w B S.A. nienależnie pobranych kwot. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej 6.05.2024 r.
Postanowieniem z 22.04.2024 r., nr [...], NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawartego w piśmie z 21.03.2024 r. wniosku Skarżącej o uchylenie z urzędu ww. czynności egzekucyjnej z 5.01.2024 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B S. A. Postanowienie to doręczono jej pełnomocnikowi 6.05.2024 r.
23.04.2024 r. B S.A. przekazał NUS kwoty 4738,17 zł, 3152,46 zł i 98,10 zł tytułem częściowej realizacji zajęcia z 5.01.2024 r.
Skarżąca wniosła zażalenia na ww. postanowienia NUS z 22.04.2024 r., nr: [...] i nr [...].
2.2. W zażaleniu na postanowienie NUS z 22.04.2024 r., nr [...], Skarżąca, zaskarżyła je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz merytoryczne rozpoznanie sprawy, poprzez uwzględnienie w całości wniesionej skargi na ww. czynność egzekucyjną oraz uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Postanowieniu NUS z 22.04.2024 r. zarzuciła naruszenie art. 9 § 1, art. 10 § 1, art. 54 § 1 pkt 1, § 4 i § 6 pkt 1, art. 54b § 1 oraz art. 79 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 140 ust. 1 pkt 3 u.e.r. w związku z art. 87 § 3 pkt 2 i § 4 oraz art. 87
§ 1 KP, a to wobec oddalenia skargi mimo tego, że zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem ustawy, a zatem złożona skarga winna zostać uwzględniona, a ta czynność egzekucyjna niezwłocznie uchylona. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty zaprezentowane w treści skargi z 21.03.2024 r.
2.3. Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie NUS. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w egzekucji z ww. rachunku bankowego, od momentu złożenia przez Skarżącą do organu egzekucyjnego wniosku o którym mowa w art. 27e § 4 u.p.e.a. (tj. od 21.03.2024 r.), na podstawie art. 27g § 1 u.p.e.a. Skarżącej (jako małżonce zobowiązanego) przysługiwały prawa zobowiązanego.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniły go przepisy u.p.e.a. - tj. egzekucję z rachunku bankowego. Podstawę wystawienia ww. zawiadomienia z 5.01.2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy z 4.01.2024 r. o nr 2436-SEW.723.63.2024, wystawiony przez NUS na dochodzone należności.
Zawiadomienie o zajęciu z 5.01.2024 r. doręczono B S.A. 5.01.2024 r., zaś jego wydruk zobowiązanemu 10.01.2024 r. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego. Zawiadomienie o zajęciu z 5.01.2024 r. zostało przesłane do B S. A. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i zawiera wszystkie elementy oraz spełnia wymogi określone w przepisach u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu z 5.01.2024 r. spełnia zatem wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. z uwzględnieniem odrębności o których mowa w art. 67 § 2a i 26e § 2 u.p.e.a.
Dalej DIAS wyjaśnił, że w przedmiotem niniejszej skargi jest czynność egzekucyjna organu egzekucyjnego w postaci egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, nie zaś czynność egzekucyjna w postaci egzekucji z wynagrodzenia za pracę, czy też egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej.
W egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego nie znajdują zastosowania przepisy art. 9 § 1 oraz art. 10 § 1 u.p.e.a. Ograniczenia i wyłączenia w egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego ustawodawca zawarł w art. 80 § 2a w związku z art. 10 § 4 u.p.e.a. oraz art. 54 i art. 54a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2488 ze zm., dalej: PB). Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby NUS w ramach egzekucji wierzytelności z ww. rachunku bankowego, otrzymał od ww. Banku jakiekolwiek środki, pochodzące ze źródeł określonych w art. 80 § 2a w związku z art. 10 § 4 u.p.e.a. bądź art. 54a PB. Również Skarżąca nie wskazała na takie środki. Ponadto, z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na wezwanie NUS z 17.04.2024 r. B S.A. pismem z 18.04.2023 r. poinformował, że na rachunek bankowy NUS nie zostały przekazane kwoty niepodlegające egzekucji z mocy ustawy. Z akt sprawy nie wynika również, aby ww. Bank przekazał na rachunek bankowy NUS w którymkolwiek z miesięcy kalendarzowych w którym obowiązywało zajęcie, środki przekraczające kwotę wolną od zajęcia, o której mowa w art. 54 PB. W myśl art. 54 ust. 1 PB, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r., poz. 2207 oraz z 2023 r., poz. 1667), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Z kolei, w myśl art. 54 ust. 2 PB, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku. Dalej, z akt sprawy wynika, że na rachunku bankowym prowadzonym przez B S. A. dla Skarżącej i G.T. znajdowały się również inne środki (w znacznej wysokości), niż środki pochodzące w otrzymywanych przez nich świadczeń emerytalnych oraz otrzymywanego przez Skarżącą wynagrodzenia za pracę. 15.01.2024 r. B S.A. przekazał NUS kwoty: 51795,57 zł, 78828,75 zł, 13105,61 zł i 126114,33 zł, 15.03.2024 r. kwotę 33718,54 zł, 20.03.2024 r. kwotę 196,44 zł, 10.04.2024 r. kwotę 2401,98 zł, zaś 23.04.2024 r. kwoty 4738,17 zł, 3152,46 zł i 98,10 zł. Wskazana przez Skarżącą w skardze kwota 13105,61 zł, którą ww. Bank przekazał 15.01.2024 r. NUS nie stanowi sumy wskazanych przez Skarżącą kwot: 9014,94 zł i 3983,24 zł. Również wskazana w skardze kwota 33718,54 zł, którą ww. Bank przekazał 15.03.2024 r. NUS nie stanowi sumy wskazanych przez Skarżącą kwot: 9014,94 zł, 2817,79 zł, 8737,90 zł, 10071,65 zł i 3122,70 zł. Nadto, przekazany przy odrębnym piśmie z 21.03.2024 r. załącznik nr 2 skargi z 21.03.2024 r., tj. "wydruk historii rachunku bankowego ze wskazaniem tytułów wskazanych w treści pisma przelewów realizowanych na i z tego rachunku w okresie od stycznia do marca 2024 roku" nie przedstawiał wartości dowodowej, bowiem nie stanowił wydruku historii zajętego rachunku bankowego w B S. A. (na wydruku widnieje nazwa banku: "S S. A.").
Zdaniem DIAS nie zakwestionował on, wbrew twierdzeniom Skarżącej, źródła pochodzenia środków przekazanych z zajętego rachunku bankowego na rachunek NUS, lecz stwierdził jedynie, że przedłożony przez Skarżąca 21.03.2024 r. dokument (załącznik nr 2 skargi z 21.03.2024 r.), nie przedstawia wartości dowodowej. Poza tym, źródła pochodzenia środków wskazywane przez Skarżącą nie miały kluczowego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy.
Z kolei, w odniesieniu do eksponowanego przez Skarżącą niezmiennego charakteru kwot pieniężnych ustawowo wolnych od zajęcia na podstawie u.e.r. i KP, przelewanych na zajęty rachunek bankowy, DIAS przywołał wyrok Sądu Najwyższego z 27.10.2016 r. o sygn. akt V CSK 48/16, w którym wkazał, że dla wyjaśnienia pojęcia wierzytelności z rachunku bankowego niezbędne jest nawiązanie do charakteru umowy rachunku bankowego, uregulowanej w art. 725 i następne Kodeksu cywilnego (dalej: "KC"). Na podstawie umowy bank otwiera rachunek bankowy, na którym nie są fizycznie przechowywane środki pieniężne, lecz dokonuje się wpisów, odzwierciedlających operacje pieniężne, zwiększające lub uszczuplające stan posiadania. W orzecznictwie SN przyjęto, że sam wpis na rachunku bankowym nie ma modelującego wpływu na ukształtowanie stosunku prawnego między posiadaczem rachunku, a bankiem, może się bowiem okazać, że dokonano wpisu na skutek omyłki rachunkowej banku, czy błędnie zaksięgowano operację finansową, wobec czego stan posiadania jest w rzeczywistości inny niż wynikający z tego wpisu. Wpis nie jest zatem oświadczeniem woli banku składanym posiadaczowi rachunku i może podlegać sprostowaniu. Dopóki jednak to nie nastąpi, wpis pełni także funkcję konstytutywną, stanowiąc materialnoprawną przesłankę rozporządzania przez posiadacza zgromadzonymi środkami pieniężnymi (wyroki SN z: 4.10.2007 r. sygn. CSK 255/07, 8.12.2010 r. sygn. V CSK 163/10 i powołane tam orzecznictwo).
Znaczenie wpisu polega na tym, że określa on wierzytelność posiadacza rachunku do banku, który zobowiązany jest na jego żądanie wypłacić mu określoną kwotę pieniędzy lub wykonać polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czy inne zlecenie. Inaczej rzecz ujmując, bank jest dłużnikiem posiadacza rachunku do wysokości zapisanej na rachunku kwoty. Nie można zatem twierdzić, że zgromadzona na rachunku bankowym kwota pieniędzy stanowi własność posiadacza rachunku. Przedmiotem zajęcia egzekucyjnego nie jest ani gotówka, ani sama kwota zapisana, inaczej mówiąc zaksięgowana, na rachunku bankowym, lecz wierzytelność posiadacza rachunku bankowego wobec banku o wypłatę tej kwoty (wyrok: SN z 18.02.2004 r. sygn. V CK 233/03, z 18.02.2004 r. sygn. V CK 233/03).
Końcowo DIAS nadmienił, iż działał na postawie przepisów prawa oraz podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. DIAS w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy sprawy oraz dokonał oceny, czego wyrazem jest treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
2.4. W skargę do WSA w Gliwicach Skarżąca wskazała, że zaskarża w całości ww. postanowienie DIAS i wnosi o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia NUS z 22.04.2024 r., a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z wydruków potwierdzeń przelewów z rachunku bankowego Skarżącej w B S. A. z 8.02.2024 r., 14.02.2024 r., 23.02.2024 r., 7.03.2024 r., 14.03.2024 r. i 15.03.2024 r. dla wykazania, że środki pieniężne przekazane na rachunek bankowy organu egzekucyjnego 15.03.2024 r. w ramach zajęcia ww. rachunku bankowego pochodziły ze świadczeń emerytalnych należnych TOM i Skarżącej oraz świadczeń z tytułu stosunku pracy Skarżącej. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 9 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 87 § 3 pkt 2 i § 4 oraz art. 87
§ 1 pkt 1 KP, poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te nie mają zastosowania przy egzekucji administracyjnej z rachunków bankowych w sytuacji, gdy środki zgromadzone na rachunku bankowym pochodzą z kwot, które zgodnie z ww. przepisami są wolne od egzekucji administracyjnej, co skutkowało objęciem egzekucją administracyjną prowadzoną wobec małżonka Skarżącej również zwolnionych spod egzekucji kwot pochodzących z wynagrodzenia ze stosunku pracy należnego Skarżącej;
2) art. 10 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 140 ust. 1 pkt 3 u.e.r., poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te nie mają zastosowania przy egzekucji administracyjnej z rachunków bankowych w sytuacji, gdy środki zgromadzone na rachunku bankowym pochodzą z kwot, które zgodnie z ww. przepisami są wolne od egzekucji administracyjnej, co skutkowało objęciem egzekucją administracyjną prowadzoną wobec G.T. również zwolnionych spod egzekucji kwot z tytułu świadczeń emerytalnych należnych Skarżącej i G.T.;
3) art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2024.572, dalej: KPA) w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie zebrania wszystkich dowodów potrzebnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia istotnych okoliczności znanych organowi z urzędu i wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, zaniechanie wszechstronnej analizy i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy;
4) art. 54 § 1 pkt 1, § 4, § 6 pkt 1, art. 54b § 1 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia NUS z 22.04.2024 r., nr [...] o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, pomimo tego, że zaskarżona czynność egzekucyjna, polegająca na pobraniu 15.03.2024 r. wskazanej kwoty z rachunku bankowego należącego do Skarżącej i G.T. oraz jej wpłaty na rachunek organu egzekucyjnego, została dokonana z naruszeniem ustawy.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca powtórzyła argumenty zaprezentowane w treści skargi z 21.03.2024 r. i zażalenia z 13.05.2024 r. Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie DIAS jak i poprzedzające je postanowienie NUS zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Skarżąca podniosła, że NUS oraz DIAS jest wiadome z urzędu, że na podstawie ww. tytułu wykonawczego nastąpiło nie tylko zajęcie ww. rachunku bankowego Skarżącej i zobowiązanego, ale również zajęcie świadczeń emerytalnych wypłacanych przez ZUS na rzecz zobowiązanego. Jest więc organom wiadome z urzędu, że świadczenie emerytalne wypłacane zobowiązanemu przez ZUS jest pomniejszane o potrącenia dokonywane przez ZUS w związku z dokonanym zajęciem. W złożonej do NUS skardze Skarżąca wskazała, że kwota znajdująca się na zajętym rachunku bankowym, która 15.032024 r. została z tego rachunku przekazana na rachunek bankowy organu egzekucyjnego, pochodziła z powołanych wyżej wpłat z ZUS z tytułu świadczeń emerytalnych należnych zobowiązanemu i Skarżącej oraz z powołanych wyżej wpłat z tytułu wynagrodzenia za pracę należnego Skarżącej. Przedłożone przez Skarżącą wydruki historii rachunku bankowego przedstawiają transakcje zrealizowane na wskazanym wyżej rachunku w B S.A., a jedynie ze względów technicznych (pojawiły się problemy techniczne z wygenerowaniem stosownych danych w oparciu o system B S.A.) do prezentacji danych z rachunku w B S.A. (pobranych w plikach CSV, których format był nieczytelny) zostały użyte szablony CSV z systemu bankowego S S. A. DIAS zakwestionował źródło pochodzenia środków pieniężnych przekazanych na rachunek organu egzekucyjnego z zajętego rachunku Skarżącej i zobowiązanego prowadzonego w B S.A. Jednocześnie DIAS nie poczynił żadnych ustaleń, co do źródła pochodzenia środków pieniężnych na wskazanym rachunku bankowym, w szczególności nie skierował żadnego zapytania w tym przedmiocie do banku prowadzącego przedmiotowy rachunek, ani też nie wezwał Skarżącej do przedłożenia innych dowodów w tym zakresie lub też do przedstawienia stosownych wyjaśnień, jeżeli uznał, że dowody przez nią przedstawione (np. wydruki historii rachunku bankowego) są niewystarczające albo budzą jakieś wątpliwości. Tym bardziej, że przedłożone przez Skarżącą wydruki obejmowały również wypłatę zrealizowaną na rachunek organu egzekucyjnego, o której organy miały wiedzę z urzędu i której nie kwestionowały. Jeżeli strona wskazuje na istotne okoliczności mające znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, obowiązkiem organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest dokładnie wyjaśnić te okoliczności, również poprzez zebranie stosownego materiału dowodowego. Wynika to jednoznacznie z zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 KPA.
Tym bardziej, że wyjaśnienie i potwierdzenie okoliczności przywołanych przez Skarżącą w skardze na czynności egzekucyjne, tj. wyjaśnienie i potwierdzenie źródła pochodzenia środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym, nie należało do czynności skomplikowanych dowodowo, skoro organ miał możliwość zwrócić się do właściwego banku albo do Skarżącej o przedłożenie stosownych dokumentów i danych, w oparciu o które w sposób jednoznaczny ustalono by źródło pochodzenia środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Tymczasem sposób procedowania DIAS wskazuje, że w ogóle nie był on zainteresowany wyjaśnieniem powyższych okoliczności. DIAS uznał, że skoro w odpowiedzi na pismo NUS z 17.04.2024 r. B S. A. w piśmie z 18.04.2024 r. poinformował, że uwzględnia kwotę wolną od zajęcia, a na rachunek organu egzekucyjnego nie zostały przekazane kwoty niepodlegające zajęciu z mocy ustawy, to jest to wystarczające do wyjaśnienia sprawy i nie ma potrzeby dokonywania żadnych dodatkowych czynności wyjaśniających i dowodowych. Powyższe świadczy o rażącym naruszeniu przez organy art. 7 i art. 77 § 1 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie to nie tylko mogło, ale miało wpływ na wynik sprawy, skoro wskazywane przez Skarżącą źródło pochodzenia środków pieniężnych zgromadzonych na zajętym rachunku bankowym ma dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy znaczenie kluczowe. W związku z powyższym, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżąca wnosi o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych w petitum skargi, które zostałyby przedłożone przez Skarżącą na etapie postępowania przed NUS lub DIAS, gdyby którykolwiek z tych organów wskazał na wątpliwości w odniesieniu do dokumentów załączonych do skargi na czynności egzekucyjne. Przeprowadzenie tych dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a jednocześnie nie spowoduje żadnego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca wskazała, że kwoty przelane przez ww. Bank 15.03.2024 r. na rachunek organu egzekucyjnego nie zostały pomniejszone o kwoty niepodlagające zajęciu z mocy ustawy, na podstawie ww. przepisów u.e.r. i KP. Ww. przepisy nie różnicują sytuacji prawnej zobowiązanego oraz jego małżonka w zakresie ustawowej ochrony kwot wolnych od zajęcia. Kwoty niepodlegające zajęciu z mocy wskazanych przepisów u.e.r. i KP dotyczą świadczeń emerytalnych i wynagrodzenia za pracę zarówno zobowiązanego jak i jego małżonka. Wykładnia wskazanych wyżej przepisów prawa dokonana przez DIAS w zaskarżonym postanowieniu prowadzi do sytuacji, że przepisy te stają się normą pustą. Przyjęcie stanowisko DIAS oznaczałoby, że kwoty, które są ustawowo wolne od egzekucji, przestają takimi być tylko z tego powodu, że zostały wpłacone na rachunek bankowy zajęty przez organ egzekucyjny. Oznaczałoby to więc, że w większości przypadków świadczenia emerytalne i świadczenia z tytułu wynagrodzenia za pracę w ogóle nie podlegałyby ochronie wskazanej w art. 9 § 1 i art. 10 § 1 u.p.e.a., a więc w odniesieniu do większości przypadków przepisy te (a właściwie przepisy u.e.r. i KP) byłyby przepisami martwymi - co jest nie do przyjęcia w demokratycznym państwie prawa. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki WSA w Gdańsku z 17.03.2020 r. I SA/Gd 1914/19, WSA w Poznaniu z 26.01.2021 r. I SA/Po 902/19, NSA z 30.01.2020 r. I GSK 1651/18). W żadnym wypadku nie można godzić się z DIAS, że podstawą oddalenia wniesionej skargi mogło być to, że wystosowane do ww. Banku zawiadomienie z 5.01.2024 r. zawierało pouczenie dla tego Banku, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot wymienionych w art. 80 § 2a u.p.e.a., a z informacji uzyskanej od banku wynikało, że na rachunek nie zostały przekazane kwoty niepodlegające zajęciu z mocy ustawy. Organy egzekucyjne są bowiem zobowiązane każdorazowo badać źródło pochodzenia otrzymywanych w ramach czynności egzekucyjnych środków i uchylać te czynności, które obejmują kwoty niepodlegające zajęciu z mocy ustawy. Nawet gdyby przyjąć, że 15.03.2024 r. NUS nie miał wiedzy na temat źródła pochodzenia zajętych kwot lub został w tym zakresie wprowadzony w błąd przez Bank, to niewątpliwie 21.03.2024 r., kiedy została złożona skarga, NUS tę wiedzę uzyskał, co obligowało ten organ do jedynej właściwej reakcji na tę informację, a mianowicie uwzględnienia wniesionej skargi i uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ egzekucyjny nie może poprzestać na ogólnej wiedzy co do przedmiotu zajęcia w postaci środków pieniężnych z rachunku bankowego, lecz dokonując czynności egzekucyjnej wiedzę tę powinien zweryfikować i uwzględnić okoliczności dotyczące źródła wpływu na rachunek bankowy z uwagi na konieczność uwzględnienia kwoty wynagrodzenia wolnej od potrąceń (wyrok NSA z 19.09.2023 r. III FSK 2367/21).
2.5. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem dokonana w granicach art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2024.935, ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r. FSK 2326/04).
3.2. Przedmiotem niniejszej skargi jest czynność egzekucyjna organu egzekucyjnego w postaci egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, nie zaś czynność egzekucyjna w postaci egzekucji z wynagrodzenia za pracę, czy też egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej.
W egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego nie znajdują zastosowania przepisy art. 9 § 1 oraz art. 10 § 1 u.p.e.a. Ograniczenia i wyłączenia w egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego ustawodawca zawarł w art. 80 § 2a w związku z art. 10 § 4 u.p.e.a. oraz art. 54 i art. 54a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2488 ze zm.) (dalej: "PB").
Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby NUS w ramach egzekucji wierzytelności z ww. rachunku bankowego, otrzymał od ww. Banku jakiekolwiek środki, pochodzące ze źródeł określonych w art. 80 § 2a w związku z art. 10 § 4 u.p.e.a. bądź art. 54a PB. Również Skarżąca nie wskazała na takie środki. Ponadto, z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na wezwanie NUS z 17.04.2024 r. B S.A. pismem z 18.04.2023 r. poinformował, że na rachunek bankowy NUS nie zostały przekazane kwoty niepodlegające egzekucji z mocy ustawy. Z akt sprawy nie wynika również, aby ww. Bank przekazał na rachunek bankowy NUS w którymkolwiek z miesięcy kalendarzowych w którym obowiązywało zajęcie, środki przekraczające kwotę wolną od zajęcia, o której mowa w art. 54 PB. W myśl art. 54 ust. 1 PB, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r., poz. 2207 oraz z 2023 r., poz. 1667), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Z kolei, w myśl art. 54 ust. 2 PB, środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.
Z akt sprawy wynika natomiast, że na rachunku bankowym prowadzonym przez B S. A. dla Skarżącej i G.T. znajdowały się również inne środki (w znacznej wysokości), niż środki pochodzące w otrzymywanych przez nich świadczeń emerytalnych oraz otrzymywanego przez Skarżącą wynagrodzenia za pracę. 15.01.2024 r. B S. A. przekazał NUS kwoty: 51795,57 zł, 78828,75 zł, 13105,61 zł i 126114,33 zł, 15.03.2024 r. kwotę 33718,54 zł, 20.03.2024 r. kwotę 196,44 zł, 10.04.2024 r. kwotę yJ 2401,98 zł, 23.04.2024 r. kwoty 4738,17 zł, 3152,46 zł i 98,10 zł. Wskazana przez Skarżącą w skardze kwota 13105,61 zł, którą ww. Bank przekazał 15.01.2024 r. NUS nie stanowi sumy wskazanych przez Skarżącą kwot: 9014,94 zł i 3983,24 zł. Również wskazana w skardze kwota 33718,54 zł, którą ww. Bank przekazał 15.03.2024r. NUS nie stanowi sumy wskazanych przez Skarżącą kwot: 9014,94 zł, 2817,79 zł, 8737,90 zł, 10071,65 zł i 3122,70 zł. Nadto, przekazany przy odrębnym piśmie z 21.03.2024 r. załącznik nr 2 skargi z 21.03.2024 r., tj. "wydruk historii rachunku bankowego ze wskazaniem tytułów wskazanych w treści pisma przelewów realizowanych na i z tego rachunku w okresie od stycznia do marca 2024 roku" nie przedstawiał wartości dowodowej, bowiem nie stanowił wydruku historii zajętego rachunku bankowego w B S.A. (na wydruku widnieje nazwa banku: "S S. A.").
W egzekucji z ww. rachunku bankowego, od momentu złożenia przez Skarżącą do organu egzekucyjnego wniosku o którym mowa w art. 27e § 4 u.p.e.a. (tj. od 21.03.2024 r.), na podstawie art. 27g § 1 u.p.e.a. Skarżącej (jako małżonce zobowiązanego) przysługiwały prawa zobowiązanego.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniły go przepisy u.p.e.a. - tj. egzekucję z rachunku bankowego. Podstawę wystawienia ww. zawiadomienia z 5.01.2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy z 4.01.2024 r. o nr 2436-SEW.723.63.2024, wystawiony przez NUS na dochodzone należności. Zawiadomienie o zajęciu z 5.01.2024 r. doręczono B S.A. 5.01.2024 r., zaś jego wydruk zobowiązanemu 10.01.2024 r. wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego. Zawiadomienie o zajęciu z 5.01.2024 r. zostało przesłane do B S. A. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i zawiera wszystkie elementy oraz spełnia wymogi określone w przepisach u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu z 5.01.2024 r. spełnia zatem wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. z uwzględnieniem odrębności o których mowa w art. 67 § 2a i 26e § 2 u.p.e.a.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, DIAS nie zakwestionował źródła pochodzenia środków przekazanych z zajętego rachunku bankowego na rachunek NUS, lecz stwierdził jedynie, że przedłożony przez Skarżąca 21.03.2024 r. dokument (załącznik nr 2 skargi z 21.03.2024 r.), nie przedstawia wartości dowodowej. Poza tym, źródła pochodzenia środków wskazywane przez Skarżącą nie miały kluczowego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia tej sprawy.
3.3. Z kolei, w odniesieniu do eksponowanego przez Skarżącą niezmiennego charakteru kwot pieniężnych ustawowo wolnych od zajęcia na podstawie u.e.r. i KP, przelewanych na zajęty rachunek bankowy, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska DIAS wspartego powołanym w zaskarżonym postanowieniu wyrokami Sądu Najwyższego z 27.10.2016 r. sygn. akt V CSK 48/16 Sąd Najwyższy, stanowisko to podziela i przyjmuje za własne. W orzecznictwie SN przyjęto, że sam wpis na rachunku bankowym nie ma modelującego wpływu na ukształtowanie stosunku prawnego między posiadaczem rachunku, a bankiem, może się bowiem okazać, że dokonano wpisu na skutek omyłki rachunkowej banku, czy błędnie zaksięgowano operację finansową, wobec czego stan posiadania jest w rzeczywistości inny niż wynikający z tego wpisu. Wpis nie jest zatem oświadczeniem woli banku składanym posiadaczowi rachunku i może podlegać sprostowaniu. Dopóki jednak to nie nastąpi, wpis pełni także funkcję konstytutywną, stanowiąc materialnoprawną przesłankę rozporządzania przez posiadacza zgromadzonymi środkami pieniężnymi (wyroki SN z: 4.10.2007 r. o sygn. akt V CSK 255/07, 8.12.2010 r. o sygn. akt V CSK 163/10 i powołane tam orzecznictwo).
Znaczenie wpisu polega na tym, że określa on wierzytelność posiadacza rachunku do banku, który zobowiązany jest na jego żądanie wypłacić mu określoną kwotę pieniędzy lub wykonać polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czy inne zlecenie. Inaczej rzecz ujmując, bank jest dłużnikiem posiadacza rachunku do wysokości zapisanej na rachunku kwoty. Nie można zatem twierdzić, że zgromadzona na rachunku bankowym kwota pieniędzy stanowi własność posiadacza rachunku. Przedmiotem zajęcia egzekucyjnego nie jest ani gotówka, ani sama kwota zapisana, inaczej mówiąc zaksięgowana, na rachunku bankowym, lecz wierzytelność posiadacza rachunku bankowego wobec banku o wypłatę tej kwoty (wyrok SN z 18.02.2004 r. o sygn. akt V CK 233/03). W wyroku z 18.02.2004 r. o sygn. akt V CK 233/03, SN uznał, że wierzytelnością (z rachunku bankowego) objęte są abstrakcyjne jednostki pieniężne, których wartość odnotowana jest w dokumentach rachunku bankowego. Wierzytelność powstaje z chwilą wpłynięcia środków pieniężnych niezależnie od tego kto był wpłacającym (posiadacz rachunku, czy osoba trzecia), oraz z czyjego majątku i z jakiego tytułu przekazanie nastąpiło. "Umieszczenie na rachunku bankowym środków pieniężnych w następstwie przelewu nie dotyczy przedmiotów materialnych, będących nośnikami jednostek pieniężnych, o których można by twierdzić, że stały się czyjąś własnością, lecz sprowadza się do odpowiednich zapisów wyrażających dobra majątkowe nie będące jednak rzeczami" (ww. wyrok SN z 18.02.2004 r. sygn. V CK 233/03).
Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił zarzutów prawa materialnego, tj. art. 9 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 87 § 3 pkt 2 i § 4 oraz art. 87 § 1 pkt 1 KP oraz art. 10 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 140 ust. 1 pkt 3 u.e.r. w sposób wskazany w skardze.
3.4. Zdaniem Sądu również zarzuty prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie DIAS działał na postawie przepisów prawa oraz podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. DIAS w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy sprawy. DIAS dokonał oceny swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego wyrazem jest treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zaniechanie zebrania wszystkich dowodów potrzebnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia istotnych okoliczności znanych organowi z urzędu i wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, zaniechanie wszechstronnej analizy i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy;
Konsekwencją powyższego jest konkluzja, iż wbrew zarzutom strony skarżącej nie doszło do naruszenia art. 54 § 1 pkt 1, § 4, § 6 pkt 1, art. 54b § 1 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 KPA w związku z art. 18 u.p.e.a., a DIAS prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie NUS z 22.04.2024 r., nr [...] o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną.
Reasumując, zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.5. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego i jego skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI