I SA/GL 1114/18

I SA/Gl 1114/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska /sprawozdawca/
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1333/21 - Wyrok NSA z 2022-12-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 33 par. 1 pkt 2 i 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 18, art. 23 § 1,3 i 4 pkt 1, art. 34 § 5 w zw. art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314, dalej: u.p.e.a.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: K.p.a.), po rozpoznaniu zażalenia A S.A. z siedzibą w B. (dalej: dłużnik, Spółka, skarżąca) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 22 lutego 2018 r. Spółka wniosła zarzuty egzekucyjne "w sprawie o zajęcie wierzytelności dłużnika z dnia [...] na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] z terminem płatności 31 sierpnia 2011 r. aż do numeru [...] z terminem 1 grudnia 2017 r. - objęte zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] w B w B.". W dalszej części pisma Spółka wskazała, że składa zarzuty w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Spółka podniosła zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - zastosowanie środka egzekucyjnego niedopuszczalnego w tym postępowaniu wobec zawisłości wszczętego już postępowania z dnia [...] oraz z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - brak wymagalności obowiązku wynikającego z uzgodnionych i dobrowolnych spłat podatku w ramach procedury oddłużeniowej z majątku Spółki.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] uznał zarzuty braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności środka egzekucyjnego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że zarzuty Spółki zostały złożone w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie 25 tytułów wykonawczych, z których do 4 tytułów wykonawczych organ odnosi się, natomiast w stosunku do pozostałych tytułów wykonawczych wniesiono je z uchybieniem terminu i w tej materii organ orzekł postanowieniem z dnia [...].
Na powyższe postanowienie zostało złożone zażalenie i organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy polecił wezwać Spółkę do doprecyzowania żądania poprzez wskazanie, czy stanowi ono - zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 33 § 1 pkt 2 i 6 u.p.e.a., czy skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.
Po wykonaniu zaleceń organu odwoławczego organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] uznał zarzuty braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności środka egzekucyjnego w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] za nieuzasadnione.
Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, w którym podniosła, że organ pierwszej instancji w szerokim uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie podejmuje merytorycznej obrony skuteczności zajęcia, gdyż żąda wyegzekwowania kwot również objętych tytułami wykonawczymi od nr 1 do nr 21 oraz czterema tytułami o nr [...], [...], [...] i [...]. Natomiast Spółka nie kwestionuje tych tytułów, ale kwestionuje zajęcie w B.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...].
Na wstępie swoich rozważań organ odwoławczy omówił treść przepisów art. 33 i 34 u.p.e.a. oraz wskazał, że w przypadku, gdy wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela jest bezprzedmiotowe.
Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności zastosowanych środków egzekucyjnych (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) organ odwoławczy uznał go za nieuzasadniony, gdyż w przepisie tym chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej, lub gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. W art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. istotnie chodzi o taką niedopuszczalność egzekucji, która ma charakter generalny i bezwarunkowy i aktualny w każdym postępowaniu. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. II FSK 2615/10 i z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że środek egzekucyjny jest niedopuszczalny wówczas, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, albo został wprawdzie przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B w B. Zajęcie to obejmowało zaległości Spółki w podatku od nieruchomości i zostało doręczone w dniu 16 lutego 2018 r. Wraz z zajęciem doręczono odpisy tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia [...], [...] z dnia [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...], a zatem organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne przewidziane w ustawie - art. 1 a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.
Natomiast odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - organ odwoławczy zauważył, że przez wymagalność obowiązku rozumie się taki stan, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, wobec czego właściwym organom przysługuje możność żądania od zobowiązanego przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z 6 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1469/07 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ).
Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek wynikający z deklaracji podatkowych za rok 2016 i 2017 stał się wymagalny w chwili złożenia przez Spółkę deklaracji.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
art. 26b u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego z rachunków bankowych C oraz B w B. z przekazanym zobowiązanemu odpisem tytułów wykonawczych, tj. 25 tytułów łącznie z brakiem adnotacji "odpis zgodny z oryginałem", podczas gdy organ egzekucyjny winien przed wszczęciem egzekucji administracyjnej doręczyć zobowiązanemu prawidłowe odpisy tytułów wykonawczych zgodnie z formą określoną w art. 26b § 2 u.p.e.a., a więc z adnotacjami na każdym tytule "odpis zgodny z oryginałem", datę sporządzenia, imię i nazwisko oraz podpis pracownika, który sporządził odpis.
Stawiając powyższy zarzut pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wywodził, że niedopuszczalność egzekucji, o której mowa art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. może wynikać z różnych powodów, a do nich może należeć wadliwość formalna odpisu tytułu wykonawczego. Obligatoryjną podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Składniki tytułu wykonawczego zostały określone w art. 27 u.p.e.a., jednakże ustawodawca poprzez art. 26 § 2 u.p.e.a. rozszerzył treść tytułu wykonawczego o elementy wskazane we wzorze określonym w drodze rozporządzenia wydanego przez właściwego ministra. Jeżeli przyjmiemy, że odpis tytułu wykonawczego nie został sporządzony w formie określonej przez ustawodawcę to można uznać, że dla biegu postępowania egzekucyjnego nie ma to znaczenia, gdyż odpis tytułu wykonawczego ma jedynie znaczenie techniczne oraz porządkujące. Można też wywieść odmienną interpretację wskazującą, że odpis pełniący funkcję zabezpieczającą winien zawierać elementy ściśle określone w treści przepisu, wprost odnoszące się do formy, a jeżeli nie została ona zachowana to nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Skarżąca pismem z dnia 22 lutego 2018 r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).
Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe, podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10, LEX nr 1424264; z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 407/10, LEX nr 954961; z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 474/10, LEX nr 1068722).
W tym miejscu trzeba wskazać na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Jednakże w rozpoznawanej sprawie wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym. Zatem wystawia tytuł wykonawczy i kieruje go do egzekucji. Z przyczyn oczywistych podmiot taki nie stosuje art. 29 u.p.e.a., gdyż jako wierzyciel ma pełną wiedzę w zakresie przesłanek zawartych w tym przepisie. W sytuacji, gdy podmiot taki rozpatruje zarzuty nie wydaje postanowienia co do ich zasadności lecz orzeka o zarzutach. Postanowienie w tym przypadku obejmuje również stanowisko wierzyciela.
Prawidłowo organy uznały za nieuzasadniony zarzut braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przez wymagalność obowiązku rozumie się taki stan, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, wobec czego właściwym organom przysługuje możność żądania od zobowiązanego przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności. Obowiązek wynikający z deklaracji podatkowych za rok 2016 i 2017 r. stał się wymagalny w chwili złożenia przez Spółkę deklaracji. Zgodnie z art. 6 ust. 9 pkt 3) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych osoby prawne są zobowiązane obliczony podatek od nieruchomości wpłacać bez wezwania na nadany indywidulany rachunek bankowy za poszczególne miesiące w terminach: I rata do 31 stycznia za styczeń, a następne do 15 dnia każdego miesiąca za dany miesiąc. Ponadto w pouczeniu zawartym w deklaracji wskazano, że w przypadku niewpłacenia w określonych ustawowo terminach kwoty należnego podatku lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości złożona deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ponadto jak wskazał organ egzekucyjny Spółka złożyła w dniu 28 kwietnia 2017 r. do organu podatkowego wniosek o wyrażenie zgody na bez ciężarową sprzedaż dwóch działek pod warunkiem zapłaty przez nią kwoty [...] zł na podatek od nieruchomości. Organ w dniu [...] wyraził wstępną zgodę, zastrzegając, aby wpłata została dokonana w dniu zawarcia aktu notarialnego sprzedaży działek. Spółka jednak nie poczyniła żadnych działań w tym zakresie. Natomiast Spółka nie składała żadnych wniosków o odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Skoro skarżąca złożyła zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. to Sąd dodatkowo wyjaśnia, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w tym przepisie mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Z przyczyn zaś podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej, lub gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Niedopuszczalność egzekucji ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze, w każdym postępowaniu. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. II FSK 2615/10 oraz z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych, egzekucja jest dopuszczalna. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Należności objęte tytułem wykonawczym podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Niezasadny jest zgłoszony zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Ustawa dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., oraz środków egzekucyjnych nieprzewidzianych do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju.
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B w B. Zajęcie to obejmowało zaległości Spółki w podatku od nieruchomości, a zatem zastosował środki egzekucyjne przewidziane w ustawie - art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.
Natomiast w skardze pełnomocnik skarżącej uzupełnił zarzuty a w zasadzie wniósł nowy zarzut wywodząc, że niedopuszczalność egzekucji, o której mowa art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. może wynikać z różnych powodów, a do nich może należeć wadliwość formalna odpisu tytułu wykonawczego – niespełnienie warunków określonych w art. 27 u.p.e.a. i art. 26 § 2 u.p.e.a. Jednakże tak sformułowany zarzut nie mógł być skuteczny, gdyż po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę.