I SA/Gl 1103/20

I SA/Gl 1103/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Suleja-Klimczyk
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 873/21 - Wyrok NSA z 2024-11-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – Kolegium, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 134 i art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A Sp. z o.o. w L. (dalej – Skarżąca, Spółka) od decyzji Prezydenta Miasta D. (dalej - Prezydent Miasta) z dnia [...] r. nr [...].
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. nr [...] określił Spółce, prowadzącej: Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych B, Policealną Szkołę C, Policealną Szkołę Medyczną D, wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie odpowiednio: [...] zł, [...] zł oraz [...] zł za 2017 r. i nakazał jej zwrot w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 28 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty na rachunek bankowy. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi w dniu 14 listopada 2019 r.
Następnie pełnomocnik Spółki wniósł o uzupełnienie powyższej decyzji co do jej rozstrzygnięcia. Prezydent Miasta nie przychylił się do tego żądania, wobec czego wydał w dniu [...] r. postanowienie odmawiające uzupełnienia decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Jego odbiór pełnomocnik Spółki potwierdził w dniu 10 stycznia 2020 r.
W dniu 27 stycznia 2020 r. pełnomocnik Skarżącej złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności. W uzasadnieniu wskazał, że Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] r. odmówił uzupełnienia rozstrzygnięcia wspomnianej decyzji, a następnie postanowieniem doręczonym mu w dniu [...] r. dokonał takiego uzupełnienia. W takiej sytuacji, w ocenie pełnomocnika, termin na zaskarżenie decyzji winien być liczony od daty otrzymania drugiego z postanowień. Tym samym upływał on z końcem 3 lutego 2020 r.
Z ostrożności procesowej pełnomocnik dla wykazania wystąpienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu wskazał także na swoją chorobę, która w powiązaniu z charakterem sprawy uniemożliwiła zapewnienie zastępstwa do dokonania czynności w postaci wniesienia odwołania od decyzji. Dla potwierdzenia wystąpienia choroby załączono kopię zaświadczenia lekarskiego nr [...] z dnia 27 stycznia 2020 r. wystawionego przez lekarza sądowego przy Sądzie Okręgowym w L.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik podniósł, że Prezydent Miasta w postanowieniu z dnia [...] r. nie zawarł pouczenia, co do terminu wniesienia odwołania, natomiast umieszczono w nim błędną informację o prawie złożenia zażalenia na to postanowienie.
Po rozpoznaniu podania pełnomocnika Skarżącej, Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. [...] odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...].
W motywach postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że bezspornym jest, że decyzja z dnia [...] r. została doręczona pełnomocnikowi w dniu 14 listopada 2019 r. Z kolei, jak wskazał organ, postanowienie odmawiające uzupełnienia jej rozstrzygnięcia pełnomocnik otrzymał w dniu 10 stycznia 2020 r. W tej sytuacji termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 24 stycznia 2020 r. Poddając ocenie wskazane we wniosku okoliczności, SKO stanęło na stanowisku, że nie uprawdopodobniają one braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienie odwołania. Według Kolegium, załączone do podania zaświadczenie lekarskie nie wskazuje na chorobę pełnomocnika, która wymagałaby hospitalizacji. Ponadto zwrócono uwagę, że art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1513 z późn. zm.), nakłada obowiązek na adwokata do zapewnienia zastępstwa w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Tym samym, jako stwierdziło SKO, pełnomocnik powinien poza wskazaniem wystąpienia choroby, wykazać nadto, że podjął działania zmierzające do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania w terminie. W konsekwencji SKO przyjęło, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji.
W następstwie powyższego rozstrzygnięcia Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wobec wystąpienia przez pełnomocnika Spółki z wnioskiem o uzupełnienie rozstrzygnięcia decyzji, termin do wniesienia odwołania od niej liczony był – zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. - od daty doręczenia postanowienia z dnia [...] r., tj. od 10 stycznia 2020 r. Wobec tego 14-dniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia upłynął z dniem 24 stycznia 2020 r. Tymczasem, jak wskazano w postanowieniu, odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożone zostało w dniu 27 stycznia 2020 r., a więc już po upływie wskazanej daty.
W skardze z dnia 6 sierpnia 2020 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zakwestionował prawidłowość postanowienia z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji nie nastąpiło bez winy Strony, co doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia;
2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia;
3) art. 112 k.p.a. poprzez nieprzyjęcie, iż brak pouczenia co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących Stronie środków prawnych nie może powodować dla Strony negatywnych dla niej konsekwencji, co doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia;
4) art. 134 k.p.a. poprzez wydanie postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które jest bezprzedmiotowe w sytuacji wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Wobec podniesionych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
W pierwszej kolejności pełnomocnik podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zatem czyni zbędnym wydawanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. (zob. wyroki NSA z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt I OSK 478/10, z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2421/14, z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1490/07, a także wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 1065/16, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 506/11).
Następnie pełnomocnik wskazał na dwie kwestie, które w jego ocenie, uzasadniają żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przede wszystkim taką okolicznością jest jego choroba w postaci ostrego zapalenia oskrzeli, co wykazane zostało zaświadczeniem lekarskim. W opinii pełnomocnika, choroba ta w świetle logiki i doświadczenia życiowego miała charakter nagły i mogła spowodować ogólny rozstrój uniemożliwiający wykonywanie czynności zawodowych, np. w postaci sporządzenia pisma procesowego oraz zorganizowania jego wysyłki. Zatem, według pełnomocnika, doszło do wystąpienia przeszkód, których nie można było przezwyciężyć. Zasygnalizował także, że jeżeli Kolegium miało jakiekolwiek wątpliwości dotyczące choroby pełnomocnika, to mogło się do niego zwrócić o udzielenie dodatkowych wyjaśnień.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik wskazał, iż Kolegium rozpoznając sprawę pominęło drugą okoliczność podnoszoną we wniosku, tj. iż w postanowieniu z dnia [...] r. Prezydent Miasta nie zawarł pouczenia, co do terminu wniesienia odwołania, a zamieścił błędne pouczenie o dopuszczalności złożenia zażalenia na to postanowienie. Fakt ten, zdaniem pełnomocnika, także przemawia za zasadnością podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zaznaczono, że Skarżąca udzieliła adwokatom J. P. oraz W. O. prowadzącym Kancelarię Adwokacką D Sp. j. pełnomocnictwa z prawem substytucji. Natomiast, jak podniosło Kolegium, pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że nie posiadał możliwości ustanowienia substytuta do przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania na decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r.
Zauważyć należy, że skarga oraz jej uzasadnienie koncentruje się na kwestiach związanych z przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, co nie jest przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Dlatego też Sąd, będąc związany granicami sprawy, odniesie się jedynie do tej części skargi, która wiąże się z zagadnieniem uchybienia terminu.
W pierwszej kolejności koniecznym jest jednak ustosunkowanie się do zarzutu bezprzedmiotowości zaskarżonego postanowienia z uwagi na fakt wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazać należy w tej kwestii, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ odwoławczy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1696/19, Lex nr 3036819). Zatem wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia zgodnie z art. 134 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 194/19, Lex nr 2653231). W tym kontekście uznać należy, że zarzut ten nie zasługuje na aprobatę.
Przechodząc do dalszych rozważań wskazać przyjdzie, że pierwszy etap postępowania drugoinstancyjnego przed organem odwoławczym to etap badania formalnego. Czynności w nim podejmowane zmierzają do ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących merytoryczne rozpatrzenie odwołania. Mając na uwadze treść art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy ocenia, czy: 1) odwołanie jest dopuszczalne, 2) odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. W sprawach tych wydawane jest postanowienie, które jest ostateczne (art. 134 k.p.a.).
Jak wynika z powyższego przepisu, jednym z elementów podlegających wstępnej kontroli organu jest termin złożenia środka odwoławczego. Oceniając tą przesłankę organ musi uwzględnić przepisy dotyczące doręczenia decyzji, prawidłowość pouczenia o środkach zaskarżenia oraz zasady wnoszenia odwołań. Podkreślić przy tym należy, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i każde, nawet nieznaczne przekroczenie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia, o którym mowa w 134 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 577/17, Lex nr 2357142; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 628/15, Lex nr 2341135).
W niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość doręczenia pełnomocnikowi Spółki decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...] oraz postanowienia z dnia [...] r. odmawiającego uzupełnienia wspomnianej decyzji.
Zajmując się zagadnieniem poprawności pouczenia o terminie i zasadach wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. zawartego w postanowieniu z dnia [...] r. przywołać należy art. 112 k.p.a., który stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Skutkiem prawnym ochrony wynikającej ze wspomnianego przepisu jest to, że w przypadku, gdy organ błędnie objaśnił stronie, że nie przysługuje jej odwołanie, skarga lub powództwo (a taką sytuację uznać należy za równoważną z brakiem pouczenia), zaś strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych, wówczas okoliczność braku pouczenia może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (zob. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GSK 3250/15, Lex nr 2384089). Podkreślić jednocześnie należy, że na przepis art. 112 k.p.a może powołać się strona, która zastosowała się do błędnego pouczenia zawartego w decyzji. Dla wystąpienia skutku przewidzianego w tym przepisie nie jest zatem wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie, lecz jest konieczne, aby strona zastosowała się do tego pouczenia, tj. zgodnie z pouczeniem wniosła środek zaskarżenia przewidziany w tym przepisie (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, WKP 2020, art. 112).
Zgodzić się należy z tym, że na postanowienie wydane w oparciu o art. 111 § 1 k.p.a. nie przysługuje zażalenie (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 1089/14, Lex nr 1467708). Natomiast uwzględniając art. 107 § 1 k.p.a. akt wydany w wyniku rozpoznania takiego żądania powinien zawierać nowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania od decyzji objętej żądaniem, uwzględniające treść art. 111 § 2 k.p.a.
Wobec powyższego trafnie podniósł pełnomocnik, że pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia [...] r. jest błędne, gdyż zawiera informację o prawie złożenia na nie zażalenia, podczas gdy w obowiązującym stanie prawnym takie uprawnienie nie przysługuje stronie. Prawidłowo winno się tam znaleźć pouczenie zgodne z treścią art. 111 § 2 k.p.a., tj. o możliwości złożenia odwołania od decyzji, której dotyczył wniosek o uzupełnienie rozstrzygnięcia, w terminie 14 dni liczonych od daty doręczenia postanowienia.
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że w rozpoznawanym przypadku mamy do czynienia z nieprawidłowym pouczeniem, a nie z jego brakiem. W takiej sytuacji, aby pełnomocnik mógł powoływać się na ochronę wynikającą z art. 112 k.p.a. musiałby zastosować się do tego pouczenia, co nie miało jednak miejsca. Przypomnień należy, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni liczonych od doręczenia postanowienia, a więc musiałoby być złożone w realiach niniejszej sprawy najpóźniej do 17 stycznia 2020 r. Co istotne pełnomocnik nie wskazał, aby w tamtym czasie zaistniała przeszkoda, która by mu to uniemożliwiała.
We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazywał również, że Prezydent Miasta kolejnym postanowieniem doręczonym mu w dniu [...] r. dokonał uzupełnienia decyzji, wobec czego od tej daty winien być liczony czasookres do wniesienia odwołania (okoliczność ta nie była podnoszona w skardze). Nie przytoczono jednak daty jego wydania, ani jego numeru. W aktach sprawy brak jest aktu, który potwierdzałby to twierdzenie. Zwrócić jednak należy uwagę, że uzupełnienie rozstrzygnięcia może nastąpić tylko na wniosek strony (organ nie może w tym trybie działać z urzędu). Skoro wniosek pełnomocnika dotyczący uzupełnienia decyzji rozpoznany został postanowieniem z dnia [...] r., to organ nie mógł wydać kolejnego postanowienia dotyczącego kwestii, która została już załatwiona.
W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W niniejszym przypadku Strona skorzystała z prawa wystąpienia do organu I instancji z żądaniem uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji. W takiej sytuacji zgodnie z art. 111 § 2 k.p.a. termin dla strony do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia decyzji. Skoro więc do doręczenia postanowienia doszło w dniu 10 stycznia 2020 r., to skuteczne wniesienie odwołania winno nastąpić najpóźniej 24 stycznia 2020 r. Bezspornym jest, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone w dniu 27 stycznia 2020 r., a więc z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 w związku z art. 111 § 2 k.p.a.
Tym samym Kolegium, wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, było nie tylko uprawnione, lecz wręcz obowiązane do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2908/18, Lex nr 2627638).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).