I SA/Gl 1101/21

I SA/Gl 1101/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-01-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Bożena Suleja-Klimczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 643/22 - Wyrok NSA z 2023-08-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych i obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z [...]r. nr [...] uchylające postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ egzekucyjny, Naczelnik) z [...]r. nr [...] o określeniu wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł i obciążeniu nimi wierzyciela – Prezydenta Miasta K. (dalej: Prezydent, wierzyciel) oraz określające wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela wydane po wyroku WSA w Gliwicach z 23.02.2021 r. sygn. akt I SA/GI1406/20.
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A S.A. w K. (dalej: Spółka) na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]r. od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] wystawionych przez wierzyciela z tytułu podatku od nieruchomości od stycznia 2005 do grudnia 2006 r. Wszczynając egzekucję administracyjną, ww. organ doręczył Spółce odpisy tych tytułów wykonawczych, oraz dokonał pobrania 15.12.2010r., 23,12.2010, 27.12.2010r., 28.12.2010, 30.12.2010, 04.01.2011, 10.01.2011r. Zawiadomieniem z [...] r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności w B S.A.
2.2. Decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło decyzję Prezydenta z [...] r. nr [...] określającą Spółce wysokość podatku od nieruchomości za 2005 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
2.3. Pismem z 27.06.2016 r. Spółka wniosła o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r.
Zawiadomieniem z [...] r. nr [...] Naczelnik działając na podstawie art. 64c § 6a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020r, poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) zawiadomił zobowiązaną Spółkę o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w przedmiotowym postępowaniu w wysokości [...] zł. Zawiadomienie powyższe doręczone zostało Spółce [...], a Prezydentowi [...] r.
Pismem z 8.12.2016 r. Spółka wniosła o wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. o nr od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...]
Postanowieniem z [...] r. Nr [...], Naczelnik określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł. powstałej w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] i obciążył Prezydenta kwotą [...] zł kosztów egzekucyjnych wygenerowanych na podstawie w/w tytułów wykonawczych.
2.4. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor postanowieniem z [...] r. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika z dnia [...] r. Nr [...] i orzekł o określeniu kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł i obciążył Prezydenta kosztami egzekucyjnymi do tytułów wykonawczych z [...] r. w łącznej wysokości [...] zł.
2.5. Wyrokiem z 23.02.2021 r. I SA/GI 1406/20 WSA w Gliwicach po rozpoznaniu skargi Prezydenta uchylił postanowienie Dyrektora z [...] r.
2.6. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika i określił koszty egzekucyjne powstałe w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] wystawione przez Państwa r. w wysokości [...] zł oraz obciążył Prezydenta kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł
W uzasadnieniu wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, jak również ich wysokość wynika zarówno z przepisów prawa, jak również z wytycznych zawartych w wyroku z 23.02.2021 r. I SA/GI 1406/20.
Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że to wierzyciel winien ponieść koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki. Ponadto Sąd wskazał, że "przepis art. 64 u.p.e.a. w brzmieniu nadanym nowelizacją, na której oparł się organ w postanowieniu z [...] r., "wejdzie w życie dopiero po 18 miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553). Nastąpi to, jak zasadnie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dopiero 20.02.2021 r. Na oparcie rozstrzygnięcia o nieobowiązującą jeszcze, oczekującą na wejście w życie, regulację, jednoznacznie wskazuje stwierdzenie DIAS zawarte w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia."
Sąd podzielił w tej mierze zarzut skargi, że organ wydał postanowienie w oparciu o nieobowiązujący przepis prawa, czym naruszył art. 6 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP. Jak stanowi art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Niedopuszczalne jest ustalenie przez organ wysokości opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynności egzekucyjne na podstawie przepisów, które jeszcze nie weszły w życie.
Jak wskazał Sąd zmiana art. 64 u.p.e.a. weszła w życie w dniu 20 lutego 2021r. a zatem organ rozstrzygając sprawę winien również wziąć po uwagę przepisy intertemporalne zawarte w ustawie zmieniającej. Według regulacji przejściowych, które nakazał uwzględnić Sąd w wyroku z 23.02.2021 r. I SA/GI 1406/20, niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. [5]. Z kolei niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę za czynności egzekucyjne należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, pobiera się wysokości 40 000 zł. [6]. Powyższe zasady stosuje się również do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa w przepisach w brzmieniu dotychczasowym.
Biorąc pod uwagę fakt, że ww. zmiany weszły w życie 20.02.2021 r. oraz to, że koszty egzekucyjne nie zostały uregulowane przez wierzyciela do dnia wejścia w życie tych zmian, Naczelnik wydał [...] r. zawiadomienie, nr [...] o aktualnej wysokości opłat manipulacyjnych, powstałych w trakcie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec majątku Spółki na podstawie w/w tytułów wykonawczych w kwocie [...] zł.
Tym samym nie sposób twierdzić, że koszty egzekucyjne w wysokości wynikającej ze znowelizowanych przepisów nie korzystają z przymiotu konstytucyjności; nowelizacja przepisów ustawy egzekucyjnej była bowiem spowodowana wyrokiem TK. Opłaty w wysokości wynikającej ze znowelizowanych przepisów ustawy, z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych, uwzględniają czasochłonność, pracochłonność i charakter zastosowanych środków egzekucyjnych, skuteczność podejmowanych działań i nakład pracy konieczny do ich zastosowania.
Prawidłową wysokości kosztów egzekucyjnych, z uwzględnieniem nowelizacji ustawy egzekucyjnej, która weszła w życie 20.02.2021 r., mając na uwadze fakt że konstytucyjność tych przepisów nie budzi wątpliwości, przedstawiono w tabeli na stronie 3 i 4 zaskarżonego postanowienia.
Następnie Dyrektor przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
2.7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona reprezentowana, przez radcę prawnego, zaskarżając ww. postanowienie Dyrektora, zarzuciła naruszenie przepisów:
1) art. 165, w związku z art. 16 i art. 2 Konstytucji, poprzez określenie kosztów egzekucyjnych, których zapłata ma pochodzić z budżetu Gminy K., na poziomie znacząco przewyższającym czasochłonność i pracochłonność czynności egzekucyjnych, podczas gdy w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przeprowadzania czynności egzekucyjnych koszty te - zgodnie z ówczesną jednolitą interpretacją przepisów stosowaną przez NSA obciążałyby zobowiązanego, a wskutek późniejszej diametralnej zmiany sposobu interpretacji tych przepisów przez NSA, bez zmiany samych przepisów, kosztami tymi ma być obciążony wierzyciel, czyli w konsekwencji Gmina K., co prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia Skarbu Państwa kosztem jednostki samorządu terytorialnego
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), w związku z art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 23.02.2021 r. I SA/Gl 1406/20 wskazał w sposób wiążący na obowiązek zastosowania w sprawie przepisów regulujących zasady ustalania kosztów postępowania egzekucyjnego, obowiązujących od 20.02.2021 r. nawet wówczas gdy ich zastosowanie prowadzi do ustalenia kosztów na poziomie wyższym, niż w uchylonym postanowieniu,
3) art. 64 § 6 w zw. z art. 64 § 4 i 5 u.p.e.a. w związku z art. 2 i art. 84 Konstytucji poprzez ich błędne zastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności, że egzekucja dotyczyła jednej należności publicznoprawnej, to jest podatku od nieruchomości za jeden rok podatkowy, określonej jedną decyzją organu podatkowego oraz że egzekwowana należność mogła być objęta jednym tytułem wykonawczym, na skutek czego egzekucja byłaby prowadzona na podstawie jednego, a nie 12 tytułów wykonawczych, co wpływa nie tylko na ilość podejmowanych działań, lecz również na wynik skonfrontowania obliczonych opłat na podstawie stawek procentowych z ustalonymi, kwotowymi limitami tychże opłat, obciążeniu wierzyciela opłatą manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków, naliczoną osobno do każdego tytułu wykonawczego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, iż w sytuacji gdy nie dochodzi do zmiany samych przepisów, a zmienia się linia orzecznicza, koszty spowodowane zmianą linii orzeczniczej miał ponosić sektor samorządowy na rzecz Skarbu Państwa. To Skarb Państwa organizuje wymiar sprawiedliwości, a Sądy stanowią jednostki organizacyjne Skarbu Państwa. Zatem ujemne skutki finansowe zmiany orzecznictwa, dokonującej się bez zmiany samych przepisów, czyli skutki błędnego przeszłego orzecznictwa, winien ponosić Skarb Państwa. Za takim stanowiskiem przemawia konstytucyjna ochrona majątku i samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 Konstytucji) oraz zasada demokratycznego państwa prawa (art. 2) odczytywana wraz z zasadą wykonywania zadań publicznych samorządu na własną odpowiedzialność (art. 16) - a więc te same względy, które wziął pod uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 8 maja 1998 r.
W związku z tym, w sytuacji gdy za uszczerbek w majątku samorządu odpowiada zmienne orzecznictwo sądów administracyjnych, które w dodatku działa z mocą wsteczną również w sprawach, które miały miejsce przed tą zmianą, ale nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone, wówczas odpowiedzialność za skutki tych zmian winien odpowiadać Skarb Państwa. Powyższe stanowisko winno spowodować obciążenie skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego wysokości adekwatnej do czasochłonności i pracochłonności czynności egzekucyjnych. Obciążenie skarżącego opłatą egzekucyjną ponad rzeczywiste koszty związane z czasochłonnością i pracochłonnością organu egzekucyjnego jest jednoznaczne z przypisaniem mu skutków finansowych zmiany orzecznictwa NSA, za którą skarżący nie ponosi żadnej odpowiedzialności.
Zdaniem pełnomocnika z wyroku tut. Sądu w sprawie I SA/Gl 1406/20 nie wynika bezwzględny nakaz zastosowania przepisów, które weszły w życie 20.02.2021 r. W ocenie skarżącego organ odwoławczy winien się kierować również zasadą nie orzekania przez sąd na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy, wysokość kosztów postępowania nie może przekraczać kwoty, która została ustalona w poprzednim, uchylonym przez Sąd, postanowieniu.
Skarżący wskazuje także, że organ egzekucyjny nieprawidłowo naliczył koszty postępowania za każdy z tytułów wykonawczych osobno. Tytuły wykonawcze dotyczyły egzekucji jednej należności publicznoprawnej - podatku od nieruchomości za 2005 rok - która została określona w jednej decyzji organu podatkowego, zatem opłaty koszty zajęcia powinny zostać naliczone od jednego, a nie od dwunastu tytułów wykonawczych, co potwierdza stanowisko tut. Sądu w wyroku z dnia 21 maja 2019 r. I SA/Gl 1046/18.W związku z powyższym naliczenie opłaty od każdego z tytułów narusza wskazane przepisy ustawy w zw. z art. 2 i 84 Konstytucji.
2.8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1.Skarga okazała się niezasadna.
3.2. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Prezydenta z [...]r., które wynoszą [...] zł wydane po prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 23 lutego 2021r. I SA/Gl 1406/20.
3.4. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia przypomnieć na wstępie należy, że z powyższego wyroku wynika, że Dyrektor oparł swoje rozstrzygnięcie na nieobowiązujących przepisach prawa, Sąd nie podzielił jednak wszystkich zarzutów skargi, a rozpoznanie części z nich uznał za przedwczesne.
Sąd wyraził także pogląd, że w postępowaniu ponownym organ oprze swoje rozstrzygnięcie na regulacjach prawnych, które w sprawie mają zastosowanie. Organ nadzoru w sposób pełny, jednoznaczny i przekonujący wykazać powinien, że określona wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela realizuje wszystkie wytyczne wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28.06.2016 r., przy uwzględnieniu kryterium racjonalnej zależności pomiędzy rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego a egzekwowanymi kwotami, tak aby nie stanowiły one w istocie nieuzasadnionej represji. Zmiana art. 64 u.p.e.a. weszła w życie w dniu 20 lutego 2021 r. a zatem organ rozstrzygając sprawę winien również wziąć po uwagę przepisy intertemporalne zawarte w ustawie zmieniającej.
Tymczasem Dyrektor nie uwzględnił wytycznych dotyczących wyroku TK wskazując, że z uwagi na zmianę stanu prawnego brak związania oceną prawna i wskazaniami co do dalszego trybu postępowania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a.
3.5. Rozważając prawidłowość zajętego przez organ odwoławczy stanowiska wskazać należy, sporna problematyka była już przedmiotem rozważań tut. Sądu w wyroku z dnia 1 grudnia 2021r. w sprawie I SA/Gl 972/21, a skład orzekający wyrażone w tym orzeczeniu stanowisko podziela i w dalszych rozważaniach posłuży się przedstawiona w nim argumentacją. Tym samym nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku tut. Sądu w wyroku z dnia 21 maja 2019 r. I SA/Gl 1046/18.
W tych ramach wskazać należy, iż zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).
W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., I SA/Łd 1230/08). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
Z powyższego wynika, że odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może zatem dotyczyć tylko sytuacji, gdy po pierwsze: w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, po drugie: z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20.07.2017 r. II FSK 1492/15 stwierdził, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące tylko o tyle, o ile odnoszą się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Należy przyjąć, że tracą one moc wiążącą jedynie w czterech przypadkach: 1) w razie zmiany ustawy, 2) w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) po wzruszeniu orzeczenia, w którym zostały sformułowane, w przewidzianym do tego trybie, a także 4) z uwagi na późniejsze podjęcie uchwały przez skład poszerzony NSA zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z 01.09.2016 r., II FSK 2029/14; 26.04.2016 r., I OSK 3095/15; 8.01.2010 r., II FSK 1245/08; 3.11.2009 r., I FSK 1170/08).
Tym samym związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu nie ma charakteru absolutnego i trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych.
3.6. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że Sąd podzielił stanowisko Dyrektora, który uznał, że skoro z dniem 20.02.2021 r. na mocy ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553) weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych, to ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania opisane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 lutego 2021 r. I SA/Gl 1406/20 – w zakresie dyrektyw odnoszących się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego - nie były wiążące dla organu. Ponadto, jak trafnie zaznaczył Dyrektor, przedmiotowa zmiana przepisów dokonana została celem realizacji wytycznych, zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.
Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie oceny prawnej i niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z 23 lutego 2021r. I SA/GI 1406/20 w zakresie w jakim Sąd wskazał, że podstawą do wyliczenia opłaty egzekucyjnej w niniejszej sprawie winna być opłata obliczona przy założeniu, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie jednego tytułu wykonawczego.
Dalej wskazać należy, że w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że obowiązujące od 20.02.2021 r. przepisy nie uzależniają naliczenia opłaty manipulacyjnej od ilości decyzji na podstawie, której zostały wystawione tytuły wykonawcze. Przepisy te wskazują jednoznacznie, iż opłata manipulacyjna od wszczęcia egzekucji administracyjnej wynosi 100 zł, a maksymalną wysokość opłat egzekucyjnych stosuje się odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego, co wynika z art. 64 § 2. Przepis ten stanowi, iż obowiązek zapłaty opłaty egzekucyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego.
Takie podejście interpretacyjne wspiera stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 10.03.2021 r., III FSK 1448/21, zgodnie z którym w omawianym wyroku w sprawie 31/14 Trybunał nie wypowiadał się w kwestii niezgodności z Konstytucją art. 64 § 3 u.p.e.a. Przepis ten, w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, stanowi, że opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych. Natomiast w odniesieniu do przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał wypowiadał się w zakresie w jakim przepis ten nie określa maksymalnej wysokości opiaty manipulacyjnej. Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. zdanie drugie opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym. Zatem wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, organ egzekucyjny miał podstawę do tego, aby wyliczyć należne opłaty egzekucyjne (określając ich maksymalną wysokość w związku z ww. wyrokiem Trybunału w drodze analogii do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego. Nie ma podstaw, aby skutki omawianego wyroku Trybunatu rozciągać na art. 64 § 3 i art. 64 § 6 (w zakresie w jakim nie dotyczy wyrok Trybunału) u.p.e.a. Na etapie wystawienia tytułu wykonawczego to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, decyduje, czy należność pieniężna ma zostać objęta jednym, czy tez wieloma tytułami wykonawczymi. W tej sprawie wierzyciel wystawił kilka oddzielnych tytułów wykonawczych obejmujących jedną należność. W konsekwencji znajdował tu zastosowanie art. 64 § 3 u.p.e.a., którego brzmienie nie budzi wątpliwości i co do którego istnieje domniemanie konstytucyjności. W świetle tego przepisu, w powiązaniu z art. 64c § 4 u.p.e.a., wierzyciel powinien liczyć się z konsekwencjami uruchomienia postępowania egzekucyjnego w oparciu o kilkanaście wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych".
3.7. W dalszej kolejności przypomnieć należy, że z dniem 20.02.2021r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1553) weszły w życie nowe przepisy regulujące kwestię kosztów egzekucyjnych. W ustawie tej zostały również zawarte regulacje przejściowe, a mianowicie w art. 7 ust. 1 stwierdzono, że niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.
Art. 8 ust. 1 wskazuje, iż niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie opłatę za czynności egzekucyjne należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40 000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5,7 i 11 oraz 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się wysokości 40 000 zł.
2. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40 000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40 000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.
3. Nie pobiera się opłaty, której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40 000 zł.
Zgodnie natomiast z art. 10 tej ustawy przepisy art. 7-9 stosuje się również do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w art. 64c § 6a i 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
Zdaniem Sądu zasadnie organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 lutego 2021r. Mając na uwadze fakt, że ww. zmiany weszły w życie 20.02.2021 r. oraz to, że koszty egzekucyjne nie zostały uregulowane przez wierzyciela do dnia wejścia w życie tych zmian organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] r. nr [...] poinformował (m.in.) tut. organ o aktualnej wysokości kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Wójta o nr [...] i od [...] do [...], które wynoszą [...] zł. Tym samym koszty te zostały prawidłowo naliczone, zgodnie z obowiązującymi, a powołanymi wyżej przepisami prawa, co obrazuje poniższa tabela na stronie 9 zaskarżonego postanowienia.
3.8. Mając na uwadze dotychczasowe rozważania Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 165, w związku z art. 16 i art. 2 Konstytucji, poprzez określenie kosztów egzekucyjnych, których zapłata ma pochodzić z budżetu Gminy, na poziomie znacząco przewyższającym czasochłonność i pracochłonność czynności egzekucyjnych, podczas gdy w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przeprowadzania czynności egzekucyjnych koszty te - zgodnie z ówczesną jednolitą interpretacją przepisów stosowaną przez NSA obciążałyby zobowiązanego, a wskutek późniejszej diametralnej zmiany sposobu interpretacji tych przepisów przez NSA, bez zmiany samych przepisów, kosztami tymi m być obciążony wierzyciel, co prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia Skarbu Państwa kosztem jednostki samorządu terytorialnego.
3.8. Nie sposób także przyjąć za zasadny zarzut orzekania przez Dyrektora na niekorzyść strony skarżącej, wskazujący nieprawidłową podstawę prawną – art. 134 § 2 p.p.s.a. Zapewne pełnomocnikowi chodziło o przepis art. 234 o.p., który określa zakaz reformationis in peius. Jednak przepis ten, zdaniem składu orzekającego, nie ma w sprawie zastosowania. Przypomnieć bowiem należy, że wyrokiem z 23.02.2021 r. tut. Sąd uchylił postanowienie Dyrektora z [...] r. nr [...]. [...], wskutek czego do rozpoznania pozostało zażalenie na postanowienie Naczelnika z [...] r. Nr [...]. W postanowieniu tym Naczelnik określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążył wierzyciela tj. Prezydenta kwotą [...] zł kosztów egzekucyjnych.
Powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.9. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną, oddalił.