I SA/Po 866/23

I SA/Po 866/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ilski
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 732/24 - Wyrok NSA z 2025-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 44, art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 22 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Ł. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 04 października 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Ł. S., utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 11 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Zaskarżone postanowienie DIAS zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 29 grudnia 2022 r. nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2010 r. w kwocie należności głównej [...] zł plus odsetki.
W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniem z 29 grudnia 2022 r. nr [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA sygn. akt I FSK 923/20 w Izbie Administracji Skarbowej [...] Powyższe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 29 grudnia 2022 r. (za pośrednictwem ePUAP), natomiast skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego 16 stycznia 2023 r., na podstawie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; w skrócie: "k.p.a.") pod adresem miejsca zamieszkania zgłoszonym w organie egzekucyjnym, tj. [...], ul. [...]. W wyniku zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę [...]zł.
Pismami z 23 stycznia 2022 r. (nadanymi w placówce pocztowej 24 i 25 stycznia 2023 r.) skarżący złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną.
Postanowieniem z 03 marca 2023 r. nr [...] Naczelnik stwierdził uchybienie terminu do jej wniesienia.
W wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia, DIAS postanowieniem
z 24 kwietnia 2023 r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zalecił organowi egzekucyjnemu
w pierwszej kolejności rozpatrzenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Wykonując zalecenia organu odwoławczego, postanowieniem z 11 sierpnia
2023 r. nr [...] Naczelnik odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia innej wierzytelności pieniężnej
w Izbie Administracji Skarbowej [...], dokonaną zawiadomieniem z 29 grudnia 2022 r. nr [...] Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 17 sierpnia 2023 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
1. art. 98 ust. 1 z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia
w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 poprzez niezastosowanie tegoż przepisu, co skutkowało uznaniem domniemania, że doszło do skutecznego doręczenia podatnikowi postanowienia o zajęciu wierzytelności
w sytuacji, gdy regulacja ta wyłącza to domniemanie.
2. art. 42 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie postanowienia o zajęciu wierzytelności na adres niebędący miejscem zamieszkania podatnika w rozumieniu tegoż przepisu, co uniemożliwiło mu dochodzenia swoich praw i ich obrony przed tym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.e.a.").
3. art. 44 k.p.a. poprzez przyjęcie, że doszło do spełnienia wszystkich przesłanek tego przepisu, co skutkowało uznaniem, że doszło do skutecznego doręczenia podatnikowi postanowienia o zajęciu wierzytelności w sytuacji, gdy skutek przewidziany w tym przepisie się nie ziścił.
4. art. 58 k.p.a. poprzez pominięcie tego przepisu w sytuacji, gdy podatnik złożył wniosek przewidziany w tym artykule i uprawdopodobnił, że nie dokonał czynności
z powodów nieotrzymania postanowienia o zajęciu wierzytelności w rozumieniu
art. 42 k.p.a.
- wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz przywrócenia terminu i rozpatrzenia wniesionej skargi na czynność egzekucyjną.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji z 11 sierpnia 2023 r. – przywołanym na wstępie postanowieniem z 04 października 2023 r. – DIAS
w uzasadnieniu stwierdził, że w jego opinii organ I instancji prawidłowo wyjaśnił, że skutecznie doręczył skarżącemu zawiadomienie z 29 grudnia 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA sygn. akt I FSK 923/20 w Izbie Administracji Skarbowej [...]
Powyższe zawiadomienie doręczono skarżącemu wraz
z odpisem tytułu wykonawczego 16 stycznia 2023 r., na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., pod adresem miejsca zamieszkania zgłoszonym w organie egzekucyjnym, tj. [...],
ul. [...]. Fakt ten dokumentuje znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, DIAS uznał, że siedmiodniowy termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zaczął biec
17 stycznia 2023 r., a upłynął 23 stycznia 2023 r.
Pismem wniesionym 24 stycznia 2023 r. skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jedyną okolicznością, jaką wskazał skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność, było błędne, zdaniem skarżącego, wysłanie korespondencji zawierającej zawiadomienie z 29 grudnia 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej na adres niebędący adresem zamieszkania skarżącego.
DIAS wyjaśnił, że wskazana przez skarżącego okoliczność błędnego doręczenia zawiadomienia o zajęciu na nieaktualny adres zamieszkania nie jest okolicznością pozwalającą na przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Organ egzekucyjny kierując korespondencję do skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego użył adres zamieszkania zgłoszony przez skarżącego
i widniejącego w Systemie Rejestracji Centralnej Krajowej Ewidencji Podatników,
tj. [...], [...] Nie mając od skarżącego informacji o zmianie adresu zamieszkania, organ egzekucyjny prawidłowo przyjął, że ostatni znany adres zamieszkania jest nadal aktualny. W związku z czym prawidłowo uznał, że skoro skarżący nie odebrał podwójnie awizowanej przesyłki, korespondencję należy uznać za doręczoną na mocy art. 44 k.p.a. Wobec uznania doręczenia korespondencji z dniem 16 stycznia 2023 r., termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zaczął biec 17 stycznia 2023 r., a upłynął 23 stycznia 2023 r. Skargę skarżący wniósł 24 stycznia 2023 r., a więc, zdaniem DIAS, z uchybieniem terminu. DIAS wskazał również, że korespondencję kierowaną do skarżącego przez DIAS na adres: [...],
ul. [...] skarżący odebrał 20 stycznia 2023 r.
DIAS, odpowiadając na zarzut naruszenia art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020 r.
o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 sierpnia 2020 r. doręczanie pism urzędowych przez organy administracji publicznej na zasadzie "fikcji" zostało wykluczone w okresie epidemii korona wirusa. Jednakże wskazany przepis na mocy ustawy zmieniającej w okresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji administracyjnej, tj. 29 grudnia 2022 r. nie obowiązywał organów administracji publicznej (obowiązywał do 20 sierpnia 2020 r.). Organ egzekucyjny nie mógł zatem naruszyć art. 98 ust. 1 ww. ustawy.
Organ II instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Skarżący nie przedstawił okoliczności "postępowania sądowego", w którym to skarżący zgłosił organowi egzekucyjnemu nowy adres. Nie wskazał także innych okoliczności mających charakter siły wyższej, niemożliwych do przezwyciężenia, które uniemożliwiły skarżącemu wniesienie skargi na czynność egzekucyjną w terminie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane postanowienie DIAS, wniósł skarżący, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, który zarzuciwszy naruszenie:
1. art. 42 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie postanowienia o zajęciu wierzytelności na adres niebędący miejscem zamieszkania podatnika w rozumieniu tegoż przepisu, co uniemożliwiło mu dochodzenia swoich praw i ich obrony przed tym na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; w skrócie: "u.p.e.a."),
2. art. 44 k.p.a. poprzez przyjęcie, że doszło do spełniania wszystkich przesłanego
z tego przepisu, co skutkowało uznaniem, że doszło do skutecznego doręczenia podatnikowi postanowienia o zajęciu wierzytelności w sytuacji, gdy skutek przewidziany w tym przepisie się nie ziścił,
3. art. 58 k.p.a. poprzez pominięcie tego przepisu w sytuacji, gdy podatnik złożył wniosek przewidziany w tym artykule i uprawdopodobnił, że nie dokonał czynności
z powodów nie otrzymania postanowienia o zajęciu wierzytelności w rozumieniu
art. 42 k.p.a.,
4. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie fundamentalnych zasad prowadzenia postępowania,
- wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika. Jednocześnie wniósł o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia DIAS, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
Analiza powyższych regulacji nie pozostawia więc wątpliwości, że w razie uchybienia terminu właściwy organ powinien przywrócić uchybiony termin, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem
o przywrócenie terminu; 2) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; 3) wniosek ten został wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu bądź od dnia doręczenia zawiadomienia organu o wyznaczeniu terminu, oraz 4) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie skargi na czynność egzekucyjną).
Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi, rozumieć należy wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika, przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W judykaturze przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok WSA z 26.07.2017 r.
III SA/Kr 586/17, CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że bezsporne jest ziszczenie się trzech z czterech przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Skarżący skargę na czynność egzekucyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną wniósł pismem z 24 stycznia 2023 r. - nadanym w tym samym dniu.
Ostatnia przesłanka - uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną – jest kwestią sporną
w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w złożeniu skargi na czynność egzekucyjną po terminie, albowiem jedyną okolicznością, jaką wskazał we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność, było błędne - zdaniem skarżącego - wysłanie korespondencji zawierającej zawiadomienie
z 29 grudnia 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej na adres niebędący adresem zamieszkania skarżącego. DIAS wyjaśnił, że wskazana przez skarżącego okoliczność błędnego doręczenia zawiadomienia o zajęciu na nieaktualny adres zamieszkania nie jest okolicznością pozwalającą na przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Organ egzekucyjny, kierując korespondencję do skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego użył adres zamieszkania zgłoszonego przez skarżącego i widniejącego w Systemie Rejestracji C. K. E. P., tj. [...], ul. [...]
W związku z czym prawidłowo uznał, że skoro skarżący nie odebrał podwójnie awizowanej przesyłki, korespondencję należy uznać za doręczoną na mocy art. 44 k.p.a.
W niniejszej sprawie Sąd przyznał rację organowi.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw, aby powyższe doręczenie uznać za nieskuteczne, a organom zarzucać naruszenie przepisów dotyczących doręczeń, tj.
art. 42 § 1 i art. 44 k.p.a.
Termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną zaczął biec 17 stycznia 2023 r., a upłynął 23 stycznia 2023 r.
W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Adres zamieszkania strony, na który organ egzekucyjny skierował korespondencję był na dzień wysłania zawiadomienia o zajęciu aktualnym adresem zamieszkania zgłoszonym w bazie organu. Skarżący skutecznie nie wykazał, że adres, którym posłużył się organ egzekucyjny jest nieprawidłowy, zatem wniósł skargę na czynność egzekucyjną po upływie wymaganego terminu. Niedopuszczalne jest wywodzenie przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania (por. wyrok NSA
z 22.11.2023 r. I GSK 1487/22, CBOSA).
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
W ocenie Sądu podniesione okoliczności wskazują, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, należało przyjąć, że z przedstawionych okoliczności wynika, że niezachowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z przyczyn, za które skarżący ponosi winę, a co najmniej – wynikających z jego niedbalstwa.
Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie zaistniała
w przedmiotowej sprawie i skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu.
Ustalenie winy powoduje, że organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu, zaś czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie pozostaje bezskuteczna.
W ocenie Sądu w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
i załatwienia sprawy. Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.