I SA/Gl 1057/25

I SA/Gl 1057/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-02-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz
Monika Krywow-Milczarek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 733
art. 6k ust. 4
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 23 czerwca 2025 r. nr SKO.4105.744.2024 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Dyrektora Centrum Usług Komunalnych w C. z dnia 20 września 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 czerwca 2025 r., nr SKO.4105.744.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A. W. (dalej jako podatnik, skarżący), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 111, dalej jako O.p.) w związku z art. 6o oraz art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 733, dalej jako u.u.c.p.g.), utrzymało w mocy decyzję z 20 września 2024 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Dyrektora Centrum Usług Komunalnych w C. określającej wobec Pana A. W. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] w kwocie 170,00 zł za każdy miesiąc począwszy od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. oraz umarzającej postępowanie za okres od maja 2024 r.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
2 lipca 2019 r. podatnik złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości stanowiącej jego własność położoną w C. przy ul. [...], na której zamieszkują mieszkańcy. W deklaracji tej wykazano trzy osoby zamieszkające na nieruchomości.
17 kwietnia 2025 r. została złożona przez podatnika a deklaracja z datą obowiązywania od stycznia - § i£? 2024 r., w której wykazano 5 osób zamieszkujących ww. nieruchomość, korzystających ze zwolnienia - w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tytułu zamieszkiwania na nieruchomości rodziny wielodzietnej.
Z uwagi na złożenie deklaracji na nieobowiązującym druku oraz zastosowania zwolnienia w części z datą wsteczną tj. za okres od stycznia 2024 r. podatnik został telefonicznie poinformowana o obowiązku złożenia prawidłowo deklaracji.
Następnie (14 maja 2024 r.) podatnik złożył kolejno deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] z datą obowiązywania:
- od września 2020 r. i kolejna od czerwca 2022 r., w których wykazano cztery osoby zamieszkujące na nieruchomości. Do deklaracji dołączono oświadczenie wskazujące, iż podatnik zamieszkiwał we wcześniejszym okresie przy ul. [...],
- od stycznia 2024 r., w której wykazano pięć osób zamieszkujących ww. nieruchomość korzystających ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tytułu zamieszkiwania na nieruchomości rodziny wielodzietnej, ,o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014r., o Karcie Dużej Rodziny (t.j. Dz. U; z 2023 r., poz. 2424). W złożonej deklaracji pomimo wykazania większej liczby osób zamieszkujących podatnik w wyliczeniach pomniejszył miesięczną wysokość opłaty za okres wsteczny korzystając z 50% zwolnienia, którego w dotychczasowo obowiązujących deklaracjach nie wykazywała.
4 czerwca 2024 r. podatnik został wezwany do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej liczbę osób zamieszkujących ww. nieruchomość w okresie od stycznia 2019 r., jak również wyliczenia prawidłowo miesięcznej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2024 r.
W odpowiedzi na wezwanie, wpłynęło pismo wyjaśniające, w którym podatnik wyraził niezadowolenie z otrzymanego wezwania podnosząc zarzut braku wskazania w piśmie podstawy faktycznej i prawnej, zarzut dotyczący wezwania do złożenia Wyjaśnień co do liczby osób zamieszkujących na nieruchomości, które to dane winien organ uzyskać z Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C., naruszenie art. 47 Konstytucji RP, bezpodstawne żądanie kopii Kart Dużej Rodziny oraz brak podstaw zamieszczenia w wezwaniu pouczenia o karze porządkowej. Strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, uznając deklaracje z 14 maja 2024 r. za złożone prawidłowo.
Organ uwzględnił złożone wyjaśnienia co do osób zamieszkujących w okresie od stycznia 2019 r.
Następnie z uwagi na brak usunięcia skutków wynikających ze złożonych deklaracji zmniejszających miesięczną wysokość opłaty za okres wsteczny, do podatnika zostało wysłane pomatowienie z dnia 19 lipca 2024 r. o wszczęciu postępowania z urzędu celem określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2024 r.
Decyzją z 20 września 2024 r. określono podatnikowi wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] w kwocie 170,00 zł za każdy miesiąc począwszy od 1 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2024 r. odpowiadającą opłacie za pięć osób zamieszkujących na ww. nieruchomości, niekorzystających ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, odpady zbierane i odbierane w sposób selektywny i umorzono postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] za okres począwszy od maja 2024 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności:
1) Art. 6 m ust. 4 u.u.c.p.g., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem deklaracja nie zawierała zmniejszenia odpłatności z tytułu gospodarowania odpadami za okres wsteczny, lecz jej zwiększenie wraz z konsumpcją ulgi, o której mowa w § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym
2) § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, w okresie 1 - 01.2024 r.- 30.04.2024 r.
3) art.122 w związku z art. 187 § 1 O.p., poprzez ich niezastosowanie, skutkujące brakiem ustalenia w toku postępowania dowodowego początku zamieszkiwania B. W. pod adresem [...], [...] C., albowiem nowy domownik urodził się w dniu 20 stycznia 2024 r. a następnie przebywał w szpitalu.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy odwołał się do art.
6q, art. 6m ust. 1 i ust. 4, art. 6o, art. 6k ust. 4 u.u.c.p.g., art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2023 r. poz. 2424, dalej jako u.K.D.R.) oraz § 6 uchwały Rady Miasta Częstochowa 16 grudnia 2021 r. podjęła uchwałę nr 735.LIII.2021 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji wskazał, iż do czasu zaktualizowania liczby osób zamieszkujących na nieruchomości przy ul. [...] obowiązywała deklaracja, w której została zadeklarowana opłata w pełnej wysokości za trzy osoby zamieszkujące. Natomiast deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wskazująca na faktyczną liczbę osób zamieszkujących na nieruchomości w okresie od stycznia 2024 r. oraz możliwość skorzystania z 50% zwolnienia została złożona przez podatnika w maju 2024 r. W oparciu o powyższe, od stycznia 2024 r. organ określił opłatę za pięć osób zamieszkujących, niekorzystających ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mając na względzie obowiązujący art. 6i ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6j ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. W oparciu o przywołane powyżej uregulowania, w okresie od maja 2024 r. organ uznał możliwość zastosowania 50% zwolnienia z tytułu zamieszkiwania rodziny wielodzietnej. We wskazanej dokumentacji podatnik wykazał, że na nieruchomości od stycznia 2024 r. zamieszkuje pięcioosobowa rodzina, składająca się z dwójki rodziców oraz będących na ich utrzymaniu trójki dzieci. W oparciu o przywołane dowody, które są spójne z załączonymi kserokopiami Kart Dużej Rodziny, organ uznał, iż dana okoliczność (liczby osób zamieszkujących) została udowodniona. Z uzasadnienia decyzji wynika, że umorzenie postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] za okres począwszy od maja 2024 r. nastąpiło na podstawie art. 208 O.p. Z bezprzedmiotowością organu mamy do czynienia w sytuacji, gdy nie ma materialno-prawnych podstaw do władczej, w formie decyzji, ingerencji organu. Wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest, co do zasady na podstawie złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji oraz stawki opłaty uchwalanej przez radę gminy, wyjątkowo natomiast ustawa przewiduje określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji. Może to mieć miejsce bądź w przypadku niezłożenia przez podmiot zobowiązany deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub istnienia wątpliwości, co do danych zawartych w tej deklaracji (art. 6 o u.c.p.g.). Reasumując Kolegium stwierdziło, że od maja 2024 r. obowiązuje złożona przez stronę deklaracja i na podstawie zawartych w niej danych ustalana jest przedmiotowa opłata.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, że przepisy uchwały Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. nr 735.LIIl.2021 nie mogą być stosowane czy też interpretowane z pominięciem przepisów u.u.c.p.g., przepisy uchwały regulują jedynie kwestie określone w art. 6k u.c.p.g. w zakresie uprawnień rady gminy. Po rozpoznaniu sprawy, Kolegium przesądziło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, gdyż powtórnie analizując całokształt sprawy nie stwierdziło naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania. Zdaniem Kolegium decyzja jest zgodna z prawem.
W skardze na powyższą decyzję podatnik wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności:
1) Art. 6 m ust. 4 u.u.c.p.g., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem deklaracja nie zawierała zmniejszenia odpłatności z tytułu gospodarowania odpadami za okres wsteczny, lecz jej zwiększenie wraz z konsumpcją ulgi, o której mowa w § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym.
2) § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, w okresie od stycznia do kwietnia 2024 r.
oraz naruszenie prawa procesowego, w szczególności:
- art.122 w związku z art. 187 § 1 O.p., poprzez ich niezastosowanie, skutkujące brakiem ustalenia w toku postępowania dowodowego początku zamieszkiwania B. W. pod adresem [...], [...] C., albowiem nowy domownik urodził się w dniu 20 stycznia 2024 r., a następnie przebywał w szpitalu, co w sposób oczywisty rzutowało na możliwość wystąpienia (bezpośrednio po urodzeniu dziecka z wnioskiem o wystąpienie o kartę dużej rodziny);
- art 235 w zw. z art. 210 pkt 6 O.p. poprzez ograniczenie.
W uzasadnieniu skargi podatnik podniósł, że skierowane do niego wezwanie z 4 czerwca 2024 r. było bez podstawy prawnej, bowiem złożone deklaracje były wypełnione prawidłowo i odzwierciedlały stan faktyczny i nie wymagały korekty, a jedyne wątpliwości mogły dotyczyć stycznia 2024 r. Prawidłowo także wyliczona była miesięczna odpłatność za okres od stycznia 2024 r. Skarżący podniósł także, że bez
potrzeby został zmuszony do złożenia deklaracji za okres poprzedzający rok 2024,
albowiem zgodnie z art. 6m ust. 2a u.u.p.c.g. w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu.
Natomiast w przypadku deklaracji za okres od stycznia 2024 r., zdaniem skarżącego art. 6m ust. 4 u.u.c.p.g. jest przez organ administracyjny rozumiany opacznie. Zgodnie z ww. przepisem właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. W myśl ust. 2 w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Zdaniem skarżącego, że w sytuacji urodzenia się w dniu 20 stycznia 2024 r. nowego członka rodziny - B. W. fakt ten spowodował zwiększenie, a nie zmniejszenie zobowiązania. Zastosowanie ulgi w spłacie nastąpiło na podstawie § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r., który to przepis uchwały nie zawiera odpowiednika art. 6m ust. 4 u.u.c.p.g. Nadmienić należy, iż pierwsza deklaracja została złożona 16 kwietnia 2024 r., niezwłocznie po uzyskaniu Karty Dużej Rodziny. Centrum Usług Komunalnych żąda kopii Karty Dużej Rodziny, a zatem co oczywiste CUK odmawia przyjęcia deklaracji z uwzględnieniem ulgi, jeżeli Karta Dużej Rodziny nie została jeszcze wydana. Tym samym CUK łamie po raz koleiny art. 121 § 2 i art. 124 O.p., oraz art. 6o ust, 1a u.u.c.p.g., gdyż informację o wydaniu tego dokumentu może uzyskać z Częstochowskiego Centrum Świadczeń, będącego Jednostką budżetowa gminy. Na okoliczność tego, iż CUK żąda kopii Karty Dużej Rodziny organ II instancji powinien zażądać notatek służbowych pracownika prowadzącego sprawę, który żądał ode mnie tych dokumentów. Jeżeli notatki te zostały usunięte świadczy to o niedopuszczalnej ingerencji w akta sprawy, lub braku zachowania zasad pisemności postępowania. Bieg terminów postępowań w zakresie wydania Kart Dużej Rodziny oraz piętrzenie formalnoprawnych trudności w zakresie składanych deklaracji tylko po to by pozbawić stronę postępowania uprawnień do skorzystania z ulgi przez raptem trzy miesiące jest działaniem naruszającym art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. O błędnej interpretacji przepisów przez organ w tym zakresie świadczy również orzecznictwo sądowe - przepisy O.p. w zakresie, w jakim regulują instytucję korekty deklaracji podatkowej (do której to strona postępowania kilkakrotnie była przymuszana) (dział III "Zobowiązania podatkowe", rozdział 10 "Korekta deklaracji"), znajdują zastosowanie wyłącznie w przypadku zaistnienia sytuacji określonych w art. 6m ust. 5 u.c.p.g.; nie mogą być stosowane w przypadku wystąpienia innych okoliczności skutkujących np. zapłatą przez właściciela nieruchomości opłaty w wysokości wyższej niż należna (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt: I SA/Łd 371/23). Wspomniany już § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. stanowi, iż wprowadza się zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny. Określenie "wprowadza się" jest określeniem o charakterze imperatywnym, bezwarunkowym. Zwolnienie zatem następuje z mocy prawa, niezależnie od terminu i treści składanej deklaracji, a zatem obowiązuje od stycznia 2024 r. Zwolnienie to wydane jest w oparciu o uchwalę wydaną w trybie art. 6k ust. 4 u.u.c.p.g., zgodnie z którą rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901,1693,1938 i 2760), lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2023 r. poz. 2424). Jest to zatem jak wynika także z przepisu stanowiącego podstawę prawną uchwalenia uchwały Rady Miasta nie zmniejszenie odpłatności, o którym mowa w art. 6 m ust. 4.. a skorzystanie z ulgi, która badając treść przepisu uchwały ma charakter obligatoryjny i nieuwarunkowany innymi obostrzeniami. W myśl art. 6o ust. 1 ww. ustawy w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W takiej sytuacji organ nie bierze pod uwagę treści złożonej deklaracji a ustala zakres zobowiązania w oparciu o normy prawa i pozyskane dowody uzasadniające ustalenie określonego zobowiązania w wymiarze i zakresie wynikającym ze stanu faktycznego i przepisów prawa.
Organ powinien zatem dokonać samodzielnych ustaleń w zakresie daty zamieszkania nowego członka rodziny pod wskazanym adresem, do czego jest zobligowany na podstawie art.122 O.p. Organ w zaskarżonej decyzji nie ustalił w toku postępowania dowodowego początku biegu zamieszkiwania B. W. pod adresem [...], [...] C., albowiem nowy domownik urodził się w dniu 20 stycznia 2024 r., a następnie przebywał w szpitalu. Jest zatem bezsporne, iż nie generował wtedy odpadów w miejscu zamieszkania. Z drugiej strony dla celów zwolnienia stosowanego w oparciu o uchwalę Rady Miasta Częstochowy jest oczywiste, że zamieszkiwał w rozumieniu art. 25-26 k.c. z rodzicami, pod wskazanym w deklaracji adresem, co uprawnia do skorzystania z opisanej powyżej ulgi. Zamieszkanie w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma wyłącznie faktyczny charakter i nie należy go utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. W przypadku zamieszkania w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie ma znaczenia, czy dana osoba ma zamiar i wolę stałego pobytu na danej nieruchomości. Istotne jest jedynie, że dana o nieruchomość w danym miesiącu jest miejscem, w którym koncentruje się jej aktywność życiowa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt: I SA/Ol 272/23, podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt: I SA/Op 504/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2021, sygn. akt: I SA/Kr 196/21). Z kolei jak wynika z tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt: I SA/Go 221/20 Zamieszkiwanie, o którym mowa w art. 6c ust. 1 oraz art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. może oznaczać również czasowy pobyt. W przypadku ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach okresem, w którym musi zaistnieć wskazany powyżej stan, jest wyłącznie okres miesiąca kalendarzowego. Okres ten jest okresem, za który powstaje obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zamieszkanie w rozumieniu u.u.c.p.g. ma wyłącznie faktyczny charakter i nie należy go utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Jak bezsprzecznie wynika z zasad logiki obywatel urodzony w styczniu 2024 r. przebywał w miejscu zamieszkania w styczniu krócej niż przez okres miesiąca kalendarzowego, a zatem jako mieszkaniec danej nieruchomości powinien zostać liczony od miesiąca lutego 2024 r.. Taka interpretacja jest też dopuszczalna ze względu na brzmienie art. 6i ust. 2 u.u.c.p.g. Kolegium bazując na stanowisku organu I instancji nie dokonało samodzielnych procesów myślowych, a przynajmniej nie uzewnętrznił dokonanej subsumpcji przepisów prawa w toku uzasadnienia decyzji. Wskazana sytuacja w zakresie interpretacji § 6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r., który to przepis nie dotyczy zmniejszenia odpłatności, lecz wprowadzenia zwolnienia z mocy prawa stanowi o dokonaniu błędnej interpretacji przepisów uchwały. Wątpliwości prawne w postępowaniu administracyjnym powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Zasada ta, znana jako zasada "in dubio pro libertate" lub zasada przyjaznej wykładni przepisów, nakazuje organom administracji publicznej interpretować przepisy prawa w sposób korzystny dla strony postępowania, w przypadku, gdy istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do ich znaczenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, nie tylko z przyczyn podniesionych w skardze.
Stosownie do art. 6q ust. 1 u.u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Zgodnie z art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Powyższa zasada oznacza, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie.
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja temu warunkowi nie odpowiada, bowiem trudno znaleźć ustaleń organu odwoławczego w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy poza przytoczeniem norm prawa mających jego zdaniem zastosowanie w sprawie jedynie w zakresie umorzenia postępowania za okres od maja 2024 r. nie poczynił żadnych ustaleń, ani subsumpcji stanu faktycznego do przytoczonych norm prawa. Oś sporu dotycząca braku zastosowania zwolnienia wynikającego z §6 uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym została skwitowana jednym zdaniem – tj. uznaniem, że decyzja odpowiada prawu.
Zdaniem Sądu, gdyby organ odwoławczy rozpatrzył sprawę ponownie dostrzegłby wady decyzji pierwszoinstancyjnej.
Zgodnie z art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
Stosownie do art. 6h ww. ustawy właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.p.c.g. wynika, że pod pojęciem "właściciela" rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjnej osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
W myśl art. 6i ust. 1 tej ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości:
1 ) na których zamieszkują mieszkańcy - od razu z mocy prawa, za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec;
2) na których nie zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne, po wejściu w życie uchwały rady gminy postanawiającej objąć te nieruchomości systemem odbierania odpadów komunalnych.
Zgodnie z art. 6j ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1 ww. ustawy. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. i pkt 1 ustawy).
Z art. 6m ust. 1 pkt 1 u.u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Natomiast z art. 6m ust. 2 tej ustawy wynika, że w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Stosownie do art. 6m ust. 4 ww. ustawy właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Zgodnie z art. 6m ust. 5 pkt 1 u.u.c.p.g., przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli właściciel nieruchomości złoży nową deklarację zmniejszającą wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku ze śmiercią mieszkańca w terminie do 6 miesięcy od dnia tego zdarzenia.
Z powyższych regulacji wynika zatem, że w świetle powyższego opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi oparta jest na samoobliczeniu. Temu też służą wzory deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które skonstruowane zostały tak, aby po wyborze metody ustalenia opłaty za gospodarowanie nieruchomościami i podaniu poszczególnych danych, można było przyporządkować do nich odpowiednie stawki. W ten sposób składający deklarację sam określa wysokość opłaty. Ponadto to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek aktualizacji deklaracji w przypadku zmiany tych danych, o czym stanowi powołany wyżej art. 6m ust. 2 u.c.p.p.g. Dopiero gdy zobowiązany podmiot nie złoży deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, albo pojawią się uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wówczas wysokość opłaty ustalana jest w drodze decyzji (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.). Organ zaś z urzędu jest zobowiązany do zawiadomienia właściciela nieruchomości o nowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jedynie w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty, o czym stanowi art. 6m ust. 2a u.c.p.g. W art. 6m ust. 4 u.u.c.p.g. wyrażona została ogólna zasada deklarowania i rozliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłączająca możliwość deklarowania pomniejszającego za okres wsteczny, przy czym ustawodawca wyraźnie przewidział wyjątki od tej zasady. Wprowadzenie ogólnego zakazu składania deklaracji zmniejszających wstecznie wysokość opłaty wynika z tego, że zakaz ten dotyczy wszystkich deklaracji i wszystkich możliwych do zastosowania metod obliczania opłaty i ustawodawca brał pod uwagę, że nie zawsze byłaby możliwość weryfikacji zgodności skorygowanej deklaracji z historyczną sytuacją rzeczywistą (zob. wyrok WSA w Łodzi z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 695/24; CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niebezpieczeństwo takie nie dotyczy zaś z pewnością sytuacji opisanych w hipotezie art. 6m ust. 5 pkt 1 i 2 u.u.c.p.g.
W niniejszej sprawie stan faktyczny przyjęty przez organ podatkowy, a który nie jest kwestionowany, wskazuje, że w styczniu 2024 r. doszło do zmiany ilości osób zamieszkujących nieruchomość stanowiącą własność skarżącego. Otóż na skutek narodzin dziecka 20 stycznia 2024 r. nieruchomość była zamieszkiwana przez 5 osób (2 dorosłych i 3 dzieci). Bez wątpienia zatem na skarżącym spoczywał obowiązek złożenia korekty deklaracji z uwagi na zmianę ilości osób zamieszkujących na przedmiotowej nieruchomości. Skarżący takiej korekty nie złożył w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Korektę deklaracji złożył bowiem w kwietniu 2024 r., a następnie na wezwanie organu w maju 2024 r.
W niniejszej sprawie organ podatkowy wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2024 r. Organ podatkowy uznał bowiem, że dokonanie złożenia deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania nawet z kilkudniowym opóźnieniem, wyklucza możliwość uwzględnienia danych zawartych w deklaracji wstecz.
W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że brak złożenia deklaracji w terminie wynikającym z art. 6m ust. 2 u.u.c.p.g. obligował organ podatkowy do wszczęcia postępowania podatkowego celem wydania stosownej decyzji. Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. odesłanie zawarte w art. 6q ust. 1 u.c.p.g. należy rozpatrywać w kontekście treści przepisów art. 6m ust. 4 i ust. 5 pkt 1 i pkt 2 u.u.c.p.g.
Organy ostatecznie uznały, że złożona 14 maja 2024 r. deklaracja wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości przy ul. [...], w której wskazano pięć osób zamieszkujących, korzystających ze zwolnienia w części z opłaty z tytułu zamieszkiwania rodziny wielodzietnej, została uwzględniona przez organ na bieżąco, jako obowiązująca zgodnie z datą wpływu tj. od miesiąca maja 2024 r. Jednocześnie uznano, że dla skorzystania ze zwolnienia wprowadzonego przez radę gminy istotne jest spełnienie przez mieszkańców ustawowych warunków rodziny wielodzietnej określonych w u.K.D.R, w szczególności art. 4 ust. 1 tej ustawy. Stąd też organ podatkowy umorzył postępowanie za okres od maja 2024 r. W tym zakresie należy przyznać rację organom, że na skutek złożenia przez skarżącego korekty deklaracji, która odpowiadała ustaleniom organów wywoływała ona skutek prawny i niedopuszczalnym było orzekanie w tej części.
Natomiast, w ocenie Sądu, organy w sposób nieprawidłowy określiły wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od stycznia do kwietnia 2024 r. Organ podatkowy, co zaakceptowało Kolegium, uznały bowiem, że skarżący nie korzysta ze zwolnienia wynikającego z § 6 o Uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia W części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Woj. Śląsk. z 2021 r. poz. 8577, zmienionej uchwałą nr 782.LVI.2022 z dnia 3 marca 2222 r. oraz uchwałą nr 905.LXVIII.2022 z dnia 27 października 2022 r).
Zgodnie z § 2 ust. 2 tej uchwały Rada Miasta Częstochowy ustaliła stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi o której mowa w § 1 ust. 1 pkt 2, w wysokości 34,00 zł od każdego mieszkańca zamieszkującego daną nieruchomość. Z § 1 ust. 1 pkt 3 ww. uchwały wynika, że Rada Miasta Częstochowy dokonała wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy dla nieruchomości w zabudowie jednorodzinnej metodę określoną w art. 6j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, według której opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty określonej w § 2 ust. 2.
Jednakże należy zauważyć, że stosownie do § 6 tej uchwały Rada Miasta Częstochowy wprowadziła zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny.
Z powyższego wynika zatem, że Rada Miasta Częstochowy skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 6k ust. 4 u.u.c.p.g. stanowiącego, że rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 i 1572 oraz z 2025 r. poz. 620), lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1512).
Z kolei z art. 4 ust. 1 u.K.D.R. wynika, że prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek.
Zgodnie zaś z ust. 2, członkami rodziny wielodzietnej są:
1) rodzic (rodzice) - przez którego rozumie się także rodzica (rodziców) zastępczych lub osobę (osoby) prowadzącą rodzinny dom dziecka;
2) małżonek rodzica;
3) dziecko - przez które rozumie się także dziecko, nad którym rodzic sprawuje rodzinną pieczę zastępczą, oraz osobę przebywającą w dotychczasowej rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742, 743 i 858).
Zdaniem Sądu, treść § 6 ww. Uchwały jest jasna i jednoznaczna. Warunkiem skorzystania z 50 % ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie Karty Dużej Rodziny, czy też złożenie deklaracji w terminie wynikającym z art. 6m ust. 2 u.u.c.p.g., co byłoby niedopuszczalne. Ustawodawca nie upoważnił rady miasta do uregulowania w uchwale podjętej na podstawie art. 6k ust. 4 u.c.p.g. innych zagadnień niż wskazane w tym przepisie. W szczególności delegacja ustawowa zawarta w art. 6k ust. 4 u.c.p.g. nie określa innych warunków formalnych czy merytorycznych do skorzystania ze zwolnienia z opłat w nim określonych. Prawo do zwolnienia uzależnione jest od obowiązywania stosownej uchwały rady miasta oraz wypełnienia warunku dochodowego lub kryterium wielodzietności.
Skoro zatem organ podatkowy, a następnie Kolegium, ustalił, że od stycznia 2024 r. do kwietnia 2024 r. warunek z art. 4 ust. 1 u.K.D.R. został spełniony, to za niezrozumiałe należy uznać określenie skarżącemu wysokości opłaty bez zastosowania § 6 Uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r.
Sąd w tym miejscu zaznacza, a to z uwagi na argumentację skarżącego, że nowonarodzone dziecko przebywało po narodzinach w szpitalu, że w orzecznictwie wskazuje się, że w u.c.p.g. celowo nie posłużono się kategorią "miejsce zamieszkania", lecz posłużono się wyłącznie pojęciem "zamieszkiwania". Użycie tego pojęcia jest świadomym zabiegiem legislacyjnym, wskazującym, że na gruncie ustawy żadnego znaczenia nie ma zamiar stałego pobytu, a znaczenie ma wyłącznie faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości. Tym samym w u.c.p.g. nacisk położony jest na faktyczne przebywanie (bytowanie) danej osoby na nieruchomości, na koncentrację życia w danym miejscu, co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych przez tę osobę i konieczność zagospodarowania tych odpadów. Sporadyczne czy okazjonalne (odwiedziny) przebywanie w danym budynku (nieruchomości) nie jest i nie może być uznane za zamieszkanie w powyżej wskazanym znaczeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 mara 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1160/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 54/18). Nie mniej jednak w przypadku dzieci nowonarodzonych winna być uwzględniana norma z art. 26 Kodeksu cywilnego, z której wynika jednoznacznie, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania jego rodziców. To w końcu rodzice, szczególnie w przypadku dzieci nowonarodzonych, odpowiedzialni są za kreowanie jego losu, także w sferze formalnoprawnej.
Reasumując powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ podatkowy był uprawniony do orzekania w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jedynie za okres od stycznia do kwietnia 2024 r. Jednakże określenie ww. opłaty winno było uwzględniać treść § 6 Uchwały nr 735.LIII.2021 Rady Miasta Częstochowy z dnia 16 grudnia 2021 r. Czego nie uczyniono.
Stąd też Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. poprzedzającą ją decyzję uznając, że jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.