I SA/Gl 1054/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-02-27
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyosoba fizycznakoszty uzyskania przychodówstratakradzieżwznowienie postępowanianależyta starannośćwyrok karnyorgan administracji skarbowej

WSA w Gliwicach oddalił skargę podatniczki na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej, uznając, że wyrok karny dotyczący kradzieży towarów nie stanowi nowej okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania, gdyż strata wynikała z braku należytej staranności podatniczki.

Podatniczka wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na wyrok karny stwierdzający, że kradzież jej towarów była wynikiem działania zorganizowanej grupy przestępczej. Organy podatkowe i sądy administracyjne uznały jednak, że strata wynikała z braku należytej staranności podatniczki przy zlecaniu transportu. WSA w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok karny nie spełnia przesłanek wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie wnosi nowych, istotnych okoliczności mogących wpłynąć na rozstrzygnięcie.

Sprawa dotyczyła skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej z 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Podatniczka wniosła o wznowienie postępowania, wskazując na wyrok Sądu Okręgowego w G. z 2023 r., który stwierdził popełnienie przestępstwa przez zorganizowaną grupę przestępczą w związku z kradzieżą towarów handlowych w 2011 r. podczas transportu z Włoch. Podatniczka argumentowała, że organy podatkowe i sądy nie miały tej wiedzy w momencie wydawania pierwotnej decyzji. DIAS odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok karny nie stanowi nowej okoliczności istotnej dla sprawy w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. WSA w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania wymaga wykazania nowych, istotnych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi. W ocenie Sądu, wyrok karny, choć stwierdzał popełnienie przestępstwa, nie podważał ustaleń organów podatkowych i sądów administracyjnych, że strata wynikała z braku należytej staranności podatniczki przy zlecaniu transportu. Sąd wskazał, że okoliczności wskazane w wyroku karnym, dotyczące sposobu działania sprawców, nie miały wpływu na ocenę staranności podatniczki, która mogła zapobiec stracie własnym działaniem. Ponadto, wyrok karny został wydany po dacie wydania ostatecznej decyzji podatkowej, co wyklucza jego zastosowanie jako nowego dowodu w postępowaniu wznowieniowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok karny nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu uzasadniającego wznowienie postępowania, jeśli nie wnosi istotnych dla sprawy elementów, które mogłyby wpłynąć na treść pierwotnej decyzji, a okoliczności w nim zawarte były już znane lub mogły być ustalone w postępowaniu podatkowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyrok karny nie spełnia przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., ponieważ nie zawiera nowych, istotnych dla sprawy okoliczności. Okoliczności dotyczące popełnienia przestępstwa i sposobu działania sprawców nie podważają ustaleń organów podatkowych o braku należytej staranności podatniczki, która mogła zapobiec stracie. Ponadto, wyrok został wydany po dacie decyzji ostatecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

o.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

Wskazuje przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, w tym wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

Pomocnicze

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji DIAS utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

o.p. art. 128

Ordynacja podatkowa

Wyraża zasadę trwałości decyzji ostatecznych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.

p.p.s.a. art. 171

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Powaga rzeczy osądzonej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wyrok karny stwierdzający popełnienie przestępstwa przez zorganizowaną grupę przestępczą stanowi nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód uzasadniający wznowienie postępowania podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji. Istotność oznacza cechę, która sprawia, że nowe dowody lub okoliczności mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli doprowadzić do wydania orzeczenia innego, niż wydane w postępowaniu toczącym się w zwykłym trybie. Wyrok karny nie stanowił nowej okoliczności czy też nowego dowodu w sprawie, a także nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej.

Skład orzekający

Borys Marasek

przewodniczący sprawozdawca

Mikołaj Darmosz

członek

Monika Krywow

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza w kontekście dowodów pochodzących z postępowań karnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wyrok karny został wydany po dacie decyzji ostatecznej i jego istotność dla sprawy podatkowej była kwestionowana.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak wyroki karne mogą wpływać na postępowania podatkowe, ale też jak ważne jest spełnienie formalnych przesłanek do wznowienia postępowania. Pokazuje też znaczenie należytej staranności w biznesie.

Wyrok karny nie zawsze oznacza wznowienie postępowania podatkowego – kluczowa jest istota dowodu.

Dane finansowe

WPS: 50 298 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 1054/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Borys Marasek /przewodniczący sprawozdawca/
Mikołaj Darmosz
Monika Krywow
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 240 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Monika Krywow, Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 czerwca 2024 r. nr 2401-IOD-2.601.4.2023 UNP: 2401-24-157550 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 21 czerwca 2024 r. nr 2401-IOD-2.601.4.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111, dalej: o.p.) po rozpoznaniu odwołania T. B. (dalej: skarżąca) od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 września 2023 r. znak: 2401-IOD-1.601.2.2023.13.IL w przedmiocie odmowy uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 10 kwietnia 2013 r. nr PD_IV_1/41170-0016/13/10/20636, wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, - utrzymał w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją wydaną 10 kwietnia 2013 r. nr PD_IV_1/41170-0016/13/10/20636 DIAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z 19 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia skarżącej wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej według 19% stawki w kwocie 50.298,00 zł. Decyzja ta ma charakter decyzji ostatecznej.
Pismem z 5 maja 2023 r. (wpływ do organu: 10 maja 2023 r.) skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 10 kwietnia 2013 roku, nr PD_IV_1/41170-0016/13/10/20636. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. w drodze decyzji określił jej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na kwotę 50.298,00 zł, kwestionując fakt zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów straty powstałej w wyniku kradzieży towaru na łączną kwotę 302.657,32 zł.
Skarżąca podniosła, że do kradzieży towarów handlowych doszło 9 sierpnia 2011 r. podczas transportu ładunku 10 ton instalacyjnych rur miedzianych na trasie z Włoch do Polski. O tym fakcie niezwłocznie zostały powiadomione organy ścigania i zostało wszczęte postępowanie w tej sprawie. Natomiast organy podatkowe oraz sądy administracyjne w wyniku przeprowadzonych postępowań uznały, że to skarżąca ponosi winę za powstałą stratę.
Końcowo skarżąca podkreśliła, że zarówno ona, organy podatkowe jak i sądy administracyjne nie miały wiedzy, że "w sprawie istotnie zostało popełnione przestępstwo w ramach zorganizowanej grupy przestępczej", powołując na dowód wyrok Sądu Okręgowego w G. z 31 marca 2023 r., sygn. akt [...], orzekający o odpowiedzialności karnej K. D. w tym zakresie.
Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r. znak: 2401-IOD-1.601.2.2023.2.IL zostało wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 10 kwietnia 2013 r. nr PD_IV_1/41170-0016/13/10/20636.
Decyzją z 19 września 2023 r. znak: 2401-IOD-1.601.2.2023.13.IL Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 10 kwietnia 2013 r. nr PD_IV_1/41170-0016/13/10/20636.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, iż powołane przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania z 5 maja 2023 r. nowe dowody i wynikające z nich okoliczności nie dają podstaw do uchylenia, w związku z treścią art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, rozstrzygnięcia dokonanego przez DIAS w ostatecznej decyzji z 10 kwietnia 2013 r. nr PD_IV_1/41170-0016/13/10/20636, brakuje im bowiem cech nowości i istotności rozumianych jako elementy istotnie wpływające na treść rozstrzygnięcia.
Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym DIAS stwierdził, że w sprawie, której przedmiotem było określenie skarżącej wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., spór dotyczył tylko oceny czy do kradzieży towarów handlowych zakupionych przez skarżącą we Włoszech doszło w wyniku działania zawinionego czy też niezawinionego. Zarówno organy podatkowe jak i sądy (Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny) uznały, że całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dawała podstawę do przyjęcia, że działania skarżącej w zakresie zlecenia transportu zakupionego towaru były niestaranne.
Transport zlecono firmie, która nie została w odpowiedni sposób zweryfikowana.
Uznano, że było wiele okoliczności wskazujących na to, że podmiot, który zaoferował przyjęcie zlecenia skarżącej działał niestandardowo, a działania te winny wzbudzić podejrzenie co do jego wiarygodności. Nadto ustalono, że przy zleceniu transportu skarżąca nie wypełniła podstawowych zadań nadzorczych jako pracodawca nie wydając wyraźnego polecenia pracownikowi realizującemu zlecenie transportu weryfikacji wiarygodności firmy, z którą wcześniej nie prowadziła ona współpracy. Zarówno organy, podatkowe jak i sądy uznały, że straty skarżąca mogła uniknąć, gdyby zastosowane zostały jakiekolwiek środki ostrożności służące przeciwdziałaniu kradzieży.
Zatem już w dacie wydania decyzji ostatecznej z 10 kwietnia 2013 r. organowi podatkowemu była znana okoliczność, że do straty doszło w wyniku kradzieży. W ww. postępowaniu ocenie podlegała tylko okoliczność, czy kradzież towarów spowodowana była zawinionym czy niezawinionym działaniem skarżącej.
Analiza w tym zakresie była konieczna z uwagi na to, że podatnik do kosztów uzyskania przychodów może zaliczyć tylko te straty, które są rzeczywiste, powstałe na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych, których występowanie w toku działalności danego rodzaju jest nieuniknione. Chodzi o straty, które są normalnym, chociaż niechcianym następstwem działania w danej branży. Zatem w sprawie, której przedmiotem było określenie skarżącej wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, istotne było ustalenie czy kradzieży towarów można było uniknąć.
Organ uznał, iż wyrok sądu karnego na który powołała się skarżąca nie stanowi nowej okoliczności czy też nowego dowodu w sprawie. Ustawodawca wymaga aby te nowe okoliczności i nowe dowody, które wyszły na jaw, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który ją wydał. Tymczasem ww. rozstrzygnięcie Sądu nie istniało w dacie wydania decyzji ostatecznej tj. w dacie 10 kwietnia 2013 r.
Organ wskazał, że na podstawie całego zebranego materiału dowodowego wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, że już w trakcie prowadzonych postępowań, organy podatkowe ustaliły, że powstała strata była wynikiem kradzieży. Zatem wyrok Sądu Okręgowego potwierdza tylko okoliczność, która była przedmiotem weryfikacji przez organy podatkowe i nie może stanowić nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu w sprawie podatkowej, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Norma zawarta w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymaga kumulatywnego spełnienia określonych w nim warunków. Brak cechy nowości czy brak istnienia w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zatem wyrok skazujący nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego - art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania.
Skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że kradzież została dokonana za pomocą zorganizowanej grupy pod nieobecność podatniczki. Organy ścigania nie znalazły sprawców przestępstwa na dzień wydania decyzji. Dopiero po czasie sprawcy kradzieży zostali ujęci i osądzeni.
Następnie skarżąca podniosła, że organ błędnie uznaje, iż spór dotyczył oceny czy do kradzieży towarów handlowych zakupionych we Włoszech doszło w wyniku działania zawinionego czy niezawinionego. To organ twierdził, że do kradzieży doszło wskutek braku środków ostrożności służących przeciwdziałaniu kradzieży. Organy podatkowe oraz sądy administracyjne uznały, że całość zgromadzonego materiału dowodowego dawała podstawę do przyjęcia, że postępowanie podatnika w zakresie zlecenia transportu zakupionego towaru były niestaranne. Co w świetle nowych okoliczności nie jest prawdą.
Firma skarżącej padła ofiarą zorganizowanej grupy przestępczej dokonanej w tak wymyślny sposób, że nie sposób było się ochronić, nawet zachowując się w sposób przekraczający zakres nadmiernej staranności. Tym bardziej nie sposób przypisać skarżącej działania zawinionego. Odmiennie skarżąca od ustaleń organu podatkowego uznaje, że strata była wynikiem dochowania należytej staranności.
Zdaniem skarżącej treść wyroku sądu karnego i jego uzasadnienie ewidentnie wskazują, że sposób działania sprawców przestępstwa wykluczają dotychczasowe konstatacje organów podatkowych, iż działania podatniczki były niestaranne. W ocenie skarżącej organ dość swobodnie operuje pojęciem, że "powstała strata w środkach obrotowych była wynikiem Pani zaniedbania" - str. 8, bez analizy uzasadnienia wyroku karnego w sprawie. Wbrew ustaleniom organu strona twierdzi, że wyrok Sądu Okręgowego stanowi nową okoliczność i nowy dowód w sprawie. Wyrok i treść uzasadnienia potwierdza jedynie okoliczności, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Skarżąca podniosła, że jeżeli nawet dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w terminie późniejszym, to jednak wynikająca z niego okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 128 o.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Przepis ten wyraża jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego tj. zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Wobec tego wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Odstępstwem od powyższej zasady są tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania. Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, usunięcie ewentualnych wadliwości tego postępowania oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w jego wyniku.
Instytucja wznowienia postępowania podatkowego nie może być wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne, nadzwyczajne postępowanie. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2023 r., sygn. I FSK 260/23, opublikowany w internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej CBOSA). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 listopada 2024 r., sygn. I SA/Gd 566/24, opubl. w CBOSA).
Z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazana podstawa wznowienia znajdzie zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: 1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) są one istotne dla sprawy, 3) nie były znane organowi, który wydał decyzję, 4) istniały w dniu wydania decyzji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby można było stwierdzić, że zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., dowody i okoliczności faktyczne muszą być istotne. "Istotność" oznacza cechę, która sprawia, że nowe dowody lub okoliczności mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli doprowadzić do wydania orzeczenia innego, niż wydane w postępowaniu toczącym się w zwykłym trybie. Innymi słowy o "istotności" decyduje ich waga, doniosłość, wartość dla końcowego załatwienia sprawy. To, czy dowody i okoliczności są istotne, ocenia się nie według subiektywnego przekonania strony, tylko w powiązaniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 3 września 2019 r., sygn. I SA/Gd 508/19, wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2021 r., sygn. I SA/Gl 1243/20, opubl. w CBOSA).
Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na wyrok Sądu Okręgowego w G., orzekający o odpowiedzialności karnej sprawcy czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 kk w zw z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk. Skarżąca wskazała, że w czasie gdy toczyło się postępowanie podatkowe nie miała wiedzy, że zostało popełnione przestępstwo w ramach zorganizowanej grupy przestępczej. Taką wiedzą nie dysponowały także organy podatkowe i sądy administracyjne.
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uznał, że wskazany wyżej wyrok sądu karnego nie stanowi nowej okoliczności czy też nowego dowodu w sprawie, a także nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej. Organ powołał się także na to, że z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wynika wymóg istotności nowych okoliczności i nowego dowodu w sprawie. Skarżąca zarzuciła w skardze, że wyrok sądu karnego stanowi nową okoliczność i nowy dowód w sprawie. Nadto skarżąca podniosła, że wyrok ten wraz z jego uzasadnieniem potwierdza jedynie okoliczności, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej tj. w dacie 10 kwietnia 2013 r. Pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego jest spornym, jaki wpływ ma wskazany wyrok na kwestę ustalenia, czy skarżąca dochowała należytej staranności w kontaktach handlowych. Skarżąca argumentuje, że dopiero wyrok i uzasadnienie sądu karnego ewidentnie wskazują, że sposób działania sprawców przestępstwa wykluczają dotychczasowe konstatacje organów podatkowych, iż działania podatniczki były niestaranne. Zarzucono w skardze, że podatniczka nawet przy dochowaniu należytej staranności nie mogła uniknąć zaboru mienia przez przestępców. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że powstała strata w środkach obrotowych była wynikiem zaniedbania skarżącej a wyrok karny potwierdza tylko okoliczność, że powstała strata była wynikiem kradzieży.
W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, że w kontrolowanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
Z treści ostatecznej decyzji wydanej w dniu 10 kwietnia 2013 r. przez organ odwoławczy wynika m.in., że organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, iż podatniczka nie otrzymała zakupionego we Włoszech towaru handlowego w dniu 09.08.2011 r., gdyż transport ładunku nie dotarł do C.. Powyższe potwierdziło obszerne postępowanie przeprowadzone przez Prokuraturę Rejonową C. – [...]. Zdaniem organu odwoławczego do straty w środkach obrotowych doszło z powodu nie zastosowania przez podatniczkę należytej staranności przy realizacji zlecenia transportu ładunku 10 ton instalacyjnych rur miedzianych z Włoch do Polski. Podatniczka nie wydała wyraźnego polecenia pracownikowi realizującemu zlecenie D. H., sprawdzenia wiarygodności firmy, z którą wcześniej nie prowadzono współpracy. D. H. nie zastosowała jakichkolwiek środków ostrożności służących przeciwdziałaniu kradzieży. Wszelkie czynności zmierzające do wykrycia sprawcy kradzieży prowadzone były dopiero po wykryciu straty. Pracownica nie sprawdziła autentyczności dokumentów przesłanych drogą elektroniczną oraz nie wykonała żadnych czynności w kierunku zweryfikowania danych umieszczonych na stronie internetowej o nowej firmie, chociażby poprzez skontaktowanie się z firmą na numery telefonów zamieszczone na tej stronie. Organ ustalił, że podatniczka powierzyła wykonanie zlecenia D. H., która wcześniej samodzielnie nie organizowała podobnych transportów, gdyż była odpowiedzialna w firmie za współpracę z biurem rachunkowym, rozliczanie faktoringu, sprawami kadrowymi, rozliczaniem przedstawicieli handlowych, przygotowywaniem ofert handlowych, sprawami technicznymi. W takiej sytuacji należało objąć szczególnym nadzorem niedoświadczonego pracownika, aby zastosować odpowiednie w danej sytuacji środki ostrożności służące przeciwdziałaniu możliwości powstania straty.
Ocena zgodności z prawem ostatecznej decyzji DIAS z 10 kwietnia 2013 r., w tym prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego została przeprowadzona w postępowaniu przed WSA w Gliwicach zakończonym wyrokiem z 11 marca 2014 r., sygn. I SA/Gl 779/13, którym skargę oddalono. Wniesiona przez skarżącą skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2016 r., sygn. II FSK 2248/14. Sądy uznały za zasadne stanowisko organów podatkowych, że podatniczce można przypisać zawinienie w powstaniu straty w środkach obrotowych i odmówienie z tej przyczyny prawa rozpoznania w kosztach podatkowych tej straty.
Z art. 170 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast w myśl art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wskazane w uzasadnieniu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem odwoławczym, że przedmiotowy wyrok sądu karnego nie stanowi nowego dowodu w sprawie. Wyrok ten nie istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej tj. w dniu 10 kwietnia 2013 r. albowiem został wydany w dniu 31 marca 2023 r. Wskazać należy, iż wyrażenie ustawowe "wyjdą na jaw" użyte w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi. Tym samym nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował (wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r., sygn. III FSK 1094/23, opubl. w CBOSA).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż: "na tle art. 240 § 1 pkt 5 o.p. odróżnić należy pojęcia "okoliczność faktyczna" i "dowód". Okoliczność faktyczna to fakt podlegający stwierdzeniu, natomiast dowód to środek dowodowy służący dokonaniu ustaleń faktycznych. Wskazać przy tym należy, że wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2000 r., sygn. akt III RN 125/99, Prok. i Pr. 2000, nr 5, s. 36)" (wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., sygn. I FSK 36/19, opubl. w CBOSA). W ocenie Sądu z treści wskazanego wyroku karnego wynikają nowe okoliczności faktyczne, jednakże nie posiadają one cechy istotności. Okoliczności wskazane w wyroku dotyczą zdarzeń zaistniałych przed wydaniem ostatecznej decyzji podatkowej w sprawie skarżącej. Znamiona czynu zabronionego przypisane oskarżonemu zostały zrealizowane w okresie od 2 sierpnia 2011 r. do 8 sierpnia 2011 r., co wynika z sentencji wyroku skazującego. Ustalenia dokonane przez Sąd karny nie są istotne dla oceny sprawy podatkowej skarżącej z tej przyczyny, że po pierwsze potwierdzają fakt znany organom i skarżącej, że przywłaszczenie mienia skarżącej nastąpiło w wyniku popełnienia czynu zabronionego, który ostatecznie został zakwalifikowany przez sąd karny jako przestępstwo. Nie budziło także wątpliwości, że w tym zakresie skarżąca była pokrzywdzoną. Stan faktyczny wynikający z treści zarzutów w sprawie karnej i uzasadnienia wyroku skazującego odnosi się do tego, w jaki sposób czyn zabroniony został popełniony i przez kogo. Okoliczności faktyczne, którym można przyznać walor nowości dotyczą wyłącznie sposobu działania sprawców, w tym działania w ramach zorganizowanej grupy przestępczej a więc opisu działań, które zostały podjęte celem zaboru mienia. Sąd karny ustalił, jaki był podział ról sprawców przy popełnieniu przestępstwa. Skazany w tej sprawie był tą osobą, która posłużyła się danymi firmy transportowej, wyłudziła zlecenie transportowe na rzecz tej firmy, utrzymywała kontakt telefoniczny i mailowy z firmą skarżącej, zleciła transport, wynajęła innego przewoźnika w celu odebrania towaru, zmieniła miejsce rozładunku a następnie zbyła wyłudzony towar. W sprawie podatkowej było wiadomym, że nieznana osoba kontaktowała się z firmą skarżącej i podejmowała różnego rodzaju działania, szczegółowo ustalone w decyzji organu odwoławczego, których celem był zabór mienia. Równocześnie w postępowaniu podatkowym ustalono, że gdyby skarżąca dochowała należytej staranności to do takiego zaboru by nie doszło. Z ustaleń sądu karnego nie wynikają żadne okoliczności, które mogłyby wskazywać na zachowanie przez skarżącą należytej staranności przy realizacji zamówienia usługi transportowej. Brak jest zatem okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na treść decyzji wydanej w sprawie skarżącej. Powoływana przez skarżącą okoliczność działania w zorganizowanej grupie przestępczej nie ma znaczenia, skoro skarżąca własnym działaniem mogła zapobiec popełnieniu przestępstwa na jej szkodę, co wynika z ustaleń organów, poddanych kontroli przez sądy administracyjne. Także ustalenia zawarte w wyroku skazującym dotyczące działań podejmowanych przez pozostałych dwóch sprawców nie mają istotnego znaczenia dla sprawy. Wynika z nich, jakie czynności zostały podjęte z towarem po dokonaniu jego zaboru już po przetransportowaniu go do kraju, a polegające na wynajęciu placu celem przeładunku towaru na inny pojazd, zapłaty za transport z Włoch i dalszego transportu towaru celem jego zbycia. Ustalono także, że nieustalone osoby nabyły wyłudzony ładunek wiedząc, że został on uzyskany za pomocą czynu zabronionego. Wbrew twierdzeniom skarżącej z treści wyroku skazującego i jego uzasadnienia nie wynika, aby sposób działania sprawców był tego rodzaju, że skarżąca nie mogła przeciwstawić się popełnieniu czynu zabronionego na jej szkodę. Z pewnością takiej okoliczności nie mógł stanowić fakt działania sprawców w zorganizowanej grupie przestępczej. Z tego faktu wynika w zasadzie tylko to, że trzej sprawcy działali wspólnie i w porozumieniu przy popełnieniu przestępstwa.
Część okoliczności wskazanych w wyroku karnym nie posiada cechy nowości. Dotyczą one faktu popełnienia przestępstwa na szkodę skarżącej, posłużenia się przez sprawców podrobionymi dokumentami wskazanymi w wyroku. Z wyroku karnego i jego uzasadnienia nie wynikają żadne okoliczności faktyczne, które wskazywałyby, że skarżąca zawierając transakcję dochowała należytej staranności kupieckiej. Brak jest jakiegokolwiek ustalenia, które mogłoby mieć wpływ na zmianę treści decyzji ostatecznej, w której uznano, że skarżąca tą starannością się nie wykazała a tym samym zabór mienia powstał w wyniku zawinionego działania strony skarżącej.
Wobec powyższego należy uznać, że organy zasadnie odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w sprawie skarżącej.
Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI