I SA/GL 105/24

I SA/Gl 105/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Mikołaj Darmosz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 1 i 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 listopada 2023 r. nr SKO.FE/41.4/74/2023/18869 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. K. P. (dalej: skarżący lub zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji lub Kolegium) z 3 listopada 2023 r. nr SKO.FE/41.4/74/2023/18869 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. Pismem z dnia 11 maja 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie postępowań egzekucyjnych z wniosku wierzyciela - Prezydenta Miasta S., w tym w szczególności prowadzonych przez Komornika D. B., a objętych sygn.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Zobowiązany wniósł o:
- uchylenie w całości czynności egzekucyjnej w przedmiotowej sprawie w postaci zajęcia wierzytelności w Sądzie Okręgowym w K. VI Wydział Kamy, a to wobec jej bezskuteczności (braku istnienia wymagalnego roszczenia - wierzytelności mogącej stanowić przedmiot zajęcia), a tym samym dokonania tejże czynności z naruszeniem ustawy,
- uchylenie wszystkich pozostałych czynności egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie,
- umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości wobec niedopuszczalności egzekucji w powyższym zakresie oraz wobec przedawnienia egzekwowanej należności w całości,
- złożenie przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania.
Organ egzekucyjny uznał pismo zobowiązanego za wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - u.p.e.a.).
2.2. W wyniku rozpatrzenia zarzutu, Prezydent Miasta S. wydał postanowienie z dnia 6 lipca 2023 r. mocą, którego:
1) oddalił zarzuty w sprawie nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr:
- NF/953/20, NF/1241/20, NP/278/20, NP/6/21, NP/22/21, NF/533/21, GK/436/21, GK/437/21, GK/438/21 - [...]
- NF/3539/17, NF/208/18, NF/1298/18, NP/214/18, NF/3177/18, NF/486/19, GK/464/18, GK/670/18, GK/1353/18 - [...]
- NF/2432/17 - [...]
- NP/361/15, NF/1413/19, NP/138/19, NF1761/19, NF/2251/19, NF/289/20, NP/46/20, GK/5/19 - [...]
- NF/1544/22- [...]
- NF/1295/22 - [...]
- GK/1577/22 - [...] -NF/931/22-[...] -NF/2432/17- [...] -GK/1233/22-[...]
- NF/647/22 - [...]
- NP/77/22, GK/153/22 - [...]
- NP/197/21, NP./15/22, GK/2418/21 - [...]
- NF/1657/21, GK/1677/21 - [...]
- GK/1221/21, GK/1222/21 - [...]
2) uznał zarzut za zasadny w zakresie nieistnienia obowiązku należności za lata 2016 i 2017, objętych tytułem wykonawczym nr PR/3655/17 (część sprawy zarejestrowanej przez Komornika Sądowego pod sygnaturą - [...]),
3) uznał zarzut wygaśnięcia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr:
- NF/585/06, NF/1201/06, NF/2175/06, NF/2517/07, NF/700/08, NP/107/09, NP/124/09 - [...]
- NF/2432/17-[...].
4) oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr:
- NF/953/20, NF/1241/20, NP/278/20,NP/6/21, NP/22/21, NF/533/21, GK/436/21 GK/437/21, GK/438/21 - [...],
- NF/3539/17, NF/208/18, NF/1298/18, NP/214/18, NF/3177/18, NF/486/19, GK/464/18 GK/670/18, GK/1353/18 - [...],
- NF/585/06, NF/1201/06, NF/2175/06, NF/2517/07, NF/700/08, NP/107/09, NP/124/09 [...],
- NP/361/15, NF/1413/19, NP/138/19, NF1761/19, NF/2251/19, NF/289/20, NP/46/20 GK/5/19-[...],
- NF/1544/22-[...],
- NF/1295/22-[...],
- GK/1577/22 - [...]-NF/931/22-[...],
- NF/2432/17 - [...],
- GK/1233/22 -[...]-NF/647/22-[...],
- NP/77/22, GK/153/22 - [...],
- NP/197/21, NP/15/22 ,GK/2418/21 - [...],
- NF/1657/21, GK/1677/21 - [...],
- GK/1221/21, GK1222/21-[...]. Na ww. postanowienie zostało wniesione zażalenie, w którym podniesiono następujące okoliczności:
1) nieuzasadnione nieuwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów egzekucyjnych poprzez:
- błędne przyjęcie skuteczności doręczenia odpisów tytułów wykonawczych dla zobowiązanego wraz z zawiadomieniami o dokonanych czynnościach egzekucyjnych, podczas gdy doręczenia zastępcze były realizowane na nieaktualny od dnia 17 grudnia 2015 r. adres. Ponadto, decyzje podatkowe doręczane były poprzez "fikcję doręczeń", która zbyt lekceważąco została potraktowana przez organ podatkowy dysponujący całym arsenałem pozwalającym na ustalenie właściwego adresu do doręczeń,
- błędne przyjęcie, że adresat w jakikolwiek sposób chciał lub też miał utrudniać czynności organowi podatkowemu polegające na nieskutecznych próbach doręczenia, albowiem adresat takowych czynności nie podejmował. Zobowiązany nie prowadził wówczas działalności gospodarczej, zatem nie miał obowiązku informowania/aktualizowania w ewidencjach/rejestrach adresu do doręczeń,
2) niezasadne przyjęcie, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności w Sądzie Okręgowym w K. VI Wydział Kamy z dnia 15 listopada 2017 r. był skuteczny i doprowadził do przerwania biegu terminu przedawnienia jakiegokolwiek zobowiązania podatkowego, podczas gdy wszystkie czynności organu podatkowego, czy Komornika zmierzające do zastosowania tego środka nie były skuteczne, albowiem na ten moment nie istniała wierzytelność podatnika, a co najwyżej tzw. ekspektatywa wierzytelności, która skonkretyzowała się z momentem uprawomocnienia się orzeczenia Sądu (grudzień 2022 r.) i dopiero wówczas mogła zostać skutecznie zajęta,
3) naruszenie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. - o.p.) poprzez błędne przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych ujętych w tabeli na str. 8 i 9 skarżonego postanowienia został skutecznie przerwany, albowiem organ podatkowy nie zawiadomił o tym podatnika, co wyklucza skuteczność środka, wobec braku łącznego spełnienia wskazanych tam warunków.
2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia, Kolegium utrzymało w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji w zakresie pkt 1, 2, 3 i 4, z zastrzeżeniem, że w pkt 4 rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia zarzutu wygaśnięcia obowiązku - uchyla się tytuł wykonawczy nr NF/2432/17 - [...].
W uzasadnieniu wskazano, że zobowiązany, wnosząc zarzut zamierzał wykazać, że nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że wobec niego istniał obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za lata 2017 do 2022 oraz obowiązek zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Powyższe wynika po pierwsze z tego, że tytuły egzekucyjne wraz z zawiadomieniami były kierowane na niewłaściwy adres (nieaktualny jak twierdzi zobowiązany od 2015 r.), jak również z tego powodu, że decyzje podatkowe doręczane były wyłącznie w trybie art. 150 o.p. Generalnie skarżący nie odbierał żadnych kierowanych do niego pism urzędowym, zarówno decyzji podatkowych, jak i skierowanych do niego upomnień oraz tytułów wykonawczych. Jednakże zgodnie z obowiązującymi regulacjami dotyczącymi doręczania pism w ramach szeroko rozumianego postępowania administracyjnego, w tym podatkowego oraz postępowania egzekucyjnego dopuszczalne jest doręczanie zastępcze lub uznanie tzw. "fikcji doręczenia" w przypadku nie odebrania pisma w terminie jeśli było one dwukrotnie awizowane.
Decyzjami wskazanymi w tabeli nr 1 zaskarżonego postanowienia, doręczonymi w trybie art. 150 o.p. (podwójne awizo) ustalono skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości za lata 2017-2022 od nieruchomości przy ul. [...], natomiast w odniesieniu do nieruchomości przy ul. [...] określono wysokość zobowiązania podatkowego z tego tytułu. Decyzje te stały się ostateczne i prawomocne, a zatem podlegały wykonaniu. Z kolei, należność z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynikała ze złożonych deklaracji w sprawie opłaty. W dniu 4 września 2013 r. do organu podatkowego złożona została pierwsza deklaracja skarżącego określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości przy ul. [...] w S. oraz w dniu 22 stycznia 2019 r. kolejna deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożona przez podatnika, gdzie w części C deklaracji skarżący wskazał adres S. ul. [...], jako adres zamieszkania.
Dalej Kolegium wskazało, że na podstawie art. 150 § 1 o.p. i jego odpowiednika w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. art. 44 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p. oraz art. 42 i 43 k.p.a.:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Inaczej mówiąc, fikcja doręczenia polega na tym, że pismo uważa się za doręczone, mimo że faktycznie adresat pisma nie odebrał. Powyższe przepisy mają zastosowanie w postępowaniu podatkowym, administracyjnym oraz egzekucyjnym w administracji.
W rozpoznawanej nie znajduje żadnego uzasadnienia podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż nie miał obowiązku informowania, czy też aktualizowania swojego adresu do doręczeń. Jednocześnie Prezydent Miasta S. bezspornie wykazał, że w okresie doręczenia pism (decyzji) skarżącemu, pozostawał aktualny adres do doręczeń w S. przy ul. [...], bowiem odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o dokonanych czynnościach kierowane były na adres, który wskazywany był w wymienionych przez organ dokumentach.
Z powyższego wynika, że doręczenie decyzji podatkowych oraz tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciach dokonywane były na właściwy adres, a podniesiony z tego tytułu przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku jest bezzasadny.
Wyłącznie w zakresie należności za rok 2016 ustalonej decyzją z dnia 10 lutego 2016 r. i w zakresie należności za rok 2017 ustalonej decyzją z dnia 28 lutego 2017 r. (objętych tytułem wykonawczym nr PR/3655/17 w łącznej kwocie należności głównej 153,00 zł) Prezydent Miasta S. uznał, że nie weszły one do obrotu prawnego, gdyż skierowane zostały na niewłaściwy adres (w związku z informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 6 maja 2016 r., że adres: [...] W. ul. [...] jest nieaktualny). Z powyższych względów w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr PR/3655/17 organ egzekucyjny uznał zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego (pkt 2 zaskarżonego postanowienia).
Dalej, odnosząc się do kolejnego zarzutu dotyczącego nieskutecznego dokonania zajęcia wierzytelności, gdyż - według zobowiązanego - wierzytelność w postaci odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie stała się wymagalna dopiero z momentem uprawomocnienia się orzeczenia sądowego, tj. w grudniu 2022 r. Kolegium wskazało, że w związku ze zbiegiem egzekucji sądowej i administracyjnej, sprawy prowadzone przez organ egzekucyjny - Prezydenta Miasta S. przekazane zostały do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. D.B.. W myśl art. 89 ustawy u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie egzekucyjne wierzytelności, to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której nabywa on prawo rozporządzania składnikiem majątkowym w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie dłużnikiem zajętej wierzytelności był Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w K.. Dłużnikiem tym stał się z chwilą doręczenia zawiadomień.
Z brzmienia art. 89 § 3 u.p.e.a. wynika, że sprawa o wierzytelność nie musi być prawomocna, wystarczające jest aby się toczyła. Z powyższych względów, organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, mając wiedzę o wierzytelnościach przysługujących zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności, dokonuje ich zajęcia. Na mocy art. 89 § 3 u.p.e.a. dłużnik zajętej wierzytelności jest zobligowany również do złożenia oświadczenia, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz w jakim sadzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła sprawa o zajętą wierzytelność. Informacje takie były przekazywane Prezydentowi Miasta S. między innymi pismami z dnia 23 stycznia 2018 r. oraz z dnia 15 maja 2018 r. i kolejnymi. Trudno zgodzić się zatem ze stanowiskiem zobowiązanego, że doręczenie zajęcia wierzytelności odnosi się wyłącznie do wierzytelności wymagalnej, przez którą należy rozumieć prawomocnie zasądzone odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Wierzytelność zobowiązanego wobec Skarbu Państwa powstała z dniem niesłusznego tymczasowego aresztowania. Natomiast przepis art. 89 u.p.e.a., tj. prawo organu egzekucyjnego do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się wyłącznie do wierzytelności istniejących. Wynika to z treści powyższego przepisu, a w szczególności z § 2 i zawartego w nim wyjątku. Przewidziano bowiem w § 2, że zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Z przepisu tego nie wynika natomiast aby wierzytelność ta musiałaby być już wymagalna w chwili zajęcia w związku z uprawomocnieniem się orzeczenia sądowego w danej sprawie.
Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia obowiązku podatkowego, między innymi wskutek przedawnienia zobowiązania Kolegium podało, że wyłącznie w odniesieniu do podatku od nieruchomości na rok 2017 ustalonego decyzją z dnia 12 maja 2017 r. przesłaną na adres S. ul. [...] nastąpiło wygaśnięcie tego obowiązku w związku z przedawnieniem zobowiązania. Decyzja podatkowa została doręczona w dniu 2 czerwca 2017 r. w trybie art. 150 § 1 o.p. Zobowiązanie podatkowe wynikające z wydanej decyzji, w świetle art. 70 § 1 przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem zasadniczy termin przedawnienia zobowiązania z tego tytułu upływał z końcem roku 2022. Na zaległości dotyczące 1 i 2 raty podatku za 2017 r. w kwocie 37.311,00 zł, do podatnika zostało skierowane upomnienie (doręczone w dniu 2 sierpnia 2017 r.). W związku z faktem, iż zaległość nie została uregulowana wystawiono tytuł wykonawczy o numerze NF/2432/17, doręczony wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 15 listopada 2017 r. - dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 listopada 2017 r., natomiast zobowiązanemu w dniu 4 grudnia 2017 r. Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast na podstawie art. 70 § 4 bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Ponieważ środek egzekucyjny został zastosowany w roku 2017 r. zobowiązanie wynikające z tytułu wykonawczego NF/2432/17 ([...]) uległo przedawnieniu z końcem 2022 r.
Nadto Kolegium wymieniło zajęcia egzekucyjne dokonane w trakcie prowadzonego postępowania.
Z kolei, w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach NF/585/06, NF/1201/06, NF/2175/06, NF/2517/07, NF/700/08, NP/107/09, NP/124/09, zarejestrowanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. D. B. w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej z sądową, pod sygn. akt [...] wskazano, iż obejmują one zaległości z tytułu kosztów upomnienia w kwocie 44,00 zł (w sprawach NF/585/06, NF/1201/06, NF/2175/06, NF/2517/07, NF/700/08) oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.259,50 zł (w sprawach NF/585/06, NF/1201/06, NF/2175/06, NF/2517/07, NF/700/08, NP/107/09, NP/124/09), co stanowi łączne zobowiązanie w wysokości 1.303,50 zł.
Jak wskazuje art. 65a § 1 u.p.e.a., obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym egzekwowany obowiązek wygasł. Mając na uwadze wprowadzoną przez ustawę zmieniającą nr 2 nowelizację oraz fakt, iż określone w przywołanych tytułach wykonawczych zobowiązania obejmujące kwoty główne i należne odsetki wygasły w 2011 r., przyjąć należy, iż trzyletni bieg terminu przedawnienia pozostałych do wyegzekwowania kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. i uległy one przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2014 r. Tym samym zarzut wygaśnięcia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi o numerach NF/585/06, NF/1201/06, NF/2175/06, NF/2517/07, NF/700/08, NP/107/09, NP/124/09 również należało uznać za zasadny.
W marginesie dodano, że w uzasadnieniu do pkt 4 zaskarżonego postanowienia, odnoszącego się do oddalenia zarzutu wygaśnięcia obowiązku podatkowego, Prezydent Miasta S. w tabeli na str. 8-9 wymienił pomyłkowo tytuł wykonawczy nr PR/3655/17, w odniesieniu do którego w pkt 2 zaskarżonego postanowienia orzekł o uznaniu za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Jednakże powyższa pomyłka nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie, albowiem w sytuacji gdy pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w sentencji postanowienia (decyzji), a uzasadnieniem istnieje sprzeczność, wówczas osnowa postanowienia (decyzji) ma charakter rozstrzygnięcia przesądzającego o istocie sprawy.
3.1. Powyższe postanowienie Kolegium zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu:
1) błędne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji niepodzielenie zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów egzekucyjnych (wskazanych w treści skarżonej czynności), poprzez:
- błędne powielenie, że w ramach prowadzonych czynności w sprawach objętych postępowaniem egzekucyjnym właściwy jest adres zlokalizowany w S. przy ulicy [...], podczas gdy adres ten jest nieaktualny od 17 grudnia 2015 r., wobec czego przyjęcie przez organy właściwości tego adresu jest błędne i nieuzasadnione; tym samym kwestionuje się wszystkie przywołane przez organy dokumenty 1-8, które miałyby przemawiać za słusznością lansowanej tezy o prawidłowości wymienionego adresu, ergo jakiekolwiek doręczenia czynione pod ten adres od 17 grudnia 2015 r. nie spełniają ustawowego wymogu prawidłowego doręczenia pisma w myśl art. 150 o.p. W tabeli wskazanej na s. 4 - 5 postanowienia organu I instancji niemalże wszystkie decyzje organu podatkowego I instancji doręczane były poprzez tzw. "fikcję doręczeń", która zbyt lekceważąco potraktowana została przez organ I instancji, dysponujący wszak całym arsenałem pozwalającym na ustalenie właściwego adresu do doręczeń. Tymczasem, wystarczające okazały się błędne i nieodzwierciedlające rzeczywistości ZPO z błędnymi adnotacjami. W niniejszym przypadku skuteczność doręczenia zastępczego została zatem zdyskredytowana i musi zostać podważona. Adres przy ul. [...] w S. uznać można za właściwy wyłącznie w konkretnych sprawach, w których adres ten zostać wprost wskazany przez skarżącego,
- błędne przyjęcie tezy organu I instancji, jakoby adresat w jakikolwiek sposób chciał lub też, aby miał utrudniać czynności organowi podatkowemu polegające na nieskutecznych próbach doręczenia, albowiem adresat żadnych takowych czynności nie przedsiębrał, ani nie zamierza. Co ważne, skarżący nie prowadził wówczas działalności gospodarczej, nie posiadał obowiązku informowania / aktualizowania w ewidencjach / rejestrach adresu do doręczeń,
- błędne pominięcie zalegającego w aktach dowodu w postaci wydruku z systemu - bazy danych meldunkowych z dnia 27 stycznia 2017 r., potwierdzającego nieaktualność w/w adresu skarżącego.
2) niezasadne potwierdzenie za organem I instancji, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności (próba) w Sądzie Okręgowym w K. VI Wydział Karny z dnia 15 listopada 2017 r. był skuteczny i doprowadził do przerwania biegu przedawnienia jakiegokolwiek zobowiązania podatkowego, podczas gdy wszelkie czynności czy to organu podatkowego, czy komornika zmierzające do zastosowania tegoż środka nie były skuteczne, albowiem na ów czas nie istniała wierzytelność podatnika, a co najwyżej tylko tzw. ekspektatywa wierzytelności, która skonkretyzowała się z momentem uprawomocnienia się orzeczenia Sądu (grudzień 2022 r.) w tej sprawie i dopiero wówczas wierzytelność ta mogła zostać skuteczne zajęta, co zresztą m.in. wynika wprost z korespondencji komornika z sądem; istotnie przy tym, że już sam komornik w swoich pismach do Sądu Okręgowego w K. wprost wskazywał, że zajmuje "ekspektatywę wierzytelności", co nie jest w oczywisty sposób tożsame z pojęciem wierzytelności wyrażonym przede wszystkim w art. 89 u.p.e.a.
3) naruszenie art. 70 § 4 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia dla zobowiązań podatkowych ujętych w tabeli na s. 8 i 9 skarżonego postanowienia organu I instancji został skutecznie przerwany, albowiem organ podatkowy próbując zastosować środek egzekucyjny nie zawiadomił o tym podatnika, co wyklucza skuteczność takowego środka, wobec braku łącznego spełnienia wskazanych tam warunków.
4) niezasadne przyjęcie, że wyekspediowane przez organy egzekucyjne zawiadomienia o zajęciu "ekspektatywy wierzytelności" było skutecznie w rozumieniu art. 89 u.p.e.a., podczas gdy przepis ten posługuje się wyłącznie pojęciem "wierzytelności".
5) błędne przyjęcie, że Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. stał się dłużnikiem z chwilą doręczenia zawiadomień opisanych na str. 4 do 5 postanowienia organu I instancji, w rozumieniu art. 89 u.p.e.a., albowiem dopiero prawomocność orzeczenia zasądzającego kreowało wierzytelność mogącą podlegać skutecznemu zajęciu.
6) naruszenie art. 89 § 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, ze z jego brzmienia nie wynika obowiązek warunkujący zajęcie wierzytelności w postaci prawomocności danej sprawy, podczas gdy wierzytelność z tytułu odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie i zatrzymanie może być interpretowana wyłącznie w kategoriach "ekspektatywy" do czasu prawomocności orzeczenia i powstaje dopiero z tą chwilą, a w konsekwencji:
7) błędne przyjęcie, że wierzytelność wobec Skarbu Państwa powstała już z dniem niesłusznego tymczasowego aresztowania, podczas gdy zgodnie z przepisami k.p.k. regulującymi kwestię dopuszczalności tego typu postępowań, tj. z art. 552 §1 k.p.k. wprost wynika, że oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej został uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całości lub w części kary, której nie powinien był ponieść, czyli możliwość ubiegania się o odszkodowanie powstaje dopiero z dniem prawomocnego uniewinnienia, zaś konkretyzowane jest jako wierzytelność z dniem prawomocności wyroku zasądzającego,
8) błędne przyjęcie, że sporządzony w dniu 28 czerwca 2023 r. przez Komornika D. B. plan podziału uzyskanej kwoty, w którym ujęto gminę S. i wypłacono jej przez Komornika 1.259.319,71 zł stał się prawomocny, podczas gdy plan ten został skutecznie zaskarżony i obecnie toczą się liczne postępowania skargowe z tego tytułu przed Sądem Rejonowym w S., a więc przekazanie środków były przedwczesne i bezprawne.
Wniesiono o uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji i nakazanie organom uwzględnienie postulatów zobowiązanego zawartych we wniosku pełnomocnika z dnia 11 maja 2023 r. o uchylenie czynności egzekucyjnej i wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, tj.
- uchylenie w całości czynności egzekucyjnej w przedmiotowej sprawie w postaci zajęcia wierzytelności w Sądzie Okręgowym w K. VI Wydział Karny, dokonanego przez organ przekazujący zbieg egzekucji, tj. Prezydenta Miasta S., a to wobec jego bezskuteczności (braku istnienia wymagalnego roszczenia - wierzytelności mogącej stanowić przedmiot zajęcia), a tym samym dokonania tejże czynności z naruszeniem ustawy,
- uchylenie wszystkich pozostałych czynności egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie,
- umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości wobec niedopuszczalności egzekucji w powyższym zakresie oraz wobec przedawnienia egzekwowanej należności w całości.
Ewentualnie, wniesiono również o rozważenie możliwości zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia spraw ze skargi na czynność Komornika D. B. z dnia 28 czerwca 2023 r. - plan podziału (Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny).
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3.3. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie dostrzeżenia wymaga, że postępowanie, w którym doszło do wydania zaskarżonego postanowienia, zostało zainicjowane wskutek złożenia przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skorzystania z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Przepis ten statuuje bowiem prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Dalej jak wynika z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą takiego zarzutu może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności.
W analizowanej sprawie organ uznał, czemu nie zaprzeczył skarżący, że w piśmie z dnia 11 maja 2023 r. sformułowany został zarzut nieistnienia obowiązku, tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Nieistnienie obowiązku skarżący upatruje w nieskutecznym doręczeniu mu decyzji podatkowych oraz wystawionych w nn. sprawie tytułów wykonawczych. Z kolei wygaśniecie obowiązku w ocenie skarżącego nastąpiło na skutek przedawnienia zobowiązań podatkowych. Nadto skarżący podnosi nieskuteczność środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności w Sądzie Okręgowym w K., które to zajęcie nie przerwało biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
5. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, LEX nr 3446992).
Wskazać także należy, że ramach zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) można co do zasady kwestionować doręczenie decyzji stanowiącej podstawę tego obowiązku – (wyrok NSA z 29.08.2023 r., III FSK 1404/22, LEX nr 3646963).
W nn. sprawie decyzje w zakresie ustalenia skarżącemu podatku od nieruchomości za lata 2017-2022 doręczone zostały skarżącemu w trybie art. 150 o.p. na adres do doręczeń w S. przy ul. [...].
Organ nie miał podstaw, by kierować decyzje pod inny adres niż ten, pod którym korespondencja została uznana za doręczoną w trybie art. 150 o.p. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Nadto wskazać należy, że nie można zasadnie oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się).
Tymczasem w tej sprawie organ przeprowadził postępowanie w zakresie niezbędnym do prawidłowego ustalenia adresu, na który winna być kierowana korespondencja i nie pojawiły się wątpliwości co do podanych przez skarżącego adresu. Przede wszystkim podkreślić należy, iż organ podjął czynności w celu ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania skarżącego. Organ poddał w tym celu analizie dane, które sam skarżący podał organowi. Organ nie mógł także powziąć zasadnych wątpliwości co do podanego przez skarżącego adresu. Zwrot korespondencji nie nastąpił bowiem z adnotacją, że adresat się wyprowadził, lecz że korespondencji nie podjęto w terminie. Taka adnotacja nie mogła wzbudzić w organie podejrzeń, że adres, na który kierowana jest korespondencja był nieprawidłowy.
W takiej sytuacji organ miał prawo kierować korespondencję na ustalony w ten sposób adres i wywodzić z tej czynności określone skutki procesowe. To skarżący jako dysponent wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany powinien wskazać aktualny adres zamieszkania i dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych. Należyta dbałość o realizację praw w postępowaniu podatkowym wymaga współpracy z organem, a nie wprowadzania organu w błąd co do miejsca swojego zamieszkania.
Skarżący konsekwentnie wskazywał adres przy ul [...] jako ten, pod który należy wysyłać kierowaną doń korespondencję. Powyższy adres wskazywany był w następujących dokumentach:
1) piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 21 lipca 2014 r. potwierdzające, iż ww. adres jest adresem zarówno zameldowania, jak i rejestracyjnym (zał. nr 5 akt organu I instancji),
2) zażaleniu zobowiązanego z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I [...] złożonym do Sądu Okręgowego w G., w którym zobowiązany sam wskazuje ww. adres jako prawidłowy (zał. nr 6 akt organu I instancji),
3) piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 6 maja 2016 r. zgodnie z którym właściwym adresem zobowiązanego był ww. adres (zał. nr 7 akt organu I instancji),
4) wniosku z dnia 14 listopada 2017 r. o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości złożony przez zobowiązanego, w którym wnioskodawca wnosi o przesłanie ww. zaświadczenia za pośrednictwem poczty na adres [...] S., ul. [...] (zał. nr 8 akt organu I instancji),
5) piśmie podatnika z dnia 17 maja 2018 r. skierowanym do Prezydenta Miasta S., w którym zobowiązany sam wskazuje, iż adres: S. ul. [...] jest właściwym do korespondencji (zał. nr 9 akt organu I instancji),
6) deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożonej przez zobowiązanego w dniu 29 listopada 2018 r. W części C deklaracji zobowiązany wskazał sporny adres zarówno jako adres zamieszkania, jak i adres do korespondencji (zał. nr 10 akt organu I instancji),
7) deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożonej przez zobowiązanego w dniu 22 stycznia 2019 r. W części C deklaracji zobowiązany wskazał ww. adres jako adres zamieszkania (zał. nr 11 akt organu I instancji).
8) zawiadomieniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. D.B. z dnia 31 maja 2021r. o sygn. [...], [...], [...] (zał. nr 12a akt organu I instancji), z dnia 9 lutego 2023r. o sygn. [...] (zał. nr 12b akt organu I instancji), z dnia 17 maja 2023r. o sygn. [...] (zał. nr 12 akt organu I instancji), które wskazując dane zobowiązanego przywołują adres w S., ul. [...].
Słusznie zatem uznano, że doręczenie decyzji podatkowych dokonywane było na właściwy adres, a podniesiony z tego tytułu przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku jest bezzasadny.
6. W analizowanej sprawie skarżący sformułował również zarzut przedawnienia należności, tj. zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Podstawa tego zarzutu występuje wówczas, gdy w toku egzekucji administracyjnej wygaśnie dochodzony obowiązek w całości lub części. Chodzi o przypadki, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy albo gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia. Jednakże zarzut ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia, przedawnienia.
W ocenie Sądu zasadnie organ uznał, że wyłącznie w odniesieniu do podatku od nieruchomości za 2017 r. nastąpiło wygaśniecie tego obowiązku z związku z przedawnieniem zobowiązania.
W nn. sprawie nastąpiła okoliczność przerywająca bieg terminu przedawnienia zobowiązań w podatku od nieruchomości za lata 2018-2022 oraz należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami.
Zgodnie z art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Na podstawie art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Należy dodać, że wywołanie powyższego skutku zależy od zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 zd. pierwsze o.p.). Określając jednak datę, w której doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, należy pamiętać, że jest nim dzień, w którym zastosowano środek egzekucyjny, a nie dzień, w którym o czynności tej zawiadomiono podatnika. Jak ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 7 lipca 2021 r. (III FSK 3839/21) i z dnia 7 lipca 2022 r. (III FSK 1906/21), regulacja zawarta w art. 70 § 4 o.p., która uzależnia skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego jako przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia, od zawiadomienia o nim podatnika, wprowadza swoistego rodzaju warunek: zastosowanie środka egzekucyjnego tak długo nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, dopóki podatnik nie zostanie o nim zawiadomiony; późniejsze w stosunku do zastosowania środka egzekucyjnego skutkuje natomiast przerwaniem biegu terminu przedawnienia już od dnia zastosowania tego środka. (Można dodać, że wymienione judykaty różnią się w ocenie skutków doręczenia rzeczonego zawiadomienia po upływie terminu przedawnienia, niemniej kwestia ta jest obojętna dla rozpoznawanej sprawy, gdyż zawiadomienie o zastosowanym środku egzekucyjnym pełnomocnikowi skarżącego doręczono niewątpliwie przed upływem terminu przedawnienia).
W nn. sprawie wymienione przez Kolegium zajęcia przerwały bieg terminu przedawnienia, tj.:
a) zajęcie z dnia 7 lutego 2019 r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr NF/3539/17, NF/208/18, NF/1298/18, NP/214/18, NF/3177/18, NF/486/19, GK/464/18, GK/670/18, GK/1353/18 - [...] oraz nr PR/3655/17 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 19 lutego 2019r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu: 28 lutego 2019 r., (zał. nr 62 akt organu I instancji),
b) zajęcie z dnia 11 marca 2020 r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr NP/361/15, NF/1413/19, NP/138/19, NF1761/19, NF/2251/19, NF/289/20, NP/46/20, GK/5/19 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 20 marca 2020 r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 1 kwietnia 2020 r. (zał. nr 73 akt organu I instancji),
c) zajęcie z dnia 9 kwietnia 2021 r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr NF/953/20, NF/1241/20, NP/278/20, NP/6/21, NP/22/21, NF/533/21, GK/436/21, GK/437/21, GK/438/21 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 20 kwietnia 2021 r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 29 kwietnia 2021 r. (zał. nr 81 akt organu I instancji),
d) zajęcie z dnia 9 czerwca 2021 r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr GK/1221/21, GK/1222/21 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 18 czerwca 2021 r., natomiast doręczone zobowiązanemu w dniu 28 czerwca 2021 r. (zał. nr 91 akt organu I instancji),
e) zajęcie z dnia 22 września 2021 r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr NF/1657/21, GK/1677/21 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 12 października 2021 r. natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 11 października 2021 r. (zał. nr 94 akt organu I instancji),
f) zajęcie z dnia 21 stycznia 2022 r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr NP/197/21, NP./15/22, GK/2418/21 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 1 lutego 2022 r. natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 8 lutego 2022 r. (zał. nr 97 akt organu I instancji),
g) zajęcie z dnia 28 marca 2022r. (dotyczy tytułów wykonawczych nr NP/77/22, GK/153/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 4 kwietnia 2022r. natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 12 kwietnia 2022 r. (zał. nr 101 akt organu I instancji),
h) zajęcie z dnia 22 czerwca 2022 r. (dotyczy tytułu wykonawczego nr NF/647/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 30 czerwca 2022r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 8 lipca 2022 r. (zał. nr 104 akt organu I instancji),
i) zajęcie z dnia 11 lipca 2022 r. (dotyczy tytułu wykonawczego GK/1233/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 14 lipca 2022r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 26 lipca 2022 r. (zał. nr 106 akt organu I instancji),
j) zajęcie z dnia 12 lipca 2022 r. (dotyczy tytułu wykonawczego nr NF/931/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 18 lipca 2022r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 28 lipca 2022 r. (zał. nr 108 akt organu I instancji),
k) zajęcie z dnia 14 września 2022 r. (dotyczy tytułu wykonawczego nr GK/1577/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 19 września 2022r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 29 września 2022 r. (zał. nr 110 akt organu I instancji),
l) zajęcie z dnia 3 października 2022 r. (dotyczy tytułu wykonawczego nr NF/1295/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 11 października 2022 r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 19 października 2022 r. (zał. nr 113 akt organu I instancji),
ł) zajęcie z dnia 22 listopada 2022 r. (dotyczy tytułu wykonawczego nr NF/1544/22 - [...]), odebrane przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 30 listopada 2022 r., natomiast doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 8 grudnia 2022 r. (zał. nr 115 akt organu I instancji).
Wskazać także należy, że ww. doręczenia zobowiązanemu w trybie zastępczym były skuteczne, a to zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a., którego na gruncie o.p. odpowiednikiem jest wyżej cytowany art. 150 o.p.
Nadto odnosząc się do kwestii nieskuteczności - w ocenie skarżącego -zastosowanego środka egzekucyjnego postaci zajęcia wierzytelności w Sądzie Okręgowym w K. wskazać należy, że z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można wywieźć zakazu występowania z czynnością egzekucyjną zajęcia wierzytelności u trzeciodłużnika (dłużnika zajętej wierzytelności) bez uprzedniego ustalenia przez organ, czy na dany moment wierzytelność mogąca podlegać zajęciu przysługuje, w jakiej kwocie i na rzecz jakiego podmiotu.
Oczywistym pozostaje, że przedmiotem zajęcia może być co do zasady wierzytelność istniejąca, tj. zindywidualizowana, powstała na kanwie określonego stosunku prawnego między określonymi jego stronami, co jednocześnie nie oznacza, że ważność i dopuszczalność tego rodzaju czynności egzekucyjnej de facto zależy od jej skuteczności. Należy wyraźnie rozróżnić pojęcie skuteczności zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności istniejącej na moment dokonywania czynności mogące doprowadzić do przymusowego ściągnięcia dochodzonego roszczenia publicznoprawnego, od dopuszczalności zajęcia, tj. formalnej możności wystąpienia przez organ egzekucyjny z zawiadomieniem do trzeciodłużnika o zajęciu przysługujących względem niego wierzytelności podatnika.
Przyjęcie odmiennego stanowiska po pierwsze przeczyłoby celowi regulacji zawartej w art. 89 § 2 u.p.e.a. dotyczącej uprawnienia dochodzenia należności z wierzytelności przyszłych oraz art. 89 § 3 u.p.e.a. traktującej o obowiązkach informacyjnych trzeciodłużnika, zaś po drugie - unicestwiło lub co najmniej utrudniło osiągnięcie celu przyświecającego przymusowej egzekucji w postaci realności ściągnięcia należności podatkowych. Nałożenie na organ egzekucyjny obowiązku uprzedniego podejmowania czynności mających na celu ustalenie, czy określona wierzytelność od określonego podmiotu w ogóle przysługuje, generującego dopiero możność dokonania zajęcia tak ustalonej i istniejącej wierzytelności, w praktyce doprowadziłoby do powszechnego wypłacania wierzytelności zobowiązanemu przed datą otrzymania właściwego zawiadomienia o zajęciu, czyniąc omawiany środek egzekucyjny fikcyjnym. Należy zatem uznać, że skoro istotą zajęcia wierzytelności jest pozbawienie trzeciodłużnika uprawnienia dysponowania zajętym prawem, jego skuteczne dokonanie w sposób prawnie dozwolony następuje z chwilą doręczenia zawiadomienia o czynności dłużnikowi zajętej wierzytelności, zaś okoliczność, czy jest on realnie zobowiązany na moment dokonywania zajęcia do świadczenia na rzecz zobowiązanego podatnika pozostaje irrelewantna dla oceny skuteczności tej czynności (por. wyrok NSA z 8.09.2021 r., III FSK 2233/21, LEX nr 3258241).
Zatem i w tym względzie stanowisko organu jest zasadne, a co za tym idzie właściwie oddalono zarzut wygaśnięcia obowiązku.
8. Mając powyższe na względzie, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935). p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.