I SA/Ol 339/23

I SA/Ol 339/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło /sprawozdawca/
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 163/24 - Wyrok NSA z 2025-05-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 33 § 2 pkt 5, art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a § 1.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 lipca 2023r., nr 2801-IEE.7192.78.2023 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako NUS) prowadzi wobec M. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. (dalej jako Spółka, skarżąca, zobowiązana, strona) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 9 czerwca 2015 r., obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. w wysokości 553.114,90 zł należności głównej.
W toku egzekucji NUS zajął wierzytelność pieniężną określoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2023 r., I FSK 82/19. Zawiadomienie z 24.04.2023 r. o zajęciu wierzytelności zostało doręczone skarżącej 15 maja 2023 r.
Spółka wniosła 19 maja 2023 r. skargę na powyższą czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności. Zażądała uchylenia tej czynności i "zlikwidowania szkód wyrządzonych Spółce". Uznała działanie NUS za rażąco niezgodne z prawem, gdyż obowiązek będący przedmiotem postępowania wygasł wskutek przedawnienia, w związku z tym nie może być dochodzony w drodze postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że przedawnienie zobowiązania podatkowego wynika wprost z pisma NUS z 28 lutego 2023 r. skierowanego do likwidatora, a wcześniej prezesa zarządu skarżącej. W ten sam sposób zobowiązana uzasadniła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zgłoszone w odrębnym piśmie z 19 maja 2023 r.
Postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. NUS oddalił skargę na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 4 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w skrócie: u.p.e.a.). W zażaleniu na to postanowienie Spółka powtórzyła dotychczasową argumentację. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako DIAS), postanowieniem z 21 lipca 2023 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu powołał m.in. art. 54, art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. Podał, że NUS odrębnym postanowieniem z 19 lipca 2023 r. oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku egzekwowanego w niniejszej sprawie. Nie istniały zatem podstawy do wszczęcia postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., co wynika z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Zgodnie z tą zasadą skarga z art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje w sytuacji, gdy zobowiązany może dochodzić swoich praw zgłaszając zarzuty, o których mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. Mając na uwadze art. 54 § 2 u.p.e.a. DIAS uznał, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną zbadaniu podlega zgodność z prawem oraz prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. W treści skargi z 19 maja 2023 r., jak i rozpatrywanego zażalenia, podniesiono wyłącznie okoliczność wygaśnięcia obowiązku wskutek przedawnienia, która to okoliczność wykracza poza zakres skargi z art. 54 u.p.e.a., stanowi natomiast jedną z podstaw zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Wobec tego NUS winien był, w oparciu o art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", odmówić wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.
W skardze do tut. Sądu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS. Zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. "poprzez jego zastosowanie, uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji, zamiast uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia co do istoty sprawy";
2. art. 8 k.p.a. poprzez działanie w sposób niebudzący zaufania do organów Państwa;
3. art. 15 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy co do istoty, a tym samym naruszenie zasady kontroli instancyjnej orzeczeń wydawanych w postępowaniu administracyjnym.
W treści skargi strona powtórzyła argumentację powołaną w skardze na czynność egzekucyjną. Podała, że powadzenie egzekucji w stosunku do nieistniejących zobowiązań jest niedopuszczalne i bezprawne. Uzasadniając brak podstaw do wszczęcia postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zasadą niekonkurencyjności środków zaskarżenia, organ odwoławczy naruszył art. 8 i art. 15 k.p.a. Stwierdził też brak podstaw do wszczęcia postępowania z art. 54 u.p.e.a., co autor skargi uznał za uchylanie się od merytorycznej oceny postanowienia wydanego przez NUS i naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W przedstawionym stanie faktycznym Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 54 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (§ 4). W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny: 1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części; 2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej (§ 6).
Z art. 61a § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej odmawia wszczęcia postępowania, gdy z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Organ wydaje wtedy postanowienie.
Nie jest sporne między stronami, że przedawnienie obowiązku będącego podstawą egzekucji było jedyną podstawą dwóch środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które podniosła zobowiązana: skargi na czynność egzekucyjną oraz zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Jedną z podstaw zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. jest zarzut z pkt 5 tego przepisu – wygaśnięcia obowiązku, m.in. z powodu przedawnienia.
Sąd ma na uwadze, że środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne, nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, to jest skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2019 r., II OSK 1108/18, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uchylając postanowienie NUS, zasadnie DIAS stwierdził, że Spółka naruszyła zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. W treści skargi na czynność egzekucyjną, jak i zażalenia, podniesiono wyłącznie okoliczność wygaśnięcia obowiązku wskutek przedawnienia, która to okoliczność wykracza poza zakres skargi z art. 54 u.p.e.a. i stanowi podstawę zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
W okolicznościach sprawy zobowiązana nie przedstawiła żadnej argumentacji, która wykazywałaby wadliwość zajęcia wierzytelności na podstawie zawiadomienia z 24 kwietnia 2023 r. Rację ma organ odwoławczy, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną zbadaniu podlega zgodność z prawem oraz prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Okoliczność wygaśnięcia obowiązku wskutek przedawnienia stała się przedmiotem rozważań NUS w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, zgłoszonego przez Spółkę odrębnym pismem z 19 maja 2023 r. DIAS słusznie zauważył, że NUS postanowieniem z 19 lipca 2023 r. oddalił zarzut wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku. Przedawnienie obowiązku powinno było i stało się przedmiotem merytorycznej oceny NUS w zamach zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Nie istniały więc podstawy do wszczęcia postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. na podstawie skargi na czynności egzekucyjne opartej na argumentacji będącej podstawą zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Przy czym w samej skardze nie wskazano na jakiekolwiek uchybienia związane z dokonaniem zajęcia wierzytelności, do których organ egzekucyjny mógłby się odnieść.
Powyższe uzasadnia ocenę o prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu DIAS. Konieczne stało się uchylenie postanowienia NUS z 19 czerwca 2023 r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, gdyż w omawianej sytuacji nie mogło być wszczęte. NUS winien był odmówić jego wszczęcia stosownie do powołanego wyżej art. 61a § 1 k.p.a., który w omawianym zakresie ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 18 u.p.e.a.
Na tle przedstawionej wyżej argumentacji stało się oczywiste, że nie naruszono przepisów art. 8, art. 15 ani też art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., podnoszonych w petitum skargi. DIAS wyjaśnił skarżącej podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, a ponadto wskazał na ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera ocenę zebranego materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Mając na uwadze omówione już wyżej kwestie, nie można też zarzucić organowi odwoławczemu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Sąd, nie będąc związany granicami skargi, nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.