I SA/Gl 1022/24

I SA/Gl 1022/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Ulgi podatkowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 169  par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Anna Rotter, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 lipca 2024 r. nr SKO.F/41.4/495/2024/9199 w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia podania w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku od środków transportowych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia 11 kwietnia 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 1 lipca 2024 r. nr SKO.F41.4/495/2024/9199, wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 poz. 2383 ze zm.; dalej także w skrócie: "O.p."), po rozpoznaniu zażalenia M. Z. (dalej także w skrócie: "podatnik", "strona", "skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej także w skrócie: "Kolegium", "organ drugiej instancji") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej także w skrócie: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") z 11 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia podania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych.
Postanowienie Kolegium zapadło w następującym stanie faktycznym.
Podaniem z 10 października 2023 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta R. w dniu 11 października 2023 r., podatnik zwrócił się z prośbą o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. Do wniosku nie załączono żadnej dokumentacji.
Działając w oparciu o art. 169 § 1 i § 2, art. 67b § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 37 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 702), pismem z 17 października 2023 r., Prezydent wezwał M. Z. do złożenia dokumentów w sprawie wszczętej podaniem. W wezwaniu poinformowano nadto podatnika, że należy sprecyzować, które raty podatku od środków transportowych wchodzą w zakres wniosku, a do wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych należy dołączyć:
1) uzasadnienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a O.p.;
2) formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 2014 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (poz. 1543);
3) zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymane w latach 2021-2023 albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie;
4) zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymane w latach 2021-2023 albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie;
5) dokumenty obrazujące sytuację finansową z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2019 - 2022 oraz w okresie od stycznia do września 2023r.;
6) oświadczenie o składzie gospodarstwa domowego, wieku oraz statusie (osoba pracująca, emeryt, rencista itp.) poszczególnych jego członków;
7) oświadczenie o dochodach gospodarstwa domowego oraz dokumenty potwierdzające ich wysokość, np. w postaci potwierdzenia przelewu;
8) oświadczenie o ewentualnych innych źródłach dochodu oraz dokumenty potwierdzające ich wysokość, np. w postaci odcinków z emerytury;
9) oświadczenie o wydatkach gospodarstwa domowego oraz faktury, potwierdzenia przelewu itp.;
10) oświadczenie o stanie majątkowym (posiadane nieruchomości, ruchomości, środki pieniężne);
11) zeznania roczne PIT za 2019 r., 2020 r., 2021 r. i 2022 r. wszystkich członków gospodarstwa domowego;
12) oświadczenie, czy rodzina korzysta z jakichkolwiek form pomocy (np. pomoc społeczna), jeśli tak - należy je udokumentować;
13) oświadczenie lub zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy o bezrobociu, w przypadku gdy którykolwiek z członków rodziny pozostaje bez pracy;
14) wykaz ewentualnych innych zaległości wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość;
15) dokumentację mogącą mieć wpływ na ewentualne przyznanie ulgi (np. zaświadczenie lekarskie w przypadku przewlekłej choroby, kalectwa, niepełnosprawności itp.);
16) oświadczenie/zaświadczenie o odbywaniu obowiązku nauki, w przypadku gdy na utrzymaniu pozostają dzieci uczące się.
Odpowiadając na powyższe wezwanie, w dniu 27 października 2023 r., podatnik złożył w Urzędzie Miasta R. oświadczenie, iż wnosi o rozłożenie na raty zaległego podatku od środków transportowych za 2022 r. oraz 2023 r. z powodu braku możliwości spłaty tak wielkiej sumy. Nie sprecyzował przy tym ilości, wysokości
i terminów płatności ewentualnych rat zaległego podatku od środków transportowych.
Do ww. pisma podatnik dołączył:
1) oświadczenie o otrzymanej w 2021 r. pomocy de minimis w wysokości 5000 zł;
2) oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie;
3) formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis;
4) oświadczenie o gospodarstwie domowym podatnika, w skład którego wchodzą on sam oraz A. B.;
5) oświadczenie o dochodach ww. gospodarstwa domowego; w tych ramach podatnik oświadczył, że na dochody te składa się wyłącznie wynagrodzenie podatnika na stanowisku "prezes" w wysokości 450 zł (wyjaśnił przy tym, że żona A. B. jest od 2 października 2023 r. zatrudniona na umowę zlecenie i nie otrzymała jeszcze pierwszego wynagrodzenia); w tych ramach załączono listę płac podatnika ze Spółki T Sp. z o.o. zarejestrowanej w dniu 25 stycznia 2022 r., której współwłaścicielami są podatnik i jego żona;
6) oświadczenie o nieposiadaniu innego, dodatkowego dochodu;
7) oświadczenie o wydatkach gospodarstwa domowego (załączono pismo właściwej Spółdzielni mieszkaniowej o wysokości opłat za mieszkanie, potwierdzenie przelewu za czynsz, hipotekę, wodę i prąd);
8) oświadczenie o stanie majątkowym;
9) oświadczenie, iż rodzina nie korzysta z form pomocy takich jak pomoc społeczna;
10) zeznania podatkowe, w tym: PIT-36 i PIT/B podatnika za 2022 r., PIT-37 jego żony za 2022 r., PIT-36 i PIT/B podatnika za 2021 r., PIT-36 jego żony za 2021 r., PIT-36 i PIT/B podatnika za 2020 r, PIT-36 jego żony za 2020 r., PIT-36 i PIT/B podatnika za 2019 r. i PIT-36 jego żony za 2019 r.
Postanowieniem z 6 listopada 2023 r. nr FP.3124.2.5.2023 Prezydent pozostawił podanie podatnika z 10 października 2023 r. bez rozpatrzenia. Organ I instancji stwierdził, że podatnik nie uzasadnił "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Nadto wskazał, że podatnik nie przedłożył poprawnie wypełnionego formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, zaświadczeń o pomocy de minimis za lata 2021 – 2023 ani poprawnych oświadczeń w tym zakresie oraz pozostałych dokumentów wymienionych w wezwaniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie zostało uwzględnione w postanowieniu Kolegium z 9 lutego 2024 r. nr [...], którym uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie, akcentując w szczególności, że organ pierwszej instancji winien powtórnie wezwać stronę do złożenia prawidłowych oświadczeń, wyjaśniając przy tym popełnione przez stronę błędy i uchybienia.
Pismem z 28 marca 2024 r. Prezydent wezwał podatnika do złożenia dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, w tym prawidłowych oświadczeń, tj. poprzez:
I. sprecyzowanie ilości, wysokości i terminów płatności rozłożonych rat zaległego podatku od środków transportowych,
II. uzasadnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a O.p.;
III. złożenie:
1.formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 24 października 2014 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (poz. 1543);
2.zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymanej w latach 2021-2023 albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie;
3.zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymane w latach 2021-2023 albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie;
4.oświadczenia o dochodach gospodarstwa domowego za miesiąc luty 2024 r. oraz dokumenty potwierdzające ich wysokość np. w postaci potwierdzenia przelewu;
5.oświadczenia o wydatkach gospodarstwa domowego za miesiąc luty 2024 r. oraz przedłożyć faktury, potwierdzenia przelewu itp.;
zeznań rocznych PIT za 2023 r. wszystkich członków gospodarstwa domowego.
W dniu 9 kwietnia 2024 r. podatnik złożył w Urzędzie Miasta R. odpowiedź na powyższe wezwanie, w której poinformował, że zgodnie z postanowieniem organu odwoławczego nie musi uzasadniać ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i tym samym świadomie tego nie uczynił. Nadmienił również, że wnosi o rozłożenie zaległego podatku od środków transportowych na 15 rat w kwocie 500 zł płatnych do ostatniego dnia miesiąca. Podatnik zwrócił nadto uwagę, że dokumenty, do których złożenia został wezwany, wymienione w pkt III, ppkt od 1 do 3, są w posiadaniu organu podatkowego pierwszej instancji i świadomie nie złożył ww. dokumentów. Do ww. pisma dołączono natomiast: potwierdzenie przelewu wynagrodzenia otrzymanego przez żoną podatnika za luty 2024 r. w kwocie 2.731,40 zł, listę płac M. Z. ze Spółki T Sp. z o.o. (wynagrodzenie za stanowisko "prezes" w wysokości 376,44 zł), potwierdzenia przelewów w lutym 2024 r. do: A (69,90 zł), T1 (148,15 zł), B (951,00 zł), T2 (121 zł), R (czynsz 670 zł, i woda 365,56 zł) oraz liczne informacje podatkowe PIT-11 za 2023 r. zarówno podatnika, jak i jego małżonki. W treści pisma z 9 kwietnia 2024 r. podatnik oświadczył nadto, że w załączeniu przesyła również oświadczenie o dochodach w gospodarstwie domowym za luty 2024 r. oraz oświadczenie o wydatkach gospodarstwa domowego za luty 2024 r., jednakowoż załączników takich nie stwierdzono w przedmiotowej korespondencji.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2024 r. nr [...] Prezydent ponownie pozostawił bez rozpoznania podanie strony z 10 października
2023 r. W motywach tego rozstrzygnięcia podkreślił, że podatnik nie przedstawił poprawnie wypełnionych dokumentów, tj. formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w latach 2022-2024 albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie, oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w latach 2022-2024 albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki przyznania wnioskowanej ulgi określone w art. 67b § 1 O.p., a ich brak nie zezwala na rozpatrzenie złożonego podania.
W zażaleniu na to postanowienie podatnik w ślad za postanowieniem Kolegium z dnia 9 lutego 2024 r. podniósł, że nie ma obowiązku wskazywać "ważnego interesu podatnika". W świetle wywodów organu odwoławczego, to organ pierwszej instancji powinien wskazać jakie formularze należy wypełnić i skąd je pobrać, a następnie pomóc w ich poprawnym wypisaniu. Co do oświadczenia o pomocy de minimis podatnik zwrócił uwagę, że takowe znajduje się w aktach sprawy. Wynika z niego za jaki rok otrzymał pomoc w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Organ nie wyjaśnił mu, że na taką okoliczność jest wymagany jakiś formularz. Ponadto oświadczył, że w chwili obecnej działalność gospodarcza jest zawieszona i nie przynosi żadnego przychodu, więc nie może przedstawić bieżącej dokumentacji o jej kondycji finansowej. Oświadczył nadto, że Spółka z o.o., w której jest współwłaścicielem nie jest powiązana z prowadzoną przez niego indywidulną działalnością gospodarczą.
Przekazując akta sprawy wraz z zażaleniem do organu drugiej instancji, Prezydent wyjaśnił, że organ informował każdorazowo podatnika o możliwości osobistego stawiennictwa w siedzibie organu. W ten sposób otrzymałby pomoc oraz uzyskałby odpowiedzi na wszystkie pytania i wciąż niezrozumiałe dla niego zagadnienia. Podatnik nie stawił się jednak w urzędzie, ani też nie skorzystał z możliwości telefonicznego kontaktu z osobą prowadzącą postępowanie. W dalszej części pisma Prezydent wyjaśnił, że nie ma określonego wzoru/formularza oświadczenia o wysokości otrzymanej przez podatnika pomocy de minimis. Stwierdził także, iż oświadczenie złożone przez podatnika, którego każdorazowo wzywano do złożenia oświadczenia dotyczącego wysokości otrzymanej pomocy de minimis, nie jest na temat.
Postanowieniem z 1 lipca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z 11 kwietnia 2024 r. W motywach tego rozstrzygnięcia organ II instancji podkreślił, że M. Z. nie przedłożył w zakreślonym siedmiodniowym terminie do organu pierwszej instancji informacji i dokumentów, o których przedstawienie został wezwany pismem z 28 marca 2024 r., pod rygorem pozostawienia jego podania bez rozpatrzenia. Strona nie przedłożyła poprawnie wypełnionych dokumentów, tj. formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc do minimis, oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w latach 2022-2024 albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie, oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w latach 2022 - 2024 albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie.
W dalszej części rozważań organ przywołał treść art. 67a pkt 1, art. 155, art. 168 § 2 i art. 169 O.p., nakreślając tym samym procedurę przyznawania pomocy de minimis.
Na gruncie przywołanych wyżej regulacji, w konfrontacji z ustalonym faktycznym, Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo zastosował tryb umożliwiający stronie uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie ulgi. Podkreślił, że wezwanie zawierało precyzyjne wskazanie: jakie braki formalne mają być uzupełnione, w jaki sposób i w jakim terminie. Wskazano również skutki ich nieuzupełnienia, a także zawarto informację o osobie prowadzącej sprawę wraz z podaniem kontaktowego numeru telefonu do niej. Podatnik miał więc możliwość osobistego, względnie telefonicznego wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości. Mimo to strona nie uzupełniła wniosku o wskazane w wezwaniu informacje i dokumenty.
W nawiązaniu do argumentacji zawartej w zażaleniu Kolegium zgodziło się, że wnioskodawca nie musi wskazywać i uzasadniać "ważnego interesu podatnika", aby jego wniosek o rozłożenie należności na raty został rozpatrzony. Okoliczność ta badana jest na późniejszym etapie postępowania, a brak istnienia "ważnego interesu podatnika" skutkuje negatywnym dla strony rozstrzygnięciem. Zatem to w interesie strony leży wykazanie tych szczególnych okoliczności, umożliwiających przyznanie wnioskowanej ulgi. W zakresie oświadczeń o otrzymaniu pomocy de minimis pomocy de minimis w rolnictwie i rybołówstwie bądź oświadczeń o nie otrzymaniu takiej pomocy w latach 2022-2024, organ wskazał, iż strona mogła dopełnić tego obowiązku poprzez skonstruowanie prostego pisma, zawierającego informacje w ww. zakresie, adresowanego do Urzędu Miasta R., bądź też złożyć takie oświadczenia osobiście. W ten sam sposób strona mogła uzupełnić inne informacje, niezbędne do merytorycznego rozpoznania sprawy, do przedstawienia których została wezwana w piśmie z 28 marca 2024 r. W kwestii zaś formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Kolegium zauważyło, że każdorazowo dokonując wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku, organ I instancji nadmieniał, iż stanowi on załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 2014 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (poz. 1543). Stąd uznano, iż w niniejszym postępowaniu organ I instancji dopełnił wymogów przewidzianych w Ordynacji podatkowej.
Pismem z 29 lipca 2024 r. M. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie organu odwoławczego.
W motywach skargi zarzucił organowi, że ten niesłusznie uznał, iż nie dostarczył dokumentów wymaganych wraz z wnioskiem o rozłożenie na raty podatku od środków transportowych. Zauważył także, iż w swoich pismach wskazywał na spełnienie przesłanki ważnego interesu publicznego, oświadczając, iż nie ma możliwości spłacenia kwoty zaległości w całości, gdyż jej wysokość przekracza możliwości finansowe firmy, którą prowadził (działalność ta jest zawieszona i nie generuje zysku). Wbrew twierdzeniom organu, udokumentował także wszystkie wydatki, które ponosi w gospodarstwie domowym. Chybiony jest zatem zarzut, że nie dostarczył dokumentów dotyczących zarobków i kosztów ponoszonych w gospodarstwie domowym. Wykazał nadto, że nie jest w stanie udokumentować bieżących przychodów z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, gdyż jest ona zawieszona.
W ocenie skarżącego odpowiadał w zakreślonych terminach na wszystkie wezwania, dostarczając wymagane od niego dokumenty.
Końcowo skarżący zadeklarował wolę ratalnej spłaty zaległości podatkowej, zaznaczając, że nie jest w stanie uiścić jej jednorazowo.
Ustosunkowując się do treści skargi, Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, stwierdziło, że zarówno zarzuty jak i argumentacja skargi powielają treść odwołania, do którego ustosunkowano się w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał przede wszystkim, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, nie złożył on w toku postępowania wymaganych dokumentów i oświadczeń, do czego został zobowiązany przez organ pierwszej instancji. Konsekwentnie przyjęto zatem, że na potrzebę postępowania podatkowego, wnioskujący o pomoc de minimis nie przedstawił:
1.formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc do minimis;
2.oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w latach 2022 - 2024 albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie;
3.oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w latach 2022 - 2024 albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 P.p.s.a. podlegało postanowienie z 1 lipca 2024 r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z 11 kwietnia 2024 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia podania w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku od środków transportowych.
Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że w myśl art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia organ wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4 O.p.). Zgodnie z art. 168 § 2 O.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W świetle powyższych regulacji z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa.
Podkreślenia wymaga, że do braków formalnych, które kreują obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy w celu ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi właściwego biegu (por. L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2020, Komentarz do art. 169). Omawianej regulacji prawnej nie można zatem stosować automatycznie do każdej zwłoki czy bierności strony w zakresie dopełnienia czynności istotnych dla postępowania, lecz w każdym przypadku należy badać, czy brak formalny niweczy możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Skutek w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia nie może zatem dotyczyć wniosku spełniającego wymogi, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę.
Organy obu instancji były zgodne, że podatnik wezwany w skutecznie doręczonych pismach, w trybie art. 169 § 1 O.p. w związku z art. 37 ust. 1 i 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, nie uzupełnił pełnej dokumentacji źródłowej niezbędnej do udzielenia pomocy de minimis.
Trzeba zatem w tym miejscu podkreślić, że podstawa żądania uzupełnienia wniosku strony do uzupełnienia wniosku o umorzenie zaległości z tytułu podatku od środków transportowych wynika z art. 168 § 2 O.p., zgodnie z którym podanie poza treścią żądania, wskazaniem osoby, od której pochodzi oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), powinno czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.
W tym przypadku organy wskazały na art. 37 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wspomniana regulacja wymaga, aby podmiot ubiegający się o pomoc de minimis przedstawił podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy:
1.wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;
2.informacje niezbędne do udzielenia pomocy de minimis, dotyczące w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.
Z powyższego wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis mogło obejmować wyłącznie dwa pierwsze punkty wymienione w wezwaniu skierowanym do strony. Pozostałe żądania organu podatkowego obejmujące przedłożenie szeregu dokumentów, odnosiły się do wykazania zasadności wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, a więc nie podlegały uzupełnieniu w trybie określonym w art. 169 § 1 O.p. Potwierdza to wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1817/10, LEX nr 1137606, w którym sąd kasacyjny stwierdził legalność wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku wyłącznie o niezbędne do rozpatrzenia wniosku dokumenty
i informacje dotyczące rodzaju i przeznaczenia wnioskowanej pomocy publicznej, w przypadku ubiegania się o pomoc de minimis - informacji o otrzymanej dotychczas pomocy publicznej.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych, zarówno to z 17 października 2023 r., jak i to z 28 marca 2024 r., zostały - jak wykazano - skonstruowane wadliwie. Wskazane uchybienie wyklucza dopuszczalność zastosowania skutków określonych w art. 169 § 4 O.p. Jak bowiem wskazuje m.in. P. Pietrasz w Komentarzu do Ordynacji podatkowej (LEX 2013) w demokratycznym państwie prawnym - a takim niewątpliwie jest Rzeczpospolita Polska (art. 2 Konstytucji RP) - tylko prawidłowe wezwanie wystosowane przez organ podatkowy na podstawie art. 169 § 1 O.p., zawierające kompletną i wyczerpującą informację o tym, jak ma zostać przeprowadzone usunięcie braku podania przez podmiot je wnoszący, może wywołać skutki w postaci biegu termu siedmiodniowego do usunięcia braków i w dalszej kolejności pozostawienia podania bez rozpoznania.
Zdaniem składu orzekającego pozostawienie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej bez rozpatrzenia nie było dopuszczalne ze względu na wadliwość wezwania o jego uzupełnienie. Warunkiem zastosowania konsekwencji określonych w art. 169 § 4 O.p. jest bowiem prawidłowo sformułowane wezwanie, które w świetle art. 168 § 2 O.p. in fine nie może obejmować wymogów wykraczających poza te, które określono w przepisach szczególnych, w tym przypadku w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
Z tych względów, wzywanie strony do uzupełnienia wniosku o dokumenty wykraczające poza zakres wyznaczony w art. 37 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, nie może odbywać się przy zastosowaniu "sankcji" określonej w art. 169 O.p., albowiem regulacja ta dotyczy braków formalnych podania, a nie wykazania okoliczności uzasadniających wnioskowanie o zastosowanie ulgi.
Przypomnieć jeszcze raz należy, że braki podania, uzupełniane na podstawie art. 169 § 1 O.p., dotyczą wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Wydając zatem rozstrzygnięcie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia organ musi wykazać prawidłowość i zasadność wezwania, a także wyjaśnić przesłanki stwierdzenia, że nie zostało ono wykonane, a popełnione uchybienia uniemożliwiają nadanie mu biegu. Innymi słowy konieczne jest wykazanie, że żądane dokumenty albo dane stanowiły brak formalny podania, a strona – mimo prawidłowego wezwania – nie uzupełniła podania. W sytuacji, gdy strona zareaguje na wezwanie, ale – w ocenie organu – nie wykona go właściwie – konieczne jest wyjaśnienie stronie tych nieprawidłowości i wskazanie sposobu ich usunięcia, co nie może być zrealizowane jedynie poprzez podanie numeru kontaktowego do osoby prowadzącej sprawę. Konieczność tą dostrzegł organ odwoławczy w postanowieniu z 9 lutego 2024 r., uchylającym wcześniejsze postanowienie Prezydenta z 9 lutego 2024 r. Wskazano w nim zasadnie, odnosząc się do kwestii nieprawidłowego wypełnienia formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis oraz złożenia nieprawidłowego oświadczenia o wielkości tej pomocy, że organ kierując się zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zasadą udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania (art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej) winien powtórnie wezwać stronę do złożenia prawidłowych oświadczeń, wyjaśniając dostrzeżone błędy i uchybienia.
Wymogów tych w niniejszej sprawie jednak nie dopełniono, gdyż organ I instancji nie wskazał stronie nieprawidłowości w wykonaniu wezwania. Informacja w tym zakresie zawarta została dopiero w piśmie przekazanym do organu II instancji wraz z zażaleniem. Podano w nim lakonicznie, że do pisma dołączono:
- oświadczenie o otrzymanej w 2021 r. pomocy de minimis w wysokości 5.000 zł -oświadczenie niepoprawne (brak zakresu dat i brak takich danych w systemach SHRiMP oraz SUDOP),
- oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie -oświadczenie niepoprawne (brak zakresu dat),
- formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis - formularz niepoprawny (brak wypełnienia wymaganych danych - punkt A, podpunkty 6, 7 i 8 oraz błąd w punkcie A, podpunkcie 5).
Informację tę strona uzyskała jednak już po pozostawieniu jej podania bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy również nie wyjaśnił na czym polegają uchybienia strony i nie wykazał, że uniemożliwiają one rozpatrzenie wniosku skarżącego.
Co więcej z treści postanowienia organu I instancji wynika, że w związku z nieprzedłożeniem poprawnie wypełnionych dokumentów, tj. formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w latach 2022-2024, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie, oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie otrzymanej w latach 2022-2024, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w ww. okresie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania ulgi w świetle art. 67b §1 O.p. Prezydent zajął zatem merytoryczne stanowisko w rozstrzygnięciu dotyczącym braków formalnych. Tymczasem dla stwierdzenia braków formalnych podania należy wykazać, że uniemożliwiają one merytoryczne rozpatrzenie wniosku.
Mając na uwadze powyższe należy zobowiązać właściwy organ, aby miał na uwadze konieczność prawidłowego co do zakresu i rygoru wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych podania oraz właściwego reagowania na ewentualne błędy w złożonych dokumentach. Uwzględnienia wymaga, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona po doręczeniu jej prawidłowo zredagowanego, obejmującego wyłącznie elementy formalne wniosku, wezwania nie uzupełni podania, względnie uczyni to na tyle wadliwie (i owej wadliwości nie usunie mimo stosownego pouczenia), że merytoryczne rozpoznanie wniosku nie będzie możliwe. W uzasadnieniu postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia należy wykazać wszystkie formalne elementy wniosku, prawidłowość wezwania o jego uzupełnienie oraz rezultaty wykonania właściwie doręczonego wezwania.
Reasumując Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia art. 169 § 1 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z 11 kwietnia 2024 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 209 i art. 210 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzeczy skarżącego kwotę 100 zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi.