I SA/Gl 102/25

I SA/Gl 102/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Monika Krywow
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi U. Sp. z o.o. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 listopada 2024 r. nr 2401-IEE.7192.397.2024.12/AZ UNP: 2401-24-284503 w przedmiocie umorzenia postępowania zabezpieczającego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi U. sp. z o.o. w M. (dalej: skarżąca, spółka) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ nadzoru, Dyrektor) z dnia 15 listopada 2024 r. nr 2401-IEE.7192.397.2024.12/AZ UNP: 2401-24-284503 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej także: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny, Naczelnik) z dnia 4 lipca 2024 r. nr [...] dotyczące umorzenia postępowania zabezpieczającego dotyczącego należności z tytułu podatku od towarów i usług.
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji – będący jednocześnie wierzycielem – organem podatkowym oraz organem egzekucyjnym, w dniu 6 kwietnia 2023 r. sporządził zarządzenie zabezpieczenia o nr [...], którym objęto podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2019 r. w łącznej kwocie 2.239.967,00 zł. W oparciu o powyższe zarządzenie zabezpieczenia organ egzekucyjny sporządził w dniu 24 kwietnia 2023 r. zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym, skierowane m.in. do P. S.A. w K., S. S.A. w B., P1. sp. z o.o. w C., I. S.A., a także innych podmiotów oraz banków.
2.2. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2023 r. organ egzekucyjny został poinformowany, iż wobec spółki zostało wszczęte postępowanie o zatwierdzenie układu z wierzycielami. Dzień układowy ustalony został na 26 kwietnia 2023 r. Nadzorca układu wniósł jednocześnie o zawieszenie postępowania zabezpieczającego i uchylenie zajęć zabezpieczających, w związku z czym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 2 maja 2023 r. zawiesił postępowanie zabezpieczające.
2.3. Pismem z dnia 4 maja 2023 r. spółka wniosła o uchylenie zajęć zabezpieczających skierowanych do P. S.A. w K., S. S.A. w B., P1. sp. z o.o. w C. oraz do I. S.A.
Postanowieniem z dnia 4 maja 2023 roku nr [...] organ egzekucyjny uchylił powyższe zajęcia zabezpieczające.
Z kolei pismem z dnia 18 października 2023 r. spółka zwróciła się o zwolnienie zabezpieczeń wierzytelności pieniężnych i zwrot zabezpieczonych kwot oraz zwolnienie
ruchomości i nieruchomości, jako uzasadnienie wskazując prawomocność postanowienia o zatwierdzeniu układu od dnia 11 października 2023 r. i umorzenie z mocy prawa postępowania zabezpieczającego.
W związku z powyższym, pismem z dnia 25 października 2023 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Naczelnika jako organu podatkowego z zapytaniem, czy wierzytelność wynikająca z zarządzenia zabezpieczenia z dnia 6 kwietnia 2023 r. jest objęta układem.
Następnie w piśmie z dnia 8 listopada 2023 r. spółka ponownie wniosła o zwolnienie z zabezpieczeń.
Zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2023 r. (doręczonym w dniu 21 listopada 2023 r.) Naczelnik poinformował spółkę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy - do dnia 20 grudnia 2023 r.
Natomiast w piśmie z dnia 24 listopada 2023 r. spółka złożyła ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy, dotyczącej bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 października 2023 r. (ponowionego w piśmie z dnia 8 listopada 2023 r.), popartego pismem doradcy restrukturyzacyjnego z dnia 7 listopada 2023 r. o zwolnienie (uchylenie) z zabezpieczeń wierzytelności pieniężnych oraz o zwrot zabezpieczonych kwot i o zwolnienie nieruchomości oraz ruchomości bądź też o przedstawienie podstawy prawnej do odmowy uczynienia zadość żądaniu spółki.
Ponaglenie powyższe zostało rozpatrzone postanowieniem Dyrektora z dnia 8 grudnia 2023 r., w którym nie stwierdził on bezczynności organu.
Pismem z dnia 27 listopada 2023 r. Naczelnik poinformował, iż wierzytelność na którą w dniu 6 kwietnia 2023 r. zostało sporządzone zarządzenie zabezpieczenia jest wierzytelnością warunkową, w związku z czym wejdzie do układu pod warunkiem wydania decyzji ostatecznej w czasie wykonywania układu.
2.4. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2023 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego wobec spółki. Po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie, Dyrektor utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r.
2.5. W piśmie z dnia 4 lipca 2024 r. Naczelnik, działając jako wierzyciel, skierował do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania zabezpieczającego, wszczętego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 6 kwietnia 2023 r.
W związku z powyższym, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2024r. umorzył postępowanie zabezpieczające, wszczęte zarządzeniem zabezpieczenia z dnia 6 kwietnia 2023 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia Naczelnik wskazał art. 59 § 1 pkt 6) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), bowiem z wnioskiem o umorzenie postępowania zabezpieczającego wystąpił wierzyciel.
2.6. Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego spółka, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła zażalenie. Pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika celem wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7) ustawy egzekucyjnej.
W zażaleniu pełnomocnik spółki zarzucił brak wskazania przez organ egzekucyjny konkretnych przesłanek, przesądzających o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, podnosząc, iż przesłanki takie zostały wskazane przez organ jedynie w formie odnośników. Zarzucił ponadto, iż wskazanie przez organ jako podstawy umorzenia postępowania zabezpieczającego art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym sprawy.
2.7. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2024 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 4 lipca 2024 r. o umorzeniu postępowania zabezpieczającego.
W uzasadnieniu organ nadzoru przedstawił stan faktyczny sprawy i następnie zwrócił uwagę, iż istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Przyczyny takiego umorzenia zostały wymienione enumeratywnie w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Dyrektor wskazał przy tym, iż zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy z wnioskiem o umorzenie takiego postępowania wystąpi wierzyciel. Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje także wówczas, "gdy odrębne ustawy tak stanowią". Przepisy powyższe mają przy tym odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym.
Następnie Dyrektor zaznaczył, że w niniejszej sprawie o umorzenie postępowania zabezpieczającego wnosił wierzyciel. Żądanie wierzyciela jest przy tym dla organu egzekucyjnego wiążące, albowiem wierzyciel jest inicjatorem i gospodarzem postępowania egzekucyjnego / zabezpieczającego i może on doprowadzić do jego zakończenia. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania przyczyn, z jakich wierzyciel zażądał umorzenia postępowania, ponadto umorzenie postępowania na wniosek wierzyciela jest dopuszczalne właściwie bez żadnych ograniczeń. Ponadto organ nadzoru zwrócił uwagę, że wydając postanowienie umarzające postępowanie zabezpieczające na wniosek wierzyciela organ egzekucyjny nie działa z urzędu, i to niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. Organ łączący funkcję wierzyciela i organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie zabezpieczające na podstawie wydanego przez siebie zarządzenia zabezpieczenia nie traci bowiem uprawnienia z art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a.
Odnosząc się z kolei do argumentacji zażalenia, zgodnie z którą umorzenie postępowania winno nastąpić na podstawie art. 59 § 1 pkt 7) ustawy egzekucyjnej w związku z art. 150, art. 170 oraz art. 162 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2309, dalej: u.p.r.), Dyrektor zwrócił uwagę, iż Naczelnik wypowiedział się już w powyższej kwestii, wydając postanowienie z dnia 20 grudnia 2023 r., w którym odmówił umorzenia postępowania zabezpieczającego. Postanowienie to zostało przez Dyrektora utrzymane w mocy, a na postanowienie z dnia 29 kwietnia 2024 r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika nie wniesiono skargi do sądu administracyjnego.
3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. Na powyższe postanowienie organu drugiej instancji z dnia 15 listopada 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, zaskarżając je w całości.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji jako wydanego bez podstawy prawnej. Pełnomocnik wniósł ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W skardze pełnomocnik zarzucił:
- niezastosowanie, w ramach postępowania odwoławczego, zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, określonej w art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1685 z późn. zm., dalej: O.p.) poprzez nie rozpoznanie przez Dyrektora argumentów przestawionych w zażaleniu, tj. podważających zasadność umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. i poprzez uznanie stanowiska Naczelnika o nieobjęciu układem postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, a także poprzez nie wzięcie pod uwagę nowych faktów, tj. wydania przez Dyrektora decyzji z dnia 28 czerwca 2024 r. utrzymującej w mocy wydaną wobec spółki decyzję wymiarową;
- naruszenie art. 122 O.p. i art. 187 O.p. z powodów wymienionych wyżej;
- naruszenie art. 59 u.p.e.a., art. 170, art. 150 i art. 162 u.p.r. oraz art. 194 O.p. poprzez uznanie przez Dyrektora, iż Naczelnik – jako wierzyciel i organ egzekucyjny, w sposób prawidłowy zastosował podstawę umorzenia postępowania zabezpieczającego, a także uznał, iż zobowiązania podatkowe wynikające z "decyzji zabezpieczającej" nie są objęte układem oraz stwierdził, że skoro spółka nie zaskarżyła postanowienia Dyrektora z dnia 29 kwietnia 2024 r., to nie może powoływać się na argumenty, których nie uznał ten organ.
Zdaniem pełnomocnika, powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowały bezpodstawnym wydaniem postanowienia "umarzającego czynności egzekucyjne" bez usunięcia ich skutków a w konsekwencji – wystąpieniem znacznych utrudnień w prowadzeniu działalności przez skarżącą i pogorszeniem jej wyników ekonomicznych.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przede wszystkim podkreślił, iż organ nadzoru nie wziął pod uwagę nowych faktów, nieznanych skarżącej w momencie złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika z dnia 4 lipca 2024 r., tj. okoliczności, iż decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wymiarową Naczelnika z dnia 12 stycznia 2024 r., co oznacza, że "decyzja wymiarowa stała się ostateczna a tym samym w dniu 4 lipca 2024 r. zarówno układ został prawomocnie zatwierdzony, jak i decyzja ostateczna trafiła do obiegu prawnego". W konsekwencji, Naczelnik winien był uwzględnić powyższe i zastosować do umorzenia postępowania zabezpieczającego podstawę prawną przewidzianą w art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a.
Dalej pełnomocnik wskazał, że organ nadzoru, nie biorąc pod uwagę argumentacji zawartej w zażaleniu a także nie uwzględniając skutków wydanej przez siebie decyzji z dnia 28 czerwca 2024 r. – kluczowej dla kwestii umorzenia postępowania zabezpieczającego w związku z zatwierdzeniem układu spółki z wierzycielami, naruszył art. 122 O.p. i art. 187 O.p.
Następnie pełnomocnik skarżącej akcentował, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy egzekucyjnej, O.p. oraz u.p.r., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim błędnie uznano, że zobowiązania podatkowe spółki wynikające z decyzji zabezpieczającej nie są objęte układem, pomimo tego, iż w momencie wydawania postanowienia o umorzeniu postępowania zabezpieczającego wierzytelności były uzależnione od warunku i zostały objęte układem, gdyż warunek, o którym mowa w art. 150 ust. 1 pkt 3) u.p.r. ziścił się w czasie wykonywania układu. Ponadto, organ postąpił wbrew postanowieniom art. 170 ust. 1 i 3 u.p.r., odnoszącym się do umorzenia z mocy prawa postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ. W ocenie pełnomocnika, umorzenie postępowania zabezpieczającego powinno w takiej sytuacji nastąpić na podstawie art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a.
Pełnomocnik skarżącej nie zgodził się ponadto z twierdzeniem Dyrektora, zgodnie z którym skoro spółka nie zaskarżyła postanowienia organu nadzoru, to nie może powoływać się na argumenty, które organ ten uznał za niezasadne.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik spółki akcentował też, że organ nadzoru naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 127 O.p. Organ ten nie rozpoznał bowiem argumentów, przedstawionych w zażaleniu skarżącej na postanowienie organu egzekucyjnego, podważających dwa zasadnicze motywy zastosowania w sprawie art. 59 1 pkt 6) u.p.e.a.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej błędnie Dyrektor uznał za prawidłowe nieobjęcie przez Naczelnika układem postępowania zabezpieczającego a ponadto nie wziął pod uwagę okoliczności, iż w dniu 4 lipca 2024 r. zarówno układ został prawomocnie zatwierdzony, jak i do obiegu prawnego trafiła ostateczna decyzja.
Następnie pełnomocnik spółki wskazywał, że we wcześniejszym stanie prawnym umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn niewynikających z jego wadliwości niwelowało skutki zastosowania środka egzekucyjnego. Obecnie, umorzenie z takich przyczyn postępowania zabezpieczającego nie niweluje skutków związanych z zastosowaniem zabezpieczenia, jednakże jest tak przy założeniu, że postępowanie zabezpieczające było prowadzone zgodnie z prawem, co jednak zdaniem spółki nie miało miejsca. Jednakże, wiedzy takiej skarżąca nie uzyskała z zaskarżonego postanowienia, lecz w wyniku szczegółowej analizy przepisów w tym zakresie. Pełnomocnik podkreślał przy tym, iż spółka wielokrotnie "występowała" w sprawie o uchylenie decyzji zabezpieczającej i w sprawie umorzenia postępowania zabezpieczającego, wskazując na ich podjęcie z naruszeniem prawa. Dlatego też w niniejszej sprawie nie można uznać, iż postępowanie zabezpieczające prowadzone było niewadliwie.
Dalej pełnomocnik spółki wskazywał, że jak przyznawał Naczelnik, w toku postępowania zabezpieczającego zostało wszczęte postępowanie o zatwierdzenie układu z wierzycielami – dzień układowy wyznaczono na 26 kwietnia 2023 r. a w dniu 24 lipca 2023 r. spółka złożyła do Sądu Rejonowego K.-[...] w K. [...] Wydziału Gospodarczego wniosek o zatwierdzenie układu (wskazano w nim na 3 grupy wierzycieli: I wierzyciele cywilno-prawni, II wierzyciele publiczno-prawni, III wierzyciele publiczno-prawni z wierzytelnością warunkową). Postanowieniem z dnia 27 września 2023 r. Sąd zatwierdził układ z wierzycielami (wymieniono w nim dwie pierwsze grupy wierzycieli), zaś postanowienie zatwierdzające układ stało się prawomocne z dniem 17 października 2023 r. Według Naczelnika, wierzytelność z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2019 r. powstała z mocy prawa, zaś decyzja określająca zobowiązanie stanowi jedynie jej konkretyzację.
Nie można jednak przyjąć, że ww. wierzytelność istnieje, dopóki decyzja określająca zobowiązanie nie zostanie wydana i nie stanie się ostateczna. W konsekwencji zasadne jest stanowisko, że są to wierzytelności warunkowe a samo wszczęcie postępowania i wydanie decyzji zabezpieczającej nie kreuje istnienia zaległości, gdyż decyzja zabezpieczająca określa jedynie przybliżoną wysokość zobowiązania. Naczelnik wskazał, że ww. pogląd potwierdza fakt umieszczenia wierzytelności z tytułu podatku VAT na liście z adnotacją, iż jest to wierzytelność warunkowa. Nadzorca układu sam przy tym stwierdził, że jest to wierzytelność przyszła, zależna od warunku, która zostanie objęta układem w przyszłości. Znajduje to też odzwierciedlenie w wydanym przez organ podatkowy zaświadczeniu o niezaleganiu spółki w podatkach. Pełnomocnik zaznaczył też, że jak stwierdził Naczelnik, w sprawie nie było ani tytułu wykonawczego, ani tytułu egzekucyjnego, a dokonane czynności stanowiły jedynie zabezpieczenie przyszłego hipotetycznego zobowiązania. Ponadto czynności zabezpieczające nie obejmowały wierzytelności objętych układem, a odnosiły się do wierzytelności warunkowych, które do układu nie weszły. Zdaniem Naczelnika, w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania zabezpieczającego i co się z tym wiąże, uchylenia czynności zabezpieczenia (nie mógł on zatem zwrócić zabezpieczonych kwot). Pełnomocnik zaznaczył, że nie podziela powyższego stanowiska, gdyż w szczególności Naczelnik nie kwestionował pierwotnie objęcia układem wierzytelności warunkowych w postaci zobowiązania w podatku VAT w przybliżonej kwocie, a dopiero później "zmienił nastawienie" i uznał, że ww. wierzytelności nie są objęte układem. Pełnomocnik przywołał też art. 150 ust. 1 pkt 3) u.p.r., zgodnie z którym układ obejmuje wierzytelności zależne od warunku, jeżeli warunek ziścił się w czasie wykonywania układu. Pełnomocnik stwierdził, że przyjęcie, iż wierzytelność warunkowa zostanie "dopisana" do układu po spełnieniu się warunku jest sprzeczne z logiką.
Reasumując, pełnomocnik skarżącej stwierdził, że wbrew twierdzeniom Dyrektora, zobowiązania spółki wynikające z decyzji zabezpieczającej były objęte układem w momencie wydawania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, ponieważ warunek, o którym mowa w art. 150 ust. 1 pkt 3) u.p.r. ziścił się w czasie wykonywania układu. Organ postąpił ponadto wbrew treści art. 170 ust. 1 i 3 u.p.r., zgodnie z którym z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia należności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa. W konsekwencji, nieprawidłowo postępowanie zabezpieczające zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. zamiast na podstawie art. 59 § 1 pkt 7) ustawy egzekucyjnej. Powyższe naruszenia spowodowały wydanie postanowienia umarzającego postępowanie zabezpieczające bez usunięcia jego skutków.
3.2. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga okazała się niezasadna.
4.1. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
4.2. Istota sporu sprowadza się do kwestii zasadności umorzenia postępowania zabezpieczającego, prowadzonego wobec skarżącej, na podstawie art. 59 § 1 pkt 6) ustawy egzekucyjnej, tj. na wniosek wierzyciela, w sytuacji, gdy zdaniem skarżącej podstawę umorzenia tego postępowania winien stanowić art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a. w zw. z art. 170 ust. 1 i 3 u.p.r.
4.3. Rozważając sporne zagadnienie w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6) ustawy egzekucyjnej, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel. Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku, gdy odrębne ustawy tak stanowią. W orzecznictwie wskazuje się, że ostatnio wymieniony przepis ma zastosowanie wówczas, gdy podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego znajduje się w konkretnych przepisach prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 317/25, Lex nr 3898074; orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się ponadto na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na podstawie art. 59 § 6 pkt 1) u.p.e.a., w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w § 1 pkt 4 lit. b i pkt 5-7 lub § 2, pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Powyższe oznacza, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6) ustawy egzekucyjnej (tj. na wniosek wierzyciela) pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 571/24, Lex nr 3790801).
Dodatkowo wskazać trzeba, że na podstawie art. 166b ustawy egzekucyjnej w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d u.p.e.a. (a zatem również przepisy art. 59 ustawy egzekucyjnej, dotyczące umorzenia postępowania).
4.4. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zabezpieczające zostało umorzone na wniosek wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, na podstawie art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. Zaznaczyć trzeba, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania przesłanek rezygnacji wierzyciela z prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, Lex nr 36926; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 2744/99, Lex nr 47236; z nowszych zaś orzeczeń por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 października 2008r., sygn. akt I SA/Kr 410/08, Lex nr 497393; por. również: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, wersja elektroniczna Lex 2025). Organ egzekucyjny jest związany żądaniem przez wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi; takie działanie z urzędu praktycznie uprawnione jest tylko w przypadku, gdy żądanie umorzenia egzekucji pochodzi od zobowiązanego (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, Lex nr 36926). Ponadto wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest pozbawiony możliwości żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego i w praktyce wiąże się to z umorzeniem postępowania egzekucyjnego z urzędu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1469/07, Lex nr 361255; por. także: D.R. Kijowski [red.] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, wersja elektroniczna Lex 2015).
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należało, iż w niniejszej sprawie, jak słusznie zwrócił na to uwagę Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu, żądanie wierzyciela w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego było dla organu egzekucyjnego wiążące. Wierzyciel, będący inicjatorem i gospodarzem postępowania zabezpieczającego, może zażądać jego zakończenia, rezygnując z przymusowego dochodzenia należności, zaś organ egzekucyjny nie bada przyczyny wystąpienia przez wierzyciela z takim wnioskiem. Prawidłowo w związku z tym organ egzekucyjny a w ślad za nim organ nadzoru uznał, że postępowanie zabezpieczające winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 6) ustawy egzekucyjnej.
4.5. Jak już wskazano wyżej, w sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego) na podstawie art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a., w mocy pozostają skutki zastosowania środka egzekucyjnego / zabezpieczającego (art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 6 pkt 1) u.p.e.a.), co wynika w sposób jednoznaczny z przytoczonych ostatnio przepisów.
4.6. W kontekście powyższego, pozbawione znaczenia są zdaniem Sądu argumenty pełnomocnika skarżącej, dotyczące konieczności umorzenia postępowania zabezpieczającego na innej podstawie prawnej, aniżeli miało to miejsce w niniejszej sprawie, tj. przy zastosowaniu art. 59 § 1 pkt 7) ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 170 u.p.r. (z czym wiążą się też odmienne skutki w zakresie zastosowania środków zabezpieczających). Skoro bowiem o umorzenie postępowania zabezpieczającego wnosił wierzyciel, podstawę takiego umorzenia, wyraźnie przewidzianą w ustawie egzekucyjnej, stanowił art. 59 § 1 pkt 6) u.p.e.a. Zastosowanie zaś tego przepisu wyłącza umorzenie postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego) z innej podstawy prawnej, w tym na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 170 u.p.r., który przewiduje, iż z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia wierzytelności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa.
4.7. Reasumując, niezasadny okazał się zasadniczy zarzut, dotyczący naruszenia art. 59 ustawy egzekucyjnej, a także art. 170 u.p.r. oraz art. 150 i art. 162 u.p.r. (dotyczących tzw. wierzytelności układowych).
4.8. Odnosząc się natomiast do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów O.p., w tym w szczególności art. 127 O.p, art. 122 O.p. oraz art. 187 O.p., podkreślić trzeba, iż przepisy te nie miały zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 18 pkt 2) ustawy egzekucyjnej, w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej.
Tym niemniej zauważyć należy, że powyższe przepisy O.p. posiadają swoje odpowiedniki w k.p.a. Odpowiednikiem art. 127 O.p. (zasada dwuinstancyjności postępowania) jest art. 15 k.p.a., z kolei odpowiednikami art. 122 O.p. (zasada prawdy obiektywnej) i art. 187 O.p. (zasada oficjalności materiału dowodowego) są odpowiednio przepisy art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.
Oceniając działanie organów w rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, iż wskazane ostatnio przepisy nie zostały naruszone. Organ nadzoru rozstrzygnął ponownie sprawę w jej całokształcie, dokonując zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co znalazło także swój wyraz w wydawaniu w niniejszej sprawie postanowień o przedłużeniu załatwienia sprawy (ostatnie takie postanowienie organ nadzoru wydał w dniu 24 października 2024 r., przedłużając termin rozpoznania sprawy do dnia 25 listopada 2024 r.). Fakt, że organ administracji publicznej doszedł w sprawie do odmiennych wniosków aniżeli strona postępowania nie świadczy jeszcze o naruszeniu przez ten organ zasad postępowania.
Sąd ocenił także zupełność podjętych przez organy rozstrzygnięć i stwierdził ich zgodność z przepisami prawa.
4.9. Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.