I SA/Gd 989/24

I SA/Gd 989/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi S Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lutego 2022 r., nr 100 000/71/44/2022/RED w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 20 kwietnia 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 100000/71/119093/2021/RDZ-B7/2 odmawiającą Soprest sp. z o.o. w Sopocie (dalej: "Skarżąca", "Spółka") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r. z uwagi na fakt, że widniejący w KRS na dzień 30 listopada 2020 r. przedmiot przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD 70.22.Z nie uprawniał spółki do skorzystania z ulg, albowiem nie został wyszczególniony w katalogu wymienionym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.
Decyzja została doręczona płatnikowi w dniu 20 kwietnia 2021 r. Spółka nie wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.
Wcześniej, w dniu 22 stycznia 2021 r. organ rentowy wydał analogiczną decyzję w odniesieniu do wniosku płatnika o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od 01 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 5 marca 2021 r. nr 100000/71/53586/2021/RDZ-B6-ODW, którą płatnik zaskarżył do WSA.
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 731/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję z dnia 5 marca 2021 r. nr 100000/71/53586/2021/RDZ-B6-ODW oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2021 r.
W wykonaniu powyższego wyroku, po przeprowadzaniu postępowania wyjaśniającego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 listopada 2022 r. poinformował płatnika o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r.
W dniu 6 grudnia 2021 r., wskazując na treść art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 731/21 Spółka złożyła w organie rentowym wniosek o zmianę decyzji z dnia 20 kwietnia 2021 r. odmawiającej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r. poprzez przyznanie spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek w w/w okresie.
W odpowiedzi na powyższy wniosek organ rentowy w dniu 7 lutego 2022 r. wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 20 kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że w myśl art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Powyższe oznacza, że ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych expressis verbis określa, iż decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być uchylone, zmienione lub unieważnione przez Zakład tylko z urzędu.
Zgodnie z pouczeniem zawartym w wydanej decyzji Spółka wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 83 a ust. 2 i art. 83 b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, polegającą na odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji Organu z dnia 20 kwietnia 2021 r. i brak dokonania zmiany tejże decyzji, w sytuacji w której przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie tej decyzji, przemawia za tym interes społeczny, a zwłaszcza słuszny interes strony;
Mając na względzie podniesiony zarzut Spółka o:
1. uchylenie Decyzji numer 100 000 / 71 / 44 / 2022 / RED z dnia 7 lutego 2022 roku;
2. uchylenie Decyzji z dnia 20 kwietnia 2021 roku wydanej w sprawie o 100000/71/119093/2021/RDZ-B7/2 odmawiającej Spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r.
a w konsekwencji powyższego:
3. orzeczenie, że Spółce przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 lutego 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt VII U 748/22 oddalił wniesione odwołanie.
Na skutek wniesionej apelacji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 29 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 579/23 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. -dalej: "P.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Aktem poddanym kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji z dnia z 20 kwietnia 2021 r., którą odmówiono Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 28 lutego 2021 roku.
Z akt organu rentowego wynika, że Spółka wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r. organ rentowy odmówił spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.
Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2021 roku Spółka wystąpiła do ZUS o zmianę decyzji z dnia 20 kwietnia 2021 roku odmawiającej płatnikowi zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020 roku do 28 lutego 2021 roku, powołując się m.in. na wydany w sprawie o zwolnienie spółki z obowiązku opłacania składek za wcześniejszy okres, wyrok WSA w Gdańsku z 17 listopada 2021 roku sygn. akt I SA/Gd 731/21.
Jednym z elementów regulacji stanowiących reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19 związane z wprowadzonymi przez władze publiczne ograniczeniami konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art.22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania jest zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, przewidziane w art.31zo ust. 10 ustawy o COVID.
W sprawach o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu, o których mową w art. 31 zo ustawy o COVID Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2. (art. 31 zq ust. 5). Obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 3 Izo, realizowana jest w trybie umorzenia składek (art. 31 zt).
Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 cyt. ustawy). Od takiej decyzji płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID.
W myśl art. 52 § 3 P.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547) albo konsul.
Decyzja o odmowie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek rozstrzyga indywidualną sprawę w przedmiocie prawa wnioskującego podmiotu do uzyskania przywileju w postaci zwolnienia z opłacania składek. Jest to zatem władcze rozstrzygnięcie organu w przedmiocie praw zobowiązanego z tytułu należności składkowych.
Przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie przywołanych przepisów i dotyczy każdej decyzji w tym zakresie, chociażby jej wydanie poprzedzała inna decyzja. Dotyczy to - tak jak w niniejszej sprawie - oceny prawidłowości decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji z 20 kwietnia 2021 roku odmawiającej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 roku do 28 lutego 2021 roku na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Tak zakreślona podstawa prawna wprost została sformułowana we wniosku Skarżącej z dnia 6 grudnia 2021 roku. Stosownie bowiem do treści 61 §1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony nie zaś, do sfery ocennej organu administracji. W przedmiotowej sprawie nie było wątpliwości w jakim trybie strona wnosi o zmianę decyzji. Wyraźnie określona została we wniosku podstawa prawna żądania oraz zakres żądania, z odwołaniem się do przepisu art. 154 k.p.a.
Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Stosownie do art. 154 § 2 k.p.a., w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.
Tego rodzaju postępowanie może dotyczyć weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym (v. B. Adamiak, J. Borkowski w[:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, str. 823).
Podkreślić przy tym trzeba, że postępowanie, o którym w mowa w art. 154 k.p.a., nie stanowi ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, ani też kontroli merytorycznej takiej decyzji, gdyż takie działanie byłoby sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w której ustawodawca wykluczył możliwość rozpoznania sprawy niejako w trzeciej - kolejnej instancji. Jest to postępowanie samodzielne i nowe w stosunku do postępowania głównego, w którym wydano decyzję ostateczną. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki określone w § 1 ww. przepisu, co sprowadza się do zbadania, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przepis art. 154 k.p.a. stanowi zatem podstawę dla organu do zajęcia się sprawą, ale tylko i wyłącznie w kontekście słusznego interesu strony lub interesu społecznego.
Istotą postępowania w trybie art. 154 k.p.a. jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien rozpatrzyć ją w całokształcie. Winien zatem dokonać oceny występowania przesłanek określonych w art. 154 k.p.a., tj. ustalić, czy zachodziły podstawy do uchylenia decyzji z dnia 20 kwietnia 2021 r. Stwierdzenia przez organ odwoławczy wymaga, czy za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zależnie od dokonanych ustaleń co do występowania lub braku istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylono decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu, a dotyczącej interpretacji pojęcia "przeważająca działalność".
Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200, art. 205 i art. 209 P.p.s.a., zasądził od Organu na rzecz Skarżącej.