I SA/GD 985/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-10-22
NSApodatkoweWysokawsa
VATzwrot podatkupodatek naliczonypodatek należnyokres rozliczeniowyzmiana przepisówprawo wsteczdeklaracja podatkowaWSAGdańsk

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące ograniczenia zwrotu podatku VAT za grudzień 2000 r., uznając, że należy stosować przepisy obowiązujące w okresie, którego dotyczy deklaracja, a nie przepisy z daty jej złożenia.

Skarżąca E. B. wykazała w deklaracji VAT za grudzień 2000 r. nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 7.871,00 zł. Organy podatkowe ograniczyły zwrot do 66,00 zł, stosując przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2001 r., mimo że deklaracja dotyczyła grudnia 2000 r. Sąd uchylił te decyzje, stwierdzając, że należy stosować prawo obowiązujące w okresie powstania zobowiązania podatkowego, a nie w dacie złożenia deklaracji, aby uniknąć zasady niedziałania prawa wstecz.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów dotyczących zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000 r. Skarżąca E. B. wykazała w deklaracji VAT-7 złożonej w styczniu 2001 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 7.871,00 zł. Urząd Skarbowy decyzją z 8 lutego 2001 r. ograniczył zwrot do 66,00 zł, pozostałą kwotę przeznaczając do rozliczenia w kolejnych okresach. Podstawą tej decyzji był art. 21 ust. 4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001 r., wprowadzonym nowelą z 17 listopada 2000 r. Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła, że zastosowano przepisy, które weszły w życie po okresie, którego dotyczyła deklaracja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przychylił się do stanowiska skarżącej. Sąd podkreślił, że deklaracja podatkowa jest opisem zdarzeń z okresu poprzedzającego jej sporządzenie i powinna być rozliczana według prawa obowiązującego w tym okresie. Zastosowanie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2001 r. do rozliczenia za grudzień 2000 r. naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym uprawnienie do obniżenia podatku naliczonego wiąże się z datą powstania zobowiązania podatkowego, a nie z datą złożenia deklaracji. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Należy stosować przepisy obowiązujące w okresie, którego dotyczy deklaracja (grudzień 2000 r.), a nie przepisy obowiązujące w dacie złożenia deklaracji (styczeń 2001 r.).

Uzasadnienie

Deklaracja podatkowa jest opisem zdarzeń z okresu poprzedzającego jej sporządzenie i powinna być rozliczana według prawa obowiązującego w tym okresie. Zastosowanie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2001 r. do rozliczenia za grudzień 2000 r. naruszałoby zasadę niedziałania prawa wstecz.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.p.t.u. art. 21 § ust. 4

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2000 r. pozwalał na ograniczenie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego do 22% obrotu opodatkowanego stawką 0%, ale z możliwością rozliczenia pozostałej części w kolejnych okresach. W brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001 r. stanowił, że zwrotowi na rachunek bankowy podlega nadwyżka tylko do wysokości tej kwoty, a pozostała część podlega rozliczeniu w trybie określonym w ust. 1, co faktycznie ograniczało możliwość szybkiego zwrotu.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Ustawa ta wprowadziła zmianę w art. 21 ust. 4 ustawy o VAT, która weszła w życie 1 stycznia 2001 r.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia, że decyzje nie mogą być wykonane.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2001 r. do rozliczenia podatku za grudzień 2000 r. narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Deklaracja podatkowa opisuje zdarzenia z okresu poprzedzającego jej sporządzenie i powinna być rozliczana według prawa obowiązującego w tym okresie.

Godne uwagi sformułowania

Każda inna interpretacja, w szczególności zaś taka, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, prowadziłaby w efekcie do naruszenia jednej z naczelnych zasad państwa prawnego – zasady niedziałania prawa wstecz. Deklaracja podatkowa jest oświadczeniem podatnika o wysokości podstawy opodatkowania oraz wartości podatku należnego do wypłaty na konto urzędu skarbowego. Oświadczenie to ma walor informacyjny i stanowi zestawienie wymaganych prawem danych. Ponieważ informacje te dotyczą zawsze okresu poprzedzającego sporządzenie deklaracji podatkowej, to stanowią one opis zdarzeń powodujących skutki podatkowe w określonym ustawą przedziale czasowym. Stąd też deklaracja musi być "wykonywana" według prawa obowiązującego w okresie, w którym powstały czynności rodzące obowiązek podatkowy.

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Rischka

członek

Alicja Stępień

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania zmian prawa podatkowego w czasie, zwłaszcza w kontekście zasady niedziałania prawa wstecz i rozliczania deklaracji podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zwrotu VAT w przełomie roku 2000/2001. Może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych zmian prawa, ale zasada ogólna pozostaje aktualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawa podatkowego - niedziałania prawa wstecz, co jest kluczowe dla każdego podatnika. Pokazuje, jak ważne jest stosowanie przepisów obowiązujących w momencie powstania obowiązku podatkowego.

Czy nowe przepisy podatkowe mogą działać wstecz? WSA w Gdańsku wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 7871 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 985/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Elżbieta Rischka
Zbigniew Romała /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała /spr./ Sędziowie NSA Elżbieta Rischka Alicja Stępień Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 29 maja 2001r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 8 lutego 2001r. Nr [...]; 2. decyzje opisane w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 234,20 zł (słownie: dwieście trzydzieści cztery złote dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Gd 985/01
U z a s a d n i e n i e
Skarżąca E. B. w złożonej deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000r. wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 7.871,00 zł.
Urząd Skarbowy decyzją z dnia 8 lutego 2001r. orzekł o ograniczeniu zwrotu na rachunek bankowy skarżącej do kwoty 66,00 zł, orzekając, że pozostała część nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc grudzień 2000r. w wysokości 7.805,00 zł podlega rozliczeniu za następne okresy rozliczeniowe.
Podstawą rozstrzygnięcia był art.21 ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 17 listopada 2000r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr 105, poz.1107).
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej rozstrzygnięcie oparte na art.21 ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001r. Tymczasem podstawą zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2000r. winien być art.21 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2000r. Deklaracja VAT-7 za grudzień 2000r. wprawdzie została złożona w styczniu 2001r. jednak została sporządzona wg stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w grudniu 2000r.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 29 maja 2001r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zmiana art.21 ust.4 ustawy o VAT dotyczyła kwestii proceduralnej, a więc do rozliczenia podatku za grudzień 2000r., dokonanego po dniu 1 stycznia 2001r. nie można stosować przepisów, które przestały obowiązywać przed 1 stycznia 2001r., albowiem ustawa nie zawierała szczególnych przepisów przejściowych.
E. B. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie powyższej decyzji.
Zdaniem skarżącej zwrot wykazany w deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000r. złożonej w urzędzie skarbowym w dniu 25 stycznia 2001r. winien być dokonany na podstawie przepisów art.21 ust.4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2000r. Zastosowanie przez organ podatkowy przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2001r. skarżąca uważa za krzywdzące dla niej i niezgodne z prawem.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Wykazując w deklaracji VAT-7 za miesiąc grudzień 2000r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 7.871,00 zł skarżąca nie działała w oparciu o obowiązujące przepisy prawa podatkowego. Zgodnie z treścią art.21 ust.4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001r., czyli również w dniu złożenia deklaracji podatkowej przez skarżącą przysługiwało prawo do zwrotu jedynie w kwocie stanowiącej 22% całości obrotu opodatkowanego stawką 0%, tj. 66,00 zł. Natomiast pozostała część podatku naliczonego nad należnym zgodnie z art.21 ust.4 cytowanej ustawy podlegała rozliczeniu w następnym okresie. Faktycznie więc prawo do odliczenia nie zostało zakwestionowane w trakcie postępowania podatkowego, zmianie uległo tylko jego rozliczenia w czasie, w sposób zgodny z treścią art.21 ust.4 ustawy o VAT.
Zmiana art.21 ust.4 ustawy o VAT dotyczy procedury zwrotu podatku, a więc organy podatkwoe dokonując rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000r. po 1 stycznia 2001r. nie mogą stosować przepisów, które przestały funkcjonować z dniem 1 stycznia 2001r.
Skarżąca sporządziła wprawdzie deklarację VAT-7 za miesiąc grudzień 2000r., lecz złożyła ją w urzędzie skarbowym w miesiącu styczniu 2001r., a więc w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2001r., czyli pod rządami znowelizowanego przepisu art.21 ust.4 ustawy o podatku od towarów i usług. Ustawa z dnia 17 listopada 2000r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr 105, poz.1107) nie zawiera przepisów przejściowych, zatem Izba Skarbowa uznała, że w przedmiotowej sprawie może mieć zastosowanie wyłącznie art.21 ust.4 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2001r.
W piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2001r. skarżąca podkreśliła, że interpretacja organów podatkowych sprowadza się do uznania, iż prawo ma obowiązywać wstecz.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie spór zrodził się na tle art.21 ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr 11, poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001r., wprowadzonym nowelą do tej ustawy z dnia 17 listopada 2000r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. 2000 nr 105 poz.1107) i dotyczyły kwestii, jakie prawo powinno być zastosowane w sytuacji, kiedy rozliczając zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2000r. deklarację podatkową złożono w styczniu 2001r.
Przepis ten do 1 stycznia 2001r., stanowił, że "w przypadku, gdy kwota zwrotu różnicy podatku dla podatnika dokonującego sprzedaży towarów opodatkowanych stawkami niższymi niż stawka określona w art.18 ust.1 przekracza kwotę wynoszącą 22 procent całości obrotu opodatkowanego stawkami niższymi, urząd skarbowy może na czas nie dłuższy niż trzy miesiące ograniczyć jej wysokość do wysokości tej kwoty". Ustawą z dnia 17 listopada 2000r. art.21 ust.4 nadano brzmienie: "W przypadku gdy kwota nadwyżki podatku naliczonego u podatnika dokonującego sprzedaży towarów opodatkowanych stawkami niższymi niż stawka określona w art.18 ust.1 przekracza kwotę wynoszącą 22 procent całości obrotu opodatkowanego stawkami niższymi, zwrotowi na rachunek bankowy podlega nadwyżka do wysokości tej kwoty. Pozostała część nadwyżki podlega rozliczeniu w trybie określonym w ust.1".
Deklaracja podatkowa jest oświadczeniem podatnika o wysokości podstawy opodatkowania oraz wartości podatku należnego do wypłaty na konto urzędu skarbowego. Oświadczenie to ma walor informacyjny i stanowi zestawienie wymaganych prawem danych. Ponieważ informacje te dotyczą zawsze okresu poprzedzającego sporządzenie deklaracji podatkowej, to stanowią one opis zdarzeń powodujących skutki podatkowe w określonym ustawą przedziale czasowym. Stąd też deklaracja musi być "wykonywana" według prawa obowiązującego w okresie, w którym powstały czynności rodzące obowiązek podatkowy (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2003r. III SA 2152/01, Monitor Podatkowy 2003 nr 7, poz.38).
W wyroku Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2003r. sygn. FSA 1/03 (ONSA 2004/1/1) wskazano, że uprawnienie do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), realizowane w sposób określony w art. 21 ust. 4 tej ustawy, należy wiązać z datą powstania zobowiązania podatkowego. Gdy w miesiącu powstania tego zobowiązania obowiązywał inny stan prawny niż w miesiącu, w którym podatnik złożył deklarację VAT-7, należy stosować przepisy obowiązujące w czasie, którego deklaracja dotyczyła.
Każda inna interpretacja, w szczególności zaś taka, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, prowadziłaby w efekcie do naruszenia jednej z naczelnych zasad państwa prawnego – zasady niedziałania prawa wstecz.
Także w wyroku z dnia 18 marca 2003r. III SA 2152/01 (Mon. Podat. 2003/4/2) NSA wskazał, że złożenie deklaracji rozliczeniowej, o której stanowi art.10 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr 11, poz.50 ze zm.) nie jest zdarzeniem oderwanym od zwrotu nadwyżki, lecz służy realizacji prawa podatnika objętego reżimem wynikającym z przepisów art.21 tej ustawy.
Zatem do deklaracji VAT z wykazanym podatkiem do zwrotu, złożonych nawet w 2001r. po wprowadzeniu przepisów ograniczających zwrot bezpośredni podatku, ale dotyczący roku 2000, należy zastosować stare, korzystniejsze zasady zwrotu.
Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a), art.152 oraz art.209 w zw. z art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI