I SA/Gd 973/23

I SA/Gd 973/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 17 § 1, art. 18, art. 54 §, § 4, § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.) Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2023 r., nr 2201-IEE.7192.2.34.2023.EW w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 1, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia W. N. (dalej jako: "Skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej jako: "Dyrektor ZUS", "organ I instancji") z dnia 26 czerwca 2023 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę, dokonane zawiadomieniami nr: [...], [...], [...] z dnia 15 maja 2023 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Dyrektor ZUS, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:
- [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 13 stycznia 2016 r. obejmujące należności z tytułu składek za okres od października 2014 r. do czerwca 2015 r. – doręczonych stronie 29 stycznia 2016 r.,
- [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 9 lutego 2016 r. obejmujące należności od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r. – doręczonych stronie dnia 25 lutego 2016 r.,
- [...], [...] z dnia 23 maja 2016 r. obejmujące należności od stycznia 2016 r. do lutego 2016 r. – doręczone stronie 10 czerwca 2016 r.,
- [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 10 października 2017 r. obejmujące należności od września 2016 r. do czerwca 2017 r. – doręczone stronie 27 października 2017 r.,
- [...], [...], [...] z dnia 12 grudnia 2017 r. obejmujące należności od lipca 2017 r. do września 2017 r. – doręczone stronie 5 stycznia 2018 r.,
- [...], [...], [...] z dnia 10 maja 2018 r. obejmujące należności od października 2017 r. do stycznia 2018 r. – doręczone stronie 29 maja 2018 r.,
- [...], [...] [...] z dnia 11 lipca 2018 r. obejmujące należności od lutego 2018 r. do kwietnia 2018 r. – doręczone stronie 1 sierpnia 2018 r.,
- [...], [...] z dnia 17 września 2018 r. obejmujące należność za marzec 2016 r. – doręczone stronie 5 października 2018 r.,
- [...], [...], [...] z dnia 23 października 2018 r. obejmujące należności od maja 2018 r. do lipca 2018 r. – doręczone stronie 26 października 2018 r.,
- [...], [...], [...] z dnia 30 stycznia 2019 r. obejmujące należności od sierpnia 2018 r. do października 2018 r. – doręczonych stronie 15 lutego 2019 r.,
- [...], [...], [...], [...], [...] z dnia 4 lipca 2019 r. obejmujące należności od listopada 2018 r. do kwietnia 2019 r. – doręczonych stronie 23 lipca 2019 r.,
- [...], [...], [...], [...] z dnia 16 grudnia 2019 r. obejmujące należności od maja 2019 r. do sierpnia 2019 r. – doręczone stronie 2 stycznia 2020 r.,
- [...], [...] z dnia 9 marca 2020 r., doręczone stronie 2 kwietnia 2020 r.
W celu wyegzekwowania należności objętych powyższymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. Sp. z o.o. w P. zawiadomieniami z dnia 15 maja 2023 r. nr [...], [...], [...], doręczonymi Skarżącemu dnia 29 maja 2023 r. Dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał ww. zajęcia dnia 19 czerwca 2023 r.
W odpowiedzi na ww. zajęcia, B. Sp. z o.o. pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. poinformowała, że Skarżący ma obecnie potrącane 50% wynagrodzenia ze względu na zajęcie wynagrodzenia przez Drugi Urząd Skarbowy w Gdyni i w związku z tym, należności ZUS będą potrącane z wynagrodzenia po zaspokojeniu roszczeń Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni. Do pisma Spółka dołączyła kartotekę wynagrodzeń od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. oraz kartotekę dochodową za okres styczeń – czerwiec 2023 r.
Następnie pismem z dnia 4 czerwca 2023 r. Skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie w całości i zakończenie postępowania egzekucyjnego. W piśmie strona wskazała, że nie jest, ani nie była zatrudniona na umowę o pracę w firmie B. Sp. z o.o.
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2023 r. Dyrektor ZUS oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Jednocześnie organ I instancji pismem z dnia 28 czerwca 2023 r. wniósł do B. Sp. z o.o. o udzielenie informacji m.in. jakie organy egzekucyjne dokonały zajęcia wynagrodzenia za pracę. W odpowiedzi B. Sp. z o.o. wysłała zestawienie zajęć komorniczych od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 30 czerwca
2023 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, aprobując stanowisko organu I instancji. Analizując dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną, realizowaną w stosunku do majątku Skarżącego, w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę na podstawie zawiadomień nr [...], [...], [...] z dnia 15 maja 2023 r., organ II instancji nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia prawa. Zdaniem Dyrektora IAS, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane w art. 72 i art. 75 u.p.e.a.
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego przez organ I instancji środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w przepisach u.p.e.a. Organ egzekucyjny, wystawiając dnia 15 maja 2023 r. zawiadomienia nr: [...], [...], [...] oraz przesyłając je do pracodawcy Skarżącego, a ich wydruki stronie, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się również uchybień formalnych. W jego ocenie, zawiadomienia z dnia 15 maja 2023 r. zawierają wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numer tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwoty kosztów egzekucyjnych.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że nie jest i nie był zatrudniony na umowę o pracę w firmie B. Sp. z o.o., Dyrektor IAS stwierdził, że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na potwierdzenie swojej tezy. Organ odwoławczy wskazał, że ze zgłoszenia do ubezpieczenia/zgłoszenia zmiany danych osoby ubezpieczonej, tj. druku ZUS ZUA z kolei wynika, że Spółka B. Sp. z o.o. zgłosiła Skarżącego do ubezpieczenia z tytułu składek emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych z dniem 11 grudnia 2020 r., podając kod tytułu ubezpieczenia [...]. Nadto pracodawca Skarżącego od dnia 11 grudnia 2020 r. co miesiąc składa do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych imienne raporty miesięczne o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach Skarżącemu, tj. druki ZUS RCA. Dodatkowo z odpowiedzi uzyskanych od B. Sp. z o.o. również wynika, że Skarżący jest zatrudniony w tej Spółce na umowę o pracę od dnia 11 grudnia 2020 r. W ocenie organu II instancji nie ma zatem podstaw, by uznać zajęcie wynagrodzenia w B. Sp. z o.o. za nieprawidłowe.
Pismem z dnia 14 października 2023 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisane postanowienie Dyrektora IAS.
Skarżący zarzucił organowi II instancji:
1. nieuwzględnienie przy wydawaniu postanowienia, poprzez całkowite pominięcie treści skanu pisma z dnia 16 czerwca 2023 r. (nr 100000.051.2.2023-RED), sygnowanego podpisem i pieczątką Pani A. P. [...], przez co naruszył zasadę wskazaną w art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a, art. 8 k.p.a, art. 9 k.pa., art. 77 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.;
2. naruszenie art. 7 k.p.a., w związku z art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art.77 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że wydane przez Dyrektora ZUS o/Gdańsk zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, dotyczące w sposób oczywisty osoby prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą B1., są zgodne ze stanem rzeczywistym, pomimo znanego mu z urzędu i akt sprawy faktu, iż nie ma to miejsca;
3. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art.18 u.p.e.a., art. 26 §1 i 2 u.p.e.a., poprzez uznanie, że wydane przez ZUS jako wierzyciela, tytuły wykonawcze wystawione wg stosowanego przez niego nieodmiennie wzoru TW-1, są zgodne ze zmienianymi okresowo przez Ministra Finansów, aktualnym na dzień ich wystawienia wzorem tytułu wykonawczego, co narusza zasady państwa praworządnego i moje prawa jako osoby zobowiązanej;
4. naruszenie art. 11 k.p.a. w związku z art. 7a k.p.a., oraz art.18 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie przesłanek jakimi kierował organ odwoławczy uznając wskazane
w punkcie 3, wystawione przez wierzyciela tytuły wykonawcze, będące podstawą wydania zawiadomień o zajęciu egzekucyjnym, za zgodne na dzień ich wystawienia z aktualnym wzorem tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji administracyjnej, pomimo znanego mu z akt sprawy faktu, iż wszystkie zostały wydane na wzorze TW-1;
5. naruszenie zasady legalizmu wyrażonej art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i poprzez swoje działanie wydanie przyzwolenia jako organ odwoławczy na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co skutkuje naruszeniem moich praw jako osoby zobowiązanej oraz zasad państwa praworządnego;
6. celowe niezbadanie i nieodniesienie się do kwestii możliwego przedawnienia zobowiązań wskazanych w skarżonych zawiadomieniach o zajęciu egzekucyjnym wynagrodzenia za pracę, w rozumieniu art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, czym organ odwoławczy pobawiła niezgodnego z przepisami prawa rozpoznania spawy;
7. nieuznawanie poprzez wydane postanowienie zasad prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazanej w art. 26 u.p.e.a., to jest prowadzenie jej na podstawie nieaktualnych wzorów tytułu wykonawczego, co stanowi podważenie zasady wiążącej roli tego przepisu prawa w odniesieniu do działania organu egzekucyjnego i narusza przysługujące mi, jako osobie zobowiązanej prawo do ochrony;
8. celowe przedkładanie uprawnień organu egzekucyjnego, ponad moje prawo do ochrony, co stanowi przejaw dyskryminacji prawnej, oraz zaprzecza uprawnieniom i obowiązkom nadanym Dyrektorowi IAS przez ustawodawcę.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o:
a) rozpatrzenie skargi na rozprawie i uchylenie skarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora ZUS w całości;
b) umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do wynagrodzenia za pracę, na skutek błędów formalnoprawnych, jakie zawierają skarżone zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, wystawione przez wierzyciela;
c) przeprowadzenie w trybie art.106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dołączonych do niniejszej skargi dokumentów i wydanie postanowienia w powyższej sprawie przeprowadzenia dowodu z dokumentów, na podstawie art. 236 kodeksu postępowania cywilnego;
d) uznanie, że niewłaściwe wskazanie w skarżonych zawiadomieniach o zajęciu wynagrodzenia za pracę, podmiotu zobowiązanego skutkuje ich nieważnością, w związku z posiadaną przez wierzyciela wiedzą o formie zatrudnienia w firmie B. Sp. z o.o., na skutek prowadzenia postępowania egzekucyjnego w czerwcu 2021 roku;
e) uznanie, że niewłaściwe wskazanie w skarżonych zawiadomieniach o zajęciu wynagrodzenia za pracę, podmiotu zobowiązanego miało wymiar celowy i było w sposób oczywisty wspierane przez organ odwoławczy;
f) uznanie, że przy wydawaniu skarżonego postanowienia doszło ze strony Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku do obrazy przepisów k.p.a. (art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77) oraz u.p.e.a. (art. 54, art. 26, art. 27, art. 67);
g) uznanie, że prowadzone na podstawie wydanych zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę, wydanych przez ZUS o/Gdańsk, postępowanie egzekucyjne, na skutek niewłaściwego wskazania osoby zobowiązanej jest prowadzone z naruszeniem przepisów ustawy i jako takie winno zostać umorzone;
h) uznanie, że wydane przez ZUS o/Gdańsk tytuły wykonawcze będące podstawą skarżonego zajęcia egzekucyjnego wszczętego poprzez wydanie skarżonych zawiadomień o zajęciu wynagrodzenie, zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy co narusza moje prawo do ochrony jako osoby zobowiązanej;
i) uznanie, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, pełniąc rolę organu odwoławczego nie wykazał w postępowaniu zażaleniowym właściwego poziomu profesjonalizmu, poprzez pobieżne oraz chaotyczne załatwienie sprawy, w tym całkowite zignorowanie dowodów będących mu znanymi z urzędu (naruszenie art. 77 k.p.a.) i doprowadził do niekorzystnego dla mnie jako strony postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia;
j) wskazanie na podstawie jakiego przepisu prawa zdaniem Dyrektora IAS zostały scedowane na ZUS uprawnienia przysługujące ustawodawcy, Ministrowi Finansów i Prezydentowi RP, w zakresie określenia, jakie przepisy prawa może uznać za nieważne, w związku z wydaniem tytułów wykonawczych, będących podstawą wydanych zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę, przy użyciu nieaktualnego w dacie ich wydania wzoru tytułu wykonawczego, co stanowi naruszenie przepisów ustawy;
k) wskazanie i udowodnienie przez DIAS jako organ odwoławczy, czy Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni, któremu ZUS i/Gdańsk przekazał uprawnienia do prowadzania egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionych przez siebie zawiadomień o zajęciu egzekucyjnym wynagrodzenia za pracę B1. u pracodawcy, to jest firmy B. Sp. z o.o., dopełnił narzuconych mu przez ustawodawcę formalności wynikających z treści art. 29 u.p.e.a.;
l) wskazanie czy doszło do przedawnienia w rozumieniu art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązań wskazanych w skarżonych zawiadomieniach o zajęciu egzekucyjnym wynagrodzenia za pracę o numerach [...], [...], [...] z 15 maja 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W związku z powyższym Sąd nie był związany zawartym w skardze wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wymaga zaznaczenia, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Sąd mógł rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, gdyż przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Uprawnieniem Sądu jest ocena, czy sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym, czy też zgodnie z art. 122 p.p.s.a. na rozprawie. Podkreślić należy, że dopuszczenie rozpoznania spraw w trybie uproszczonym stanowi odpowiedź ustawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Zastosowanie trybu uproszczonego w tego typu sprawach z pewnością nie może być więc uznane za niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu, ponieważ stanowi element skracania i przyspieszenia procedur sądowych, bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt I OSK 511/18, z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt II FSK 1894/17, dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 597/16, publ. CBOSA).
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W postępowaniu skargowym prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; CBOSA).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18; CBOSA).
Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13; CBOSA).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; CBOSA).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA).
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził,
że Dyrektor IAS prawidłowo dokonał oceny zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonanej zawiadomieniami z dnia 15 maja 2023 r. nr [...], [...], [...].
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został wart. 1a pkt 12) lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane wart. 72 i art. 75 ww. ustawy.
I tak, zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu.
Zgodnie z art. 72 § 4 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1. zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób;
2. wzywa pracodawcę, aby:
a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników,
b. składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli;
3. poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a.. Organ egzekucyjny, wystawiając w dniu 15 maja 2023 r. zawiadomienia nr [...], [...], [...] oraz przesyłając je do pracodawcy, a ich wydruk do Skarżącego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a.
Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienia z dnia 15 maja 2023 r. zawierały wszystkie niezbędne elementy, określone wart. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównej oraz okresy, za które należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwoty naliczonych odsetek, a także kwoty kosztów egzekucyjnych – opłaty manipulacyjnej, opłaty za czynności egzekucyjne, wydatków egzekucyjnych oraz opłaty egzekucyjnej. W zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę wskazano kwoty egzekwowanych odsetek oraz ich stawkę, obowiązującą w dniu sporządzenia tego dokumentu. Przy czym zaznaczyć należy, że w postępowaniu skargowym nie może być badana kwestia wysokości egzekwowanych obowiązków.
Jak już wyżej podniesiono, w postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Dlatego w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny. W postępowaniu tym (w trybie art. 54 u.p.e.a.) organ nie orzeka o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia.
W ocenie Sądu przedmiotowe tytuły wykonawcze, wbrew zarzutom Skarżącego, zostały wystawione zgodnie z obowiązującymi wzorami określonymi w przepisach prawa.
Natomiast odnosząc się do twierdzenia Skarżącego, że nie jest i nie był zatrudniony na umowę o pracę w firmie B. sp. z o.o., Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organu II instancji, że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów na potwierdzenie swojej tezy. Ze zgłoszenia do ubezpieczenia/zgłoszenia zmiany danych osoby ubezpieczonej tj. druku ZUS ZUA wynika, że Spółka pod firmą: B. Sp. z o.o. zgłosiła Skarżącego do ubezpieczenia z tytułu składek emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych z dniem 11 grudnia 2020 r., podając kod tytułu ubezpieczenia [...] (przeznaczonego dla pracownika podlegającego ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu - zgodnie z obowiązującym na moment zgłoszenia rozporządzeniem z dnia 20 grudnia 2018 r. ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów, Dz.U. z 2018 r. poz. 2495). Nadto pracodawca Skarżącego od dnia 11 grudnia 2020 r. co miesiąc składa do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych imienne raporty miesięczne o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach pracownikowi tj. druki ZUS RCA. Dodatkowo z odpowiedzi uzyskanych od B. Sp. z o.o. również wynika, że Skarżący jest zatrudniony w tej Spółce na umowę o pracę od dnia 11 grudnia 2020r. Zatem nie ma podstaw by uznać zajęcie wynagrodzenia w B. sp. z o.o. za nieprawidłowe.
W zaskarżonym postanowieniu zauważono, że organ I instancji w swoim postanowieniu przytoczył treść art. 54 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień orzekania zamiast w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r., który ma zastosowanie na mocy art. 13 ust. 1 u.p.e.a ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070). Jednak zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami prawa, a wyżej opisana omyłka nie wpłynęła na wynik rozstrzygnięcia.
Skarżący podniósł także zarzut, który nie może być przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., to jest zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Jak wyżej wskazano, skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury, w związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty, które objęte są przepisem art. 33 u.p.e.a.
Skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 180/17,; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12). Tym samym, nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18). Dlatego, zdaniem Sądu, nie może być przedmiotem rozpoznania na podstawie skargi na czynność egzekucyjną zarzut przedawnienia objętego egzekucją.
Zdaniem Sądu, wydając zaskarżone postanowienie, organ merytorycznie rozstrzygnął sprawę, ustalając niesporny stan faktyczny i dokonał oceny mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego, wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedzone zostało dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), co znalazło odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu. Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji.
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia zasady legalizmu, albowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie i w granicach prawa. Stąd, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie mogło również dojść do naruszenia art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych przepisów k.p.a. i u.p.e.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, dlatego Sąd uznał zarzuty w tym przedmiocie za bezzasadne. Organy obu instancji działały na podstawie i w granicach przepisów prawa.
Końcowo, odnosząc się do sformułowanych w skardze wniosków o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów, Sąd zauważa, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, z uwagi na wszystkie konsekwencje wynikające z art. 133 § 1 p.p.s.a. ma wyłącznie charakter uzupełniający, ograniczający się do dowodów z dokumentów i co więcej, nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej, albowiem rolą i zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ, nie zaś wyręczanie w tym względzie organu administracji właściwego do załatwienia sprawy.
Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II FSK 615/08). Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1306/08).
W piśmie procesowym z dnia 22 stycznia 2024 r. Skarżący wniósł o odroczenie terminu posiedzenia wyznaczonego na dzień 24 stycznia 2024 r., twierdząc, że w związku z brakiem powiadomienia Skarżącego o terminie posiedzenia niejawnego, zostało naruszone jego prawo do obrony. Strona stwierdziła, że przez takie działanie naruszono przysługujące jej jako stronie uprawnienia, między innymi możliwości zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie, co stanowi naruszenie gwarancji procesowych strony służących obronie jej praw w postępowaniu sądowym.
Sąd uznaje powyższy wniosek za bezzasadny. Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżący zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2023 r. został zawiadomiony po wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego na dzień 24 stycznia 2024 r. Powyższe zarządzenie zostało doręczone Skarżącemu elektronicznie w dniu 29 grudnia 2023 r. (k. 46 akt sądowych).
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.