I SA/Gd 970/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-03-26
NSApodatkoweWysokawsa
doręczenie decyzjipostanowieniezażalenieniedopuszczalnośćOrdynacja podatkowapostępowanie podatkowesąd administracyjnykontrola instancyjnaprawo procesowe

WSA w Gdańsku uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na pismo organu I instancji dotyczące doręczenia decyzji podatkowej.

Sprawa dotyczyła zażalenia E. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które stwierdziło niedopuszczalność tego zażalenia. Spółka kwestionowała prawidłowość doręczenia decyzji podatkowej przez organ I instancji, twierdząc, że pismo organu z 18 lipca 2024 r. powinno być traktowane jako postanowienie o odmowie doręczenia, na które przysługuje zażalenie. WSA w Gdańsku uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone postanowienie i stwierdzając, że pismo organu I instancji miało charakter postanowienia, a zażalenie było dopuszczalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez E. sp. z o.o. Spółka kwestionowała prawidłowość doręczenia decyzji podatkowej przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego, argumentując, że pismo organu I instancji z 18 lipca 2024 r. powinno być uznane za postanowienie o odmowie doręczenia, na które przysługuje zażalenie. Dyrektor Izby uznał jednak, że pismo to miało charakter informacyjny, a zażalenie było niedopuszczalne. Sąd administracyjny uznał, że pismo organu I instancji, mimo braku formalnego oznaczenia jako postanowienie i pouczenia o środkach zaskarżenia, zawierało niezbędne elementy pozwalające zakwalifikować je jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji. Sąd podkreślił, że kontrola skuteczności doręczenia decyzji następuje w ramach środków zaskarżenia samej decyzji, a nie w odrębnym postępowaniu o ponowne doręczenie. Niemniej jednak, uznał, że Dyrektor Izby błędnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, ponieważ pismo organu I instancji powinno być traktowane jako postanowienie. W związku z tym, WSA uchylił postanowienie Dyrektora Izby i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pismo organu pierwszej instancji, które zawiera niezbędne elementy konstrukcyjne aktu administracyjnego, w tym władcze oświadczenie woli rozstrzygające kwestię procesową, może być uznane za postanowienie, nawet jeśli nie spełnia wszystkich wymogów formalnych przewidzianych w przepisach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego z 18 lipca 2024 r. miało charakter postanowienia, ponieważ zawierało oznaczenie organu, strony, datę, rozstrzygnięcie (odmowa dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji) oraz podpis. Brak formalnego oznaczenia jako postanowienie i pouczenia nie pozbawia go tego charakteru, jeśli zawiera minimum elementów niezbędnych do jego zakwalifikowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 216 § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

W toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia dotyczące poszczególnych kwestii, które nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy stanowią inaczej.

O.p. art. 239 § 1

Ordynacja podatkowa

Na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi.

Dz. U. z 2023 r. poz. 2383

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Podstawa prawna Ordynacji podatkowej.

Pomocnicze

O.p. art. 217 § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Określa elementy, które powinno zawierać postanowienie, w tym oznaczenie organu, datę, stronę, podstawę prawną, rozstrzygnięcie, pouczenie oraz podpis.

O.p. art. 228 § 1 pkt 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Dotyczy stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

O.p. art. 144 § 1a, 1c, 5

Ordynacja podatkowa

Reguluje kwestie doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej oraz doręczania pism profesjonalnym pełnomocnikom.

Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 art. 212

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Decyzja wiąże organ w chwili jej doręczenia.

Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 art. 165a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Dotyczy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo organu pierwszej instancji z 18 lipca 2024 r. zawierało cechy postanowienia, na które przysługuje zażalenie, mimo braku formalnego oznaczenia i pouczenia. Organ odwoławczy błędnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, ignorując możliwość zakwalifikowania pisma organu I instancji jako postanowienia.

Odrzucone argumenty

Pismo organu pierwszej instancji z 18 lipca 2024 r. miało charakter wyłącznie informacyjny i nie było postanowieniem. Nie istniała podstawa prawna do wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji podatkowej. Wniosek o ponowne doręczenie decyzji nie może być środkiem zastępczym do kwestionowania skuteczności pierwotnego doręczenia.

Godne uwagi sformułowania

brak niektórych elementów w akcie nie pozbawia go charakteru decyzji, czy też postanowienia, jeżeli zawiera co najmniej oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do jej wydania. O uznaniu pisma za postanowienie przesądza bowiem jego treść, a nie forma, a warunkiem takiego uznania jest posiadanie przez akt minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania danego aktu jako postanowienia. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ przyjmuje, że wniosek o wszczęcie postępowania zostaje załatwiony pismem informującym. Takie postępowanie stanowi swoistą ucieczkę organów od weryfikacji stanowiska strony, a następnie od kontroli sądu administracyjnego. Właściwą drogą procesową do kwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji jest odwołanie (z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania) od ewentualnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący sprawozdawca

Irena Wesołowska

sędzia

Elżbieta Rischka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących formy i kwalifikacji pism organów podatkowych, dopuszczalności zażaleń oraz zasad doręczania decyzji podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z doręczeniem decyzji i zażaleniem na pismo organu I instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym, takich jak prawidłowość doręczeń i możliwość zaskarżania pism organów. Pokazuje, jak sąd administracyjny interpretuje przepisy Ordynacji podatkowej w kontekście ochrony praw strony.

Czy pismo organu podatkowego bez formalnego oznaczenia może być postanowieniem? WSA w Gdańsku odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 970/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka
Irena Wesołowska
Zbigniew Romała /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 216, art. 217 par. 1 i par. 2, art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 października 2024 r., nr 2201-IOD-1.4110.7.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 11 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor Izby"), na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 w zw.
z art. 216 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) dalej: "O.p.", stwierdził niedopuszczalność zażalenia złożonego przez E.sp. z o. o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka").
W uzasadnieniu postanowienia wskazano następujący stan faktyczny:
Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej: "Naczelnik", "organ I instancji") decyzją z 15 lipca 2024 r. określił Spółce wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu wypłacanej dywidendy na rzecz innego podmiotu oraz orzekł o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika z tytuły niepobranego i niewpłaconego w terminie płatności zryczałtowanego podatku od osób prawnych za maj 2017 r. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Spółki "papierowo"
w dniu 15 lipca 2024 r.
Pełnomocnik Spółki pismem z 15 lipca 2024 r. wniósł o doręczenie decyzji z 15 lipca 2024 r., powołując się na art. 144 § 5 O.p. w związku z art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy
o Krajowej Administracji Skarbowej, zgodnie z którymi pełnomocnikom profesjonalnym będącym adwokatem, radcą prawnym, lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej pisma są doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, czyli odmiennie niż pozostałym osobom. Zdaniem pełnomocnika, działanie Naczelnika, polegające na doręczeniu "papierowej" przesyłki z 15 lipca 2024 r. jest wadliwe i nie wywołało skutków związanych
z prawidłowym doręczeniem decyzji, w tym nie otworzyło terminu do wniesienia środka odwoławczego.
W odpowiedzi na wskazany wniosek Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni pismem z 18 lipca 2024 r. zatytułowanym "Informacja w sprawie pisma z 16 lipca 2024 r. w zakresie doręczenia decyzji nr 328000-CKK2-6.4100.11.2023.53" poinformował pełnomocnika, że doręczenie decyzji z 15 lipca 2024 r. nastąpiło w trybie art. 144 § 1c pkt 2 O.p. w zw. z art. 144 § 1d tej ustawy. Zdaniem organu doręczenie decyzji do rąk własnych pełnomocnika w formie papierowej nie prowadzi do ograniczenia praw Strony w zakresie jej interesów ani nie stanowi naruszenia przepisów postępowania.
Spółka wniosła odwołanie od decyzji z dnia 15 lipca 2024 r., w której podniosła zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia decyzji.
Następnie pełnomocnik złożył pismo zatytułowane "zażalenie" na wskazane powyżej pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z 18 lipca 2024 r.,
nr 32800-CKK2-6.4100.11.2023, zatytułowane "Informacja w sprawie pisma z 16 lipca 2024 r. w zakresie doręczenia decyzji nr 328000-CKK2-6.4100.11.2023.53". Pełnomocnik podał, że rozstrzygnięcie organu należy uznać za postanowienie o odmowie doręczenia przesyłki. W ocenie Spółki rozstrzygnięcie zawiera wszystkie istotne elementy postanowienia, określone w art. 217 § 1 i § 2 O.p. W rozstrzygnięciu brak jedynie pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, jednak zdaniem Spółki ten brak nie przesądza w żaden sposób o jego kwalifikacji. Zdaniem Spółki błędna kwalifikacja przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni pisma z 18 lipca 2024 r. jedynie jako pisma informującego,
a nie postanowienia, doprowadziła do błędnego uznania, że Skarżącej nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Jednakże brak pouczenia o środkach odwoławczych nie może z woli ustawodawcy szkodzić Spółce.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku po rozpatrzeniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z 11 października 2024 r. stwierdził jego niedopuszczalność.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wniosek Strony z 15 lipca 2024 r.
o doręczenie decyzji z 15 lipca 2024 r. wpłynęło do organu I instancji po wydaniu decyzji
w sprawie. Pismo organu I instancji z 18 lipca 2024 r. nie miało władczego charakteru,
a wyłącznie informacyjny. Skoro Spółka była przekonana, że decyzja z 15 lipca 2024 r. została niewłaściwie doręczona, to organ miał obowiązek wyjaśnić, w jakim trybie decyzja została doręczona. Organ odwoławczy nie przyjął argumentacji Spółki, że pismo Naczelnika posiada elementy postanowienia. Każde bowiem pismo organu podatkowego, nawet informacyjne, zawiera oznaczenie tego organu, oznaczenie strony, datę i podpis osoby upoważnionej. Natomiast okoliczność, iż w piśmie tym wyjaśniono Spółce, jakie przepisy dotyczące doręczeń mają w niniejszej sprawie zastosowanie, nie oznacza, że
w piśmie tym zawarto rozstrzygnięcie, czy też uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 217 § 1 pkt 5 i § 2 O.p. Istotą pisma informacyjnego jest bowiem przekazanie odbiorcy konkretnej, rzeczowej informacji o przepisach regulujących kwestię doręczeń. Nawet gdyby uznać, że Naczelnik powinien wydać w sprawie postanowienie to i tak nie przysługiwałoby Stronie zażalenie. Na postanowienie służy zażalenie tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Tymczasem Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w kwestii doręczenia pisma, także decyzji. Jeśli więc na dane postanowienie nie służy zażalenie, to brak w postanowieniu pouczenia o tym fakcie nie oznacza, że strona posiada jednak uprawnienie do jego wniesienia.
Organ odwoławczy uznał, że skoro pisma z 18 lipca 2024 r. nie sposób uznać za postanowienie, na które służy zażalenie, to nie ma podstaw do ustosunkowania się do argumentacji zawartej przez Spółkę w zażaleniu z 7 sierpnia 2024 r. odnośnie prawidłowego zastosowania przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego
w Gdyni przepisów dotyczących doręczenia. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji będzie przedmiotem oceny w toku prowadzonego postępowania odwoławczego.
Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wnosząc o uchylenie
w całości zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 127 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 235 w zw. z art. 236 § 1 w zw. z art. 239 O.p., poprzez pozbawienie Skarżącej prawa do poddania rozstrzygnięcia organu I instancji kontroli instancyjnej, a w konsekwencji - do rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy jest odmowa prawidłowego doręczenia decyzji wadliwe doręczonej;
2) art. 144 § 1a i § 1c w zw. z art. 144 § 5 w zw. z art. art. 122 w zw. z art. 127 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 235 i art. 239 O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż prawo żądania przez Stronę naprawienia wadliwie doręczonej decyzji jest ograniczone do rozpatrzenia w trybie odwoławczym od tej decyzji, w sytuacji gdy nieprawidłowe doręczenie powoduje, iż termin na wniesienie środka zaskarżenia nie biegnie, a złożenie odwołania jest niedopuszczalne, ponieważ dany akt administracyjny w świetle prawa nie istnieje;
3) art. 216 w zw. art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 219 w zw. z art. 121 w zw. z art. 233 § 1
w zw. z art. 239 O.p., poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu rozstrzygnięcia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wydanego 18 lipca 2024 r. nr 328000-CKK2-6.4100.11.2023 za pismo mające charakter informacyjno-wyjaśniający, podczas gdy zawierało ono minimum elementów niezbędnych do uznania, iż jest to postanowienie o odmowie doręczenia pełnomocnikowi profesjonalnemu w trybie art. 144 § 5 O.p. decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z 15 lipca 2024 r. nr 38000-CKK2-6.4100.11.2023.53., a tym samym podlegało ono kontroli instancyjnej w drodze zażalenia na postanowienie;
4) art. 214 w zw. z art. 219 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez brak
w wydanym przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z 18 lipca 2024 r. nr 328000-CKK2-6.4100.11.2023 r. rozstrzygnięciu pouczenia nie może szkodzić Stronie. Szkodą Skarżącej w niniejszej sprawie było zamknięcie jej prawa do poddania postanowienia kontroli instancyjnej;
5) art. 233 § 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie mają zastosowania przywołane przepisy, czego przejawem jest błędne zakreślenie przez organ odwoławczy granic rozpatrywanej sprawy;
6) art. 228 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
w konsekwencji uznanie, że zażalenie wniesione przez Skarżącą jest niedopuszczalne;
7) art. 121 O.p. poprzez zignorowanie przewidzianej w przywołanym przepisie zasady zaufania, zgodnie z którą organy podatkowe prowadzą postępowanie podatkowe w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w druku pełnomocnictwa PPS-1 doradca podatkowy reprezentujący Skarżącą podał w rubryce 47 adres elektroniczny, umożliwiający doręczenie decyzji. Tym samym brak było podstaw do kierowania korespondencji na adres zamieszkania pełnomocnika, który nie jest adresem wskazanym w pełnomocnictwie do załatwiania sprawy i na który nie ma podstaw do doręczania decyzji organu. Wobec wadliwego doręczenia decyzji pod adresem zamieszkania pełnomocnika, powtórzenie tej czynności jest konieczne. Nie doszło bowiem do skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji pełnomocnikowi. Oznacza to, że decyzja organu I instancji jako niedoręczona skutecznie w formie dokumentu elektronicznego nie weszła do obrotu prawnego, a zatem termin do wniesienia odwołania nie mógł skutecznie rozpocząć biegu. W razie wadliwego doręczenia decyzji nie można się od niej odwołać, a organ ma obwiązek stwierdzić niedopuszczalność odwołania.
Skarżąca, powołując się na konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności podkreśliła, że wniosła zażalenie na pismo organu I instancji, gdyż nie ma innego trybu dochodzenia swoich praw. Co prawda Spółka wniosła odwołanie od decyzji, ale tego rodzaju odwołanie jest bezskuteczne (niedopuszczalne). Jednocześnie nie ma przesłanek pozwalających uznać, że organ I instancji dopuścił się bezczynności. Organ decyzję bowiem doręczył, ale wadliwie. Nie wystąpił problem zwlekania przez organ z doręczeniem wydanej decyzji. Tak więc Skarżąca nie może dochodzić swoich praw stosując tryb skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania.
Niedostrzeżenie przez organ odwoławczy opisanych przez Skarżącą powyżej nieprawidłowości w braku prawidłowego doręczenia decyzji przez organ I instancji świadczy o co najmniej niedbałym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, które
sprowadzało się do bezrefleksyjnego uznania, że wydane rozstrzygnięcie nie stanowi postanowienia.
Ponadto, stanowisko organu odwoławczego jest błędne, albowiem rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 18 lipca 2024 r., zawiera minimum elementów, jakie powinno zawierać postanowienie i tym samym należy uznać je za postanowienie, na które służy zażalenie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlegała prawidłowość rozstrzygnięcia
w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, a więc czy organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że pismo organu I instancji z 18 lipca 2024 r. nie było postanowieniem, na które przysługuje w świetle Ordynacji podatkowej zażalenie.
Zgodnie z treścią art. 216 § 1 O.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (art. 216 § 2 O.p.). Jednocześnie w myśl art. 239 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Z kolei w myśl art. 219 O.p. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie.
Określone pismo może zostać uznane za akt administracyjny pod warunkiem zamieszczenia w nim podstawowych elementów konstrukcyjnych pozwalających traktować go jako akt administracyjny w znaczeniu materialnym zgodnie z art. 217 § 1 O.p., tj. oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalona jest zasada, że brak niektórych elementów w akcie nie pozbawia go charakteru decyzji, czy też postanowienia, jeżeli zawiera co najmniej oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do jej wydania. O uznaniu pisma za postanowienie przesądza bowiem jego treść, a nie forma, a warunkiem takiego uznania jest posiadanie przez akt minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania danego aktu jako postanowienia (por. wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81, OSPiKA 1982/9-10, poz. 169).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z 18 lipca 2024 r. stanowi w istocie postanowienie. W treści pisma Sąd dopatrzył się, oprócz wyżej wymienionych niezbędnych elementów postanowienia, zasadniczego elementu konstrukcyjnego aktu administracyjnego (postanowienia), za które należy uznać władcze oświadczenie woli organu zorientowane na rozstrzygnięcie w sprawie odmowy dopuszczalności wszczęcia na wniosek Strony postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji.
W konsekwencji powyższego uznać należy, że istniał przedmiot zaskarżenia
i czynił zażalenie dopuszczalnym. Bez wątpienia brak oznaczenia pisma jako postanowienia oraz brak pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie nie uniemożliwia zakwalifikowania go jako postanowienia, gdyż pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze postanowienia są postanowieniami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w Ordynacji podatkowej, jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako postanowienie.
Wskazać należy, że w przypadku wniesienia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego zachodzi obowiązek organu jego załatwienia albo przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, albo przez nadanie sprawie biegu
i następnie jej zakończenia. Nawet w przypadku ustalenia, że istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające jego wszczęcie, organ winien wydać postanowienie
o odmowie wszczęcia postępowania (w niniejszej sprawie w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji). Odmowy wszczęcia postępowania nie można domniemywać,
a konieczność uzasadnienia przez organ wydanego rozstrzygnięcia otwiera możliwość skutecznego zakwestionowania odmowy wszczęcia postępowania (por. postanowienie NSA z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 847/14). Nie do zaakceptowania jest sytuacja,
w której organ przyjmuje, że wniosek o wszczęcie postępowania zostaje załatwiony pismem informującym. Takie postępowanie stanowi swoistą ucieczkę organów od weryfikacji stanowiska strony, a następnie od kontroli sądu administracyjnego.
Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania w sprawie powtórnego doręczenia decyzji podatkowej. Brak było zatem podstawy prawnej do rozpatrzenia treści żądania wskazanego we wniosku Strony, gdyż żaden przepis Ordynacji podatkowej nie przewiduje możliwości wszczęcie kolejnego postępowania, w sytuacji gdy strona uważa, że doręczenie dokonane w postępowaniu podatkowym jest nieskuteczne. Jak wprost wynika
z art. 212 O.p. wydana decyzja wiąże organ w chwili jej doręczenia, przy czym data skutecznego doręczenia decyzji nie może być dowolnie określana przez organ ani przez stronę. Doręczenie decyzji w toku postępowania podatkowego może nastąpić tylko raz,
a skutki procesowe ustawa Ordynacja podatkowa łączy z doręczeniem w formie prawem przewidzianej. Co przy tym szczególnie istotne, kontrola skuteczności doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym następuje zawsze po skorzystaniu przez stronę
z przysługujących jej środków zaskarżenia decyzji, na przykład poprzez wniesienie odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, czy też złożenie wniosku
o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Kontrola ta następuje również w przypadku uruchomienia któregokolwiek z trybów nadzwyczajnych służących wzruszeniu decyzji ostatecznej pozostającej w obrocie prawnym. Doręczenie decyzji w postępowaniu podatkowym, nie pozostaje więc poza kontrolą instancyjną, jak i sądowoadministracyjną, ale kontrola ta może przebiegać tylko w trybie przewidzianym w przepisach Ordynacji podatkowej i związana jest ściśle z postępowaniem podatkowym, w którym doręczenie nastąpiło. Jest to pierwszy i zasadniczy element kontroli instancyjnej decyzji podatkowych, którą może uruchomić Strona korzystając ze środków zaskarżenia decyzji, ale nie wtedy, gdy domaga się ponownego doręczenia decyzji, kwestionując skuteczność doręczenia dokonanego w postępowaniu podatkowym, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Brak takiej normy prawnej stanowi niewątpliwie inną przyczynę, z powodu wystąpienia, której postępowania w tym zakresie nie mogło być wszczęte, a organ podatkowy I instancji zobligowany był do wydania postanowienia na podstawie art. 165a O.p.
Strona, kwestionując skuteczność doręczenia dokonanego w postępowaniu podatkowym, wystąpiła o doręczenie decyzji organu I instancji uzasadniając wniosek nieskutecznym doręczeniem decyzji na adres pełnomocnika, z pominięciem doręczenia elektronicznego. Analiza prawidłowości doręczenia dokonanego przez organ podatkowy, która jest głównym zarzutem skargi, leży poza zakresem sprawy wyznaczonej żądaniem Strony. Skoro bowiem brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania
w przedmiocie doręczenia decyzji, to tym bardziej brak było podstaw do czynienia na tym etapie sprawy jakichkolwiek wiążących ocen merytorycznych, co do samej skuteczności bądź nieskuteczności dokonanego już uprzednio doręczenia decyzji. Wniosek o ponowne doręczenie decyzji nie może stać się środkiem zastępczym służącym do procesowego kwestionowania skuteczności doręczenia dokonanego wcześniej przez organ. Rozpatrując żądanie doręczenia decyzji organ podatkowy, nie mógł naruszyć przepisów regulujących doręczenie pism pełnomocnikowi. Ponadto, zasadą jest doręczenie każdej decyzji z urzędu (a nie na wniosek Strony). W obliczu nieznanego procedurze podatkowej wniosku
o doręczenie decyzji, organy podatkowe nie były zobowiązane ustalać stanu faktycznego
w zakresie prawidłowości "pierwszego" doręczenia (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt II FSK 1732/20). Właściwą drogą procesową do kwestionowania prawidłowości doręczenia decyzji jest odwołanie (z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania) od ewentualnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak jednak wynika z okoliczności sprawy, Strona wniosła odwołanie z zachowaniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Trudno sobie też wyobrazić, iż organ podatkowy wydający i doręczający własną decyzje, sam decydowałby, wbrew regulacji art. 212 O.p., o swoim związaniu wydanym i doręczonym rozstrzygnięciem, w ramach własnej decyzji stwierdzającej prawidłowość lub nieprawidłowość (skuteczność) dokonanego przez siebie jego doręczenia.
Reasumując, w ustalonym w sprawie stanie faktycznym i obwiązującym stanie prawnym nie sposób doszukiwać się normy prawnej, w oparciu o którą organ I instancji mógłby wszcząć i następnie prowadzić postępowanie z wniosku Strony o doręczenie własnej decyzji wymiarowej. W pełni zatem zasadne było rozstrzygnięcie organu
w oparciu o art. 165a § 1 O.p. (por. wyrok WSA w Krakowie z 15 stycznia 2025 r., sygn. akr II SA/Kr 1547/24, wyrok WSA w Opolu z 6 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Op 39/22).
Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby uzna pismo Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z 18 lipca 2024 r. jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i rozpozna je merytorycznie, uwzględniając powyższy wywód Sądu w przedmiocie dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie ponownego doręczenia decyzji.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. z uwzględnieniem uiszczonego przez Skarżącą wpisu
w kwocie 100 zł (punkt 2 wyroku).
Wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI