I SA/Gd 968/20

I SA/Gd 968/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Ewa Wojtynowska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4509/21 - Wyrok NSA z 2024-01-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61 a par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 14 września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 września 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 16 lipca 2020 r., którym odmówiono skarżącemu W.Z. wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.
Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W.Z. (dalej: Strona, Skarżący) na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - Wójta Gminy C nr [...] z dnia 9 grudnia 2019 r. (obejmującego należności za nieuiszczone określone łączne zobowiązanie w podatku rolnym, od nieruchomości lub leśnym za rok 2019).
W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 stycznia 2020 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]S.A.. Wydruk przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego został doręczony stronie w dniu 14 stycznia 2020 r. (zgodnie z dyspozycją art. 43 K.p.a., korespondencję odebrał dorosły domownik – M.Z.).
Pismem z dnia 29 kwietnia 2020 r. (nadanym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 30 kwietnia 2020 r.). Strona wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 9 grudnia 2019 r..
W odpowiedzi na powyższe pismo, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem nr [...]z dnia 26 maja 2020 r. (odebranym przez pełnomocnika skarżącego w dniu 28 maja 2020 r.) odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie w/w tytułu wykonawczego ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia.
Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem prawnym, pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. (nadanym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 2 czerwca 2020 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł do organu zażalenie. W jego treści wskazano, że informację o wszczęciu egzekucji administracyjnej W.Z. powziął dopiero w dniu 23 kwietnia 2020 r., kiedy to jego matka przekazała mu korespondencję zaadresowaną do niego. W uzasadnieniu wskazano również, że już wcześniej skarżący zgłaszał organowi egzekucyjnemu inny adres do korespondencji. Z ostrożności procesowej, w treści zażalenia wniesiono również o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Ostatecznie, skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i rozpoznanie zarzutów.
W następstwie powyższego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pismem z dnia 25 czerwca 2020 r. poinformował W.Z. o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu odrębnym pismem bezpośrednio do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K..
Pismem z dnia 2 lipca 2020 r. W.Z. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 16 lipca 2020r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując powyższe rozstrzygnięcie w mocy wskazał, że kwestia wszczęcia postępowania zarzutowego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 lipca 2020r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. nr [...] z dnia 26 maja 2020 r. odmawiające wszczęcia tego postępowania. Na obecnym etapie postępowania zatem merytoryczne badanie kwestii przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie nie jest możliwe. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu miała podstawę w art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej "k.p.a.". Podstawą do odmowy wszczęcia postępowania jest m.in. wniesienie żądania wszczęcia postępowania po upływie terminu ustanowionego prawem, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 61a § 1 w związku z art. 61 i art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło do uznania przez organ, że w niniejszej sprawie zasadnym jest odmówić wszczęcia postępowania w związku z tym, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, bowiem wniosek ten został złożony po upływie terminu 7 dni, określonego w przepisie art. 58 § 2 K.p.a.,
2) art. 61a § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. oraz w związku z art. 6, art. 7 i art. 7a K.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, które doprowadziło do naruszenia przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego, ponieważ uprzednio organ uchylał postanowienia organu instancji, a aktualnie całkowicie pomija tę okoliczność stwierdzając, że działania organu egzekucyjnego są prawidłowe.
Strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz przywrócenie terminu do złożenia zarzutów od tytułu wykonawczego wystawionego przez Wójta Gminy C nr [...] z dnia 9 grudnia 2019 r. i wszczęcia postępowania w tym zakresie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów jest uzasadniony, bowiem skarżący bez swojej winy uchybił terminowi do ich zgłoszenia. Skarżący zamieszkuje pod innym adresem a korespondencję kierowaną do niego odebrała jego matka, przekazując mu ją dopiero w dniu 23 kwietnia 2020r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga w niniejszej sprawie dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów.
Jak wynika z akt sprawy, wobec Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowanym środku egzekucyjnym został doręczony Stronie w dniu 14 stycznia 2020 r. zgodnie z art. 43 K.p.a. Korespondencję odebrał dorosły domownik – M.Z..
Pismem z dnia 30 kwietnia 2020r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty te zostały przez organ egzekucyjny uznane za spóźnione, w związku z czym postanowieniem z dnia 26 maja 2020r., doręczonym w dniu 28 maja 2020r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 lipca 2020r.
Pismem z dnia 2 lipca 2020r. skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie powyższego wniosku, podzielając stanowisko, że kwestia terminowości doręczenia Stronie odpisu tytułu wykonawczego została rozstrzygnięta w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] (o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów) oraz dodając, że wniosek o przywrócenie terminu zgłoszony został po terminie.
Stanowisko organu jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
Przede wszystkim jednym z elementów umożliwiających przywrócenie terminu, jest wystąpienie zainteresowanego (strony) z wnioskiem o przywrócenie terminu. Przepisom K.p.a nie jest znany przypadek milczącego, czy też dorozumianego przywrócenia terminu, wniosek nie może więc zostać złożony w sposób dorozumiany. Przywrócenie terminu wymaga zatem wyraźnej prośby zainteresowanego. Tym samym sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. Dodać należy, że brak wniosku o przywrócenie terminu w piśmie wniesionym z uchybieniem terminu, dopełniającym spóźnionej czynności nie jest brakiem formalnym i nie wymaga wezwania przez organ, strony do jego uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 K.p.a.
Kolejna przesłanka, która musi być spełniona, aby możliwe stało się przywrócenie uchybionego terminu, to wystąpienie z wnioskiem w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie termin, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Podkreślić należy, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (czyli z treści wniosku powinien wynikać fakt, że zainteresowany składa wniosek z zachowaniem terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a.).
Sąd wyjaśnia, że ww. okoliczność dotyczy przypadków, kiedy strona dokonując czynności, działała w subiektywnym przeświadczeniu, że robi to w terminie. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że dokonana przez nią czynność nastąpiła z uchybieniem terminu (por. wyrok NSA z 10 marca 2000 r., I SA/Lu 1524/98). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że datą tą, w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jest data doręczenia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania tej czynności (por. wyroki NSA z 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98; z 10 marca 2000 r., I SA/Lu 1524/98; z 16 czerwca 2009 r., I FSK 373/08). Powyższe wnioski pozostają aktualne również na gruncie niniejszej sprawy, tj. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym po otrzymaniu przez Skarżącego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w którym stwierdzono wniesienie zarzutów po terminie. W niniejszej sprawie postanowienie organu egzekucyjnego w tym przedmiocie z dnia 26 maja 2020r. doręczone zostało Stronie w dniu 28 maja 2020r., a zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 4 czerwca 2020r. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został do organu właściwego (Naczelnika Urzędu Skarbowego) w dniu 2 lipca 2020 r., a zatem po terminie.
Mając powyższe na uwadze zastosowanie przez organ regulacji art. 61a K.p.a. było prawidłowe.
Zastosowanie art. 61 a K.p.a. uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek: po pierwsze - do organu administracji publicznej zostało wniesione podanie z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego, po drugie - zaistniała uzasadniona przyczyna, która powoduje, że postępowanie administracyjne jest niedopuszczalne. Wskutek tej czynności organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Odmowa wszczęcia postępowania ma zatem wymiar formalny a nie merytoryczny.
Odmowa wszczęcia postępowania następuje także, gdy postępowanie nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn". Do tych okoliczności można w szczególności zaliczyć przyczyny o charakterze przedmiotowym, to jest wniesienie żądania wszczęcia postępowania po upływie terminu ustanowionego prawem materialnym dla składania wniosków inicjujących postępowanie administracyjne – co miało miejsce w tej sprawie.
W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało zatem wydane przez organ egzekucyjny w oparciu o prawidłową podstawę prawną. Jak już wskazano powyżej, wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia zarzutów złożony został po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a.
Zasadnie też organ wskazał, że kwestia dotycząca terminowości doręczenia Skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego została rozstrzygnięta w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] (o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów). Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 844/20, WSA w Gdańsku oddalił skargę na to postanowienie. Sąd wskazał, że cyt. "Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawowym środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgłoszony w trybie art. 33 § 1 tejże ustawy. Przy czym, zarzut ten jest wnoszony w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, stosownie do dyspozycji art. 27 § 1 pkt 9 w/w ustawy.
Z akt sprawy wynika, że o terminie tym skarżący został poinformowany w treści odpisu tytułu wykonawczego w części "Pouczenie" doręczonym w dniu 14 stycznia 2020 r.. Korespondencję tę odebrała M.Z. w trybie art. 43 K.p.a.. Zarzuty zaś wniesiono do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w dniu 30 kwietnia 2020 r. Siedmiodniowy termin na wniesieniu zarzutów upłynął w dniu 21 stycznia 2020 r..
Sąd przypomina, że co do zasady - wyrażonej w art. 42 § 1 K.p.a. - pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Natomiast na mocy art. 43 K.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Takie doręczenie traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obowiązują skutki działania osoby, której decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona wprost. Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 K.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych.
Okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Określony w art. 43 K.p.a. sposób tzw. doręczenia zastępczego opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki numer [...]- znajdującego się w aktach sprawy - korespondencję odebrała w dniu 14 stycznia 2020 r. M.Z. (matka strony) podpisując się własnoręcznie.
Mając to na uwadze należy zauważyć, że zarzuty zostały wniesione przez stronę po ustawowym terminie (w dniu 30 kwietnia 2020 r.), stąd zastosowanie przez organ pierwszej instancji regulacji art. 61a K.p.a. było prawidłowe.".
W konsekwencji powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego są prawidłowe i nie naruszają wskazanych przez skarżącego przepisów prawa.
Mając to na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej w skrócie zwanej p.p.s.a.