I SA/GD 953/22

I SA/Gd 953/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-13
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II FZ 38/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 13 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2022 r. nr 2201-IOD-2.4102.21.2022 w przedmiocie uchylenia w całości decyzji i określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 177 § 1 i art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") odrzucił na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, jako wniesioną po upływie terminu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Skarżącego otrzymał odpis wyroku w dniu 13 marca 2023 r., natomiast skargę kasacyjną złożył 13 kwietnia 2023 r., a zatem dzień po terminie.
Pismem z dnia 26 września 2023 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że o uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się z postanowienia sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Po zweryfikowaniu powyższej kwestii pełnomocnik doszedł do przekonania, że faktycznie do uchybienia terminu doszło, jednakże miało to miejsce nie z winy pełnomocnika, ani strony, a pracownika kancelarii, który omyłkowo wpisał nieprawidłową datę do kalendarza kancelarii. Pracownik bowiem po odebraniu korespondencji z sądu w dniu 13 marca 2023 r. wpisał termin do kalendarza licząc 30 dni od dnia 14 marca kiedy to dokonywał wpisu, nie zaś od 13 marca kiedy odebrał korespondencję. Pełnomocnik dokonując czynności procesowej kierował się treścią wpisu do kalendarza kancelarii i działał w pełnym zaufaniu do pracownika kancelarii, który wpisów tych dokonał. Do wniosku pełnomocnik oprócz skargi kasacyjnej wraz z dowodem uiszczenia wpisu dołączył m.in. wydruki z kalendarza prowadzonego w kancelarii oraz z książki korespondencji przychodzącej, oraz oświadczenie pracownika odpowiedzialnego za obieg korespondencji w kancelarii pełnomocnika, z którego wynika, że termin do dokonania czynności procesowej został nieprawidłowo zakreślony w wyniku błędnej adnotacji pracownika kancelarii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 i art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego.
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też – w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego – odrzuceniu przez Sąd.
Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie.
Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma więc charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.
Z przywołanej regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek niespodziewanej, nadzwyczajnej przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak klęski żywiołowe, problemy komunikacyjne, niespodziewane wydarzenie, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 295/10, LEX nr 670948 i NSA z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 226/10, LEX nr 658416). Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W ocenie Sądu, przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Okolicznością taką nie jest w ocenie Sądu twierdzenie pełnomocnika, że do uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej doszło w wyniku błędnego zapisu w kalendarzu kancelarii dokonanego przez pracownika kancelarii odpowiedzialnego za obieg dokumentów.
Jak już podkreślono, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności, ocenianej z uwzględnieniem zawodowego charakteru działalności, w zakresie prowadzenia spraw swoich mocodawców. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika. Należyta staranność w prowadzeniu spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych.
Sąd stanął na stanowisku, że twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej, iż z uwagi na błędnie dokonany zapis w kalendarzu nie był w stanie dopilnować terminu, nie może mieć wpływu na bieg terminów sądowych. W ocenie Sądu wskazane okoliczności dotyczące błędnego wpisu w kalendarzu nie mogą stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik Skarżącego złożonego wniosku nie uzasadnił w sposób należyty. Nie przedstawił też żadnych okoliczności pozwalających na dokonanie oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło na skutek braku winy.
Pełnomocnik stwierdził we wniosku o przywrócenie terminu, że do uchybienia terminowi doszło z powodu błędnego zapisu w kalendarzu kancelarii dokonanego przez pracownika odpowiedzialnego za obieg korespondencji. Pełnomocnik był bowiem przekonany, że termin do dokonania czynności procesowej upływał w dniu 13 kwietnia 2023 r. Tymczasem z treści nadesłanej do Sądu skargi kasacyjnej wprost wynika, że została ona sporządzona w dniu 12 kwietnia 2023 r., a zatem w terminie. Powyższe wprost świadczy o tym, że twierdzenie pełnomocnika nie jest zasadne.
W tym miejscu z całą stanowczością podkreślić należy, że pełnomocnik odebrał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 13 marca 2023 r. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Powyższe, w opinii Sądu, wskazuje, że pełnomocnik od momentu odebrania wyroku z uzasadnieniem mógł dokonać czynności procesowej w terminie 30 dni, a nie tylko ostatniego dnia, w dodatku błędnie wyliczonego na podstawie niewłaściwego zapisu dokonanego przez pracownika kancelarii odpowiedzialnego za obieg korespondencji.
W ocenie Sądu, nie sposób uwzględnić stanowisko pełnomocnika, że "niedochowanie terminu" nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których nie ponosi winy, to jest: mylnego zapisu w kalendarzu. Analiza akt sprawy, na co tut. Sąd zwrócił już uwagę, wskazuje, że pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną w terminie, jednakże nadał ją dnia następnego. Powyższe, zdaniem Sądu, świadczy o niewłaściwej organizacji sekretariatu kancelarii lub o niewłaściwym obrocie dokumentacją, a nie o niezawinionym uchybieniu terminowi.
Powyższe bezsprzecznie świadczy o braku zachowania należytej staranności.
Zdaniem sądu pełnomocnik nie uprawdopodobnił w sposób przekonywający, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było przez niego niezawinione. Należy podkreślić, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09). Jeżeli podmiotem, który uchybił terminowi, jest profesjonalny pełnomocnik, można mówić o wyłączeniu winy w przypadku powstania przeszkody nadzwyczajnej np. nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.
Z całą stanowczością należy więc podkreślić, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o interesy swoich klientów, zwłaszcza gdy, tak jak w niniejszej sprawie, dotyczy to profesjonalisty. Stwierdzić należy także, że pełnomocnik nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Ponieważ niedochowanie przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu sprawy (niewłaściwa organizacja pracy kancelarii i nieprawidłowe zarządzanie dokumentacją), uznać należy, iż nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu.
W rozpoznawanej sprawie podniesione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii pełnomocnika procesowego strony musi być traktowana jako dochowanie staranności warunkujące brak winy w uchybieniu terminu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika. Strona reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika ponosi skutki jego nieprawidłowego działania, jego uchybień czy zaniedbań. Czynności dokonane przez pełnomocnika wywierają bezpośredni skutek dla osoby mocodawcy w okresie istnienia umocowania. To na pełnomocniku będącym radcą prawnym - z racji jego profesjonalizmu i wiedzy fachowej - ciąży wyższy stopień należytej staranności w prowadzeniu spraw swego mocodawcy.
Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Także działania pracowników kancelarii pełnomocnika procesowego rozciągają się na samego pełnomocnika, bowiem fachowy pełnomocnik zobowiązany jest w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby z powodu jego nieobecności, czy powierzenia prowadzenia spraw jej pracownikom reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych.
Pełnomocnik nie kwestionuje, że zaskarżony wyrok w istocie doręczony został w dniu 13 marca 2023 r., wynika to z adnotacji na dowodzie doręczenia przesyłki. Jak już wskazano, kwestia sposobu organizacji pracy kancelarii pełnomocnika, w tym rejestracji pism i w konsekwencji błędnego oznaczenia daty doręczenia w kancelarii pełnomocnika przesyłki sądowej nie może być uznana za okoliczność wykazującą brak winy. Pełnomocnik nie powołuje się zaś na istnienie innych, nagłych i nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać przywrócenie terminu.
Zatem, konsekwencje działań i zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę (por. wyroki NSA z 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95; z 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97; z 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95; postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07; z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07). Bez znaczenia jest okoliczność, że stronie nie można przypisać winy w wyborze pełnomocnika, gdyż nie ma on możliwości weryfikacji jego umiejętności zawodowych. Nawet bowiem staranne wybranie pełnomocnika nie oznacza, że strona nie ponosi konsekwencji procesowych za jego błędy i zaniechania (por. postanowienie NSA z 2 czerwca 2011 r., I OZ 384/11). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 811/14 i II OZ 813/14).
Mając na względzie, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.